4. чӯл̣адуккхаккхандхасуттаван̣н̣ана̄

175. саккесӯти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ сатипат̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ведитаббанти там̣ екадесена дассенто ‘‘со хӣ’’ти а̄ха. таттха йена ра̄джакума̄ра̄ сакйа̄ на̄ма джа̄та̄, йато тесам̣ нива̄сат̣т̣ха̄ната̄йа джанападо татха̄ вуччати, там̣ ваттаббанти а̄ха ‘‘сакйа̄нам̣ пана уппатти амбат̣т̣хасутте а̄гата̄ва̄’’ти. капилаваттхӯти вуттам̣ пуримасан̃н̃а̄васена.

на̄наппака̄раканти ‘‘лобхадхамма̄’’ти бахувачанасса нимиттам̣ вадати. лобхо хи тена тена аваттха̄висесена паваттиа̄ка̄рабхедена ‘‘чхандо ра̄готан̣ха̄ а̄сатти апеккха̄’’тиа̄дина̄ анекаппабхедо, луббханалаккхан̣ена пана ‘‘лобхо’’твева вуччати. тена̄ха ‘‘на̄наппака̄ракам̣ лобхам̣йева̄’’ти. татха̄ ‘‘досо пат̣игхо кодхо упана̄хо виродхо’’тиа̄дина̄, ‘‘муйханам̣ асамапеккханам̣ апаччавеккхан̣а̄ думмеджджхам̣ ба̄лйа’’нтиа̄дина̄ (дха. са. 390) ча досамоха̄нам̣ на̄наппака̄ратам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘итаресупи двӣсу есева найо’’ти. парийа̄дийитва̄ти парито саббасо а̄да̄йа. гахетва̄ти айаметтха аттхоти а̄ха ‘‘гахан̣е а̄гата’’нти. парийа̄дийатӣти париккхӣн̣оти. дӣ-саддан̃хи саддавидӯ кхайаттхам̣ ваданти.

екада̄ти а̄мед̣италопена ниддесоти а̄ха ‘‘екекасмим̣ ка̄ле’’ти. лобхадосамоха̄ти пат̣хамамаггена пахӣна̄васеса̄ лобхадосамоха̄. ниравасеса̄ пахӣйанти, ан̃н̃атха̄ дутийамаггена ким̣ катам̣ сийа̄ти адхиппа̄йо. самуда̄ча̄раппаттам̣ пана дисва̄ ‘‘аппахӣнам̣ ме аттхӣ’’типи джа̄на̄ти. евам̣ катхам̣ ниравасесаппаха̄насан̃н̃а̄ти а̄ха ‘‘аппахӣнакам̣…пе… сан̃н̃ӣ хотӣ’’ти. евам̣ пат̣хамамаггенева самуччхиннасам̣сайасса ‘‘ко су на̄ма ме дхаммо аджджхаттам̣ аппахӣноти евам̣ сандхехо катхам̣ уппаджджатӣ’’ти ватва̄ ‘‘пан̣н̣аттийа̄ аковидатта̄’’ти ка̄ран̣ама̄ха. винайакуккуччам̣ вийа хи пан̣н̣аттийам̣ акусалата̄йа арийа̄нампи каттхачи виматиматтам̣ уппаджджати йатха̄ там̣ саббасо аппахӣнасаммоха̄нанти. аттано ависайе анабхиджа̄нанам̣ пан̣н̣аттикосаллена киметтха пайоджанам̣, паччавеккхан̣а̄маттена айаматтхо сиджджхатӣти дассенто ‘‘ким̣ тасса паччавеккхан̣а̄ наттхӣ’’ти а̄ха. итаро ‘‘наттхӣ’’ти на сакка̄ ваттунти катва̄ ‘‘аттхӣ’’ти ватва̄ таттха лаббхама̄навибха̄гам̣ дассенто ‘‘са̄ пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха са̄ти паччавеккхан̣а̄. саббесанти саббесам̣ арийа̄нам̣. йатха̄ парипун̣н̣а̄ на хоти, на евам̣ саббасо на хотӣти а̄ха ‘‘има̄су пана̄’’тиа̄ди.

176. аджджхаттанти нийакаджджхаттам̣ адхиппетанти а̄ха ‘‘тава санта̄не’’ти. аппахӣноти анавасесато аппахӣно. дувидхети ваттхука̄макилесака̄ме. килесака̄мопи хи йадаггена асса̄дӣйати, тадаггена парибхун̃джӣйати.

177. асса̄дӣйатӣти асса̄до, сукхам̣. аппо аппаматтако асса̄до етесӯти аппасса̄да̄. тена̄ха ‘‘париттасукха̄’’ти. парийесанадуккха̄дихетукам̣ дит̣т̣хадхаммикам̣ таттха дуччаритачаран̣ена сампара̄йикан̃ча дуккхаметтха ка̄месу бахуканти бахудуккха̄. бахупа̄йа̄са̄ти бахупариккилеса̄. те пана париккилеса̄ ваккхама̄нанайена бахӯйеветтха дит̣т̣хадхаммика̄пӣти а̄ха ‘‘дит̣т̣хадхаммика…пе… бахӯ’’ти. те ча париккилеса̄ йасма̄ там̣саман̇гино хитапат̣ипаттийа̄ антара̄йакара̄ идха чева паралоке ча а̄дӣнавака̄ран̣ан̃ча паваттанти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘дит̣т̣хадхаммика…пе… бахӯ’’ти. евам̣ чепӣти евам̣ ‘‘аппасса̄да̄ ка̄ма̄’’тиа̄дина̄ а̄ка̄рена. найена̄ти дхаммена. ка̄ран̣ена̄ти йуттийа̄. сут̣т̣ху дит̣т̣хам̣ хотӣти самбандхо. випассана̄пан̃н̃а̄йа̄ти арийамаггапан̃н̃а̄йа. са̄ чатта̄рипи сачча̄ни висесато пассатӣти випассана̄ти адхиппета̄. тена̄ха ‘‘хет̣т̣ха̄маггадвайан̃а̄н̣ена̄ти аттхо’’ти. пӣтисукханти пӣтисукхавантам̣ джха̄надвайам̣. две маггети хет̣т̣ха̄магге. а̄ват̣т̣анасӣло а̄бхуджанасӣло на хотӣти ана̄ват̣т̣ӣ нева хоти саббасо аппахӣнака̄мара̄гачхандо. тена̄ха ‘‘касма̄’’тиа̄ди. ородхана̄т̣ака̄ паджаханапан̃н̃а̄ти а̄дӣнава̄нупассана̄н̃а̄н̣ама̄ха.

179. асса̄допи катхито, ‘‘аппасса̄да̄’’ти хи имина̄ йа̄ватако ка̄месу асса̄до, там̣ саббам̣ анавасесато париггахетва̄ часса париттабха̄во дасситоти а̄дӣнавопи катхито сан̇кхепенева сесассаа̄дӣнавасса дасситатта̄. там̣ катхетунти там̣ ниссаран̣ам̣ ‘‘екантасукхапат̣исам̣ведӣ’’ти имина̄ катхетум̣. имехи антехӣти ‘‘пан̃чиме, маха̄на̄ма, ка̄магун̣а̄’’тиа̄дина̄ ка̄магун̣адассанамукхена ка̄масукхаллика̄нуйогам̣ ‘‘уббхат̣т̣хака̄ хонти а̄санапат̣иккхитта̄’’тиа̄дина̄ аттакиламатха̄нуйоган̃ча дассетва̄ имехи двӣхи антехи муттам̣ мама са̄сананти, пхаласама̄паттипарийоса̄натта̄ са̄санасампаттийа̄ ‘‘упарипхаласама̄паттисӣсена сакаласа̄санам̣ дассету’’нти а̄ха. гиджджхасадисо кӯт̣оти маджджхепадалопӣсама̄со йатха̄ ‘‘са̄капаттхиво’’ти (па̄н̣ини. 2.1.60). дутийе панеттха гиджджхавантата̄йа гиджджха̄ кӯт̣е етасса̄ти гиджджхакӯт̣о. уддхам̣йева тит̣т̣ханака̄ нисаджджа̄йа вут̣т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа екат̣т̣ха̄ненева тит̣т̣ханака̄. тена̄ха ‘‘анисинна̄’’ти. ниган̣т̣хасса̄ти на̄т̣апуттасса. наттхи етасса парисесанти апарисесам̣. евам̣ сан̇кха̄бхавачанаматтамасса̄ти а̄ха ‘‘апарисесасан̇кха̄та’’нти. ниччат̣т̣хена сатата-саддена абхин̣хаппаватти джотита̄ сийа̄ти ‘‘самита’’нти вуттам̣. тена нирантараппаваттим̣ дассетӣти евам̣ ва̄ еттха аттхо дат̣т̣хаббо.

180. йам̣ кароти, там̣ джа̄на̄тӣти дуккхасса ниджджаран̣акхепанам̣ на̄ма вин̃н̃ӯнам̣ киччам̣, вин̃н̃уна̄ ча пурисена ката̄катам̣ джа̄нитаббам̣, тасма̄ тумхехи пура̄н̣а̄нам̣ камма̄нам̣ бйантибха̄вам̣ каронтехи пат̣хамам̣ та̄ва еттака̄ни пура̄н̣а̄ни камма̄нӣти джа̄нитабба̄ни, тато ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ катена тапаса̄ еттака̄ни та̄ни бйантиката̄ни, ида̄ни еттака̄ни ка̄табба̄нӣ’’тиа̄дина̄ айам̣ видхи пурисена вийа аттана̄ ка̄таббакиччам̣ париччхиндитаббанти дассети. тена̄ха ‘‘тумхехипи татха̄ н̃а̄таббам̣ сийа̄’’ти. суддхантанти суддхакот̣т̣ха̄сам̣, а̄йатим̣ анавассавасиддхам̣ каммаккхайам̣, тато ва̄ дуккхаккхайанти аттхо. суддхантам̣ патто аттхӣти пуччхатӣти имина̄ акусала̄нам̣ паха̄нам̣, кусала̄нам̣ бха̄вана̄ ча саббена саббам̣ ниган̣т̣хасамайе наттхи саббасо висуддхибха̄вана̄йа абха̄вато, тасма̄ куто дуккхаккхайасса самбхавоти дассети.

евам̣ аджа̄нанабха̄ве сатӣти ‘‘ахувамхева майа’’нтиа̄дина̄ вуттаппака̄расса аджа̄нане сати, тасмим̣ тумхехи ан̃н̃а̄йама̄нети аттхо. лудда̄ти гхора̄. те пана йасма̄ ка̄йава̄ча̄хи нихӣнамева каронти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘лудда̄ча̄ра̄’’ти. лохитапа̄н̣итвева вуччати таджджа̄кирийа̄чаран̣ато. ма̄гавикакеват̣т̣ачорагха̄така̄дайо ма̄гавика̄дайо. каккхал̣акамма̄ти пхарусакамма̄. те ниган̣т̣хесу паббаджантӣти пуббе маха̄дуккхасам̣ваттанийакаммасса кататта̄ хи тумхе етарахи ӣдисам̣ маха̄дуккхам̣ паччанубхаватха̄ти дассети.

ва̄дети дит̣т̣хийам̣, самайети аттхо. сукхена сукханти еттха сукхена̄ти пат̣ипаттисукхена, сукха̄йа пат̣ипаттийа̄ти аттхо. сукханти вимоккхасукхам̣, идха локе сукхам̣ адхигаччханта̄ касиван̣иджджа̄дидуккхапат̣ипаттийа̄ва адхигаччханти, евам̣ моккхасукхампӣти адхиппа̄йо. сарӣра̄вайавасампаттийа̄пи бимбино са̄роти бимбиса̄ро. те ниган̣т̣ха̄…пе… сандха̄йа ваданти, на пана бхагавато аччантасантапан̣ӣтам̣ нибба̄насукхапат̣иведанам̣ джа̄нанти. сахаса̄ти рава̄. аппат̣исан̇кха̄ти на пат̣исан̇кха̄йа авича̄ретва̄. тена̄ха ‘‘са̄хасам̣ катва̄’’тиа̄ди.

ан̃н̃а̄хи ведана̄хи авомиссам̣ екантам̣ сукхам̣ екантасукхам̣, тасса пат̣исам̣ведӣ. тена̄ха ‘‘нирантарасукхапат̣исам̣ведӣ’’ти. катха̄патит̣т̣ха̄панаттханти ‘‘екантасукхапат̣исам̣ведӣ’’ти евам̣ а̄раддхакатха̄йа патит̣т̣ха̄панаттхам̣. ра̄джава̄рети ра̄джа̄нам̣ уддисса а̄гатадесана̄ва̄ре. сукхам̣ пуччхитум̣ хотӣти ‘‘йади сатта раттиндива̄ни наппахоти, ким̣ чха раттиндива̄ни пахотӣ’’тиа̄дина̄ пуччханасукхам̣ хоти. ‘‘ахам̣ кхо’’тиа̄дина̄ паватто суддхава̄ро суддханиссандасса пхаласама̄паттисукхасса васена а̄гататта̄. аначчхарийам̣ хоти, сатта раттиндива̄ни пахонтасса екасмим̣ раттиндиве ким̣ ваттаббанти. утта̄наттхамева вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййатта̄.

чӯл̣адуккхаккхандхасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.