5. анан̇ган̣асуттаван̣н̣ана̄

57. а̄йасма̄ са̄рипуттоти еттха ити-саддо а̄диаттхо, евама̄диканти аттхо. тена ‘‘бхиккхӯ а̄мантесӣ’’тиа̄дикам̣ саббам̣ суттам̣ сан̇ган̣ха̄ти. тена̄ха ‘‘анан̇ган̣асутта’’нти. тасса ко никкхепо? аттаджджха̄сайо. парехи анаджджхит̣т̣хойева хи маха̄тхеро имам̣ десанам̣ а̄рабхи. кечи пана̄ху ‘‘екачче бхиккхӯ сам̣килит̣т̣хачитте дисва̄ тесам̣ читтасам̣килесаппаха̄на̄йа чева екачча̄нам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дана̄йа ча айам̣ десана̄ а̄раддха̄’’ти. евам̣ саббасуттесӯти йатха̄ еттха анан̇ган̣асутте, евам̣ ито паресӯти саббесупи суттесу анутта̄наапуббападаван̣н̣ана̄ ева карӣйати. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. ган̣анапариччхедоти ган̣анена париччхинданам̣. идан̃хи аппараджаккхамаха̄раджаккхата̄васена дувидхе сатте паччекам̣ аттхан̃н̃ута̄наттхан̃н̃ута̄васена двидха̄ катва̄ ‘‘чатта̄ро’’ти анавасесапарийа̄да̄нам̣. ваджджӣпуттака̄дайо вийа пуггалава̄дӣти на гахетаббам̣ локасаман̃н̃а̄нуса̄рена аттхам̣ пат̣ивиджджхитум̣ саматтха̄нам̣ васена десана̄йа а̄раддхатта̄, айан̃ча десана̄найо саттху нисса̄йа ева̄ти дассенто ‘‘айан̃хӣ’’тиа̄дима̄ха.

саммутипараматтхадесана̄катха̄ван̣н̣ана̄

таттха (а. ни. т̣ӣ. 1.1.170) саммутийа̄ десана̄ саммутидесана̄, параматтхасса десана̄ параматтхадесана̄. таттха̄ти саммутипараматтхадесана̄су, на саммутипараматтхесу. тена̄ха ‘‘еварӯпа̄ саммутидесана̄, еварӯпа̄ параматтхадесана̄’’ти. татридам̣ саммутипараматтха̄нам̣ лаккхан̣ам̣ – йасмим̣ бхинне, буддхийа̄ авайававиниббхоге ва̄ кате на там̣саман̃н̃а̄, са̄ гхат̣апат̣а̄диппабхеда̄ саммути, таббипарийа̄йато параматтхо. на хи каккхал̣апхусана̄дисабха̄ве айам̣ найо лаббхати, таттха рӯпа̄дидхаммам̣ самӯхасанта̄навасена паваттама̄нам̣ упа̄да̄йа пуггалавоха̄роти а̄ха ‘‘пуггалоти саммутидесана̄’’ти. сесападесупи есева найо. уппа̄давайаванто сабха̄вадхамма̄ на ничча̄ти а̄ха ‘‘аниччанти параматтхадесана̄’’ти. еса найо сесападесупи. нану кхандхадесана̄пи саммутидесана̄ва. кхандхат̣т̣хо хи ра̄сат̣т̣хо, кот̣т̣ха̄сат̣т̣хо ва̄ти? саччаметам̣, айам̣ пана кхандхасаман̃н̃а̄ пхасса̄дӣсу таджджа̄пан̃н̃атти вийа параматтхасанниссайа̄ тасса а̄саннатара̄, пуггаласаман̃н̃а̄дайо вийа на дӯрети параматтхасан̇гахата̄ вутта̄, кхандхасӣсена ва̄ тадупа̄да̄на̄ сабха̄вадхамма̄ ева гахита̄. нану ча сабха̄вадхамма̄ саббепи саммутимукхенева десанам̣ а̄роханти, на самукхена̄ти сабба̄пи десана̄ саммутидесана̄ва сийа̄ти? найидамевам̣ десетаббадхаммавибха̄гена десана̄вибха̄гасса адхиппетатта̄, на ча саддо кеначи паваттинимиттена вина̄ аттхам̣ пака̄сетӣти.

саммутивасена десанам̣ сутва̄ти ‘‘идхекаччо пуггало аттантапо хоти аттапарита̄па̄нуйогамануйутто’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 2.413; пу. па. 10.25 ма̄тика̄) саммутимукхена паваттитам̣ десанам̣ сутамайан̃а̄н̣уппа̄данавасена сутва̄. аттхам̣ пат̣ивиджджхитва̄ти тадануса̄рена чатусаччасан̇кха̄там̣ аттхам̣ саха випассана̄йа маггена пат̣ивиджджхитва̄. мохам̣ паха̄йа̄ти тадекат̣т̣хехи килесехи саддхим̣ анавасесам̣ мохам̣ паджахитва̄. висесанти нибба̄насан̇кха̄там̣ арахаттасан̇кха̄тан̃ча висесам̣. тесанти та̄диса̄нам̣ винеййа̄нам̣. параматтхавасена̄ти ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄нӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.472-474) параматтхадхаммавасена. сесам̣ анантаранайе вуттасадисамева. таттха̄ти тассам̣ саммутивасена параматтхавасена ча десана̄йам̣. десабха̄са̄кусалоти на̄на̄десабха̄са̄су кусало. тин̣н̣ам̣ веда̄нанти нидассанаматтам̣, тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ сиппагантха̄нампӣти адхиппа̄йо сиппуггахан̣ан̃хи парато ваккхати. сиппа̄ни ва̄ ведантогадхе катва̄ ‘‘тин̣н̣ам̣ веда̄на’’нти вуттам̣. катхетаббабха̄вена т̣хита̄ни, на каттхачи саннихитабха̄вена̄ти веда̄нампи катхетаббабха̄венева ават̣т̣ха̄нам̣ дӣпенто ‘‘гуйха̄ тайӣ нихита̄ гайхатӣ’’ти миччха̄ва̄дам̣ пат̣иккхипати. на̄на̄видха̄ десабха̄са̄ етесанти на̄на̄десабха̄са̄.

парамо уттамо аттхо параматтхо, дхамма̄нам̣ йатха̄бхӯтасабха̄во. локасан̇кетаматтасиддха̄ саммути. йади евам̣ катхам̣ саммутикатха̄йа саччата̄тиа̄ха ‘‘локасаммутика̄ран̣а̄’’ти, локасаман̃н̃ам̣ нисса̄йа паваттанато. локасаман̃н̃а̄йа хи абхинивесена вина̄ н̃а̄пана̄ екаччасса сутасса са̄вана̄ вийа на муса̄ анатидха̄витаббато тасса̄. тена̄ха бхагава̄ ‘‘джанападанируттим̣ на̄бхинивесеййа, саман̃н̃ам̣ на̄тидха̄веййа̄’’ти (ма. ни. 3.332). дхамма̄нанти сабха̄вадхамма̄нам̣. бхӯтака̄ран̣а̄ти йатха̄бхӯтасабха̄вам̣ нисса̄йа паваттанато. саммутим̣ вохарантасса̄ти ‘‘пуггало сатто’’тиа̄дина̄ локасаман̃н̃ам̣ катхентасса.

хироттаппадӣпанаттханти локапа̄ланакичче хироттаппадхамме киччато пака̄сетум̣. тесан̃хи киччам̣ саттасанта̄нейева па̄кат̣ам̣ хотӣти пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа катха̄йа там̣ ваттаббам̣. еса найо сесесупи. йасмин̃хи читтуппа̄де каммам̣ уппаннам̣, там̣санта̄не ева тасса пхаласса уппатти каммассаката̄. еван̃хи катавин̃н̃а̄н̣ана̄со аката̄гамо ва̄ наттхӣти са̄ пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа ева катха̄йа дӣпетабба̄. техи саттехи ка̄табба̄ пун̃н̃а̄дикирийа̄ паччаттапурисака̄ропи санта̄навасена ниппха̄детаббато пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа ева катха̄йа дӣпетаббо.

а̄нантарийадӣпанаттханти чутианантарам̣ пхалам̣ анантарам̣ на̄ма, тасмим̣ анантаре нийутта̄ни, танниббаттанена анантаракаран̣асӣла̄ни, анантарапайоджана̄ни ва̄ти а̄нантарийа̄ни, ма̄тугха̄та̄дӣни, тесам̣ дӣпанаттхам̣. та̄нипи хи санта̄навасена ниппха̄детаббато ‘‘ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропетӣ’’тиа̄дина̄ (пат̣т̣ха̄. 1.1.423) пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа ева катха̄йа дӣпетабба̄ни, татха̄ ‘‘со метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихаратӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.556; 3.308; ма. ни. 1.77; 2.309; 3.230; вибха. 642, 643) ‘‘со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати екампи джа̄ти’’нтиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.244, 245; ма. ни. 1.148, 384, 431; па̄ра̄. 12) ‘‘аттхи даккхин̣а̄ да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.381) ча паватта̄ брахмавиха̄рапуббенива̄садаккхин̣а̄висуддхикатха̄ пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа ева катха̄йа дӣпетабба̄ саттасанта̄нависайатта̄. ‘‘ат̣т̣ха пурисапуггала̄ (сам̣. ни. 1.249), на самайавимутто пуггало’’тиа̄дина̄ (пу. па. 1) ча параматтхам̣ катхентопи локасаммутийа̄ аппаха̄наттхам̣ пуггалакатхам̣ катхеси. етена вутта̄васеса̄йа катха̄йа пуггала̄дхит̣т̣ха̄набха̄ве пайоджанам̣ са̄ман̃н̃авасена сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. ка̄ман̃четам̣ саббам̣ апарин̃н̃а̄таваттхука̄нам̣ васена вуттам̣, парин̃н̃а̄таваттхука̄нампи пана евам̣ десана̄ сукха̄ваха̄ хоти.

маха̄джаноти локийамаха̄джано. на джа̄на̄ти гханавиниббхога̄бха̄вена дхаммакиччасса асаллаккхан̣ена. таттха ‘‘ким̣ на̄метам̣, катхам̣ на̄мета’’нти сам̣сайапаккхандата̄йа саммохам̣ а̄паджджати. вируддха̄бхинивесита̄йа пат̣исатту хоти. джа̄на̄ти чирапаричитаттха̄ воха̄ракатха̄йа. тато ева на саммохама̄паджджати, на пат̣исатту хоти.

наппаджаханти воха̄рамукхена параматтхасса дӣпанато. саман̃н̃а̄гахан̣авасена локена н̃а̄йати саман̃н̃а̄йати вохарӣйатӣти локасаман̃н̃а̄, та̄йа локасаман̃н̃а̄йа. тасса тасса аттхасса вибха̄ване локена ниччхитам̣, нийатам̣ ва̄ вуччати вохарӣйатӣти локанирутти, тассам̣ локанируттийам̣. татха̄ локена абхилапӣйатӣти локасаман̃н̃ата̄йа лока̄бхила̄по, тасмим̣ лока̄бхила̄пе т̣хита̄йева аппаха̄нато. пуггалава̄дино вийа параматтхавасена аггахетва̄.

сантоти еттха сантасаддо ‘‘дӣгхам̣ сантасса йоджана’’нтиа̄дӣсу (дха. па. 70) килантабха̄ве а̄гато, ‘‘айан̃ча витакко айан̃ча вича̄ро санта̄ хонти самита̄’’тиа̄дӣсу (вибха. 576) нируддхабха̄ве а̄гато, ‘‘адхигато кхо мйа̄йам̣ дхаммо гамбхӣро дуддасо дуранубодхо санто пан̣ӣто’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.67; ма. ни. 1.281; 2.337; сам̣. ни. 2.172; маха̄ва. 7) сантан̃а̄н̣агочарата̄йа, ‘‘упасантасса сада̄ сатимато’’тиа̄дӣсу (уда̄. 27) килесавӯпасаме, ‘‘санто хаве саббхи паведайантӣ’’тиа̄дӣсу (дха. па. 15) са̄дхӯсу, ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, маха̄чора̄ санто сам̣виджджама̄на̄’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 195) аттхибха̄ве, идха̄пи аттхибха̄вейева. со ча пуггаласамбандхена вуттатта̄ локасаман̃н̃а̄васена̄ти дассенто ‘‘локасан̇кетавасена аттхӣ’’ти а̄ха. аттхӣти четам̣ нипа̄тападам̣ дат̣т̣хаббам̣ ‘‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.373-374; ма. ни. 1.110; 3.154; а. ни. 6.29; 10.60) вийа. сам̣виджджама̄на̄ти падасса аттхам̣ дассенто ‘‘упалаббхама̄на̄’’ти а̄ха. йан̃хи сам̣виджджати, там̣ упалаббхатӣти. ан̇ганти етехи там̣саман̇гипуггала̄ нихӣнабха̄вам̣ гаччхантӣти ан̇ган̣а̄ни, ра̄га̄дайо. ан̃джати маккхетӣти ан̇ган̣ам̣, мала̄ди. ан̃джети таттха т̣хитам̣ ахундарата̄йа абхибйан̃джетӣти ан̇ган̣ам̣, виват̣о бхӯмипадесо. доса̄дӣнам̣ паваттиа̄ка̄рависесата̄йа на̄наппака̄ра̄ бахулаппаваттийа̄ тиббакилеса̄. па̄пака̄нанти ла̄мака̄нам̣. акусала̄нанти акосалласамбхӯта̄нам̣. иччха̄вачара̄нанти иччха̄васена паватта̄нам̣. саха ан̇ган̣ена̄ти ан̇ган̣анти ладдхана̄мена йатха̄вуттакилесена саха ваттати.

аттхӣтипи на джа̄на̄ти та̄дисасса йонисоманасика̄расса абха̄ва̄. йесам̣ килеса̄нам̣ аттхита̄, тесам̣ саппат̣ибхайата̄ висесато джа̄нитабба̄ти дассетум̣ ‘‘име килеса̄ на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха каккхал̣а̄ти пхаруса̄. ва̄л̣а̄ти курура̄. на гахитабба̄ти на уппа̄детабба̄. йа̄тха̄васарасатоти йатха̄бхӯтасабха̄вато. еван̃ча̄ти ‘‘име килеса̄ на̄ма̄’’тиа̄дина̄ вуттаппака̄рена. йена ва̄ тена ва̄ти навакаммесу ва̄ парийаттидхутан̇га̄дӣсу ва̄ йена ва̄ тена ва̄. татра̄ти ниддха̄ран̣е бхуммам̣. там̣ пана ниддха̄ран̣ам̣ сан̇ган̣а̄нан̇ган̣асамуда̄йатоти дассенто ‘‘чатӯсу пуггалесӯ’’ти ватва̄ пуна тадекадесато дассенто ‘‘тесу ва̄ двӣсу са̄н̇ган̣есӯ’’ти а̄ха. тан̃хи двайам̣ пат̣хамам̣ хӣнасет̣т̣хабха̄вена ниддха̄рӣйати пат̣хамам̣ уддит̣т̣хатта̄. ниддха̄ран̣ан̃хи квачи куточи кеначи хотӣти.

58. кин̃ча̄пи ан̃н̃аттха ‘‘джанако хету, паригга̄хато паччайо, аса̄дха̄ран̣о хету, са̄дха̄ран̣о паччайо, сабха̄го хету, асабха̄го паччайо, пуббака̄лико хету, сахаппаватто паччайо’’тиа̄дина̄ хетупаччайа̄ вибхаджджа вуччанти, идха пана ‘‘чатта̄ро кхо, бхиккхаве, маха̄бхӯта̄ хетӯ, чатта̄ро маха̄бхӯта̄ паччайа̄ рӯпаккхандхасса пан̃н̃а̄пана̄йа̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 3.85) вийа хетупаччайасадда̄ сама̄наттха̄ти дассетум̣ ‘‘убхайенапи ка̄ран̣амева пуччхатӣ’’ти вуттам̣. таттха убхайена̄ти хетупаччайавачанадвайена. пуччхати а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но десанам̣ вад̣д̣хетука̄мо. кин̃ча̄пӣти ануджа̄нанасамбха̄ванаттхе нипа̄то. ким̣ ануджа̄на̄ти? сама̄непи двиннам̣ са̄н̇ган̣абха̄ве тасса̄ паджа̄нана̄ппаджа̄нанахетукатам̣ тесам̣ сет̣т̣хахӣнатам̣. ким̣ самбха̄вети? тхерасса вичиттапат̣ибха̄ната̄йа на̄на̄хетӯпама̄хи алан̇катва̄ йатха̄пуччхитасса аттхасса па̄кат̣акаран̣ам̣. тена̄ха ‘‘наппаджа̄на̄тӣ’’тиа̄ди. хету чева паччайо ча сет̣т̣хахӣнабха̄ве. татха̄аккха̄таббата̄пи хи тесам̣ таннимитта̄ ева̄ти.

59. танти тесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ хӣнасет̣т̣хата̄йа ка̄ран̣ам̣. опаммехи па̄кат̣атарам̣ катва̄ дассетум̣. етанти сутте анантарам̣ вуччама̄нам̣ вӣрийа̄рамбха̄бха̄вена ан̇ган̣асса аппаха̄нам̣. тена̄ха ‘‘на чхандам̣…пе… сандха̄йа̄ха̄’’ти. каттукамйата̄чхандханти каттукамйата̄сан̇кха̄там̣ ан̇ган̣асса паха̄тукамйата̄васена уппаджджанакакусаладхаммаччхандам̣. на джанессатӣти на уппа̄дессати. кусало ва̄йа̄мо на̄ма чхандато балава̄ти а̄ха ‘‘тато балаватарам̣ ва̄йа̄мам̣ на кариссатӣ’’ти, чхандампи ануппа̄денто катхам̣ таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ кариссатӣти адхиппа̄йо. тха̄магатавӣрийам̣ уссол̣хӣбха̄ваппаттам̣ дал̣хам̣ вӣрийам̣. са̄н̇ган̣аггахан̣енева ан̇ган̣а̄нам̣ килесаваттхута̄йа читтасса сам̣килит̣т̣хата̄йа саддха̄йа пуна сам̣килит̣т̣хаггахан̣ам̣ сависесам̣ килит̣т̣хабха̄вавибха̄вананти а̄ха ‘‘сут̣т̣хутарам̣ килит̣т̣хачитто’’ти. малиначиттотиа̄дӣсупи ‘‘техийева̄’’ти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. уккхалипуччханачол̣акасса вийа васа̄пӣтапилотика̄ вийа ча думмочанӣйабха̄вена малаггахан̣ам̣ малӣната̄, пӣл̣анам̣ хим̣санам̣ авиппха̄риката̄каран̣ам̣ виба̄дханам̣ даратхапарил̣а̄хуппа̄данена паридаханам̣ упата̄панам̣, ка̄ланти ка̄ланам̣, йатха̄гахитасса аттабха̄васса кхепанам̣ а̄йуккхайанти аттхо. кариссатӣти паваттессати, па̄пун̣иссатӣти вуттам̣ хоти. татха̄бхӯто ча па̄н̣ам̣ чаджиссати на̄ма̄ти а̄ха ‘‘мариссатӣ’’ти.

сеййатха̄пӣти упама̄нидассане нипа̄то. тадаттхам̣ дассенто ‘‘йатха̄ на̄ма̄’’ти а̄ха. пам̣суа̄дина̄ти а̄ди-саддена джалла̄дӣнам̣ сан̇гахо, гхам̣сана̄дӣхӣти а̄ди-саддена чха̄рика̄паримаджджана̄дӣнам̣ сан̇гахоти. ‘‘абхирӯпа̄йа кан̃н̃а̄ да̄табба̄’’тиа̄дӣсу вийа антаренапи атисайаттхабодхакасаддена атисайаттхо н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘малаггахитатара̄ти вуттам̣ хотӣ’’ти. пат̣ипуччха̄вачананти ануматипуччха̄висесо. евам̣ карийама̄на̄ти апарибхога-апарийодапанараджопатханиккхипанехи килит̣т̣хабха̄вам̣ а̄па̄дийама̄на̄. опаммам̣ сампат̣ипа̄дентоти йатхӯпанӣтам̣ упамам̣ упамеййаттхена самам̣ катва̄ пат̣ипа̄денто, сам̣сандентоти аттхо. са̄н̇ган̣о пуггалоти са̄н̇ган̣о тасмим̣ аттабха̄ве асуджджханакапуггало. а̄пан̣а̄дито кулагхарам̣ а̄нӣтасса малаггахитакам̣сабха̄джанасса таттха ладдхабба̄йа висуддхийа̄ ала̄бхато йатха̄ ануккамена сам̣килит̣т̣хатарабха̄во, евам̣ гхарато никкхантасса пуггаласса паббаджджа̄йа ладдхабба̄йа висуддхийа̄ ала̄бхато ануккамена сам̣килит̣т̣хатарабха̄воти дассенто ‘‘сам̣килит̣т̣хакам̣сапа̄тийа̄’’тиа̄дима̄ха. сам̣килит̣т̣хатарабха̄во ча на̄ма паббаджитасса а̄джӣвавипаттивасена ва̄ сийа̄ а̄ча̄радит̣т̣хисӣлавипаттӣсу ан̃н̃атаравасена ва̄ти там̣ саббам̣ сан̇гахетва̄ дассетум̣ ‘‘тасса пуггаласса̄’’тиа̄ди вуттам̣. па̄читтийавӣтиккаманаггахан̣ена хи екаччадит̣т̣хивипаттийа̄пи сан̇гахо хотӣти. еттха т̣хитасса̄ти етиссам̣ а̄джӣвавипаттийам̣ т̣хитасса. имина̄ найена сесесупи йатха̄рахам̣ ваттаббам̣. саббапарисаса̄дха̄ран̣а̄ маха̄тхерасса десана̄, тасма̄ гахапативасенапи йоджетаббам̣. таттха уккам̣сагатасам̣килит̣т̣хатарабха̄вам̣ дассенто ‘‘ма̄тугха̄та̄диа̄нантарийакаран̣а’’нти а̄ха. ависодхетва̄ти йатха̄ аттано сӣле ва̄ дит̣т̣хийа̄ ва̄ висуддхи хоти, евам̣ килесамалиначиттасанта̄нам̣ ависодхетва̄.

бхаббапуггалоти упаниссайа̄дисампаттийа̄ тасмим̣ аттабха̄ве висуддхапуггало. а̄дим̣ катва̄ти имина̄ дхованагхам̣сана̄дӣхи парийодапанам̣ а̄димантам̣ катва̄ вадати. суддхат̣т̣ха̄нам̣ йаттха ва̄ на раджена окирӣйати. дан̣д̣акаммам̣ катва̄ти ‘‘еттака̄ удака̄, ва̄лука̄ ва̄ а̄нетабба̄’’ти дан̣д̣акаммам̣ катва̄. еттха т̣хитасса̄ти парисуддхе сӣле т̣хитасса. самма̄ваттапат̣ипаттисӣлехи сӣлависуддхи дассита̄. ваттапат̣ипаттийа̄пи хи ан̇ган̣а̄нам̣ виккхамбханам̣ сийа̄. татха̄ хисса̄ сам̣килит̣т̣хакам̣сапа̄тийа̄ парисуддхапарийода̄табха̄во упама̄бха̄вена вутто. пантасена̄санава̄со килесавиккхамбханам̣ килеса̄нам̣ тадан̇ганива̄ран̣ам̣. сота̄паттипхала̄дхигамо…пе… арахаттасаччхикирийа̄ти саттасупи т̣ха̄несу ‘‘парисуддхапарийода̄табха̄во вийа̄’’ти падам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. паббаджитасса хи висуддхи на̄ма хет̣т̣химантена сӣлависуддхийа̄ ва̄ сийа̄ каммат̣т̣ха̄на̄нуйогавасена вивекава̄сена джха̄насса̄дхигамена ва̄ випассана̄бха̄вана̄йа ва̄ са̄ман̃н̃апхала̄дхигамена ва̄ти.

ра̄гат̣т̣ха̄нийанти ра̄гуппаттихетубхӯтам̣. висабха̄га̄рамман̣ам̣ сандха̄йа вадати ‘‘ит̣т̣ха̄рамман̣а’’нти. тасминти ит̣т̣ха̄рамман̣е. випаннассатӣти мут̣т̣хассати. там̣ нимиттанти субханимиттам̣. а̄ваджджиссатӣти айонисо а̄ваджджиссати. сайамева ан̃н̃ена авомиссо. кусалава̄рапаччхинданамева четтха ануддхам̣санам̣ дат̣т̣хаббам̣. сесанти ‘‘са̄н̇ган̣о сам̣килит̣т̣хачитто’’тиа̄ди. вуттанайа̄нуса̄рена̄ти пат̣хамава̄ре вуттанайа̄нуса̄рена. саббанти ма̄тугха̄та̄диа̄нантарийакаран̣апарийоса̄нам̣ саббам̣ упама̄сам̣санданавачанам̣.

ативираха̄бха̄ватоти сатисаммоса̄бха̄вато, упат̣т̣хитассати бха̄ватоти аттхо. сесанти ‘‘со ара̄го’’тиа̄ди. ‘‘дхованагхам̣санасан̣хачха̄рика̄паримаджджана̄дӣхӣ’’тиа̄дина̄ дутийава̄ра̄нуса̄рена. ‘‘ко ну кхо’’тиа̄ди пуччха̄васена а̄гатам̣, идам̣ нигаманавасена̄ти айамева висесо.

60. ан̇ган̣анти таттха таттха на̄мато ева вибха̄витам̣, на пана сабха̄вато, пабхедато ва̄ти сабха̄ва̄дито вибха̄ванам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘на̄наппака̄рато па̄кат̣ам̣ ка̄ра̄петука̄мена̄’’ти. иччха̄йа авачара̄нанти иччха̄васена авачаран̣а̄нам̣. отин̣н̣а̄нанти читтасанта̄нам̣ анупавит̣т̣ха̄нам̣. те пана таттха паччайавасена ниббаттатта̄ паватта̄ на̄ма хонтӣти а̄ха ‘‘паватта̄на’’нти. на̄наппака̄ра̄нанти висайабхедена паваттиа̄ка̄рабхедена ча на̄на̄видха̄нам̣. йенака̄ран̣ена. на кевалам̣ ла̄бхаттхиката̄ ева, атха кхо пун̃н̃авантата̄ саккатагаруката̄ ча еттха ка̄ран̣абха̄вена гахетабба̄ти дассенто ‘‘пакатийа̄пи ча̄’’тиа̄дима̄ха. тена ла̄бхаттхикопи на йо кочи евам̣ читтам̣ уппа̄дети пун̃н̃ава̄ самбха̄ванӣйоти дассети. тхера̄ аваджджапат̣иччха̄данабхайена маджджхима̄нам̣ а̄роченти, татха̄ маджджхима̄ навака̄нам̣, навака̄ пана аттано навакабха̄вена вигха̄са̄да̄дӣнам̣ а̄роченти ‘‘пассатха тумха̄кам̣ тхерасса камма’’нти. вигха̄са̄да̄дайо на̄ма ‘‘ӣдисасса сантике ова̄даттхам̣ тумхе а̄гата̄’’ти бхиккхунӣнам̣ а̄роченти. на ча мам̣ бхиккхӯ джа̄неййунти на ча вата мам̣ бхиккхӯ джа̄неййум̣, ахо вата мам̣ бхиккхӯ на джа̄неййунти йоджана̄. т̣ха̄нам̣ кхо панетанти еттха кхо-саддо авадха̄ран̣аттхо, пана-саддо вачана̄лан̇ка̄роти а̄ха ‘‘аттхийева̄’’ти. пуббе иччхуппа̄дава̄раван̣н̣ана̄йа вуттанайена. ити-саддо идха а̄саннака̄ран̣аттхоти там̣ дассенто ‘‘имина̄ ка̄ран̣ена̄’’ти а̄ха. идан̃ча копааппаччайа̄намева гахан̣ам̣. та̄диса̄нанти копааппаччайа̄дхибхӯта̄нанти адхиппа̄йо.

анурахоти анурӯпе рахаси. евамева хи аттхам̣ дассетум̣ ‘‘виха̄рапаччанте’’тиа̄ди вуттам̣. пуримасадисамева̄ти ‘‘ла̄бхаттхико хӣ’’тиа̄дина̄ вуттена пуримена йоджана̄найена садисамева.

чодана̄йа пат̣ипуггалабха̄во, чодана̄ ча а̄паттийа̄ти чудитакена чодакасса сама̄набха̄во а̄паттиа̄панната̄йа̄ти а̄ха ‘‘сама̄ноти са̄паттико’’ти. саппат̣ипуггаленевасса чоданиччха̄йа ка̄ран̣ам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘айа’’нтиа̄ди вуттам̣. на ча̄йам̣ са̄паттиката̄йа ева сама̄натам̣ иччхати, атха кхо ан̃н̃атха̄пӣти дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. ан̃н̃ена ва̄ пат̣ипуггалена саппат̣ипуггало. айан̃хи ‘‘саппат̣ипуггалова мам̣ чодеййа̄’’ти иччхати ‘‘ева̄хам̣ тасса пат̣ипуггалехи саддхим̣ екаджджха̄сайо хутва̄ тасса упари кин̃чи ваттум̣ ка̄тум̣ ва̄ лабхисса̄мӣ’’ти ман̃н̃ама̄но. имасмим̣ пана паккхе но аппат̣ипуггалоти наттхи етасса пат̣ипуггалоти аппат̣ипуггалоти еваматтхо ведитаббо.

‘‘ахо вата̄’’ти идам̣ падам̣ диссатӣти самбандхо, имасса пуггаласса иччха̄ча̄ре т̣хитатта̄ бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десеййа̄ти вачанато ‘‘тан̃ча кхо ануматипуччха̄йа̄’’ти вуттам̣. на хеса ‘‘саччам̣ кира твам̣ бхиккхӯ’’тиа̄дина̄ кин̃чи вӣтиккамам̣ уддисса бхагавата̄ пуччхитаббатам̣ иччхати. но маггам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ випассанам̣ ва̄ антарам̣ катва̄ти маггабха̄ванам̣ ва̄ пхаласаччхикирийам̣ ва̄ сикха̄ппаттавипассана̄нуйогам̣ ва̄ ниродхасама̄паджджанам̣ ва̄ джха̄насама̄паджджанамева ва̄ антарам̣ ка̄ран̣ам̣ катва̄ бхагавата̄ атта̄нам̣ пат̣ипуччхитаббам̣ но иччхати. ниччам̣ аниччантиа̄дина̄ ануматиггахан̣авасена пуччхитаббам̣ иччхати, утта̄намева катва̄ пуччхитаббам̣ иччхатӣти аттхо. упахаранте пассатӣти самбандхо. абхаббат̣т̣ха̄набхиккхута̄йа нихариссанти са̄санато.

там̣ сампаттинти парива̄расампаттин̃чева бхиккхӯхи карийама̄нам̣ сакка̄рагарука̄расампаттин̃ча. гахетва̄ парибхун̃джанти майа̄ сам̣вибха̄ге карийама̄не. сайамева пан̃н̃а̄йатӣти сайамева гантва̄ бхиккхӯнам̣ пурато атта̄нам̣ дассети, пурато васантам̣ пана бхиккху пураккхатва̄ гаччхантийева̄ти адхиппа̄йо.

даккхин̣одаканти аггато упанӣйама̄нам̣ даккхин̣одакам̣. йато ева-ка̄ро, тато ан̃н̃аттха нийамо иччхито. авадха̄ран̣аттхам̣ ва̄ ева-ка̄раггахан̣анти катва̄ ахамева лабхеййанти ахам̣ лабхеййамева̄ти еваметам̣ авадха̄ран̣ам̣ дат̣т̣хаббанти адхиппа̄йена̄ха ‘‘ахамева лабхеййанти иччха̄ на̄тимаха̄са̄ваджджа̄’’ти, ан̃н̃атха̄ йатха̄рутавасена авадха̄ран̣е гайхама̄не ‘‘на ан̃н̃е лабхеййу’’нти айамеветтха аттхо сийа̄ти. па̄са̄дико хотӣти идам̣ тасса агга̄сана̄дипачча̄сӣсана̄йа ка̄ран̣адассанам̣.

анумодананти ман̇гала̄ман̇галесу анумодана̄васена паваттетаббадхаммакатхам̣. кхан̣д̣а̄нумодананти анумоданекадесам̣. ‘‘пуббе анумодитапуббо анумодатӯ’’ти аватва̄ тхерена вуттаматтейева.

та̄дисесу т̣ха̄несӯти та̄дисесу песала̄нам̣ бахуссута̄нам̣ васанат̣т̣ха̄несу. саббампи ратим̣ паваттанато саббараттика̄ни. виниччхайакусала̄нанти анекавихитесу кан̇кхат̣т̣ха̄нийесу кан̇кха̄винайана̄йа там̣ там̣ пан̃ха̄нам̣ виниччхайе кусала̄нам̣ чхека̄нам̣. тесу тесу дхаммакатхикесу аджджхит̣т̣хесу ва̄рена дхаммам̣ катхентесу ‘‘айам̣ бйатто’’ти дхаммаджджхесакена аджджхит̣т̣хатта̄ ока̄сам̣ алабхама̄но.

саккаччан̃ча кареййунти бхиккхӯ йам̣ мама абхива̄данапаччут̣т̣ха̄нан̃джаликаммаса̄мӣчикамма̄дим̣ каронти. там̣ а̄даренева кареййум̣, йан̃ча ме париккха̄раджа̄там̣ пат̣ийа̄денти, тампи сундарам̣ саммадева абхисан̇кхатам̣ кареййунти аттхо. бха̄рийанти па̄са̄н̣аччхаттам̣ вийа гарука̄таббам̣. етам̣ видхинти етам̣ ‘‘саккареййу’’нтиа̄дина̄ вуттасакка̄ра̄дивидхим̣. тена̄ти тена ка̄ран̣ена, ба̄хусачча̄дигун̣ависесавато ева сакка̄ра̄дӣнам̣ арахатта̄ти аттхо. еварӯпанти ӣдисам̣ ‘‘пийо гарӯ’’тиа̄дина̄ (а. ни. 7.37) вуттаппака̄рам̣. евам̣ кареййунти евам̣ ‘‘саккареййу’’нтиа̄дина̄ вуттаппака̄рам̣ сакка̄ра̄дим̣ кареййум̣. еса найоти йойам̣ бхиккхува̄ре вуттавидхи, есева найо. ито паресу бхиккхунӣва̄ра̄дӣсу ва̄ресу.

ахамева ла̄бхӣ ассанти еттха̄пи хет̣т̣ха̄ вуттанайенева авадха̄ран̣ам̣ гахетаббам̣. пин̣д̣апа̄тасса пан̣ӣтата̄ упасечана̄дивасена̄ти а̄ха ‘‘саппителамадхусаккхара̄дипӯрита̄на’’нти. ман̃чапӣт̣ха̄дӣнанти нидассанаматтам̣ утусаппа̄йа̄нам̣ нива̄та̄нам̣ пхасситатала̄нам̣ пихитадва̄ракава̄л̣ава̄тапа̄на̄дӣнампи пан̣ӣтасена̄санабха̄вато. а̄ди-саддена ва̄ тесампи гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. саббаттха̄пӣти саббесу тесу чатӯсупи паччайава̄ресу.

61. ка̄йакаммам̣ дисва̄ти идам̣ на ка̄йакаммам̣ чаккхувин̃н̃еййам̣, ка̄йакаммуна̄ пана саха паваттам̣ от̣т̣хапариппханданам̣ бха̄кут̣икаран̣ам̣ ка̄йан̇га̄дидассанам̣ ка̄йакаммадассанам̣ вийа хотӣти катва̄ вуттам̣. вачӣкаммам̣ сутва̄ти еттха̄пи есева найо, тасма̄ ка̄йавика̄раджанака̄ дхамма̄ ‘‘диссантӣ’’ти вутта̄, вачӣвика̄раджанака̄ ‘‘сӯйантӣ’’ти. тато ева ча те паччаккхака̄ле саммукхака̄ле диссанти на̄ма. тироккхака̄ле асаммукхака̄ле сӯйанти на̄ма. анурӯпато гахан̣ам̣ ануггахо. а̄ран̃н̃икаттанти тасса бхиккхуно дхутагун̣атта̄нурӯпато ган̣ха̄ти. тена̄ха ‘‘а̄ран̃н̃икаттам̣ анугган̣ха̄тӣ’’ти. аран̃н̃е нива̄со асса̄ти а̄ран̃н̃ико. пантам̣ парийантам̣ дӯратарам̣ сена̄санам̣ асса̄ти пантасена̄сано. там̣ пана аттхаматтена дассентена ‘‘пантасена̄сане васатӣ’’ти вуттам̣. бхиккха̄сан̇кха̄та̄нам̣ пин̣д̣а̄нам̣ па̄то пин̣д̣а̄па̄то, там̣ пин̣д̣апа̄там̣ ун̃чхати гавесатӣти пин̣д̣апа̄тико. пин̣д̣а̄йа патитум̣ чаритум̣ ватаметасса̄ти ва̄ пин̣д̣апа̄ти, со ева пин̣д̣апа̄тико. да̄нато авакхан̣д̣анато апетам̣ апада̄нам̣, саха апада̄нена сапада̄нам̣, анавакхан̣д̣анам̣. анугхарам̣ чаран̣асӣло сапада̄нача̄рӣ. уннатабха̄вена пам̣сукӯлам̣ вийа пам̣сукӯлам̣, пам̣су вийа ва̄ куччхитабха̄вам̣ улати гаччхатӣти пам̣сукӯлам̣, тасса дха̄ран̣ам̣ идха пам̣сукӯлам̣, там̣ сӣламасса̄ти пам̣сукӯлико.

тӣхи ка̄ран̣ехи лӯкхам̣ ведитаббам̣ аггхапхассаван̣н̣апариха̄нито апам̣сукӯлампи, ко пана ва̄до пам̣сукӯланти адхиппа̄йо. тхӯладӣгхасуттакена̄ти тхӯлена оламбама̄нена дӣгхасуттакена. ван̣н̣ена̄ти еттха пхассенапи париха̄йатӣти ваттаббам̣. тан̃хи таттха кхарапхассампи хотийева̄ти. касма̄ пана па̄л̣ийам̣ а̄ран̃н̃ика̄диггахан̣ена чатта̄рова дхутагун̣а̄ вутта̄ти? падха̄натта̄, таггахан̣енева ча ито паресампи сукхапарибхогата̄йа гахан̣асамбхавато. йо хи а̄ран̃н̃ико пантасена̄сано, тасса аббхока̄сика-руккхамӯлика-несаджджика-йатха̄сантхатика-соса̄никан̇га̄ни супарипӯра̄ни. йо ча пин̣д̣апа̄тико сапада̄нача̄рӣ ча, тасса паттапин̣д̣икакхалупаччха̄бхаттикаека̄саникан̇га̄ни. йо пана пам̣сукӯлико, тасса течӣварикан̇гам̣ супарихарамева̄ти. падха̄натта̄ хи бхагавата̄пи ‘‘када̄хам̣ нандам̣ пассеййам̣, а̄ран̃н̃ам̣ пам̣сукӯлика’’нтиа̄дина̄ (сам̣. ни. 2.242; нетти. 100) таттха таттха а̄ран̃н̃ика̄дайо ева гайханти. еттака̄ти па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣ париччхиджджа гахан̣аметам̣, на еттака̄ саббепи екасса екам̣сато самбхаванти, на̄пи еттака̄йева па̄падхамма̄ паха̄табба̄. на хи маккхапал̣а̄са̄дӣнам̣ аппахӣнабха̄вепи сабрахмача̄рӣ нева саккаронти…пе… на пӯджентӣти.

таматтханти ‘‘йасса кассачӣ’’тиа̄дина̄ вуттаматтхам̣. упама̄йа па̄кат̣ам̣ каронтоти анвайато бйатирекато ча уда̄харан̣ена вибха̄венто. ахикун̣апа̄дӣнам̣ атипат̣икӯладжигуччханӣйата̄ ативийа дуггандхата̄йа. са̄ ча ахӣнам̣ тикхин̣акопата̄йа, куккураманусса̄нам̣ оданакумма̄сӯпачайата̄йа сарӣрасса хотӣти ваданти. имесанти ахиа̄дӣнам̣. вад̣д̣хетва̄ти упарӯпари кхипанена рачитам̣ катва̄. там̣ пана вад̣д̣хитам̣ тена ча бха̄джанам̣ пӯритам̣ хотӣти а̄ха ‘‘вад̣д̣хетва̄ парипӯретва̄’’ти. джанасса дассанайогйам̣ дассанӣйам̣ джан̃н̃ам̣, там̣ парамапарисуддхам̣ манохаран̃ча хотӣти а̄ха ‘‘чоккхачоккха’’нти. абхинаванивит̣т̣ха̄ маха̄ма̄та̄ вадхука̄. са̄ пана путтала̄бхайогйатам̣ упа̄да̄йа ман̇галавачанена ‘‘джанӣ’’ти вуччати, тасса̄ ниййама̄нам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ джанийа̄ харатӣти джан̃н̃ам̣. убхайаттха̄ти аттхадвайе. пунаруттанти а̄мед̣итавачанама̄ха. на мана̄пам̣ етасса̄ти амана̄по, тасса бха̄во амана̄пата̄, татха̄паватто читтуппа̄доти а̄ха ‘‘амана̄пам̣ иданти…пе… адхивачана’’нти. буддхавесатта̄ лин̇гасса парисуддхакам̣сапа̄тисадисака̄. кун̣апарачанам̣ вийа иччха̄вачарехи санта̄насса бхаритабха̄во. со пана тесам̣ аппахӣната̄йа̄ти а̄ха ‘‘иччха̄вачара̄нам̣ аппаха̄на’’нти.

62. ‘‘тена га̄мантавиха̄рам̣ анугган̣ха̄тӣ’’ти ваттаббе ‘‘а̄ран̃н̃икатта’’нти пана поттхаке ликхитам̣. на хи суккапаккхе па̄л̣ийам̣ а̄ран̃н̃икаггахан̣ам̣ аттхи, сати ча иччха̄вачараппаха̄не га̄мантавиха̄ро екантена на пат̣иккхипитаббо, иччхитаббова та̄диса̄нам̣ уттаримануссадхаммапат̣иччха̄данато. татха̄ хи ваккхати ‘‘аппиччхата̄самут̣т̣ха̄нехӣ’’тиа̄ди. са̄ливарабхаттарачанам̣ вийа иччха̄вачараппаха̄нам̣ манун̃н̃абха̄вато титтихетуто ча.

63. мам̣ танти ча упайогавачанам̣ пат̣и-саддайогена, аттхо пана сампада̄намева̄ти а̄ха ‘‘майхам̣ туйха’’нти ча. ‘‘самайе’’ти бхумматтхе ‘‘самайа’’нти упайогавачанам̣. гиджджхакӯт̣апан̣д̣аваисигиливебха̄равепуллапаббата̄нам̣ васена самантато гирипариккхепена. ра̄джагахети самӣпаттхе бхуммавачананти а̄ха ‘‘там̣ нисса̄йа вихара̄мӣ’’ти.

пура̄н̣айа̄нака̄рапуттоти пура̄н̣е паббаджитато пуббе йа̄нака̄рапутто татха̄пан̃н̃а̄то. джимханти гомуттакут̣илам̣. тена̄ха ‘‘саппагатамаггасадиса’’нти. соти пан̣д̣упутто. итароти самити. чинтитат̣т̣ха̄намева̄ти чинтитачинтитат̣т̣ха̄намева таччхати, тан̃ча кхо на тасса читта̄нуса̄рена, атха кхо аттано сутта̄нуса̄рена таччханто йа̄нака̄рапутто. читтанти аттано читтена мама читтам̣ джа̄нитва̄ вийа.

‘‘на саддха̄йа паббаджито’’ти имина̄ва каммапхаласаддха̄йа абха̄во несам̣ пака̄ситоти а̄ха ‘‘ассаддха̄ти буддхадхаммасан̇гхесу саддха̄вирахита̄’’ти. паббаджита̄нам̣ джӣвика̄ аттхо етесанти джӣвикаттха̄. тена̄ха ‘‘ин̣абхайа̄дӣхӣ’’тиа̄ди. кера̄т̣икам̣ вуччати са̄т̣хеййам̣. сат̣ха̄нам̣ гун̣ава̄н̣иджака̄нам̣ каммам̣ са̄т̣хеййанти а̄ха ‘‘са̄т̣хеййан̃хӣ’’тиа̄ди. туччхасабха̄вена ма̄но нал̣о вийа̄ти нал̣о, ма̄насан̇кха̄то уггато нал̣о етесанти уннал̣а̄. тена̄ха ‘‘ут̣т̣хитатуччхама̄на̄’’ти. лахуката̄йа ва̄ чапала̄. пхарусавачаната̄йа кхаравачана̄. тираччха̄накатха̄бахулата̄йа нираттхакавачанапала̄пино. асам̣вутакаммадва̄ра̄ти идам̣ каммадва̄ра̄дӣнам̣ асам̣вутабха̄во уппаттидва̄ра̄нам̣ асам̣вутата̄йа ева хотӣти катва̄ вуттам̣. атха ва̄ чхасу индрийесӯти нимитте бхуммам̣, чхасу индрийесу нимиттабхӯтесу асам̣вутакаммадва̄ра̄ти аттхо. йа̄ матта̄ти бходжане айуттапарийесана-айуттапат̣иггахан̣а-айуттапарибхоге ваджджетва̄ йуттапарийесана-йуттапат̣иггахан̣а-йуттапарибхогасан̇кха̄та̄ йа̄ матта̄ аппаматтехи джа̄нитабба̄. тена̄ха ‘‘йуттата̄’’ти. джа̄гарети раттиндивам̣ а̄варан̣ийехи дхаммехи читтапарисодханасан̇кха̄те джа̄гаре. тесам̣ джа̄гарита̄йа адхисӣласиккха̄йа га̄раварахита̄нам̣ итарасиккха̄су патит̣т̣ха̄ ева наттхӣти дассенто ‘‘сиккха̄падесу бахулага̄рава̄ на хонтӣ’’ти ватва̄ тамева га̄рава̄бха̄вам̣ сарӯпена вибха̄венто ‘‘а̄паттивӣтиккамабахула̄’’ти а̄ха.

пакатийа̄пи сиддха̄йа ратанаттайасаддха̄йа каммапхаласаддха̄йа ча саддха̄. пиванти ман̃н̃е йатха̄ там̣ дравабхӯтам̣ аматам̣ ладдха̄. гхасанти ман̃н̃е йатха̄ там̣ бахалапин̣д̣икасудха̄бходжанам̣ ладдха̄. аттаманава̄чам̣ ниччха̄рента̄ ‘‘са̄дху са̄дхӯ’’ти. тамева пана са̄дхука̄рам̣ хадайе т̣хапетва̄ аббханумоданта̄. еттха ча аттаманава̄ча̄ниччха̄ран̣ам̣ пиванасадисам̣ катва̄ вуттам̣ бахиддха̄бха̄вато, манаса̄ аббханумоданам̣ пана аббхантарабха̄вато гхасанасадисам̣ вуттам̣. сан̇кха̄данаджджхохаран̣ан̃хи гхасананти. рассан̃ча екавачанам̣ хотӣти а̄ха ‘‘рассе сати са̄рипуттасса упари хотӣ’’ти. дӣгхан̃ча бахувачанам̣ хотӣти а̄ха ‘‘дӣгхе сати сабрахмача̄рӣна’’нти. ‘‘упари хотӣ’’ти а̄нетва̄ самбандхо. а̄ласийабйасана̄дӣхӣти а̄ласийена ва̄ н̃а̄тибйасана̄дӣхи ва̄. ‘‘маха̄на̄га̄ти вуччантӣ’’ти ватва̄ таттха ка̄ран̣ам̣ вибха̄венто ‘‘татра̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘на гаччхантӣти на̄га̄, на а̄гаччхантӣти на̄га̄, на а̄гум̣ каронтӣти на̄га̄’’ти йо вивидхо вачанаттхо иччхито, там̣ вича̄ретва̄ дассетум̣ ‘‘чханда̄дӣхӣ’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ пана н̃еййа̄вабодха̄йа вачанато аппаматтака̄ран̣ам̣.

сайамева а̄гум̣ на кароти саббатха̄ маггена пахӣнаа̄гутта̄. со ка̄майога̄дике саббасам̣йоге дасавидхасам̣йоджанаппабхеда̄ни ча саббабандхана̄ни висаджджа джахитва̄ саббаттха йаккха̄дӣсу, саббесу ва̄ бхавесу кеначи сан̇гена на саджджати тӣхи ча вимуттӣхи вимутто, тато ева ит̣т̣ха̄дӣсу та̄дибха̄ваппаттийа̄ та̄ди, со вутталаккхан̣ена татхатта̄ там̣сабха̄ватта̄ на̄го павуччатети аттхо ведитаббо. тена̄ха ‘‘еваметтха аттхо ведитаббо’’ти. ан̃н̃ехи кхӣн̣а̄савана̄гехи аггаса̄вакатта̄ гун̣ависесайогато пуджджатара̄ ча па̄сам̣сатара̄ ча. самам̣ анумодисунти ан̃н̃аман̃н̃асса субха̄ситато сампат̣иччханена самаппаваттамодата̄йа самам̣ садисам̣ аббханумодим̣су. там̣ пана саманумоданам̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄дина̄ па̄л̣ивасенева дассети.

саммутипараматтхадесана̄катха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

анан̇ган̣асуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.