10. ма̄ратаджджанӣйасуттаван̣н̣ана̄

506. кот̣т̣хаманупавит̣т̣хоти а̄сайо ваччагуттат̣т̣ха̄ната̄йа кот̣т̣хам̣, тасса аббхантаран̃хеттха кот̣т̣хам̣. анурӯпо хутва̄ павит̣т̣хо анупавит̣т̣хо. сукхуман̃хи тадануччхавикам̣ аттабха̄вам̣ ма̄петва̄ айам̣ таттха павит̣т̣хо. гаругаро вийа̄ти гарукагаруко вийа. у-ка̄расса хи о-ка̄рам̣ катва̄ айам̣ ниддесо, ативийа гаруко ман̃н̃ети аттхо. гаругару вийа иччева ва̄ па̄т̣хо. ма̄сабхаттам̣ ма̄со уттарападалопена, ма̄сабхаттена а̄читам̣ пӯритам̣ ма̄са̄читам̣ ман̃н̃е. тена̄ха ‘‘ма̄сабхаттам̣ бхуттасса куччхи вийа̄’’ти. уттарападалопена вина̄ аттхам̣ дассетум̣ ‘‘ма̄сапӯритапасиббако вийа̄’’ти вуттам̣. тинтама̄со вийа̄ти тинтама̄со пасиббако вийа. ким̣ ну кхо етам̣ мама куччхийам̣ пуббам̣ бха̄рикаттам̣, ким̣ ну кхо катхам̣ ну кхо джа̄танти адхиппа̄йо? упа̄йена̄ти патхена н̃а̄йена. бйатирекато панасса анупа̄йам̣ дассетум̣ ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. атта̄намева ва̄ сандха̄йа ‘‘ма̄ татха̄гатам̣ вихесесӣ’’ти а̄ха. йатха̄ хи арийасан̇гхо ‘‘татха̄гатам̣ девамануссапӯджитам̣, сан̇гхам̣ намасса̄ма суваттхи хотӯ’’тиа̄дӣсу (кху. па̄. 6.18; су. ни. 241) татха̄гатоти вуччати, евам̣ таппарийа̄панна̄ арийапуггала̄, йатха̄ ча пуримака̄ дутийааггаса̄вака̄ каппа̄нам̣ сатасахасса̄дхикам̣ екам̣ асан̇кхйеййам̣ па̄рамийо пӯретва̄ а̄гата̄, айампи маха̄тхеро татха̄ а̄гатоти татха̄гатоти. патиаггал̣ева ат̣т̣ха̄сӣти аггал̣асса бахибха̄ге ат̣т̣ха̄си.

507. руккхадевата̄ на̄ма ча̄тумаха̄ра̄джикесу нихӣно ка̄йо, тасма̄ несам̣ мануссагандхо паричитатта̄ на̄тиджегуччхоти а̄ха ‘‘а̄ка̄сат̣т̣хадевата̄на’’нти. а̄ба̄дхам̣ каротӣти дуккхам̣ джанети. на̄гарикоти сукума̄ро. паричоккхоти саббасо сучирӯпо. н̃а̄тикот̣инти н̃а̄тибха̄гам̣. ана̄димати хи сам̣са̄ре н̃а̄тибха̄гарахито на̄ма сатто кассачипи наттхӣти адхиппа̄йо. иданти ‘‘со ме твам̣ бха̄гинеййо хосӣ’’ти идам̣ вачанам̣. павен̣ивасена̄ти тада̄ майхам̣ бха̄гинеййо хутва̄ ида̄ни ма̄рат̣т̣ха̄не т̣хитоти имисса̄ павен̣ийа̄ васена вуттам̣. ан̃н̃асса ва̄ весамам̣ дхуро видхуро. тена̄ха ‘‘ан̃н̃ехи саддхим̣ асадисо’’ти. аппадуккхена̄ти сукхенева. пантха̄нам̣ аванти гаччхантӣти патха̄вино. еттакена̄ти етта̄вата̄ читакасаннисайена. удакален̣анти удаканиссанданален̣ам̣. сама̄паттитоти ниродхасама̄паттито. сама̄паттипхаланти ниродхасама̄паттипхалам̣.

508. дасахи аккосаваттхӯхӣти дасахипи аккосаваттхӯхи, тато кин̃чи аха̄пента̄. парибха̄сатха̄ти гарахатха. гхат̣т̣етха̄ти анӯна̄хи катха̄хи имесу овиджджхатха. дуккха̄петха̄ти читте дуккхам̣ джанетха. етесанти тесам̣ бхиккхӯнам̣ тумха̄кам̣ аккосана̄дӣхи бхиккхӯнам̣ килесуппаттийа̄. тенеттха дӯсӣ ма̄ро ота̄рам̣ лабхати на̄ма̄ти адхиппа̄йо. упат̣т̣ха̄таббам̣ ибхам̣ арахантӣти иббха̄, хаттхибхан̣д̣ака̄, хӣнаджӣвиката̄йа хете иббха̄ вийа̄ти иббха̄, те пана садутийакавасена ‘‘гахапатика̄’’ти вутта̄. кан̣ха̄ти кан̣ха̄бхиджа̄тика̄. па̄дато джа̄татта̄ па̄да̄нам̣ апачча̄. а̄ласийаджа̄та̄ти касиван̣иджджа̄дикаммасса акаран̣ена сан̃джа̄та̄ласийа̄. гӯтханиддхаманапана̄л̣ӣти ваччакӯпато гӯтхасса никкхамападесо.

манусса̄нам̣ акусалам̣ на бхавеййа тесам̣ та̄диса̄йа абхисандхийа̄ абха̄вато. а̄весакасса а̄нубха̄вена а̄вит̣т̣хасса читтасантати випариваттатӣти вуттова̄йаматтхо. висабха̄гаваттхунти бхиккхӯнам̣ сантике иттхирӯпам̣, бхиккхунӣнам̣ сантике пурисарӯпанти ӣдисам̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ паббаджита̄нам̣ аса̄руппам̣ висабха̄гаваттхум̣. виппат̣иса̄ра̄рамман̣анти пассанта̄нам̣ виппат̣иса̄расса паччайам̣. лепайат̣т̣хинти лепалиттам̣ ва̄курайат̣т̣хим̣.

510. соманассавасена̄ти гехасситасоманассавасена. ан̃н̃атхаттанти уппила̄витаттам̣. пуриманайенева̄ти ‘‘саче ма̄ро манусса̄нам̣ сарӣре адхимуччитва̄’’тиа̄дина̄ пуббе вуттанайена. йади ма̄рова татха̄ кареййа, манусса̄нам̣ кусалам̣ на бхавеййа, ма̄рассева бхавеййа, сарӣре пана анадхимуччитва̄ та̄дисам̣ паса̄данӣйам̣ паса̄даваттхум̣ дассеси. тена̄ха ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди.

511. асубхасан̃н̃а̄паричитена̄ти сакалам̣ ка̄йам̣ асубханти паватта̄йа сан̃н̃а̄йа сахагатаджджха̄нам̣ асубхасан̃н̃а̄, тена паричитена парибха̄витена. четаса̄ читтена. бахуланти абхин̣хам̣. вихаратоти вихарантасса, асубхасама̄паттибахуласса̄ти аттхо. патилӣйатӣти сан̇кучати таттха пат̣икӯлата̄йа сан̣т̣хитатта̄. патикут̣атӣти апасаккати. пативаттатӣти ниваттати. тато ева на сампаса̄рийати. расатан̣ха̄йа̄ти мадхура̄дирасависайа̄йа тан̣ха̄йа.

саббалоке анабхиратисан̃н̃а̄ти тӣсупи бхавесу аруччанавасена паватта̄ випассана̄бха̄вана̄. ниббида̄нупассана̄ хеса̄. локачитресӯти хаттхиассаратхапа̄са̄дакӯт̣а̄га̄ра̄дибхедесу чева а̄ра̄мара̄ман̣еййака̄дибхедесу ча локе читтавичиттесу. ра̄гасанта̄ни вӯпасантара̄га̄ни. досамохасанта̄нӣти еттха̄пи есева найо. имесам̣ евам̣ каммат̣т̣ха̄наггахан̣ам̣ саббесам̣ саппа̄йабха̄вато.

512. саккхарам̣ гахетва̄ти саккхара̄сӣсена таттакам̣ бхиннапа̄са̄н̣амут̣т̣хинти а̄ха ‘‘антомут̣т̣хийам̣ тит̣т̣ханапама̄н̣ам̣ па̄са̄н̣а’’нти. мут̣т̣хипарийа̄паннанти аттхо. айан̃хи па̄са̄н̣асса хет̣т̣химакот̣и. хаттхина̄готи маха̄хаттхӣ. махантапарийа̄йо на̄га-саддоти кечи. ахина̄га̄дито ва̄ висесанаттхам̣ хаттхина̄готи вуттам̣. сакаласарӣренева ниваттитва̄ апалокесӣти вуттаматтхам̣ виваритум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. на ва̄йанти еттха ва̄-саддо авадха̄ран̣аттхоти а̄ха ‘‘нева пама̄н̣ам̣ ан̃н̃а̄сӣ’’ти. саха̄палокана̄йа̄ти ча вачанатоти имина̄ вачанена имам̣ вачанаматтам̣ гахетва̄ти адхиппа̄йо. ул̣а̄рети ул̣а̄рагун̣е. бхагавантан̃хи т̣хапетва̄ наттхи тада̄ садеваке локе та̄дисо гун̣ависесайуттоти.

висум̣ висум̣ паччаттаведанийо айасӯлена саддхим̣ бхӯта̄ни чха пхасса̄йатана̄ни етасса̄ти чха пхасса̄йатанам̣, дуккхам̣. там̣ еттха аттхӣти чха пхасса̄йатанико, нирайо. тена̄ха ‘‘чхасу пхасса̄…пе… паччайо’’ти. сама̄ханатӣти сама̄хато, анекасатабхедо сан̇кусама̄хато еттха аттхӣти сан̇кусама̄хато, нирайо. висесапаччайата̄йа ведана̄йа т̣хитоти веданийо, ка̄ран̣а̄ка̄ракена вина̄ паччаттам̣ сайамева веданийоти паччаттаведанийо. айасӯлена саддхим̣ айасӯланти па̄дападесато пат̣т̣ха̄йа нирантарам̣ абхихананавасена а̄гатена пан̣н̣а̄са̄йа джанехи гахитена айасӯлена саха сӣсападесато пат̣т̣ха̄йа а̄гатам̣. айасӯлабха̄васа̄ман̃н̃ена четам̣ екавачанам̣, сатаматта̄ни патита̄ни сӯла̄ни. имина̄ те т̣ха̄нена чинтетва̄ти нисситавоха̄рена ниссайам̣ вадати. евам̣ вуттанти ‘‘тада̄ джа̄неййа̄си вассасахассам̣ ме нирайе паччама̄насса̄’’ти евам̣ вуттам̣. вут̣т̣ха̄ниманти вут̣т̣ха̄не бхавам̣, антиманти аттхо. тена̄ха ‘‘випа̄кавут̣т̣ха̄наведана’’нти, випа̄касса парийоса̄нам̣ ведананти аттхо. дуккхатара̄ хоти падӣпасса виджджха̄йанаккхан̣е махантабха̄во вийа.

513. гхат̣т̣айитва̄ потхетва̄. па̄т̣ийеккаведана̄джанака̄ти паччекам̣ маха̄дуккхасамуппа̄дака̄. айато апагато нирайо, со девадӯтасуттена (ма. ни. 3.261) дӣпетаббо. аттхаван̣н̣ана̄ панасса парато сайамева а̄гамиссати. имам̣ пана атӣтаваттхум̣ а̄харитва̄ аттано н̃а̄н̣а̄нубха̄вадӣпанамукхена ма̄рам̣ сантадждженто маха̄тхеро ‘‘йоетамабхиджа̄на̄тӣ’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – йо маха̄бхин̃н̃о етам̣ каммам̣ каммапхалан̃ча хаттхатале т̣хапитам̣ а̄малакам̣ вийа абхимукхам̣ катва̄ паччаккхато джа̄на̄ти. саббасо бхиннакилесата̄йа бхиккху самма̄самбуддхасса аггаса̄вако, та̄дисам̣ ул̣а̄рагун̣ам̣ а̄саджджа гхат̣т̣айитва̄ екантака̄л̣акехи па̄падхаммехи саманна̄гататта̄ кан̣ха ма̄ра а̄йатим̣ маха̄дуккхам̣ виндиссаси.

удакам̣ ваттхум̣ катва̄ти таттха ниббаттанакасатта̄нам̣ са̄дха̄ран̣акаммапхалена маха̄самуддаудакамева адхит̣т̣ха̄нам̣ катва̄. татха̄ хи та̄ни каппат̣т̣хитика̄ни хонти. тена̄ха ‘‘каппат̣т̣ха̄йино’’ти. тесанти вима̄на̄нам̣. етам̣ йатха̄вуттавима̄наваттхум̣ та̄сам̣ аччхара̄нам̣ сампаттим̣, тасса ча ка̄ран̣ам̣ аттапаччаккхам̣ катва̄ джа̄на̄ти. па̄дан̇гут̣т̣хена кампайӣти пубба̄ра̄ме виса̄кха̄йа маха̄упа̄сика̄йа ка̄ритам̣ сахассагаббхапат̣иман̣д̣итамаха̄па̄са̄дам̣ аттано па̄дан̇гут̣т̣хена кампеси. тена̄ха ‘‘идам̣ па̄са̄дакампанасуттена дӣпетабба’’нти. иданти ‘‘йо веджайанта’’нти имисса̄ га̄тха̄йа аттхаджа̄там̣ чӯл̣атан̣ха̄сан̇кхайавимуттисуттенева (ма. ни. 1.393) дӣпетаббам̣.

тасса брахмаган̣асса татха̄чинтанасаманантарамева тасмим̣ брахмалоке судхаммам̣ брахмасабхам̣ гантва̄. тепӣти маха̄моггалла̄на̄дайо. паччекам̣ диса̄сӯти маха̄моггалла̄наттхеро пураттхимадиса̄йам̣, маха̄кассапаттхеро даккхин̣адиса̄йам̣, маха̄каппинаттхеро паччхимадиса̄йам̣, ануруддхаттхеро уттарадиса̄йанти евам̣ чатта̄ро тхера̄ брахмапарисаматтхаке маджджхе нисиннасса бхагавато самантато чатуддиса̄ нисӣдим̣су. га̄тха̄ вутта̄ти ‘‘йо брахмам̣ парипуччхатӣ’’ти га̄тха̄ вутта̄. ан̃н̃атарабрахмасуттена̄ти – ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса брахмуно еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хотӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 1.176) маха̄вагге а̄гатена ан̃н̃атарабрахмасуттена.

джха̄навимоккхена пхусӣти джха̄навимоккхасанниссайена абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ена пхассайи. вананти джамбудӣпам̣ апхассайӣти самбандхо. джамбудӣпо хи ванабахулата̄йа идха ‘‘вана’’нти вутто. тена̄ха ‘‘джамбусан̣д̣асса иссаро’’ти. пуббавидеха̄нам̣ дӣпанти пуббавидехава̄сӣнам̣ дӣпам̣, пуббавидехадӣпанти аттхо. бхӯмисайа̄ нара̄ на̄ма апарагойа̄нака̄ уттаракурука̄ ча. йасма̄ те гехапариггаха̄бха̄вато бхӯмийам̣йева сайанти, на па̄са̄да̄дӣсу. пат̣илабхӣти уппа̄деси. етам̣ а̄сам̣ ма̄ ака̄сӣти еса̄ йатха̄ пуббе дӯсима̄расса, евам̣ туйхам̣ а̄са̄ дӣгхараттам̣ анаттха̄ваха̄, тасма̄ едисам̣ а̄сам̣ ма̄ ака̄сӣти ма̄расса ова̄дам̣ ада̄си. сесам̣ саббаттха сувин̃н̃еййамева.

папан̃часӯданийа̄ маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа

ма̄ратаджджанӣйасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.

нит̣т̣хита̄ ча чӯл̣айамакаваггаван̣н̣ана̄.

мӯлапан̣н̣а̄сат̣ӣка̄ саматта̄.

дутийо бха̄го нит̣т̣хито.