3. секхасуттаван̣н̣ана̄

22. сантха̄га̄ранти аттха̄нуса̄сана̄га̄рам̣. тена̄ха – ‘‘уййогака̄ла̄дӣсӯ’’тиа̄ди. а̄ди-саддена ман̇галамаха̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. сантхамбхантӣти виссаманти, париссамам̣ винодентӣти аттхо. саха̄ти саннивесавасена екаджджхам̣. саха аттха̄нуса̄санам̣ ага̄ранти етасмим̣ аттхе ттха-ка̄расса нтха-ка̄рам̣ катва̄ сантха̄га̄ранти вуттанти дат̣т̣хаббам̣. сантхарантӣти саммантанавасена тит̣т̣ханти.

тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ а̄гатамева бхависсатӣти буддхавачанасса а̄гаманасӣсена арийапхаладхамма̄нампи а̄гаманам̣ вуттамева, тийа̄мараттим̣ таттха васанта̄нам̣ пхаласама̄паттивал̣ан̃джанам̣ хотӣти. тасмин̃ча бхиккхусан̇гхе калйа̄н̣апутхуджджана̄ випассанам̣ уссукка̄пента̄ хонтӣти че? арийамаггадхамма̄нам̣ таттха а̄гаманам̣ хотийева.

аллагомайена̄ти аччхена аллагомайарасена. опун̃чха̄петва̄ти вилимпитва̄. чатуджджа̄тийагандхехӣти тагаракун̇кумайаванапуппхатама̄лапатта̄ни писитва̄ катагандхехи на̄на̄ван̣н̣ети нӣла̄дивасена на̄на̄ван̣н̣е, на бхиттивисесавасена. бхиттивисесавасена пана на̄на̄сан̣т̣ха̄нарӯпамева. маха̄пит̣т̣хикакоджавакети хаттхипит̣т̣хӣсу аттхаритаббата̄йа маха̄пит̣т̣хика̄ти ладдхасаман̃н̃е коджавети ваданти. куттаке пана сандха̄йетам̣ вуттам̣ хаттхаттхаран̣а̄ хаттхирӯпавичитта̄. ассаттхаракасӣхаттхарака̄дайопи ассасӣхарӯпа̄дивичитта̄ ева аттхарака̄, читтаттхаракам̣ на̄на̄рӯпехи чева на̄на̄видхама̄ла̄камма̄дӣхи ча вичиттам̣ аттхаракам̣.

упадха̄нанти апассайанам̣ упадахитва̄ти апассайайоггабха̄вена т̣хапетва̄ гандхехи катама̄ла̄ гандхада̄мам̣, тама̄лапатта̄дӣхи катам̣ паттада̄мам̣. а̄ди-саддена хин̇гулатакколаджа̄типхаладжа̄типуппха̄дӣхи катада̄мам̣ сан̇ган̣ха̄ти. паллан̇ка̄ка̄рена катапӣт̣хам̣ паллан̇капӣт̣хам̣, тӣсу пассесу, екапассе ева ва̄ саупассайам̣ апассайапӣт̣хам̣, анапассайам̣ мун̣д̣апӣт̣хам̣ йоджана̄ват̣т̣ети йоджанапариккхепе.

сам̣видха̄йа̄ти антарава̄сакасса кон̣ападесан̃ча итарападесан̃ча самам̣ катва̄ видха̄йа. тена̄ха – ‘‘каттарийа̄ падумам̣ кантанто вийа̄’’ти тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄дентоти еттха ча йасма̄ буддха̄нам̣ рӯпасампада̄ вийа а̄каппасампада̄пи парамуккам̣сагата̄, тасма̄ тада̄ бхагава̄ евам̣ собхатӣти дассенто ‘‘суван̣н̣апа̄ман̇гена̄’’тиа̄дима̄ха, таттха асамена буддхавесена̄тиа̄дина̄ тада̄ бхагава̄ буддха̄нубха̄васса нигухан̣е ка̄ран̣а̄бха̄вато таттха саннипатитадевамануссана̄гайаккхагандхабба̄дӣнам̣ паса̄даджананаттхам̣ аттано сабха̄вапакатикирийа̄йева капилаваттхум̣ па̄висӣти дассети. буддха̄нам̣ ка̄йаппабха̄ на̄ма пакатийа̄ асӣтихаттхаматтамева падесам̣ пхаратӣти а̄ха – ‘‘асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахесӣ’’ти нӣлапӣталохитода̄таман̃джит̣т̣хапабхассара̄нам̣ васена чхаббан̣н̣а̄ буддхарасмийо.

саббапа̄липхуллоти мӯлато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва агга̄ пхулло викасито. пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапита̄нантиа̄ди парикаппӯпама̄. йатха̄ там̣…пе… алан̇катам̣ ан̃н̃о вирочати, евам̣ вирочиттха, саматим̣са̄йа па̄рамита̄хи абхисан̇кхататта̄ евам̣ вирочиттха̄ти вуттам̣ хоти. пан̃чавӣсатийа̄ надӣнанти ган̇га̄дӣнам̣ чандабха̄га̄парийоса̄на̄нам̣ пан̃чавӣсатийа̄ маха̄надӣнам̣. самбхиджджа̄ти самбхедам̣ миссӣбха̄вам̣ патва̄ мукхадва̄рети самуддам̣ павит̣т̣хат̣т̣ха̄не.

девамануссана̄гасупан̣н̣агандхаббайаккха̄дӣнам̣ аккхӣнӣти четам̣ парикаппанавасена вуттам̣. сахассена̄ти падасахассена, бха̄н̣ава̄раппама̄н̣ена гантхена̄ти аттхо.

кампайанто васундхаранти аттано гун̣ависесехи патхавӣкампам̣ уппа̄денто, евам̣бхӯтопи ахет̣хайанто па̄н̣а̄ни. саббадаккхин̣атта̄ буддха̄нам̣ даккхин̣ам̣ пат̣хамам̣ па̄дам̣ уддхаранто. самам̣ сампхусате бхӯмим̣ суппатит̣т̣хитапа̄дата̄йа. йадипи бхӯмим̣ самам̣ пхусати, раджаса̄нупалиппати сукхуматта̄ чхавийа̄. ниннат̣т̣ха̄нам̣ уннаматӣтиа̄ди буддха̄нам̣ суппатит̣т̣хитапа̄дасан̇кха̄тасса маха̄пурисалаккхан̣апат̣ила̄бхасса ниссандапхалам̣. на̄тидӯре уддхаратӣти атидӯре т̣хапетум̣ на уддхарати. начча̄санне ча никкхипанти ачча̄санне ча т̣ха̄не аниккхипанто ниййа̄ти. ха̄сайанто садеваке локе тосайанто. чатӯхи па̄дехи чаратӣти чатуча̄рӣ.

буддха̄нубха̄васса пака̄санавасена гататта̄ ван̣н̣ака̄ло на̄ма киреса. сарӣраван̣н̣е ва̄ гун̣аван̣н̣е ва̄ катхийама̄не дуккатхитанти на ваттаббам̣. касма̄? апарима̄н̣аван̣н̣а̄ хи буддха̄ бхагаванто, буддхагун̣асам̣ван̣н̣ана̄ джа̄нантасса йатха̄дхаммасам̣ван̣н̣анам̣йева анупависатӣти.

дукӯлачумбат̣акена̄ти гантхитва̄ гахитадукӯлаваттхена, на̄гавиккантачаран̣оти хаттхина̄гасадисападаниккхепо. сатапун̃н̃алаккхан̣оти анекасатапун̃н̃аниммитамаха̄пурисалаккхан̣о ман̣иверочано йатха̄ти ативийа вирочама̄но ман̣и вийа верочано на̄ма еко ман̣ивисесоти кечи маха̄са̄лова̄ти маханто са̄ларуккхо вийа, ковил̣а̄ра̄димаха̄руккхо вийа ва̄ падумо коканадо йатха̄ти коканадасан̇кха̄там̣ маха̄падумам̣ вийа, викасама̄нападумам̣ вийа ва̄.

а̄ка̄саган̇гам̣ ота̄ренто вийа̄тиа̄ди тасса̄ пакин̣н̣акакатха̄йа ан̃н̃есам̣ дуккарабха̄вадассанан̃чева сун̣анта̄нам̣ аччантасукха̄вахабха̄вадассанан̃ча патхавӣджам̣ а̄кад̣д̣хенто вийа̄ти на̄л̣ийантам̣ йоджетва̄ маха̄патхавийа̄ хет̣т̣химатале паппат̣акоджам̣ уддхам̣мукхам̣ катва̄ а̄кад̣д̣хенто вийа йоджаниканти йоджанаппама̄н̣ам̣ мадхубхан̣д̣анти мадхупат̣алам̣.

махантанти ул̣а̄рам̣. саббада̄нам̣ диннамева хотӣти саббамева паччайаджа̄там̣ а̄ва̄сада̄йакена диннамева хоти. татха̄хи две тайо га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ кин̃чи аладдха̄ а̄гатассапи чха̄йӯдакасампаннам̣ а̄ра̄мам̣ пависитва̄ нха̄йитва̄ пат̣иссайе мухуттам̣ нипаджджитва̄ ут̣т̣ха̄йа нисиннасса ка̄йе балам̣ а̄харитва̄ паккхиттам̣ вийа хоти. бахи вичарантасса ча ка̄йе ван̣н̣адха̄ту ва̄та̄тапехи киламати, пат̣иссайам̣ пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа мухуттам̣ нисиннасса висабха̄гасантати вӯпасаммати, сабха̄гасантати патит̣т̣ха̄ти, ван̣н̣адха̄ту а̄харитва̄ паккхитта̄ вийа хоти, бахи вичарантасса ча па̄де кан̣т̣ако виджджхати, кха̄н̣у пахарати, сарӣсапа̄дипариссайо чева чорабхайан̃ча уппаджджати, пат̣иссайам̣ пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа нипаннасса пана саббе париссайа̄ на хонти, аджджхайантасса дхаммапӣтисукхам̣, каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронтасса упасамасукхам̣ уппаджджати бахиддха̄ виккхепа̄бха̄вато, бахи вичарантасса ча ка̄йе седа̄ муччанти, аккхӣни пханданти, сена̄санам̣ пависанаккхан̣е ман̃чапӣт̣ха̄дӣни на пан̃н̃а̄йанти, мухуттам̣ нисиннасса пана аккхипаса̄до а̄харитва̄ паккхитто вийа хоти, два̄рава̄тапа̄наман̃чапӣт̣ха̄дӣни пан̃н̃а̄йанти, етасмимпи ча а̄ва̄се васантам̣ дисва̄ манусса̄ чатӯхи паччайехи саккаччам̣ упат̣т̣хаханти. тена вуттам̣ – ‘‘а̄ва̄сада̄насмим̣ динне саббам̣ да̄нам̣ диннамева хотӣ’’ти. бхӯмат̣т̣хака…пе… на сакка̄ти айаматтхо маха̄судассанаваттхуна̄ (дӣ. ни. 2.241 а̄дайо) дӣпетаббо.

сӣтанти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.295; сам̣. ни. т̣ӣ. 2.4.243) аджджхаттадха̄туккхобхавасена ва̄ бахиддхаутувипарин̣а̄мавасена ва̄ уппаджджанакасӣтам̣. ун̣ханти аггисанта̄пам̣. тасса пана давада̄ха̄дӣсу самбхаво дат̣т̣хаббо. пат̣ихантӣти пат̣иба̄хати. йатха̄ тадубхайавасена ка̄йачитта̄нам̣ ба̄дхана̄ни на хонти, евам̣ кароти. сӣтун̣хаббха̄хате хи сарӣре виккхиттачитто бхиккху йонисо падахитум̣ на саккоти. ва̄л̣амига̄нӣти сӣхабйаггха̄дива̄л̣амиге. гуттасена̄санан̃хи пависитва̄ два̄рам̣ пидха̄йа нисиннасса те париссайа̄ на хонти. сарӣсапети йе кечи саранта̄ гаччханте дӣгхаджа̄тике. макасети нидассанаметам̣, д̣ам̣са̄дӣнам̣ етенева сан̇гахо дат̣т̣хаббо. сисирети сӣтака̄лавасена сатта̄хаваддалика̄дивасена ча уппанне сисирасампхассе. вут̣т̣хийоти йада̄ тада̄ уппанна̄ вассавут̣т̣хийо пат̣иханатӣти йоджана̄.

ва̄та̄тапо гхороти руккхагаччха̄дӣнам̣ уммӯлабхан̃джанавасена паваттийа̄ гхоро сараджаараджа̄дибхедо ва̄то чева гимхапарил̣а̄хасамайесу уппаттийа̄ гхоро сӯрийа̄тапо ча. пат̣ихан̃н̃атӣти пат̣иба̄хӣйати. лен̣аттханти на̄на̄рамман̣ато читтам̣ ниваттетва̄ пат̣исалла̄на̄ра̄маттхам̣. сукхаттханти вуттапариссайа̄бха̄вена пха̄сувиха̄раттхам̣. джха̄йитунти ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣есу йаттха каттхачи читтам̣ упаниджджха̄йитум̣. випасситунти аничча̄дито саббасан̇кха̄ре саммаситум̣.

виха̄рети пат̣иссайе. ка̄райети ка̄ра̄пеййа. раммети манораме нива̄сасукхе. ва̄сайеттха бахуссутети ка̄ретва̄ пана еттха виха̄ресу бахуссуте сӣлаванте калйа̄н̣адхамме нива̄сеййа. те нива̄сенто пана тесам̣ бахуссута̄нам̣ йатха̄ паччайехи киламатхо на хоти, евам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча ваттхасена̄сана̄ни ча дадеййа уджубхӯтесу аджджха̄сайасампаннесу каммапхала̄нам̣ ратанаттайагун̣а̄нан̃ча саддаханена виппасаннена четаса̄.

ида̄ни гахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ӯпака̄ратам̣ дассетум̣ ‘‘те тасса̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха тети бахуссута̄ тасса̄ти упа̄сакасса. дхаммам̣ десентӣти сакалават̣т̣адуккхапануданам̣ дхаммам̣ десенти. йам̣ со дхаммам̣ идхан̃н̃а̄йа̄ти со пуггало йам̣ саддхаммам̣ имасмим̣ са̄сане самма̄пат̣ипаджджанена джа̄нитва̄ аггамагга̄дхигамена ана̄саво хутва̄ паринибба̄йати.

пӯджа̄сакка̄равасенева пат̣хамайа̄мо кхепито, бхагавато десана̄йа аппа̄васесо маджджхимайа̄мо гатоти па̄л̣ийам̣ ‘‘бахудева ратти’’нти вуттанти а̄ха ‘‘атирекатарам̣ дийад̣д̣хайа̄ма’’нти. сандассесӣти а̄нисам̣сам̣ дассеси, а̄ва̄сада̄напат̣исам̣йуттам̣ дхаммим̣ катхам̣ сутва̄ тато парам̣, ‘‘маха̄ра̄джа, итипи сӣлам̣, итипи сама̄дхи, итипи пан̃н̃а̄’’ти сӣла̄дигун̣е тесам̣ самма̄ дассеси, хаттхена гахетва̄ вийа паччаккхато пака̄сеси. сама̄дапесӣти ‘‘евам̣ сӣлам̣ сама̄да̄таббам̣, сӣле патит̣т̣хитена евам̣ сама̄дхи, евам̣ пан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄’’ти йатха̄ те сӣла̄дигун̣е а̄дийанти, татха̄ ган̣ха̄песи. самуттеджесӣти йатха̄ сама̄диннам̣ сӣлам̣ сувисуддхам̣ хоти, саматхавипассана̄ ча бха̄вийама̄на̄ йатха̄ сут̣т̣ху висодхита̄ упаривисеса̄ваха̄ хонти, евам̣ читтам̣ самуттеджеси ниса̄манавасена вода̄песи. сампахам̣сесӣти йатха̄нусит̣т̣хам̣ т̣хитасӣла̄дигун̣ехи сампати ладдхагун̣а̄нисам̣сехи чева упари ладдхаббапхалависесехи ча упаричиттам̣ самма̄ пахам̣сеси, ладдхасса̄савасена сут̣т̣ху тосеси. еваметесам̣ пада̄нам̣ аттхо ведитаббо.

самуда̄йавачанопи асӣтимаха̄тхера-саддо тадекадесепи нирул̣хоти а̄ха ‘‘асӣтимаха̄тхересу виджджама̄несӯ’’ти. а̄нандаттхеропи хи антогадхо ева̄ти. са̄кийаман̣д̣алети са̄кийара̄джасамӯхе.

пат̣ипада̄йа нийуттатта̄ па̄т̣ипадо. тена̄ха – ‘‘пат̣ипаннако’’ти. сиккханасӣлата̄дина̄ секхо, одхисо самитапа̄пата̄йа саман̣о. секхо па̄т̣ипадо пат̣ипаджджанапуггала̄дхит̣т̣ха̄нена пат̣ипада̄десанам̣ нийаменто пат̣ипада̄йа пуггалам̣ нийамети на̄ма̄ти ‘‘пат̣ипада̄йа пуггалам̣ нийаметва̄ дассетӣ’’ти. секхаппат̣ипада̄ са̄сане ман̇галапат̣ипада̄ саммадева асевитаббапариваджджанена севитаббасама̄да̄нена уккам̣саваттхӯсу ча бха̄вато асекхадхаммапа̄рипӯрийа̄ а̄вахатта̄ ча вад̣д̣хама̄накапат̣ипада̄. акиламанта̄ва саллаккхессантӣти идам̣ тада̄ тесам̣ асекхабхӯмиадхигама̄йа айогйата̄йа вуттам̣. акиламанта̄ва̄ти имина̄ пат̣исамбхида̄ппаттассапи анадхигатамаггасан̃н̃а̄пана̄ бха̄рийа̄ти дассети. осат̣а̄ти ануппавит̣т̣ха̄. сакалам̣ винайапит̣акам̣ катхитамева хоти тасса сӣлакатха̄ба̄хуллато сесадвайепи есева найо. тӣхи пит̣акехӣти каран̣аттхе каран̣авачанам̣. тена там̣там̣пит̣ака̄нам̣ тасса̄ тасса̄ сиккха̄йа са̄дхакатамабха̄вам̣ дассети.

пит̣т̣хива̄то уппаджджати упа̄диннакасарӣрасса татха̄рӯпатта̄ сан̇кха̄ра̄нан̃ча аниччата̄йа дуккха̄нубандхатта̄. ака̄ран̣ам̣ ва̄ етанти йена̄дхиппа̄йена вуттам̣, тамева адхиппа̄йам̣ виваритум̣ ‘‘пахотӣ’’тиа̄ди вуттам̣. чатӯхи ирийа̄патхехи парибхун̃джитука̄мо ахоси сакйара̄джӯнам̣ аджджха̄сайавасена. татха̄ хи ваккхати ‘‘саттха̄пи тадева сандха̄йа таттха сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃апетва̄ нипаджджӣтӣ’’ти. йади евам̣ ‘‘пит̣т̣хи ме а̄гила̄йатӣ’’ти идам̣ катханти а̄ха ‘‘упа̄диннакасарӣран̃ча на̄ма̄’’тиа̄ди.

23. ‘‘имина̄ па̄тимоккхасам̣варена…пе… сампанно’’тиа̄дӣсу (вибха. 511) саманна̄гататтхо сампанна-саддо, идха пана па̄рипӯриаттхоти дассетум̣ ‘‘парипун̣н̣асӣлоти аттхо’’ти вуттам̣. йо пана сампаннасӣлойева, со парипун̣н̣асӣло. парисуддхан̃хи сӣлам̣ ‘‘парипун̣н̣а’’нти вуччати, на сабалам̣ камма̄сам̣ ва̄. сундарадхаммехӣти собханадхаммехи. йасмим̣ санта̄не уппанна̄ тасса собханабха̄вато. техи саппурисабха̄васа̄дханато саппуриса̄нам̣ дхаммехи.

24. имина̄ еттакена т̣ха̄нена̄ти ‘‘идха, маха̄на̄ма, арийаса̄вако’’ти а̄рабхитва̄ йа̄ва ‘‘акасирала̄бхӣ’’ти падам̣ имина̄ еттакена уддесападена ма̄тикам̣ т̣хапетва̄. пат̣ипа̄т̣ийа̄ти уддесапат̣ипа̄т̣ийа̄. евама̄ха̄ти ‘‘евам̣ катхан̃ча, маха̄на̄ма̄’’тиа̄дина̄ ида̄ни вуччама̄нена дассита̄ка̄рена а̄ха.

25. хирӣйатӣти ладжджӣйати пӣл̣ӣйати. йасма̄ хирӣ па̄паджигуччханалаккхан̣а̄, тасма̄ ‘‘джигуччхатӣти аттхо’’ти вуттам̣. оттаппатӣти уттаппати. па̄путра̄салаккхан̣ан̃хи оттаппам̣. паггахитавӣрийоти сан̇кочам̣ ана̄паннавӣрийо. тена̄ха ‘‘аносаккитама̄насо’’ти. паха̄наттха̄йа̄ти самуччхинданаттха̄йа. кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄ на̄ма адхигамо ева̄ти а̄ха ‘‘пат̣ила̄бхаттха̄йа̄’’ти. сатинепаккена̄ти сатийа̄ непаккена тиккхависадасӯрабха̄вена. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана непаккам̣ на̄ма пан̃н̃а̄ти адхиппа̄йена ‘‘сатийа̄ ча нипакабха̄вена ча̄’’ти аттхо вутто, евам̣ сати ан̃н̃о ниддит̣т̣хо на̄ма хоти. сатима̄ти ча имина̄ва висеса̄ сати гахита̄, парато ‘‘чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄’’ти сатикиччамева ниддит̣т̣хам̣, на пан̃н̃а̄киччам̣, тасма̄ сатинепаккена̄ти сатийа̄ непаккабха̄вена̄ти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. тенева хи паччайависесавасена ан̃н̃адхамманирапеккхо сатийа̄ балавабха̄во. татха̄ хи н̃а̄н̣авиппайуттачиттенапи аджджхайанасаммасана̄ни самбхаванти.

четийан̇ган̣аватта̄дӣти а̄ди-саддена бодхийан̇ган̣аватта̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. асӣтимаха̄ваттапат̣ипаттипӯран̣анти еттха асӣтиваттапат̣ипаттипӯран̣ам̣ маха̄ваттапат̣ипаттипӯран̣анти ваттапат̣ипаттипӯран̣а-саддо паччекам̣ йоджетаббо. таттха маха̄ватта̄ни (вибха. мӯлат̣ӣ. 406) на̄ма ваттакхандхаке (чӯл̣ава. 356 а̄дайо) вутта̄ни а̄гантукаваттам̣ а̄ва̄сикам̣ гамикам̣ анумоданам̣ бхаттаггам̣ пин̣д̣ача̄рикам̣ а̄ран̃н̃икам̣ сена̄санам̣ джанта̄гхарам̣ ваччакут̣и упаджджха̄йам̣ саддхивиха̄рикам̣ а̄чарийам̣ антева̄сикаваттанти чуддаса. тато ан̃н̃а̄ни пана када̄чи таджджанӣйакаммаката̄дика̄ле па̄рива̄сика̄дика̄ле ча чаритабба̄ни асӣти кхуддакаватта̄ни сабба̄су аваттха̄су на чаритабба̄ни, тасма̄ маха̄ваттесу, аггахита̄ни. таттха ‘‘па̄рива̄сика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ваттам̣ пан̃н̃апесса̄мӣ’’ти а̄рабхитва̄ ‘‘на упасампа̄детаббам̣…пе… на чхама̄йам̣ чан̇каманте чан̇каме чан̇камитабба’’нти (чӯл̣ава. 81) вутта̄ни пакабхатте чаритаббаватта̄васа̄на̄ни чхасат̣т̣хи, тато парам̣ ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ па̄рива̄сикавуд̣д̣хатарена бхиккхуна̄ саддхим̣ мӯла̄йапат̣икассана̄рахена ма̄натта̄рахена ма̄наттача̄рикена аббха̄на̄рахена бхиккхуна̄ саддхим̣ екаччханне а̄ва̄се ваттабба’’нтиа̄дӣни (чӯл̣ава. 82) пакататте чаритаббехи анан̃н̃атта̄ висум̣ висум̣ аган̣етва̄ па̄рива̄сикавуд̣д̣хатара̄дӣсу пуггалантаресу чаритаббатта̄ тесам̣ васена сампин̣д̣етва̄ екекам̣ катва̄ ган̣итабба̄ни пан̃ча̄ти екасаттативатта̄ни, уккхепанийакаммакатаваттесу ваттапан̃н̃а̄панавасена вуттам̣ – ‘‘на пакататтасса бхиккхуно абхива̄данам̣ паччут̣т̣ха̄нам̣…пе… нха̄не пит̣т̣хипарикаммам̣ са̄дитабба’’нти (чӯл̣ава. 51) идам̣ абхива̄дана̄дӣнам̣ аса̄дийанам̣ екам̣, ‘‘на пакататто бхиккху сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣ситаббо’’тиа̄дӣни ча даса̄ти евамета̄ни два̄сӣти. етесвева пана ка̄ничи таджджанӣйакамма̄диватта̄ни ка̄ничи па̄рива̄сика̄диватта̄нӣти аггахитаггахан̣ена два̄сӣти, евам̣ аппакам̣ пана ӯнамадхикам̣ ва̄ ган̣анупагам̣ на хотӣти идха ‘‘асӣти’’ччева вуттам̣. ан̃н̃аттха пана ат̣т̣хакатха̄падесе ‘‘два̄сӣти кхандхакаватта̄нӣ’’ти вуччати.

саккаччам̣ уддисанам̣ саккаччам̣ уддиса̄пананти паччекам̣ саккаччам̣-саддо йоджетаббо. уддисанам̣ уддесаггахан̣ам̣. дхаммоса̄ран̣ам̣ дхаммасса учча̄ран̣ам̣. дхаммадесана̄ –

‘‘а̄димхи сӣлам̣ десеййа, маджджхе джха̄нам̣ випассанам̣;

парийоса̄не ча нибба̄нам̣, еса̄ катхикасан̣т̣хитӣ’’ти. (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.190; сам̣. ни. ат̣т̣ха. 3.4.246) –

евам̣ катхиталаккхан̣а̄ дхаммакатха̄. упагантва̄ нисиннасса йасса кассачи гахат̣т̣хасса паббаджитасса ва̄ тан̇кхан̣а̄нурӯпа̄ дхаммӣ катха̄ упанисиннакатха̄. бхатта̄нумоданакатха̄ анумоданийа̄. сарита̄ти еттха на кевалам̣ чиракатачирабха̄сита̄нам̣ саран̣амануссаран̣аматтам̣ адхиппетам̣, атха кхо татха̄паваттарӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ париггахамукхена паваттавипассана̄ча̄ре сатисамбоджджхан̇гасамут̣т̣ха̄пананти дассетум̣ ‘‘тасмим̣ ка̄йена чиракате’’тиа̄ди вуттам̣. сакимпи саран̣ена̄ти екава̄рам̣ саран̣ена. пунаппунам̣ саран̣ена̄ти ану ану саран̣ена. сатисамбоджджхан̇гампи вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ восаггапарин̣а̄мин̃ча катва̄ саранто таттха таттха джаванава̄ре саран̣аджаванава̄ре париттаджаванавасена ануссарита̄ти ведитабба̄.

гатиаттха̄ дха̄тусадда̄ буддхиаттха̄ хонтӣти а̄ха – ‘‘удайан̃ча вайан̃ча пат̣ивиджджхитум̣ саматтха̄йа̄’’ти. миссаканайена̄йам̣ десана̄ а̄гата̄ти а̄ха – ‘‘виккхамбханавасена ча самуччхедавасена ча̄’’ти. тена̄ха ‘‘випассана̄пан̃н̃а̄йа чева̄’’тиа̄ди. випассана̄пан̃н̃а̄йа ниббедхикапарийа̄йато. са̄ ча кхо падесика̄ти ниппадесикам̣ катва̄ дассетум̣ ‘‘маггапан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхасам̣ваттанато ча̄’’ти вуттам̣. дуккхаккхайага̄минибха̄вепи есева найо. самма̄ти йа̄тха̄вато. акуппадхаммата̄йа хи маггапан̃н̃а̄ кхепитакхепана̄йа на пуна киччам̣ аттхӣти упа̄йена н̃а̄йена йа̄ паватти са̄ ева̄ти а̄ха – ‘‘хетуна̄ найена̄’’ти.

26. адхикам̣ чето абхичето, махаггатачиттам̣, тасса пана адхиката̄ ка̄маччханда̄дипат̣ипаккхавигамена висит̣т̣хабха̄ваппатти, танниссита̄ни а̄бхичетасика̄ни. тена̄ха ‘‘абхичиттам̣ сет̣т̣хачиттам̣ сита̄на’’нти. дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нанти имасмим̣йева аттабха̄ве пха̄сувиха̄рабхӯта̄нам̣. техи пана саман̇гитаккхан̣е йасма̄ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ апӣтиджам̣ сатипа̄рисуддхин̃а̄н̣асукхан̃ча пат̣илабхати виндати, тасма̄ а̄ха – ‘‘аппитаппитаккхан̣е сукхапат̣ила̄бхахетӯна’’нти. иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджита̄ти имина̄ тесу джха̄несу сама̄паджджанавасӣбха̄вама̄ха, ‘‘ника̄мала̄бхӣ’’ти пана вачанато а̄ваджджана̄дхит̣т̣ха̄на̄ паччавеккхан̣авасийо ча вутта̄ ева̄ти ведитабба̄. нидуккхала̄бхӣти имина̄ тесам̣ джха̄на̄нам̣ сукхапат̣ипада̄кхиппа̄бхин̃н̃атам̣ дассети, випулала̄бхӣти имина̄ пагун̣атам̣ таппама̄н̣адасситабха̄вадӣпанато. тена̄ха ‘‘пагун̣абха̄вена̄’’тиа̄ди. сама̄паджджитум̣ саккоти сама̄паджджанавасӣбха̄вата̄йа са̄дхитатта̄. сама̄дхипа̄рипантхикадхаммети васӣбха̄васса паччанӣкадхамме. джха̄на̄дхигамасса пана паччанӣкадхамма̄ пагева виккхамбхита̄, ан̃н̃атха̄ джха̄на̄дхигамо ева на сийа̄. акиламанто виккхамбхетум̣ на саккотӣти киччхена виккхамбхети висодхети, ка̄ма̄дӣнавапаччавеккхан̣а̄дӣхи ка̄маччханда̄дӣнам̣ ан̃н̃есам̣ сама̄дхипа̄рипантхика̄нам̣ дӯрасамусса̄ран̣ам̣ идха виккхамбханам̣ висодхананти ведитаббам̣.

27. випассана̄хита̄йа упарӯпаривисеса̄вахатта̄ вад̣д̣хама̄на̄йа пуббабха̄гасӣла̄дипат̣ипада̄йа. са̄ ева пуббабха̄гапат̣ипада̄ йатха̄бха̄витата̄йа авассам̣ бха̄винам̣ висесам̣ париггахитатта̄ ан̣д̣ам̣ вийа̄ти ан̣д̣ам̣, килесехи адӯситата̄йа апӯти ан̣д̣ам̣ етасса̄ти апуччан̣д̣о, випассанам̣ уссукка̄петва̄ т̣хитапуггало, тасса бха̄во апуччан̣д̣ата̄. випассана̄дин̃а̄н̣аппабхеда̄йа̄ти пуббенива̄сан̃а̄н̣а̄дин̃а̄н̣апабхеда̄йа. таттха̄ти четокхиласутте (ма. ни. 1.185) ‘‘са кхо со, бхиккхаве, евам̣ уссол̣хипаннарасан̇гасаманна̄гато бхиккху бхаббо абхиниббида̄йа̄’’ти а̄гататта̄ уссол̣хипаннарасехи ан̇гехи саманна̄гатабха̄воти евам̣ йам̣ опаммасам̣санданам̣ а̄гатам̣, там̣ опаммасам̣санданам̣ идха имасмим̣ секхасутте йоджетва̄ ведитаббанти самбандхо.

28. махаггата̄дибха̄вена хет̣т̣хима̄нам̣ джха̄на̄нам̣ анурӯпампи аттано висесена те уттаритва̄ атиккамитва̄на т̣хитанти ануттарам̣, тена̄ха – ‘‘пат̣хама̄диджджха̄нехи асадисам̣ уттама’’нти. дутийа̄дӣсупи абхиниббхида̄су. пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ уппаджджама̄нам̣ йатха̄ аттано висайапат̣иччха̄дакам̣ килесандхака̄рам̣ видхамантамева уппаджджати, евам̣ аттано висайе кан̃чи висесам̣ каронтамева уппаджджатӣти а̄ха – ‘‘пуббенива̄сан̃а̄н̣ена пат̣хамам̣ джа̄йатӣ’’ти, сесан̃а̄н̣адвайепи есева найо.

29. чаран̣асминти паччатте бхуммавачананти а̄ха ‘‘чаран̣ам̣ на̄ма хотӣти аттхо’’ти. тена̄ти каран̣аттхе каран̣авачанам̣ агатапуббадиса̄гамане тесам̣ са̄дхакатамабха̄вато.

ат̣т̣ха н̃а̄н̣а̄нӣти идха а̄гата̄ни ча ана̄гата̄ни ча амбат̣т̣хасутта̄дӣсу (дӣ. ни. 1.254 а̄дайо) а̄гата̄ни гахетва̄ вадати. винивиджджхитва̄ти пуббенива̄сапат̣иччха̄дака̄дикилесатамам̣ бхиндитва̄ пада̄летва̄.

30. санан̇кума̄рена̄ти санантанакума̄рена. тадева хи тасса санантанакума̄ратам̣ дассетум̣ ‘‘чирака̄лато пат̣т̣ха̄йа̄’’ти вуттам̣. со аттабха̄воти йена аттабха̄вена мануссапатхе джха̄нам̣ ниббаттеси, со кума̄раттабха̄во, тасма̄ брахмабхӯтопи та̄дисена кума̄раттабха̄вена чарати.

джанитасмим̣-саддо ева и-ка̄расса е-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘джанетасми’’нти вутто, джанитасминти ча джанасминти аттхо ведитаббо. джанитасминти са̄ман̃н̃аггахан̣епи йаттха чатуван̣н̣асаман̃н̃а̄, таттхева мануссалоке. кхаттийо сет̣т̣хоти локасаман̃н̃а̄пи мануссалокейева, на девака̄йе брахмака̄йе ва̄ти дассетум̣ ‘‘йе готтапат̣иса̄рино’’ти вуттам̣. пат̣исарантӣти ‘‘ахам̣ готамо, ахам̣ кассапо’’ти пати пати аттано готтам̣ анусаранти пат̣иджа̄нанти ва̄ти аттхо.

етта̄вата̄ти ‘‘са̄дху са̄дху а̄нанда̄’’ти еттакена са̄дхука̄рада̄нена. джинабха̄ситам̣ на̄ма джа̄тантиа̄дито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва парийоса̄на̄ тхерабха̄ситам̣ буддхабха̄ситамева на̄ма джа̄там̣. ‘‘кимпанидам̣ суттам̣ саттхудесана̄нувидха̄нато джинабха̄ситам̣, уда̄ху са̄дхука̄рада̄наматтена̄’’ти еварӯпа̄ чодана̄ идха анока̄са̄ тхерасса десана̄йа бхагавато десана̄нувидха̄нахетукатта̄ са̄дхука̄рада̄насса̄ти. йам̣ панеттха аттхато авибхаттам̣, там̣ сувин̃н̃еййамева.

секхасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.