4. поталийасуттаван̣н̣ана̄

31. ан̇га̄ на̄ма джанападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хивасена ан̇га̄твева вуччатӣти а̄ха ‘‘ан̇га̄йева со джанападо’’ти. махийа̄ панасса уттарена йа̄ а̄поти махийа̄ надийа̄ йа̄ а̄по тасса джанападасса уттарена хонти. та̄сам̣ авидӯратта̄ со джанападо уттара̄поти вуччати. са̄ пана махӣ каттхачи каттхачи бхиджджитва̄ гата̄ти а̄ха ‘‘катарамахийа̄ уттарена йа̄ а̄по’’ти. таттха̄ти тасса̄ махийа̄ а̄гаманато пат̣т̣ха̄йа айам̣ а̄вибха̄вакатха̄. йасма̄ (а. ни. т̣ӣ. 3.8.19) локийа̄ джамбудӣпо химава̄ таттха патит̣т̣хитасамуддадахапаббатанадийоти етесу йам̣ йам̣ на мануссагочарам̣, таттха сайам̣ саммӯл̣ха̄ ан̃н̃епи саммохайанти, таттха таттха саммохавидхаманаттхам̣ ‘‘айам̣ кира джамбудӣпо’’тиа̄дима̄раддхам̣. дасасахассайоджанапарима̄н̣о а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча̄ти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. удакена аджджхоттхат̣о тадупабхогисатта̄нам̣ пун̃н̃аккхайена.

сундарадассанам̣ кӯт̣анти судассанакӯт̣ам̣, йам̣ локе ‘‘хемакӯт̣а’’нти вуччати. мӯлагандхо ка̄л̣а̄нуса̄рийа̄ди. са̄рагандхо чандана̄ди. пхеггугандхо салала̄ди. тачагандхо лаван̇га̄ди. папат̣икагандхо кабиттха̄ди. расагандхо саджджа̄ди, паттагандхо тама̄лахиривера̄ди. пуппхагандхо на̄гакун̇кума̄ди. пхалагандхо джа̄типхала̄ди. гандхагандхо саббесам̣ гандха̄нам̣ гандхо. йасса хи руккхасса саббесампи мӯла̄дӣнам̣ гандхо аттхи, со идха гандхо на̄ма. тасса гандхасса гандхо гандхагандхо. сабба̄ни путхулато пан̃н̃а̄сайоджана̄ни, а̄йа̄мато пана уббедхато вийа двийоджанасата̄нева̄ти ваданти.

манохарасила̄тала̄нӣти отаран̣аттха̄йа манун̃н̃асопа̄насила̄тала̄ни. супат̣ийатта̄нӣти тадупабхогисатта̄нам̣ са̄дха̄ран̣акамма̄нубха̄вена сут̣т̣ху пат̣ийатта̄ни суппаваттита̄ни хонти. маччхакаччхапа̄дайо удакам̣ малинам̣ каронти, тадабха̄вато пхаликасадисаниммалудака̄ни. тирийато дӣгхам̣ уггатакӯт̣анти ‘‘тираччха̄напаббата’’нти а̄ха.

а̄пан̣а̄ни ева воха̄расса мукхабхӯта̄нӣти а̄ха ‘‘а̄пан̣амукхасахасса̄нӣ’’ти. вибхатта̄нӣти ваваттхита̄ни ан̃н̃аман̃н̃а̄самбхинна̄ни. васанат̣т̣ха̄нанти аттано йатха̄пха̄сукам̣ васитаббат̣т̣ха̄нам̣. а̄сати еттха̄ти а̄санам̣, нисӣдитаббат̣т̣ха̄на̄ни.

аса̄руппам̣ пат̣ичча уппаджджанакасса чха̄данато чханнам̣ ануччхавикам̣, тадева аджджха̄сайасампаттим̣ патирӯпети пака̄сетӣти патирӯпам̣. тена̄ха ‘‘наппатирӯпа’’нти. ка̄ран̣авевачана̄нӣти н̃а̄пакака̄ран̣авевачана̄ни. н̃а̄пакан̃хи ка̄ран̣ам̣ адхиппетам̣. аттхам̣ а̄кароти пака̄сетӣти а̄ка̄ро, тамева лӣнам̣ гул̣хам̣ аттхам̣ гаметӣти лин̇гам̣, со тена нимӣйатӣти нимиттанти вуччати. ида̄ни тамеваттхам̣ виваритум̣ ‘‘дӣгхадасаваттха…пе… нимитта̄ти вутта̄’’ти а̄ха. тети а̄ка̄ра̄дайо. татха̄ хи пана метиа̄дина̄ поталийо гахапати ‘‘парибба̄джаканийа̄мена ахам̣ джӣва̄ми, тасма̄ гахапати на хомӣти вадати. овадантоти ануса̄санто. упавадантоти парибха̄санто.

32. гедхабхӯто лобхоти гиджджханасабха̄во лобхо. агиджджханалаккхан̣о на лобхо, анинда̄бхӯтам̣ агхат̣т̣ананти нинда̄йа пат̣ипаккхабхӯтам̣ паресам̣ агхат̣т̣анам̣. нинда̄гхат̣т̣ана̄ти нинда̄васена паресам̣ гхат̣т̣ана̄ аккосана̄. бйаваха̄равоха̄ропӣти кайавиккайалаккхан̣о сабйоха̄ропи да̄наггахан̣ам̣ воха̄ро. ‘‘датто тиссо’’ тиа̄дина̄ вохаран̣ам̣ пан̃н̃а̄пананти пан̃н̃атти воха̄ро. йатха̄дхиппетасса аттхасса вохаран̣ам̣ катханам̣ бодхананти вачанам̣ воха̄ро. йа̄тха̄вато айа̄тха̄вато ча вохарати етена̄ти воха̄ро, четана̄. айамидха̄дхиппетоти айам̣ четана̄лаккхан̣о воха̄ро идха имасмим̣ аттхе адхиппето, со ча кхо са̄ваджджова самуччхедасса иччхитатта̄. ида̄ни чатуббидхассапи воха̄расса идха самбхавам̣ дассетум̣ ‘‘йасма̄ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. гихӣти четана̄ наттхӣти ахам̣ гихӣти четана̄паватти наттхи. гихӣти вачанам̣ наттхӣти гихӣти аттано паресан̃ча вачанаппаватти наттхи. гихӣти пан̣н̣атти наттхӣти гихӣти саман̃н̃а̄ наттхи. гихӣти бйаваха̄ро наттхӣти самуда̄ча̄ро наттхи.

33. па̄н̣а̄типа̄това сам̣йоджанам̣. касма̄? бандханабха̄вена паваттанато ниссаритум̣ аппада̄нато. па̄н̣а̄типа̄тасса аттхита̄йа со пуггало ‘‘па̄н̣а̄типа̄тӣ’’ти вуччатӣти а̄ха – ‘‘па̄н̣а̄типа̄тасса…пе… хотӣ’’ти. йан̃хи йасса аттхи, тена со ападиссатӣти. бахута̄йа̄ти ачаккхука̄дибхедена бахубха̄вато. па̄н̣а̄типа̄тасса пат̣ипаккхо апа̄н̣а̄типа̄то. со пана аттхато ка̄йадва̄рико сӣласам̣вароти а̄ха ‘‘ка̄йикасӣласам̣варена̄’’ти. атта̄пи мам̣ упавадеййа̄тиа̄ди па̄н̣а̄типа̄те а̄дӣнавадассанам̣. а̄дӣнавадассино хи тато ораман̣ам̣. десана̄васена̄ти ан̃н̃аттха сутте абхидхамме ча дасасу сам̣йоджанесу пан̃часу нӣваран̣есу десана̄васена апарийа̄паннампи сам̣йоджанантипи нӣваран̣антипи идха вуттам̣. касма̄? тадаттхасамбхавато. тена̄ха – ‘‘ват̣т̣абандханат̣т̣хена хитаппат̣иччха̄данат̣т̣хена ча̄’’ти, па̄н̣а̄типа̄то хи апа̄н̣а̄типа̄тапаччайам̣ хитам̣ пат̣иччха̄дентова уппаджджатӣти. еко авиджджа̄савоти идам̣ сахаджа̄тавасена вуттам̣, упаниссайавасена пана итаресампи а̄сава̄нам̣ йатха̄рахам̣ самбхаво ведитаббо. па̄н̣а̄типа̄тӣ хи пуггало ‘‘таппаччайам̣ аттхам̣ карисса̄мӣ’’ти ка̄ме паттхети. дит̣т̣хим̣ ган̣ха̄ти, бхавависесам̣ пачча̄сӣсати. таттха уппаннам̣ виханати ба̄дхатӣти вигха̄то, дуккхам̣, парил̣а̄ханам̣ анаттхуппа̄давасена упата̄панам̣ парил̣а̄хо, айаметесам̣ висесо. саббаттха̄ти саббесу ва̄ресу. имина̄ упа̄йена̄ти атидесена пана париггахито аттхо парато а̄гамиссатӣти.

34-40. имасмим̣ падети етена саттасупи ва̄ресу татха̄ а̄гатам̣ падам̣ са̄ман̃н̃ато гахитам̣. тена̄ха ‘‘имина̄’’тиа̄ди. росанам̣ ка̄йикам̣ ва̄часикан̃ча̄ти таппат̣ипаккхо аросопи татха̄ дувидхоти а̄ха ‘‘ка̄йикава̄часикасам̣варена̄’’ти. йатха̄ абхиджджха̄ лобхо, анабхиджджха̄ алобхо, евам̣ акодхӯпа̄йа̄со абйа̄па̄до, сам̣варе сукханти сам̣вароти дат̣т̣хаббо, анатилобхо пана сатисам̣варе, анатима̄но н̃а̄н̣асам̣варе сан̇гахам̣ гаччхатӣти дат̣т̣хаббам̣. имесу пана падесу евам̣ саббава̄ресу йоджана̄ ка̄табба̄ти самбандхо.

евам̣ а̄савуппатти ведитабба̄ти еттха вуттассапи екаджджхам̣ вуччама̄натта̄ ‘‘пуна айам̣ сан̇кхепавиниччхайо’’ти вуттам̣. асаммохаттхам̣ а̄рамман̣асса. пуримесу та̄ва чатӯсу ва̄ресу вирамитум̣ на саккомӣти ваттаббам̣. ‘‘атта̄пи мам̣ упавадеййа̄’’ти етасса падасса аттхаван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘на саккомӣ’’ти, ‘‘анувиджджа̄пи мам̣ вин̃н̃ӯ гарахеййу’’нти етасса падасса аттхаван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘на саккотӣ’’ти ваттаббам̣, имина̄ найена паччхимесупи чатӯсу йатха̄рахам̣ йоджана̄ ведитабба̄. атима̄не бхава̄саваавиджджа̄сава̄ти вуттам̣ ма̄нена саха дит̣т̣хийа̄ ануппаджджанато, атима̄но пана ка̄мара̄генапи уппаджджатева̄ти ‘‘атима̄не ка̄ма̄саваавиджджа̄сава̄’’ти ваттаббам̣ сийа̄, сва̄йам̣ найо вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййоти на дассито. па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ катхитам̣ а̄дито чатӯхи чхат̣т̣хена ва̄ти пан̃чахи ва̄рехи, сесехи тӣхи па̄тимоккхасам̣варасӣле т̣хитасса бхиккхуно пат̣исан̇кха̄паха̄нам̣, саббехипи пана бхиккхубха̄ве т̣хитасса гихивоха̄расамуччхедо катхито. таттха саббаттха ваттам̣ ‘‘идан̃чидан̃ча майхам̣ ка̄тум̣ наппатирӯпа’’нти пат̣исан̇кха̄навасена акаран̣ам̣ паджаханан̃ча пат̣исан̇кха̄паха̄нам̣.

ка̄ма̄дӣнавакатха̄ван̣н̣ана̄

42. упасумбхеййа̄ти еттха упа-саддо самӣпаттхо, сумбханам̣ виккхепанам̣. тенева таменанти бхумматтхе упайогавачананти а̄ха – ‘‘тасса самӣпе кхипеййа̄’’ти, тасса куккурасса самӣпе ат̣т̣хикан̇калам̣ кхипеййа̄ти аттхо. ниммам̣сатта̄ кан̇каланти вуччатӣти имина̄ вигатамам̣са̄йа ат̣т̣хикан̇калика̄йа урат̣т̣химхи ва̄ пит̣т̣хикан̣т̣аке ва̄ сӣсат̣т̣химхи ва̄ кан̇кала-саддо нирул̣хоти дассети. суниккантанти нилликхитам̣ катва̄ва ниббисесам̣ ликхитам̣.

екаттупат̣т̣ха̄насса аджджхупеккханавасена паваттийа̄ екатта̄. тена̄ха ‘‘чатуттхаджха̄нупеккха̄’’ти. йасма̄ панасса а̄рамман̣ампи екасабха̄вамева, тасма̄ а̄ха ‘‘са̄ хӣ’’тиа̄ди. лока̄мисасан̇кха̄та̄ти апарин̃н̃а̄таваттхуна̄ локена а̄маситаббато, локе ва̄ а̄мисоти сан̇кхам̣ гата̄йа васена ка̄магун̣а̄нам̣ ка̄мабха̄во ча а̄мисабха̄во ча, со ева ниппарийа̄йато а̄мисанти ваттаббатам̣ арахати. ка̄магун̣а̄миса̄ти ка̄магун̣е чхандара̄га̄. гахан̣ат̣т̣хена бхусам̣ а̄да̄нат̣т̣хена.

43. д̣айанам̣ а̄ка̄сена гамананти а̄ха ‘‘уппатитва̄ гаччхеййа̄’’ти. гиджджха̄дӣнам̣ ва̄сипхарасу на хотӣти а̄ха – ‘‘мукхатун̣д̣акена д̣асанта̄ таччхеййу’’нти. виссаджджеййунти еттха ‘‘виссаджджана’’нти а̄кад̣д̣ханам̣ адхиппетам̣ анекаттхатта̄ дха̄тӯнам̣, а̄кад̣д̣ханан̃ча анубандхитва̄ па̄тананти а̄ха ‘‘мам̣сапесим̣ накхехи кад̣д̣хитва̄ па̄теййу’’нти.

47. пурисасса а̄роханайогйам̣ порисеййам̣.

48. сампаннам̣ сундарам̣ пхаламасса̄ти сампаннапхалам̣. пхалӯпапаннанти пхалехи упетанти а̄ха ‘‘бахупхала’’нти.

50. сувидӯравидӯрети арийасса винайе воха̄расамуччхедато сут̣т̣ху видӯрабхӯте ева видӯре ахам̣ т̣хито. кассачи на̄ма аттхассапи аджа̄нанато на а̄джа̄нантӣти ана̄джа̄нӣйа̄ти каттуса̄дханамасса дассенто аджа̄нанакети аджа̄нантабходжанасӣсена тесам̣ да̄таббапаччайе вадати. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

поталийасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.