9. маха̄ассапурасуттаван̣н̣ана̄

415. джа̄нападиноти джанападаванто, джанападасса ва̄ иссара̄ ра̄джакума̄ра̄ готтавасена ан̇га̄ на̄ма. тесам̣ нива̄со йади еко джанападо, катхам̣ бахувачананти а̄ха ‘‘рул̣хӣсаддена̄’’ти. аккхарачинтака̄ хи ӣдисесу т̣ха̄несу йутте вийа салин̇гавачана̄ни (па̄н̣ини 1.2.51) иччханти. айаметтха рул̣хӣ йатха̄ ‘‘курӯсу вихарати, маллесу вихаратӣ’’ти ча. таббисесане пана джанападасадде джа̄тисадде екавачанамева. тена̄ха ‘‘ан̇гесу джанападе’’ти. асса̄ вуччанти па̄са̄н̣а̄ни, та̄ни сундара̄ни таттха сантӣти ‘‘ассапура’’нти со нигамо вуттоти кечӣ. апаре пана а̄джа̄нӣйо ассо ран̃н̃о таттха гахан̣ам̣ упагатоти ‘‘ассапура’’нти вуттоти ваданти. ким̣ техи, на̄маметам̣ тасса нигамасса. йасма̄ пана таттха бхагавато нибаддхавасанат̣т̣ха̄нам̣ кин̃чи на̄хоси, тасма̄ ‘‘там̣ гочарага̄мам̣ катва̄ вихарати’’ччева вуттам̣. татха̄ хи па̄л̣ийам̣ ‘‘ассапурам̣ на̄ма ан̇га̄нам̣ нигамо’’ти гочарага̄макиттанамева катам̣.

еварӯпена сӣлена̄тиа̄дӣсу сӣлаггахан̣ена ва̄риттасӣлама̄ха. тена самма̄ва̄ча̄камманта̄джӣве дассети. а̄ча̄раггахан̣ена ча̄риттасӣлам̣. тена парисуддхам̣ ка̄йавачӣсама̄ча̄рам̣. пат̣ипаттиггахан̣ена саматхавипассана̄маггапхаласан̇гахам̣ самма̄пат̣ипаттим̣. ладжджиноти имина̄ йатха̄вуттасӣла̄ча̄рамӯлака̄ран̣ам̣. песала̄ти имина̄ па̄рисуддхим̣. ул̣а̄рагун̣а̄ти имина̄ пат̣ипаттийа̄ па̄рипӯрим̣. бхиккхусан̇гхассева ван̣н̣ам̣ катхентӣти идам̣ тесам̣ упа̄сака̄нам̣ йебхуййена бхиккхӯнам̣ гун̣акиттанапасутата̄йа вуттам̣. те пана саддхаммепи самма̄самбуддхепи абхиппасанна̄ ева. тена̄ха ‘‘буддхама̄мака̄ дхаммама̄мака̄’’ти. ваттхуттайе хи екасмим̣ абхиппасанна̄ итарадвайе абхиппасанна̄ ева тадавина̄бха̄вато. пин̣д̣апа̄та̄пача̄йанети лаккхан̣авачанаметам̣ йатха̄ ‘‘ка̄кехи саппи раккхитабба’’нти, тасма̄ паччайапат̣ипӯджанети вуттам̣ хоти. паччайада̄йака̄нан̃хи ка̄расса аттано самма̄пат̣ипаттийа̄ махаппхалабха̄васса каран̣ам̣ идха ‘‘пин̣д̣апа̄та̄пача̄йана’’нти адхиппетам̣.

саман̣акаран̣а̄ти саман̣абха̄вакара̄, саман̣абха̄васса ка̄рака̄ти аттхо. те пана екантато аттано санта̄не уппа̄дита̄ вад̣д̣хита̄ ча хонтӣти а̄ха ‘‘сама̄да̄йа парипӯрита̄’’ти. саман̣аггахан̣ан̃четтха саман̣авасена, на са̄ман̃н̃аматтена̄ти а̄ха ‘‘самитапа̄пасаман̣а’’нти. бра̄хман̣акаран̣а̄ти еттха̄пи вуттанайеневаттхо ведитаббо. бйан̃джанато ева ча̄йам̣ бхедо, йадидам̣ саман̣абра̄хман̣а̄ти, на аттхато. саман̣енакаттаббадхамма̄ти саман̣адхамме т̣хитена сампа̄детаббадхамма̄. йо хи хет̣т̣химасиккха̄сан̇кха̄тасаман̣абха̄ве суппатит̣т̣хито, тена йе упарисиккха̄сан̇кха̄тасаман̣абха̄ва̄ сампа̄детабба̄, тесам̣ васенева вуттасаман̣ена каттаббадхамма̄ вутта̄ти. татха̄ хи тесам̣ саман̣абха̄ва̄вахатам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘тепи ча саман̣акаран̣а̄ хонтийева̄’’ти. идха пана̄ти маха̄ассапуре. хироттаппа̄дивасена десана̄ виттха̄рита̄ти хироттаппа-парисуддхака̄йавачӣманосама̄ча̄ра̄джӣваиндрийасам̣вара-бходжанематтан̃н̃ута- джа̄гарийа̄нуйогасатисампаджан̃н̃а-джха̄навиджджа̄васена саман̣акаран̣адхаммадесана̄ виттха̄рато десита̄, на тиканипа̄те вийа сан̇кхепато. пхалаггахан̣енева випа̄капхалам̣ гахитам̣, там̣ пана уккат̣т̣ханиддесена чатуббидхам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ дат̣т̣хаббам̣. а̄нисам̣саггахан̣ена пийамана̄пата̄диудрайо. тассева аттхоти тассева аван̃ча̄падассева аттханиддесо. ‘‘йасса̄ хӣ’’тиа̄дина̄ бйатирекавасена аттхам̣ вадати. еттакена т̣ха̄нена̄ти еттакена па̄л̣ипадесена. хироттаппа̄дӣнам̣ упари па̄л̣ийам̣ вуччама̄на̄нам̣ саман̣акаран̣адхамма̄нам̣. ван̣н̣ам̣ катхесӣти гун̣ам̣ а̄нисам̣сам̣ абха̄си. сатипат̣т̣ха̄не вуттанайена̄ти ‘‘апича ван̣н̣абхан̣анамета’’нтиа̄дина̄ сатипат̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.373; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.106) вуттанайена.

416. йам̣ хирӣйатӣти йена дхаммена хетубхӯтена ва̄ джигуччхати. каран̣е хетам̣ паччаттавачанам̣. йанти ва̄ лин̇гавипалла̄сена вутто, дхаммоти аттхо. хирӣйитаббена̄ти упайогаттхе каран̣авачанам̣, хирӣйитаббайуттакам̣ ка̄йадуччарита̄динти аттхо. оттаппитаббена̄ти еттха̄пи есева найо. аджджхаттам̣ нийакаджджхаттам̣ джа̄тиа̄ди самут̣т̣ха̄нам̣ етисса̄ти аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄ хирӣ, бахиддха̄ аттато бахибхӯто парасатто самут̣т̣ха̄нам̣ етисса̄ти бахиддха̄самут̣т̣ха̄нам̣ оттаппам̣. атта̄дхипатито а̄гата̄ атта̄дхипатеййа̄, атта̄нам̣ адхипатим̣ катва̄ паватта̄. ладжджа̄сабха̄васан̣т̣хита̄ти па̄паджигуччханасабха̄ват̣т̣ха̄йинӣ. саппатиссавалаккхан̣атта̄ гаруна̄ кисмин̃чи вутте га̄рававасена патиссаванам̣ патиссаво, саха патиссавена̄ти саппатиссавам̣, патиссавабхӯтам̣ там̣сабха̄ван̃ча йам̣ кин̃чи га̄равам̣. джа̄тиа̄димахаттата̄паччавеккхан̣ена уппаджджама̄на̄ ча хирӣ таттха га̄рававасена паваттатӣти саппатиссавалаккхан̣а̄ти вуччати. бхайасабха̄васан̣т̣хитанти па̄пато бха̄йанасабха̄ват̣т̣ха̄йӣ, ваджджабхӣрукабхайадасса̄вилаккхан̣атта̄ ваджджам̣ бха̄йати там̣ бхайато пассатӣти ваджджабхӣрукабхайадасса̄вӣ, евам̣сабха̄вам̣ оттаппам̣. аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄дита̄ ча хироттаппа̄нам̣ таттха таттха па̄кат̣абха̄венева вуччати, на паресам̣ када̄чи ан̃н̃аман̃н̃авиппайога̄. на хи ладжджанам̣ ниббхайам̣, па̄пабхайам̣ ва̄ аладжджанам̣ хотӣти. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана ат̣т̣хаса̄линийам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 1.балара̄сиван̣н̣ана̄) вуттанайенева ведитаббо. локамарийа̄дасса па̄ланато локапа̄ладхамма̄ на̄ма. сукка̄ти ода̄та̄ пабхассарабха̄вака̄рака̄, сукка̄бхиджа̄тихетута̄йа ва̄ сукка̄. самбхеданти а̄ча̄рамарийа̄да̄сан̇карам̣. девабха̄ва̄ваха̄ дхамма̄ти девадхамма̄.

суккадхаммасама̄хита̄ти йатха̄вуттасуккадхаммасаман̇гино. сантоти вӯпасантадоса̄. саппуриса̄ти сантаджана̄. сапарахитаса̄дхака̄ хи са̄дхаво.

авайававинимуттасса самуда̄йасса абха̄вато, авайавена ча самуда̄йасса ападиситаббато ова̄дӯпасампада̄вахаова̄декадесо ова̄дӯпасампада̄ти. идха̄ти имасмим̣ ассапуре. ете хироттаппадхамма̄. саман̣адхамма̄ на̄ма̄ти дассита̄ мӯлабхӯтасаман̣абха̄вакара̄ дхамма̄ти катва̄. татха̄ хи тесам̣ а̄дито гахан̣ам̣.

йасса адхигамена ниппарийа̄йато саман̣а̄ на̄ма хонти, со арийамагго ‘‘саман̣асса каммам̣ пат̣ипада̄’’ти катва̄ са̄ман̃н̃ам̣, тасса пана пхалабха̄вато, а̄рамман̣акаран̣авасена аран̣ӣйато пхаланибба̄на̄ни са̄ман̃н̃аттхо. ра̄гам̣ кхепетӣти ра̄гаккхайо, арийамагго. ра̄го кхӣйати еттха̄ти ра̄гаккхайо, нибба̄нам̣. пхалам̣ пана ка̄ран̣ӯпача̄рена ра̄гаккхайо дат̣т̣хаббо. досаккхайо мохаккхайоти еттха̄пи есева найо. са̄ман̃н̃абхӯто аттхо са̄ман̃н̃аттхо, магго, са̄ман̃н̃асса аттхоти са̄ман̃н̃аттхо, пхаланти а̄ха ‘‘маггампи пхалампи екато катва̄ са̄ман̃н̃аттхо катхито’’ти. тайидам̣ уккат̣т̣ханиддесена вуттам̣. сӣла̄дипуббабха̄гапат̣ипада̄пи хи идха ‘‘са̄ман̃н̃аттхо’’ти гахита̄. тенева̄ха ‘‘сати уттарикаран̣ӣйе’’ти. пат̣иведайа̄мӣти пунаппунам̣ н̃а̄пеми.

417. каммапатхавасенева̄ти акусалакаммапатхабха̄венева, тато та̄дисампи акусалакаммам̣ бхиккхусса ка̄тум̣ на йуттанти дут̣т̣хуллабха̄венева тато ораматӣти адхиппа̄йо. сиккха̄падабаддхена̄ти сиккха̄падапан̃н̃а̄панена. па̄нӣйагхат̣е ва̄ патте ва̄ ка̄ка̄нам̣ хаттхам̣ ва̄ дан̣д̣ам̣ ва̄ лед̣д̣ум̣ ва̄ти саббамидам̣ нидассанаматтам̣ дат̣т̣хаббам̣. йаттха каттхачи хи т̣хита̄нам̣ ан̃н̃есампи па̄н̣ӣнам̣ ут̣т̣ха̄пана̄ди саббам̣ анит̣т̣хакаран̣ам̣ идха апарисуддхака̄йасама̄ча̄рабха̄венева сан̇гахитанти. утта̄ноти уддхамуддхам̣ танотӣти утта̄но. евам̣бхӯто ча кеначи ануппа̄дабхӯмийам̣ сан̃джа̄таса̄лакалйа̄н̣ӣкхандхо вийа упарӯпари уггатуггато па̄кат̣о ча хотӣти а̄ха ‘‘уггато па̄кат̣о’’ти. ана̄ват̣оти анивуто. тена̄ха ‘‘асан̃чханно’’ти, наччха̄детабботи аттхо. екасадисо висуддхабха̄вена. антарантаре чхиддарахито пуббена̄парам̣ самма̄пат̣ипаттийа̄ сандха̄нена. сам̣вуто ка̄йикасса сам̣варасса анупаккилесато. тена̄ха ‘‘килеса̄нам̣ два̄рам̣ пидаханена̄’’ти.

418. еттха йатха̄ лахукатарам̣ ка̄кут̣т̣ха̄пана̄дика̄йакаммам̣ ка̄йасама̄ча̄расса апарисуддхабха̄ва̄вахам̣ саллекхавикопанато, миччха̄витакканаматтан̃ча маносама̄ча̄расса, евам̣ йам̣ кин̃чи аниййа̄накатха̄катханаматтам̣ вачӣсама̄ча̄расса апарисуддхабха̄ва̄вахам̣ саллекхавикопанато, на хаса̄дхиппа̄йена муса̄катхананти дат̣т̣хаббам̣. хаса̄дхиппа̄йена хи муса̄катханам̣ сиккха̄падабаддхенева пат̣иккхиттанти.

420. а̄джӣвопи екаччо каммапатхавасена ва̄рито лаббхати. со пана атиол̣а̄рико ка̄йавачӣсама̄ча̄рава̄ресу вуттанайо ева̄ти на гахитоти дат̣т̣хаббам̣. йе пана ‘‘та̄дисо бхиккхӯнам̣ айогйато на гахито’’ти ваданти, там̣ миччха̄ татха̄ сати ка̄йавачӣсама̄ча̄рава̄репи тасса аггахетаббабха̄ва̄паттито. ‘‘кха̄датха пиватха̄’’ти пуччха̄ аттано кха̄дитука̄мата̄дӣпанена, парийа̄йакатха̄бха̄вато панеса̄ саллекхавикопана̄ джа̄та̄.

422. анесанам̣ паха̄йа дхаммена самена паччайе парийесанто парийесанаматтан̃н̃ӯ на̄ма. да̄йакасса деййадхаммасса аттано ча пама̄н̣ан̃н̃ута̄пат̣игган̣ханто пат̣иггахан̣аматтан̃н̃ӯ на̄ма. йонисо паччавеккхитва̄ парибхун̃джанто парибхогаматтан̃н̃ӯ на̄ма.

423. екасмим̣ кот̣т̣ха̄сети маджджхимайа̄масан̃н̃ите екасмим̣ кот̣т̣ха̄се. ‘‘ва̄мена пассена сентӣ’’ти евам̣ вутта̄. даккхин̣апассена сайа̄но на̄ма наттхи даккхин̣ахаттхасса сарӣраггахан̣а̄дипайогаккхамато. пурисавасена четам̣ вуттам̣.

теджуссадатта̄ти имина̄ сӣхасса абхӣрукабха̄вам̣ дассети. бхӣрука̄ хи сесамига̄ аттано а̄сайам̣ пависитва̄ санта̄сапуббакам̣ йатха̄ татха̄ сайанти, сӣхо пана абхӣрукабха̄вато сатока̄рӣ бхиккху вийа сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ва сайати. тена̄ха ‘‘две пуримапа̄де’’тиа̄ди. сети абйа̄ват̣абха̄вена паваттати еттха̄ти сеййа̄, чатуттхаджджха̄намева сеййа̄. ким̣ пана там̣ чатуттхаджджха̄нанти? а̄на̄па̄начатуттхаджджха̄нам̣. таттха хи т̣хатва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ бхагава̄ ануккамена аггамаггам̣ адхигато татха̄гато джа̄тоти кечи, тайидам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма на сеййа̄. апаре пана ‘‘чатуттхаджджха̄насаманантара̄ бхагава̄ паринибба̄йӣ’’ти вуттападам̣ гахетва̄ ‘‘локийачатуттхаджджха̄насама̄патти татха̄гатасеййа̄’’ти ваданти, татха̄ сати паринибба̄нака̄лика̄ татха̄гатасеййа̄ти а̄паджджати, на ча бхагава̄ чатуттхаджджха̄нам̣ сама̄паджджанабахуло виха̄си, аггапхаладжха̄нам̣ панеттха ‘‘чатуттхаджджха̄на’’нти адхиппетам̣. таттха йатха̄ сатта̄нам̣ ниддупагаманалаккхан̣а̄ сеййа̄ бхаван̇гачиттава̄равасена хоти, тан̃ча тесам̣ пат̣хамаджа̄тисаманвайам̣ йебхуййавуттикам̣, евам̣ бхагавато арийаджа̄тисаманвайам̣ йебхуййавуттикам̣ аггапхалабхӯтам̣ чатуттхаджджха̄нам̣ ‘‘татха̄гатасеййа̄’’ти ведитаббам̣. сӣхасеййа̄ти сет̣т̣хасеййа̄ти а̄ха ‘‘уттамасеййа̄’’ти.

426. вигатанта̄нӣти ин̣амӯла̄ни. тесанти ин̣амӯла̄нам̣. парийантоти авасесо.

паваттинива̄ран̣ена чатуирийа̄патхам̣ чхинданто. а̄ба̄дхатӣти пӣл̣ети. дуккхитоти сан̃джа̄тадуккхо. аппам̣ балам̣ баламатта̄. аппаттхо хи айам̣ матта̄-саддо ‘‘матта̄сукхапаричча̄га̄’’тиа̄дӣсу (дха. па. 290) вийа, балаваттхо пана матта̄-саддо анаттхантаро. сесанти ‘‘тасса хи бандхана̄ муттомхӣти а̄ваджджайато тадубхайам̣ хотӣ’’тиа̄дина̄ ваттаббам̣ сандха̄йа̄ха. саббападесӯти вутта̄васит̣т̣хесу саббападесу. йенака̄мам̣ йатха̄ручи гаччхатӣти йенака̄мам̣гамоти ануна̄сикалопам̣ акатва̄ ниддесо. бхуджо аттано йатха̄сукхавинийого иссо иччхитаббо еттха̄ти бхуджиссо, са̄мико. со пана апарасантаката̄йа ‘‘аттано сантако’’ти вутто. дуллабхаа̄пата̄йа кам̣ та̄ренти еттха̄ти канта̄роти а̄ха ‘‘нирудакам̣ дӣгхамагга’’нти.

вина̄сетӣти кха̄данадуббинийоджана̄дӣхи йатха̄ ин̣амӯлам̣ кин̃чи на хоти, татха̄ кароти. йамхи ра̄гаваттхумхи. со пуггало. тена ра̄гаваттхуна̄, пурисо че иттхийа̄, иттхӣ че пурисена. ин̣ам̣ вийа ка̄маччхандо дат̣т̣хаббо пӣл̣а̄сама̄нато.

на виндатӣти на джа̄на̄ти. упаддаветха̄ти сукхавиха̄расса упаддавам̣ каротха, виба̄дхетха̄ти аттхо. рого вийа бйа̄па̄до дат̣т̣хаббо сукхабхан̃джанасама̄нато.

на̄на̄видхахетӯпа̄йа̄лан̇катата̄йа кхандха̄йатанадха̄тупат̣иччасамуппа̄да̄дидхамманӣтивичиттата̄йа ча вичиттанайе. дхаммассаванети дхаммакатха̄йам̣. катха̄ хи сотаббат̣т̣хена ‘‘савана’’нти вутта̄. еваметтха сӣлам̣ вибхаттам̣, евам̣ джха̄на̄бхин̃н̃а̄, евам̣ випассана̄маггапхала̄нӣти нева тасса дхаммассаванасса а̄димаджджхапарийоса̄нам̣ джа̄на̄ти. ут̣т̣хитети нит̣т̣хите. ахо ка̄ран̣анти таттха таттха пат̣ин̃н̃а̄нурӯпена никкхиттаса̄дханавасена гахитака̄ран̣ам̣. ахо упама̄ти тассева ка̄ран̣асса патит̣т̣ха̄панавасена анвайато бйатирекато ча патит̣т̣хам̣ уда̄харан̣а̄ди. бандхана̄га̄рам̣ вийа тхинамиддхам̣ дат̣т̣хаббам̣ дуккхато ниййа̄насса вибандханато.

йасма̄ куккуччанӣваран̣ам̣ уддхаччарахитам̣ наттхи, йасма̄ ва̄ уддхаччакуккуччам̣ сама̄накичча̄ха̄рапат̣ипаккхам̣, тасма̄ куккуччасса висайам̣ дассенто ‘‘винайе апакатан̃н̃уна̄’’тиа̄дима̄ха. йатха̄ хи уддхаччам̣ саттасса авӯпасамакарам̣, татха̄ куккуччампи. йатха̄пи уддхаччасса н̃а̄тивитакка̄ди а̄ха̄ро, татха̄ куккуччассапи. йатха̄ ча уддхаччасса саматхо пат̣ипаккхо, татха̄ куккуччассапӣти. да̄сабйам̣ вийа уддхаччакуккуччам̣ дат̣т̣хаббам̣ асерибха̄ва̄па̄данато.

сол̣асаваттхука̄ вичикиччха̄ ат̣т̣хаваттхукам̣ вичикиччхам̣ анупавит̣т̣ха̄ти а̄ха ‘‘ат̣т̣хасу т̣ха̄несу вичикиччха̄’’ти. вичикиччхантоти сам̣сайанто. адхимуччитва̄ти паттийа̄йетва̄. ган̣хитунти саддхеййаваттхум̣ париггахетум̣. абхимукхам̣ саппанам̣ а̄саппанам̣, парито саппанам̣ парисаппанам̣. пададвайенапи читтасса аниччхана̄ка̄рамева вадати. кхемантага̄мимаггам̣ на парийога̄хати етена̄ти апарийога̄ханам̣, уссан̇китапарисан̇китабха̄вена чхамбхитам̣ хоти читтам̣ йасса дхаммасса васена, со дхаммо чхамбхитаттанти вичикиччхана̄ка̄рама̄ха. тена̄ха ‘‘читтасса уппа̄дайама̄на̄’’ти. канта̄раддха̄намагго вийа̄ти са̄сан̇каканта̄раддха̄намагго вийа дат̣т̣хабба̄ аппат̣ипаттихетубха̄вато.

наттхи еттха ин̣анти ан̣ан̣о, тасса бха̄во а̄н̣ан̣йам̣, кассачи ин̣асса адха̄ран̣ам̣. самиддхакаммантоти ниппханнаджӣвикаппайого. парибундхати упародхетӣти ра-ка̄расса ла-ка̄рам̣ катва̄ палибодхо, асеривиха̄ро, тасса мӯлам̣ ка̄ран̣анти палибодхамӯлам̣. чха дхамме бха̄ветва̄ти асубханимиттагга̄ха̄дике чха дхамме уппа̄детва̄ вад̣д̣хетва̄. чха дхамме бха̄ветва̄ти ча метта̄нимиттагга̄ха̄дайо ча таттха таттха чха дхамма̄ти вутта̄ти ведитаббо. паджахатӣти виккхамбханавасена паджахати. тена̄ха ‘‘а̄ча̄рапан̣н̣аттиа̄дӣни сиккха̄пийама̄но’’тиа̄ди. параваттхумхӣти висабха̄гаваттхусмим̣, парависайе ва̄. парависайа̄ хете бхиккхуно, йадидам̣ пан̃ча ка̄магун̣а̄. а̄н̣ан̣йамива ка̄маччхандаппаха̄нам̣ а̄ха пийаваттхуабха̄ва̄вахато.

а̄ча̄равипаттипат̣иба̄хака̄ни сиккха̄пада̄ни а̄ча̄рапан̣н̣аттиа̄дӣни. а̄рогйамива бйа̄па̄даппаха̄нам̣ а̄ха ка̄йачитта̄нам̣ пха̄субха̄ва̄вахато.

бандхана̄ моккхамива тхинамиддхаппаха̄нам̣ а̄ха читтасса ниггахитабха̄ва̄вахато.

бхуджиссам̣ вийа уддхаччакуккуччаппаха̄нам̣ а̄ха читтасса серибха̄ва̄вахато.

тин̣ам̣ вийа̄ти тин̣амива катва̄. аган̣етва̄ти ачинтетва̄. кхемантабхӯмим̣ вийа вичикиччха̄паха̄нам̣ а̄ха ануссан̇кита̄парисан̇китабха̄вена самма̄пат̣ипаттихетубха̄вато.

427. кирӣйати (а. ни. т̣ӣ. 3.5.28-29) габбха̄сайе кхипӣйатӣти каро, самбхаво, карато джа̄тоти караджо, ма̄та̄петтикасамбхавоти аттхо. ма̄туйа̄ хи сарӣрасан̣т̣ха̄панавасена карато джа̄тоти караджоти апаре. убхайатха̄пи караджака̄йанти чатусантатирӯпама̄ха. теметӣти тинтам̣ кароти. ко панеттха тинтабха̄воти а̄ха ‘‘снехетӣ’’ти, пӣтиснехена пӣн̣анам̣ каротӣти аттхо. тена̄ха ‘‘саббаттха паваттапӣтисукхам̣ каротӣ’’ти. пӣтисамут̣т̣ха̄напан̣ӣтарӯпехи сакаласса караджака̄йасса парипхут̣ата̄йа четтха там̣самут̣т̣ха̄пакапӣтисукха̄нам̣ саббаттха паватти джотита̄. парисандетӣтиа̄дӣсупи есева найо. таттха̄пи хи ‘‘самантато сандети темети снехети, саббаттха паваттапӣтисукхам̣ каротӣ’’тиа̄дина̄ йатха̄рахам̣ аттхо ведитаббо. парипӯретӣти ва̄йуна̄ бхастам̣ вийа имам̣ караджака̄йам̣ пӣтисукхена пӯрети. самантато пхусатӣти имам̣ караджака̄йам̣ пӣтисукхена пхусати. сабба̄ватоти а-ка̄расса а̄-ка̄ро като, сабба̄вайававатоти аттхоти а̄ха ‘‘саббакот̣т̣ха̄савато’’ти, мам̣са̄дисабба̄бха̄гаватоти аттхо. апхут̣ам̣ на̄ма на хоти пӣтисукхасамут̣т̣ха̄нехи рӯпехи саббаттхакамева бйа̄питатта̄. ка̄тун̃чева йоджетун̃ча чхеко саннетум̣ пат̣ибалоти йоджана̄. нха̄нӣйачун̣н̣а̄нам̣ паримадданавасена пин̣д̣ам̣ каронтена хаттхена бха̄джанам̣ ниппӣл̣етаббам̣ хотӣти а̄ха ‘‘саннентасса бхиджджатӣ’’ти. анугата̄ти анупавит̣т̣ха̄. паригата̄ти парито самантато тинта̄. тинтабха̄венева самам̣ антарам̣ ба̄хиран̃ча етисса̄ти сантараба̄хира̄. саббаттхакамева̄ти саббаттхева. на ча паггхарин̣ӣ пама̄н̣айуттассева удакасса ситтатта̄. еттха ча нха̄нӣйапин̣д̣ам̣ вийа караджака̄йо, там̣ теметва̄ сампин̣д̣итапама̄н̣айуттаудакам̣ вийа пат̣хамаджджха̄насукхам̣ дат̣т̣хаббам̣.

428. хет̣т̣ха̄ уббхиджджитва̄ уггаччханаудакоти рахадасса адхотхӯладха̄ра̄васена уббхиджджа ут̣т̣хаханаудако. антойева уббхиджджанаудакоти рахадасса аббхантарейева тхӯладха̄ра̄ ахутва̄ ут̣т̣хитаудакасира̄мукхехи уббхиджджанако. а̄гаманамагготи надӣтал̣а̄какандарасараа̄дито а̄гаманамагго.

429. уппалагаччха̄ни еттха сантӣти уппалинӣ (а. ни. т̣ӣ. 3.5.28-29), ва̄ри. айаметтха виниччхайо, татха̄ хи локе раттаккхико ‘‘пун̣д̣арӣкаккхо’’ти вуччати. кечи пана ‘‘раттам̣ падумам̣, сетам̣ пун̣д̣арӣка’’нти ваданти. уппала̄дӣни вийа караджака̄йо, удакам̣ вийа татийаджджха̄насукханти айампи аттхо ‘‘пуриманайена̄’’ти атидесенева вибха̄витоти дат̣т̣хаббам̣.

430. нирупаккилесат̣т̣хена̄ти раджоджалла̄дина̄ анупаккилит̣т̣хата̄йа амалӣнабха̄вена. амалӣнампи кин̃чи ваттху пабхассарасабха̄вам̣ хотӣти вуттам̣ ‘‘пабхассарат̣т̣хена̄’’ти. утупхаран̣анти ун̣хаутупхаран̣ам̣. саббаттхакамева джха̄насукхена пхут̣т̣хо караджака̄йо йатха̄ утуна̄ пхут̣т̣хаваттхасадисоти а̄ха ‘‘ваттхам̣ вийа караджака̄йо’’ти. тасма̄ти ‘‘ваттхам̣ вийа̄’’тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ хетубха̄вена пачча̄масати, караджака̄йасса ваттхасадисатта̄ чатуттхаджджха̄насукхасса ча утупхаран̣асадисатта̄ти аттхо. сантасабха̄ватта̄ н̃а̄н̣уттаратта̄ четтха упеккха̄пи сукхе сан̇гахита̄ти чатуттхаджджха̄непи сукхаггахан̣ам̣ катам̣. ‘‘парисуддхена парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хотӣ’’ти вачанато чатуттхаджджха̄начиттасса ваттхасадисата̄ вутта̄. чатуттхаджджха̄насамут̣т̣ха̄нарӯпехи бхиккхуно ка̄йасса пхут̣абха̄вам̣ сандха̄йа ‘‘там̣самут̣т̣ха̄нарӯпам̣ утупхаран̣ам̣ вийа̄’’ти вуттам̣. пурисасса ка̄йо вийа бхиккхуно караджака̄йоти айам̣ панаттхо па̄кат̣оти на гахито, гахито ева ва̄ ‘‘йатха̄ хи каттхачи…пе… ка̄йо пхут̣о хотӣ’’ти вуттатта̄.

431. пуббенива̄сан̃а̄н̣аупама̄йанти пуббенива̄сан̃а̄н̣асса дасситаупама̄йам̣. там̣дивасам̣катакирийа̄гахан̣ам̣ па̄катикасаттассапи йебхуййена па̄кат̣а̄ хотӣти дассанаттхам̣. там̣дивасагатага̄маттайаггахан̣енева маха̄бхинӣха̄рехи ан̃н̃есампи пуббенива̄сан̃а̄н̣ала̄бхӣнам̣ тӣсу бхавесу ката̄ кирийа̄ йебхуййена па̄кат̣а̄ хотӣти дӣпитанти дат̣т̣хаббам̣.

432. саммукхадва̄ра̄ти ан̃н̃аман̃н̃асса абхимукхадва̄ра̄. апара̄парам̣ сан̃чарантети там̣там̣киччавасена ито чито ча сан̃чаранте. ито пана геха̄…пе… пависанавасенапӣти идам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣асса висайадассанавасена вуттам̣. двиннам̣ геха̄нам̣ антаре т̣хатва̄ти двиннам̣ гехадва̄ра̄нам̣ саммукхат̣т̣ха̄набхӯте антаравӣтхийам̣ вемаджджхе т̣хатва̄. тесу хи екасса че па̄чӣнамукхадва̄рам̣ итарасса паччхимамукхам̣, тасса саммукхам̣ убхиннам̣ антаравӣтхийам̣ т̣хитасса даккхин̣а̄мукхасса, уттара̄мукхасса ва̄ чаккхумато пурисасса таттха пависанаканиккхаманакапуриса̄ йатха̄ сукхенева па̄кат̣а̄ хонти, евам̣ диббачаккхун̃а̄н̣асаман̇гино чаванакаупападжджанакапуриса̄. йатха̄ пана тасса пурисасса ан̃н̃енева кхан̣ена пависантасса дассанам̣, ан̃н̃ена никкхамантасса дассанам̣, евам̣ имассапи ан̃н̃енева кхан̣ена чавама̄насса дассанам̣, ан̃н̃ена упападжджама̄насса дассананти дат̣т̣хаббам̣. н̃а̄н̣асса па̄кат̣а̄ти а̄нетва̄ самбандхо. тасса̄ти н̃а̄н̣асса.

433. паббатасикхарам̣ йебхуййена сам̣кхиттам̣ сан̇кучитам̣ хотӣти идха паббатаматтхакам̣ ‘‘паббатасан̇кхепо’’ти вуттам̣, паббатапарийа̄панно ва̄ падесо паббатасан̇кхепо. ана̄вилоти ака̄луссо. са̄ часса ана̄вилата̄ каддама̄бха̄вена хотӣти а̄ха ‘‘никкаддамо’’ти. т̣хита̄супи нисинна̄супи га̄вӣсу. виджджама̄на̄сӯти лаббхама̄на̄су. итара̄ т̣хита̄пи нисинна̄пи чарантӣти вуччанти сахачаран̣ан̃а̄йена. тит̣т̣хантамева, на када̄чипи чарантам̣. двайанти сипписаммукам̣ маччхагумбанти имам̣ убхайам̣ тит̣т̣хантанти вуттам̣, чарантампӣти адхиппа̄йо. ким̣ ва̄ има̄йа сахачарийа̄йа, йатха̄ла̄бхаггахан̣ам̣ панеттха дат̣т̣хаббам̣. саккхаракатхаласса хи васена ‘‘тит̣т̣ханта’’нти, сипписамбукасса маччхагумбасса ча васена ‘‘тит̣т̣хантампи, чарантампӣ’’ти йоджана̄ ка̄табба̄.

434. бхиккхӯти бхиннакилесоти бхиккху. со хи параматтхато саман̣отина̄мако. таттха арийамаггена саббасо па̄па̄нам̣ самита̄вӣти саман̣о. тена̄ха ‘‘самитапа̄патта̄’’ти. сет̣т̣хат̣т̣хена брахма̄ вуччати самма̄самбуддхо, тато а̄гатоти брахма̄, арийамагго, там̣ асаммохапат̣иведхавасена ан̃н̃а̄сӣти бра̄хман̣о. там̣саман̇гита̄йа хисса па̄па̄нам̣ ба̄хитабха̄во. тена̄ха ‘‘ба̄хитапа̄патта̄ бра̄хман̣о’’ти. ат̣т̣хан̇гикена арийамаггаджалена нха̄тава̄ ниддхотакилесоти нха̄тако. гататта̄ти паха̄на̄бхисамайавасена пат̣ивиддхатта̄. тена̄ха ‘‘видитатта̄’’ти. ниссутатта̄ти самуччхедаппаха̄навасена санта̄нато саббасо нихататта̄. тена̄ха ‘‘апахататта̄’’ти, марийа̄давасена килеса̄нам̣ хим̣ситатта̄ арийамаггехи одхисо саббасо килеса̄нам̣ самуччхиннатта̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘хататта̄’’ти. а̄ракатта̄ти суппахӣната̄йа виппакат̣т̣хабха̄вато. тена̄ха ‘‘дӯрӣбхӯтатта̄’’ти. убхайампи убхайаттха йоджетаббам̣ – килеса̄нам̣ а̄ракатта̄ хататта̄ дӯрӣбхӯтатта̄ ча арийо, татха̄ араханти. йам̣ панеттха аттхато на вибхаттам̣, там̣ утта̄наттхатта̄ сувин̃н̃еййамева.

маха̄ассапурасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.