8. косамбийасуттаван̣н̣ана̄

491. тасма̄ти йасма̄ косамбаруккхаватӣ, тасма̄ нагарам̣ косамбӣтисан̇кхамагама̄си. кусамбасса ва̄ исино нива̄сабхӯми косамбӣ, тасса̄видӯре бхаватта̄ нагарам̣ косамбӣ.

гхоситасет̣т̣хина̄ ка̄рите а̄ра̄мети еттха ко гхоситасет̣т̣хи, катхан̃ча̄нена а̄ра̄мо ка̄ритоти антолӣна̄йа чодана̄йа виссаджджане самуда̄гамато пат̣т̣ха̄йа гхоситасет̣т̣хим̣ дассетум̣ ‘‘аддиларат̣т̣хам̣ на̄ма ахосӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. кеда̄рапариччхиннанти таттха таттха кеда̄рабхӯмийа̄ париччхиннам̣. гаччхантоти кеда̄рапа̄л̣ийа̄ гаччханто. пахӯтапа̄йасанти пахӯтатарам̣ па̄йасам̣, там̣ пана гару синиддхам̣ антара̄магге аппа̄ха̄рата̄йа мандагахан̣ико сама̄но джӣра̄петум̣ на̄саккхи. тена̄ха ‘‘джӣра̄петум̣ асакконто’’тиа̄ди. йасавати рӯпавати кулагхаре ниббатти. гхоситасет̣т̣хи на̄ма джа̄тоти еваметтха сан̇кхепенева гхоситасет̣т̣хиваттхум̣ катхети, виттха̄ро пана дхаммападаваттхумхи (дха. па. ат̣т̣ха. 1.са̄ма̄ватӣваттху) вуттанайенева ведитаббо.

упасам̣каппанавасена̄ти упасан̇каппананийа̄мена. а̄ха̄рапариккхӣн̣ака̄йасса̄ти а̄ха̄ранимиттапариккхӣн̣ака̄йасса, а̄ха̄раккхайена париккхӣн̣ака̄йасса̄ти аттхо. сун̃н̃а̄га̄рети джанавивитте пха̄сукат̣т̣ха̄не.

калахасса пуббабха̄го бхан̣д̣анам̣ на̄ма̄ти калахасса хетубхӯта̄ парибха̄са̄ там̣садисӣ ча анит̣т̣хакирийа̄ бхан̣д̣анам̣ на̄ма. хаттхапара̄ма̄са̄дивасена̄ти куджджхитва̄ ан̃н̃аман̃н̃асса хаттхе гахетва̄ пара̄масанааччантабандхана̄дивасена. ‘‘айам̣ дхаммо’’тиа̄дина̄ вируддхава̄дабхӯтам̣ а̄панна̄ти вива̄да̄панна̄. тена̄ха ‘‘вируддхабхӯта’’нтиа̄ди. мукхасаннисситата̄йа ва̄ча̄ идха ‘‘мукха’’нти адхиппета̄ти а̄ха ‘‘мукхасаттӣхӣти ва̄ча̄саттӣхӣ’’ти. сан̃н̃аттинти сан̃н̃а̄панам̣ ‘‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо’’ти сан̃н̃а̄петаббатам̣. ниджджхаттинти йа̄тха̄вато тасса ниджджха̄нам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘сан̃н̃аттивевачанамевета’’нти вуттам̣.

саче хоти десесса̄мӣти суббачата̄йа сиккха̄ка̄мата̄йа ча а̄паттим̣ пасси. наттхи те а̄паттӣти ана̄паттипаккхопи еттха самбхаватӣти адхиппа̄йена̄ха. са̄ пана̄патти ева. тена̄ха – ‘‘тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи ахосӣ’’ти.

492. калахабхан̣д̣анавасена̄ти калахабхан̣д̣анасса нимиттавасена. йатха̄нусандхина̄ва гатанти калахабхан̣д̣ана̄нам̣ са̄ран̣ӣйадхаммапат̣ипаккхатта̄ тадупасама̄ваха̄ хет̣т̣ха̄десана̄йа анурӯпа̄ва упаридесана̄ти йатха̄нусандхина̄ва упарисуттадесана̄ паватта̄. саритаббайутта̄ти ануссаран̣а̄раха̄. сабрахмача̄рӣнанти сахадхаммика̄нам̣. пийам̣ пийа̄йитаббам̣ каронтӣти пийакаран̣а̄. гарум̣ гарут̣т̣ха̄нийам̣ каронтӣти гарукаран̣а̄. сан̇гахан̣аттха̄йа̄ти сан̇гахаваттхувисесабха̄вато сабрахмача̄рӣнам̣ сан̇ган̣хана̄йа сам̣ваттантӣти самбандхо. авива̄данаттха̄йа̄ти сан̇гахаваттхубха̄вато ева на вива̄дана̄йа. сати ча авива̄данахетубхӯтасан̇га̄хан̣атте тесам̣ васена сабрахмача̄рӣнам̣ самаггабха̄во бхеда̄бха̄во сиддхойева̄ти а̄ха ‘‘са̄маггийа̄’’тиа̄ди. миджджати синийхати ета̄йа̄ти метта̄, миттабха̄во, метта̄ етасса аттхӣти меттам̣, ка̄йакаммам̣. там̣ пана йасма̄ метта̄сахагатачиттасамут̣т̣ха̄нам̣, тасма̄ вуттам̣ ‘‘меттачиттена каттаббам̣ ка̄йакамма’’нти. има̄ни меттака̄йакамма̄дӣни бхиккхӯнам̣ васена а̄гата̄ни па̄т̣хе бхиккхӯхи паччупат̣т̣хапетаббата̄вачанато. бхиккхуггахан̣енева четтха сесасахадхаммика̄нампи гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. бхиккхуно саббампи анаваджджака̄йакаммам̣ а̄бхисама̄ча̄рикакаммантогадхамева̄ти а̄ха – ‘‘меттачиттена…пе… ка̄йакаммам̣ на̄ма̄’’ти. ваттавасена паваттийама̄на̄ четийабодхӣнам̣ вандана̄ метта̄садисӣти катва̄ тадаттха̄йа гаманам̣ меттам̣ ка̄йакамманти вуттам̣. а̄ди-саддена четийабодхибхиккхӯсу вутта̄васесаапача̄йана̄дим̣ метта̄васена паваттам̣ ка̄йикам̣ кирийам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

тепит̣акампи буддхавачанам̣ катхийама̄нанти адхиппа̄йо. тӣн̣и сучарита̄ни ка̄йавачӣманосучарита̄ни. чинтананти имина̄ евам̣ чинтанаматтампи меттам̣ манокаммам̣, пагева видхипат̣ипанна̄ бха̄вана̄ти дассети.

саха̄йабха̄вӯпагаманам̣ тесам̣ пурато. тесу каронтесуйева хи саха̄йабха̄вӯпагаманам̣ саммукха̄ ка̄йакаммам̣ на̄ма хоти. кевалам̣ ‘‘дево’’ти аватва̄ гун̣ехи тхирабха̄ваджотанам̣ деваттхероти вачанам̣ паггайха вачанам̣. маматтабодханам̣ вачанам̣ мама̄йанавачанам̣. екантатироккхакасса манокаммасса саммукхата̄ на̄ма вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄панавасенева хоти, тан̃ча кхо локе ка̄йакамманти па̄кат̣ам̣ пан̃н̃а̄там̣ хаттхавика̄ра̄дим̣ ана̄маситва̄ ева дассенто ‘‘найана̄ни уммӣлетва̄’’ти а̄ха. татха̄ хи вачӣбхедавасена паватти на гахита̄.

ладдхапаччайа̄ лаббхантӣти ла̄бха̄, парисуддха̄гамана̄ паччайа̄. на самма̄ гайхама̄на̄пи на дхаммаладдха̄ на̄ма на хонтӣти таппат̣иседханаттхам̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘дхаммаладдха̄’’ти вуттам̣. деййам̣ даккхин̣еййан̃ча аппат̣ивибхаттам̣ катва̄ бхун̃джатӣти аппат̣ивибхаттабхогӣ. тена̄ха ‘‘две пат̣ивибхатта̄ни на̄ма̄’’тиа̄ди. читтена вибхаджананти етена – ‘‘читтуппа̄даматтенапи вибхаджанам̣ пат̣ивибхаттам̣ на̄ма, пагева пайогато’’ти дассети.

пат̣игган̣хантова…пе… пассатӣти имина̄ а̄гаманато пат̣т̣ха̄йа са̄дха̄ран̣абуддхим̣ упат̣т̣ха̄пети. евам̣ хисса са̄дха̄ран̣абхогита̄ сукара̄, са̄ран̣ӣйадхаммо часса супӯро хоти. ваттанти са̄ран̣ӣйадхаммапӯран̣аваттам̣.

да̄таббанти авассам̣ да̄таббам̣. аттано палибодхавасена сапалибодхассева пӯретум̣ асаккун̣еййатта̄ одиссакада̄намписса на саббаттха ва̄ританти дассетум̣ ‘‘тена пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. ада̄тумпӣти пи-саддена дуссӣлассапи аттхикасса сати самбхаве да̄таббанти дассети. да̄нан̃хи на̄ма кассачи на нива̄ритам̣.

маха̄гирига̄мо на̄ма на̄гадӣпапассе еко га̄мо. са̄ран̣ӣйадхаммо ме, бханте, пӯрито…пе… паттагатам̣ на кхӣйатӣти а̄ха тесам̣ куккуччавиноданаттхам̣. там̣ сутва̄ тепи тхера̄ ‘‘са̄ран̣ӣйадхаммапӯрако айа’’нти аббхан̃н̃ам̣су. дахарака̄ле ева киреса са̄ран̣ӣйадхаммапӯрако ахоси, тасса̄ ча пат̣ипаттийа̄ аван̃джхабха̄вавибха̄ванаттхам̣ ‘‘ете майхам̣ па̄пун̣иссантӣ’’ти а̄ха.

ахам̣ са̄ран̣ӣйадхаммапӯрика̄, мама паттапарийа̄панненапи сабба̄пима̄ бхиккхунийо йа̄пессантӣти а̄ха ‘‘ма̄ тумхе тесам̣ гатабха̄вам̣ чинтайиттха̄’’ти.

саттасу а̄паттиккхандхесу а̄димхи ва̄ анте ва̄, вемаджджхети ча идам̣ уддеса̄гатапа̄л̣ивасена вуттам̣. на хи ан̃н̃о кочи а̄паттиккхандха̄нам̣ ануккамо аттхи. парийанте чхиннаса̄т̣ако вийа̄ти ваттханте, дасанте ва̄ чхиннаваттхам̣ вийа. кхан̣д̣анти кхан̣д̣авантам̣, кхан̣д̣итам̣ ва̄. чхидданти еттха̄пи есева найо. висабха̄гаван̣н̣ена упад̣д̣хам̣, татийабха̄гам̣ ва̄ самбхиннаван̣н̣ам̣ сабалам̣, висабха̄гаван̣н̣ехева пана биндӯхи антарантара̄ вимиссам̣ камма̄сам̣, айам̣ имесам̣ висесо. тан̣ха̄да̄сабйато мочанавачаненева тесам̣ сӣла̄нам̣ виват̣т̣упаниссайатама̄ха. бхуджиссабха̄вакаран̣атоти имина̄ бхуджиссакара̄ни бхуджисса̄нӣти уттарападалопена̄йам̣ ниддесоти дассети. авин̃н̃ӯнам̣ аппама̄н̣ата̄йа ‘‘вин̃н̃уппасаттха̄нӣ’’ти вуттам̣. тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи апара̄мат̣т̣хатта̄ти – ‘‘имина̄хам̣ сӣлена дево ва̄ бхависса̄ми деван̃н̃атаро ва̄’’ти тан̣ха̄пара̄ма̄сена – ‘‘имина̄хам̣ сӣлена дево хутва̄ таттха ниччо дхуво сассато бхависса̄мӣ’’ти дит̣т̣хипара̄ма̄сена ча апара̄мат̣т̣хатта̄. пара̄мат̣т̣хунти чодетум̣. сӣлам̣ на̄ма авиппат̣иса̄ра̄дипа̄рампарийена йа̄вадева сама̄дхисампа̄данаттханти а̄ха ‘‘сама̄дхисам̣ваттака̄нӣ’’ти. сама̄набха̄во са̄ман̃н̃ам̣, парипун̣н̣ачатупа̄рисуддхибха̄вена маджджхе бхиннасуван̣н̣асса вийа бхеда̄бха̄вато сӣлена са̄ман̃н̃ам̣ сӣласа̄ман̃н̃ам̣, там̣ гато упагатоти сӣласа̄ман̃н̃агато. тена̄ха ‘‘сама̄набха̄вӯпагатасӣло’’ти.

йа̄йам̣ дит̣т̣хӣти йа̄ айам̣ дит̣т̣хи майхан̃чева тумха̄кан̃ча паччаккхабхӯта̄. чатусаччадассанат̣т̣хена дит̣т̣хи, ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄, саббе сан̇кха̄ра̄ дуккха̄, саббе дхамма̄ анатта̄’’ти, ‘‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄кха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно сан̇гхо’’ти ча дит̣т̣хийа̄ са̄ман̃н̃ам̣ сама̄надит̣т̣хибха̄вам̣. аггам̣ итаресам̣ са̄ран̣ӣйадхамма̄нам̣ падха̄набха̄вато. етасмим̣ сати сукхасиддхито тесам̣ сан̇га̄хикам̣, тато ева тесам̣ сан̇гха̄т̣аникам̣ гопа̄насийо апарипатанте катва̄ сан̇ган̣ха̄ти дха̄ретӣти сан̇га̄хикам̣. сан̇гха̄т̣анти аггабха̄вена сан̇гха̄т̣абха̄вам̣. сан̇гха̄т̣анам̣ етесам̣ аттхӣти сан̇гха̄т̣аникам̣, сан̇гха̄т̣анийанти ва̄ па̄т̣хо, сан̇гха̄т̣ане нийуттанти ва̄ сан̇гха̄т̣аникам̣, ка-ка̄расса йа-ка̄рам̣ катва̄ сан̇гха̄т̣анийам̣. са̄ман̃н̃ато ева гахитатта̄ напум̣саканиддесо.

493. пат̣хамамаггасамма̄дит̣т̣хипи евам̣сабха̄ва̄, ан̃н̃амаггасамма̄дит̣т̣хӣсу ваттаббамева наттхӣти а̄ха ‘‘йа̄йам̣ сота̄паттимаггадит̣т̣хӣ’’ти. етта̄вата̄пӣти еттакенапи ра̄га̄дӣсу екекена парийут̣т̣хитачиттата̄йапи парийут̣т̣хитачиттойева на̄ма хоти, пагева двӣхи, бахӯхи ва̄ парийут̣т̣хитачиттата̄йа. саббаттха̄ти саббесу ат̣т̣хасупи ва̄ресу. сут̣т̣ху т̣хапитанти йатха̄ маггабха̄вана̄ упари сачча̄бхисамбодхо хоти, евам̣ самма̄ т̣хапитам̣. тена̄ха ‘‘сачча̄нам̣ бодха̄йа̄’’ти. там̣ н̃а̄н̣анти ‘‘наттхи кхо ме там̣ парийут̣т̣ха̄на’’нтиа̄дина̄ паваттам̣ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣. арийа̄нам̣ хотӣти арийа̄намева хоти. тесан̃хи екадесатопи пахӣнам̣ ваттаббатам̣ арахати. тена̄ха ‘‘на путхуджджана̄на’’нти. арийанти вуттам̣ ‘‘арийесу джа̄та’’нти катва̄. локуттарахетуката̄йа локуттаранти вуттам̣. тенева̄ха ‘‘йесам̣ пана̄’’тиа̄ди. татха̄ хисса путхуджджанехи аса̄дха̄ран̣ата̄. тена̄ха ‘‘путхуджджана̄нам̣ пана абха̄вато’’ти. саббава̄ресӯти саббесу итаресу чхасу ва̄ресу.

494. паччаттанти па̄т̣ийеккам̣ аттани мама читтейева. тена̄ха ‘‘аттано читте’’ти. ‘‘паччаттам̣ аттано читте ниббутим̣ килесавӯпасамам̣ лабха̄мӣ’’ти имаматтхам̣ ‘‘есева найо’’ти имина̄ атидисати.

495. татха̄рӯпа̄йа дит̣т̣хийа̄ти идам̣ ‘‘йатха̄рӯпа̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато’’ти имасса аттхасса пачча̄масананти а̄ха ‘‘татха̄рӯпа̄йа дит̣т̣хийа̄ти еварӯпа̄йа сота̄паттимаггадит̣т̣хийа̄’’ти.

496. сабха̄вена̄ти нийатапан̃часиккха̄падата̄дисабха̄вена. сан̇гхакаммавасена̄ти ма̄наттачарийа̄дисан̇гхакаммавасена. дахароти ба̄ло. кума̄роти да̄рако. йасма̄ дахаро ‘‘кума̄ро’’ти ча ‘‘йува̄’’ти ча вуччати, тасма̄ мандоти вуттам̣. мандиндрийата̄йа хи мандо. тена̄ха ‘‘чаккхусота̄дӣнам̣ мандата̄йа̄’’ти. евампи йува̄ваттха̄пи кечи мандиндрийа̄ хонтӣти танниваттанаттхам̣ ‘‘утта̄насеййако’’ти вуттам̣. йади утта̄насеййако, катхамасса ан̇га̄раккамананти? йатха̄ татха̄ ан̇га̄расса пхусанам̣ идха ‘‘аккамана’’нти адхиппетанти а̄ха ‘‘ито чито ча̄’’тиа̄ди. манусса̄нанти махаллакаманусса̄нам̣. на сӣгхам̣ хаттхо джха̄йати катхинахаттхата̄йа. кхиппам̣ пат̣исам̣харати мудуталун̣асарӣрата̄йа. адхива̄сети кин̃чи пайоджанам̣ апеккхитва̄.

497. учча̄вача̄нӣти маханта̄ни чева кхуддака̄ни ча. таттхева̄ти судха̄камма̄димхийева. каса̄вапачанам̣ судха̄дисан̇кхаран̣аттхам̣, удака̄найанам̣ дхована̄диаттхам̣, халиддиван̣н̣адха̄тулепанаттхам̣ куччхакаран̣ам̣. бахалапаттханоти дал̣хачхандо. ваччхаканти ниббаттадхенупагаваччхам̣. апачина̄тӣти апавиндати, а̄локетӣти аттхо. тена̄ха ‘‘апалокетӣ’’ти. таннинно хотӣти адхисӣласиккха̄дининнова хоти учча̄вача̄нампи ким̣каран̣ӣйа̄нам̣ ча̄риттасӣласса пӯран̣авасенева каран̣ато, йонисоманасика̄равасенева ча тесам̣ пат̣ипаджджанато. тхерасса сантике ат̣т̣ха̄си йонисоманасика̄ра̄бха̄вато ‘‘там̣ там̣ самуллаписса̄мӣ’’ти.

498. балам̣ ева балата̄ти а̄ха ‘‘балена саманна̄гато’’ти. аттхикабха̄вам̣ катва̄ти тена дхаммена сависесам̣ аттхикабха̄вам̣ уппа̄детва̄. сакалачиттена̄ти десана̄йаа̄димхи маджджхе парийоса̄нети саббаттхева паваттата̄йа сакалена анавасесена читтена.

500. сабха̄воти арийаса̄вакасса путхуджджанехи аса̄дха̄ран̣ата̄йа а̄вен̣ико сабха̄во. сут̣т̣ху саманнеситоти саммадева упапариккхито. сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа̄ти сота̄паттипхаласса саччхикаран̣ена, саччхикатабха̄вена̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘сота̄паттипхаласаччхикатан̃а̄н̣ена̄’’ти. пат̣хамамаггапхаласса паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ависеса̄ хете паваттиа̄ка̄рабхинна̄. тенева̄ха ‘‘саттахи маха̄паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ехӣ’’ти. айам̣ та̄ва а̄чарийа̄нам̣ сама̄накатха̄ти ‘‘идамасса пат̣хамам̣ н̃а̄н̣а’’нтиа̄дина̄ вутта̄ни паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни, на магган̃а̄н̣а̄нӣти евам̣ паватта̄ парампара̄гата̄ пубба̄чарийа̄нам̣ сама̄на̄ са̄дха̄ран̣а̄ имисса̄ па̄л̣ийа̄ ат̣т̣хакатха̄ аттхаван̣н̣ана̄. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘локуттарамагго хи бахучиттаккхан̣ико на̄ма наттхӣ’’ти. йади со бахучиттаккхан̣ико сийа̄ на̄на̄бхисамайо, татха̄ сати сам̣йоджанаттайа̄дӣнам̣ екадесаппаха̄нам̣ па̄пун̣а̄тӣти арийамаггасса анантарапхалатта̄ екадесасота̄панната̄дибха̄во а̄паджджати, пхала̄нам̣ ва̄ анекабха̄во, саббаметам̣ айуттанти тасма̄ екачиттаккхан̣икова арийамагго.

йам̣ пана суттападам̣ нисса̄йа витан̣д̣ава̄дӣ арийамаггасса екачиттаккхан̣икатам̣ пат̣иккхипати, там̣ дассенто ‘‘сатта васса̄нӣти хи вачанато’’ти а̄ха. килеса̄ пана лаху…пе… чхиджджантӣти вадантена хи кхиппам̣ та̄ва килесаппаха̄нам̣, дандхапаваттика̄ маггабха̄вана̄ти пат̣ин̃н̃а̄там̣ хоти. таттха саче маггасса бха̄вана̄йа а̄раддхаматта̄йа килеса̄ пахӣйанти, сеса̄ маггабха̄вана̄ нираттхака̄ сийа̄, атха паччха̄ килесаппаха̄нам̣, килеса̄ пана лаху чхиджджантӣти идам̣ миччха̄, ‘‘сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа̄’’ти ваккхатӣти. тато суттапат̣иджа̄нанато. маггам̣ абха̄ветва̄ти арийамаггам̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ абха̄ветва̄. аттхарасам̣ видитва̄ти суттасса авипарӣто аттхо ева аттхарасо, там̣ йа̄тха̄вато н̃атва̄. евам̣ витан̣д̣ава̄дива̄дам̣ бхиндитва̄ вуттамеваттхам̣ нигаметум̣ ‘‘има̄ни сатта н̃а̄н̣а̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

косамбийасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.