7. ваттхасуттаван̣н̣ана̄

70. чха̄детаббам̣ т̣ха̄нам̣ васати пат̣иччха̄детӣти ваттхам̣. йам̣ сама̄нам̣ вийа на саббасо миноти, ма̄насса пана самӣпе, там̣ упама̄нам̣. упамӣйати ета̄йа̄ти упама̄, упама̄йа бодхакавачанам̣ упама̄вачанам̣. каттхачи сутте. аттханти упамийаттхам̣. пат̣хамам̣ упамам̣ ватва̄ таданантарам̣ аттхам̣ ватва̄ пуна упамам̣ ваданто ‘‘упама̄йа аттхам̣ парива̄ретва̄ дассетӣ’’ти вутто. аттхена упамам̣ парива̄ретва̄ти еттха̄пи есева найо. ида̄ни те чатта̄ропи пака̄ре сутте а̄гатанайенева дассенто ‘‘сеййатха̄писсу, бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. таттха две ага̄ра̄ти две пат̣ивиссакагхара̄. садва̄ра̄ти саммукхадва̄ра̄.

сва̄йанти со айам̣ евам̣ упама̄дассанавасенапи на̄на̄найенапи дхаммадесако бхагава̄. екачча̄нам̣ венеййа̄нам̣ аттхасса сукха̄вабодхо пат̣хамам̣ упама̄дассане хету, евам̣ пат̣хамам̣ аттхадассане, упама̄йа аттхапарива̄ран̣е, аттхена упама̄парива̄ран̣е ча̄’’ти имаматтхам̣ дассети ‘‘еса найо саббаттха̄’’ти имина̄. дхаммадха̄туйа̄ти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса. тан̃хи дхаммадха̄тупарийа̄паннатта̄ йатха̄вуттадхамме ча саббепи н̃еййадхамме ча падахати йатха̄сабха̄вато буджджхати бодхети ча̄ти дха̄ту, дхӣйанти ва̄ дхамма̄ ета̄йа сабба̄ка̄рато н̃а̄йанти н̃а̄пийанти ча̄ти дхаммадха̄ту. тасса̄ пана сут̣т̣ху саччасампат̣иведхавасена ладдхатта̄ суппат̣ивиддхатта̄ти, йадаггена ва̄ н̃еййам̣ та̄йа суппат̣ивиддхам̣, тадаггена са̄писса суппат̣ивиддха̄ ева̄ти а̄ха ‘‘суппат̣ивиддхатта̄’’ти.

пакатипарийода̄тасса читтасса а̄гантукехи упаккилесехи упаккилит̣т̣хабха̄вадассанаттхам̣ сам̣килит̣т̣хаваттхадассананти катва̄ вуттам̣ ‘‘пакатипарисуддхам̣ ваттха’’нти. раджа̄дина̄ти еттхараджо на̄ма рен̣у. а̄ди-саддена ан̣утаджджа̄ридхӯма̄дикам̣ ваттхасса апарисуддхика̄ран̣ам̣ сан̇ган̣ха̄ти. саббасо килиссати винассати висуддхи етена̄ти сам̣килесо, тена сам̣килесена пам̣сураджа̄дина̄ сам̣килит̣т̣хам̣ ван̣н̣авина̄санена видӯситам̣. малам̣ маси. джаллика̄ вуччати лон̣апат̣ала̄ди чхавийа̄ упари т̣хитам̣ сарӣрамалам̣. а̄дисаддена сарӣраджалламева ассукхел̣асин̇гха̄н̣ика̄дикам̣ тадан̃н̃амалам̣ сан̇ган̣ха̄ти. гахитатта̄ти парийонандханавасена гахитатта̄. раджанти сатта̄ тена̄ти ран̇гам̣, ран̇гамева ран̇гаджа̄там̣ йатха̄ копамева копаджа̄там̣. упана̄меййа̄ти паккхипеййа. нӣлакаттха̄йа̄ти нӣлаван̣н̣аттха̄йа. пала̄санӣла̄дикети а̄ди-саддена ка̄л̣аса̄ма̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. халиддикакудхасела̄дике пӣтакаран̇ге. ла̄кха̄паттан̇гараса̄дике лохитакаран̇ге. маха̄раджаналоддакандула̄дике мандараттаран̇ге. дут̣т̣ху раджитаван̣н̣ам̣ апабхассарам̣. тена̄ха ‘‘апарисуддхаван̣н̣амевасса̄’’ти. ӣдисанти дураттаван̣н̣ам̣. тасмим̣ ваттхе ран̇гаджа̄там̣ сайам̣ супарисуддхам̣ сама̄нам̣ кисса хету кена раттаван̣н̣ам̣ апарисуддхам̣ хотӣти ран̇гаджа̄тасса ниддосатам̣ вадати. тена̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди.

сам̣килесапаккхам̣ дассентена асам̣килит̣т̣хамева ваттхам̣ уда̄харитаббанти па̄кат̣ойаматтхо, сам̣килит̣т̣хаваттханидассанена пана ‘‘сийа̄ ну кхо ан̃н̃опи кочи висесо’’ти адхиппа̄йена пуччхати ‘‘касма̄ пана̄’’тиа̄дина̄. итаро аттхависесоти дассенто ‘‘ва̄йа̄мамахаппхаладассанаттха’’нтиа̄дима̄ха. еттха ча сам̣килит̣т̣хачиттависодханавидха̄не сам̣килит̣т̣хаваттхам̣ нидассатаббанти пат̣ин̃н̃а̄, ва̄йа̄мамахаппхаладассанаттханти хетуаттхо. йатха̄ хӣтиа̄ди анвайаттхо. на таттха джа̄тика̄л̣аке вийа̄тиа̄ди бйатирекаттхо. садисӯда̄харан̣ам̣ пана малаггахитакам̣сапа̄тиа̄ди дат̣т̣хаббам̣. евам̣ читтампӣтиа̄ди опамматтхасса упамеййаупанайанам̣. таттха пакатийа̄ти акиттимена сабха̄вена. танти читтам̣. са̄ман̃н̃аггахан̣ан̃четам̣ читтабха̄ва̄висесато. тена̄ха ‘‘сакалепӣ’’ти. пан̣д̣арамева на сам̣килит̣т̣хам̣ сам̣килесехи асаманна̄гатабха̄вато. нану кирийа̄майачиттехи випа̄касанта̄не висеса̄дха̄нам̣ лаббхати, ан̃н̃атха̄ катавина̄са̄ катаббха̄гама̄ а̄паджджеййум̣? кин̃ча̄пи лаббхати, тасса сам̣килесо ват̣т̣упаниссайо, асуддхи ва̄ на хоти, асам̣килесо виват̣т̣упаниссайо, висуддхи ва̄ на хоти ева. упаккилит̣т̣ханти панетам̣ упаккилесана̄рахасса читтасса васена вуттам̣, на випа̄капабандхасса. тена̄ха ‘‘пабхассарамидам̣ бхиккхаве читта’’нти, ‘‘пан̣д̣арамева̄’’ти ча. тан̃ча кхоти пана сакасантатипарийа̄панната̄йа несам̣ кевалам̣ екаттанайавасена вуттам̣, на випа̄кадхамма̄нам̣ килеса̄саман̇гибха̄вато. атха ва̄ упаккилит̣т̣ханти имина̄ упаккилесахету таттха виджджама̄нам̣ висеса̄дха̄нама̄ха, на ‘‘сам̣килит̣т̣ха̄ дхамма̄’’тиа̄дӣсу (дха. са. 77.дукама̄тика̄) вийа там̣саман̇гитанти дат̣т̣хаббам̣. висодхийама̄нанти випассана̄пан̃н̃а̄йа ануккамена саббупаккилесехи вимочийама̄нам̣. сакка̄ аггамаггаккхан̣е пабхассаратарам̣ ка̄тум̣, йато на пуна упаккилиссати. евантиа̄ди вуттассеваттхасса нигаманам̣.

дут̣т̣хагатипарипӯран̣авасена пат̣ипаджджанам̣ пат̣ипатти. са̄ ева килесадаратхапарил̣а̄ха̄дивасена упа̄йа̄садуккха̄, куччхита̄ ва̄ гати паватти, дуггатихетӯти ва̄ дуггати, дуггатийа̄ пана пат̣ипаттийа̄ гандхаббато, тасса̄ ва̄ ниппханнабха̄вато куччхито, дуккха̄ ча гатӣти дуггати. сам̣килит̣т̣хачиттоти идам̣ тасса̄ пат̣ипаттийа̄ дуггатибха̄вадассанаттхам̣, на висесанаттхам̣. на хи асам̣килит̣т̣хачиттасса па̄н̣агха̄та̄дивасена паватти. сам̣килит̣т̣хачиттоти ла̄бха̄са̄йа саббасо килит̣т̣хачитто. дӯтеййапахин̣агамананти дӯтеййам̣ вуччати дутакаммам̣, гихӣнам̣ пан̣н̣ам̣ ва̄ са̄санам̣ ва̄ гахетва̄ таттха таттха гаманам̣, пахин̣агаманам̣ гхара̄гхарам̣ песитасса кхуддакагаманам̣, дӯтеййагаманам̣ пахин̣агаманан̃ча гаччхати. веджджакамманти ананун̃н̃а̄те т̣ха̄не ла̄бха̄са̄йа гахат̣т̣ха̄нам̣ бхесаджджам̣ кароти. сан̇гхабхедакатха̄ парато а̄гамиссати. вел̣уда̄на̄дӣхӣти вел̣уда̄напаттада̄напуппхада̄на̄дӣхи миччха̄джӣвена джӣвикам̣ каппети. сакалампӣти ‘‘аттхи ана̄ча̄ро, аттхи агочаро’’тиа̄дина̄ вибхан̇ге (вибха. 513, 514) а̄гатам̣ саббампи ана̄ча̄рам̣ агочаран̃ча чаран̣авасена парипӯрети.

‘‘нирайампи …пе… петтивисайампи гаччхатӣ’’ти ватва̄ таттха петтивисайагаманам̣ дассенто ‘‘саман̣айаккхо на̄ма хотӣ’’тиа̄дима̄ха.

суккапаккхе парисуддханти саббасо висуддхам̣ асам̣килит̣т̣хам̣. парисуддхатта̄ ева парийода̄там̣, пабхассаранти аттхо. сураттаван̣н̣амевасса̄ти сут̣т̣ху раттаван̣н̣амева асса. парисуддхаван̣н̣амевасса̄ти нӣлаван̣н̣описса парисуддхо ча бхавеййа̄ти евама̄дим̣ сандха̄йа̄ха ‘‘кан̣хапаккхе вуттапаччанӣкенева ведитабба̄’’ти. ран̇гаджа̄тантиа̄ди пана таттха вуттавасенева ведитаббам̣. пат̣ипаттисугатиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ пат̣ипаттидуггатиа̄дӣсу вуттавипарийа̄йена ведитаббам̣. парисуддхачиттоти суддха̄сайо. даса кусалакаммапатхе парипӯретӣти идам̣ кан̣хапаккхе ‘‘даса акусалакаммапатхе парипӯретӣ’’ти вуттасса пат̣ипаккхадассанавасена вуттам̣. йатха̄ хи таттха абхиджджха̄бйа̄па̄дамиччха̄дит̣т̣хиггахан̣ена каммапатхасам̣сандананайена каммапатхам̣ аппатта̄йа ча ага̄рийасса татха̄рӯпа̄йа миччха̄пат̣ипаттийа̄ сан̇гахо иччхито, евам̣ идха̄пи анабхиджджха̄абйа̄па̄дасамма̄дит̣т̣хиггахан̣ена алобха̄доса̄мохавасена паватта̄ ага̄рийасса самма̄пат̣ипатти сан̇гахита̄ти дат̣т̣хаббам̣, на каммапатхаппатта̄ва̄ти. мануссамахантатанти джа̄тирӯпабхога̄дхипатеййа̄дивасена мануссесу махантабха̄вам̣. дасахи т̣ха̄нехи ан̃н̃есам̣ дева̄нам̣ абхибхаво девамахантата̄. пат̣ипатти сугатийа̄ бха̄джийама̄натта̄ ‘‘ана̄га̄мимаггам̣ бха̄ветӣ’’ти татха̄ ана̄га̄мибха̄ванам̣ па̄петва̄ т̣хапита̄. гахитаггахан̣ена сукха̄нубхават̣т̣ха̄насса адхиппетатта̄ тадабха̄вато асан̃н̃ибхавам̣ ана̄дийанто ‘‘дасасу ва̄ брахмабхаванесӯ’’тиа̄дима̄ха.

71. сакабхан̣д̣е чхандара̄го абхиджджха̄йанат̣т̣хена абхиджджха̄, абхиджджха̄йана̄ти аттхо. парабхан̣д̣е чхандара̄го висамам̣ луббхатӣти висамалобхо. евампи абхиджджха̄висамалобха̄нам̣ висесо хотӣти дассенто ‘‘атха ва̄’’тиа̄дима̄ха. таттха аттано сантакам̣ там̣садисан̃ча йуттат̣т̣ха̄нам̣. йам̣ йа̄читам̣, аппакасирена ва̄ сакка̄ ладдхум̣, там̣ паттат̣т̣ха̄нам̣. парада̄рагаруда̄ра̄ти айуттат̣т̣ха̄нам̣. йам̣ апаттханийам̣, йасса ва̄ паттхана̄йа бйасанам̣ а̄паджджати, там̣ аппаттат̣т̣ха̄нам̣. тхероти маха̄сан̇гхараккхитаттхеро, йена ат̣т̣хакатха̄ поттхакам̣ а̄ропита̄. со хи антева̄сикесу са̄каччхантесу евама̄ха. сопи имасмим̣йева сутте виниббхого на лаббхати читтасам̣килесасса адхиппетатта̄. тена̄ха ‘‘йутте ва̄’’тиа̄ди. айонисоманасика̄равасена уппаджджанато сампатти а̄йатин̃ча дуккхассева уппа̄данато на кочи лобхо ависамо на̄ма. абхиджджха̄йанат̣т̣хена̄ти йасса кассачи а̄рамман̣асса йуттасса айуттасса аппаттасса ча абхиджджа̄йанавасена абхипаттхана̄васена ча паватта̄ тан̣ха̄ абхиджджха̄ти лобхато ниббисесанти дассети. тена̄ха ‘‘екаттхаметам̣ бйан̃джанамева на̄на’’нти. дӯсетӣти сабха̄васантам̣ асам̣килесам̣ вина̄сети ависуддхам̣ кароти. тена̄ха ‘‘обха̄ситум̣ на детӣ’’ти. ‘‘име сатта̄ уччхиджджанту винассантӯ’’ти саттесу бйа̄паджджана̄ка̄раппаваттийа̄ бйа̄па̄до нававидхаа̄гха̄таваттхусамбхаво вутто. кодхо пана сан̇кха̄ресупи паваттанато дасавидхаа̄гха̄таваттхусамбхаво вутто. убхайампи пат̣игхамева, паваттана̄наттато бхиндитва̄ вутто. куджджханавасенева читтапарийонандхано ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи ма’’нтиа̄дина̄.

сут̣т̣ху катам̣ каран̣ам̣ сукатам̣, тасса пуббака̄рита̄лаккхан̣асса гун̣асса вина̄сано удакапун̃чханийа̄ вийа сарӣра̄нугатам̣ удакам̣ пун̃чханто маккхо. татха̄ хи со паресам̣ гун̣а̄нам̣ маккханат̣т̣хена ‘‘маккхо’’ти вуччати. ида̄ни анага̄рийасса ва̄тиа̄дина̄ сан̇кхепена вуттаттхам̣ виттха̄рена дассетум̣ ‘‘анага̄рийопӣ’’тиа̄ди вуттам̣. нисиннакатха̄парикатха̄дивасена дхаммасса катха̄ дхаммакатха̄найо, екатта̄дидхамманӣти ева ва̄. пакаран̣ам̣ сатта пакаран̣а̄ни, таттха косаллам̣ дхаммакатха̄найапакаран̣акосаллам̣. а̄ди-саддена винайаккаме чатӯсу маха̄ника̄йесу ча косаллам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ачиттӣкатоти читтӣка̄рарахито. йатха̄ ча̄йанти имина̄ йатха̄йам̣ маккхо читтам̣ дӯсети, евам̣ пал̣а̄сопи читтам̣ дӯсети, тасма̄ упаккилесоти дассети. анийата̄ гати нийа̄моккамана̄бха̄вато. а̄ди-саддена ‘‘раттан̃н̃ӯ чирапаббаджите пуггале аджджхоттхаритва̄ ‘твампи имасмим̣ са̄сане паббаджито, ахампи паббаджито, твампи сӣламатте т̣хито ахампӣ’ти’’ евама̄дӣнам̣ сан̇гахо. йугагга̄хага̄хӣти ‘‘тава ва̄ мама ва̄ ко висесо’’ти асамампи самам̣ катва̄ самадхурагга̄хаган̣ханако. кхӣйана̄ усӯйана̄. аттано сампаттийа̄ нигӯханам̣ тасса парехи са̄дха̄ран̣абха̄ва̄саханена хотӣти ‘‘парехи са̄дха̄ран̣абха̄вам̣ асахама̄нам̣’’иччева вуттам̣. ка̄ран̣е хи гахите пхалампи гахитамева хотӣти. ан̃н̃атха̄ аттано паведанакапуггало кера̄т̣ико, ‘‘некатикава̄н̣иджо’’типи ваданти. саппамукха̄ маччхава̄ла̄ ека̄ маччхаджа̄ти а̄йатанамаччхо. тена̄ха ‘‘а̄йатанамаччхо на̄ма̄’’тиа̄ди. баддхачароти антева̄сӣ.

саббасо амаддитасабха̄вена ва̄ табхаритабхаттасадисасса тхаддхабха̄васса анонамитадан̣д̣асадисата̄йа паггахитасираанива̄тавуттика̄расса ча каран̣ато ва̄ табхарита…пе… каран̣о. тадуттарикаран̣оти йам̣ йена катам̣ дуччаритам̣ ва̄ сучаритам̣ ва̄, тадуттари, тасса двигун̣ам̣ ва̄ каран̣о. аттано ман̣д̣ана̄диаттхам̣ парена катам̣ алан̇ка̄ра̄дим̣. парийа̄пун̣а̄ти ва̄ катхети ва̄ аттано бала̄нурӯпам̣. ка̄мам̣ ника̄йадвайаггахан̣а̄дивасена паватто севитаббама̄но ева, татха̄писса сам̣килесапаккхатта̄ вуттам̣ ‘‘ма̄нам̣ анисса̄йа̄’’ти.

ун̣н̣ативасена̄ти ‘‘сеййохамасмӣ’’тиа̄дина̄ читтасса паггахан̣авасена. пуббе кеначи атта̄нам̣ садисам̣ катва̄ паччха̄ тато адхикато даханато уппаджджанако атима̄но. мадаггахан̣а̄ка̄ро джа̄тиа̄дим̣ пат̣ичча маджджана̄ка̄ро, сопи аттхато ма̄но ева. пама̄до татха̄паватто читтуппа̄до.

тасма̄ лобхама̄дим̣ катва̄ дассетӣти лобхасса а̄дито гахан̣е ка̄ран̣ам̣ вибха̄ветука̄мо пуччхати. пат̣хамуппаттитоти таттха таттха бхаве саббапат̣хамам̣ уппаджджанато. сатта̄нан̃хи йатха̄дхигатам̣ джха̄на̄дивисесам̣ а̄раббха паччавеккхан̣а̄ вийа йатха̄ладдхам̣ упапатибхавам̣ а̄раббха никанти ева. тена̄ха ‘‘саббасатта̄на’’нтиа̄ди. йатха̄самбхавам̣ итарети итаре бйа̄па̄да̄дайо йатха̄паччайам̣ уппаджджанти, лобхасса вийа а̄дито асукасса анантарам̣ асукоти ва̄ на несам̣ нийамо аттхӣти аттхо. ким̣ пана ете сол̣асева читтасса упаккилеса̄, уда̄ху ан̃н̃епи сантӣти ануйогам̣ сандха̄йа ан̃н̃епи сантӣти дассенто ‘‘на ча ете’’тиа̄дима̄ха. йади евам̣ касма̄ еттака̄ ева идха вутта̄ти. найадассанавасена̄ти дассенто а̄ха ‘‘етена пана…пе… ведитабба̄’’ти. тена тхинамиддхауддхаччакуккучча-вичикиччха̄-аттуккам̣сана-параваббханачхамбхитатта̄- бхӣруката̄-ахирика̄ноттаппа-аттиччхата̄-па̄пиччхата̄-махиччхата̄дайо сан̇гахита̄ти ведитаббам̣.

72. сам̣килесам̣ дассетва̄ти сам̣килит̣т̣хаваттанидассанена сан̇кхепена вуттам̣ сам̣килесам̣ вибха̄гена дассетва̄. вода̄нам̣ дассентоти еттха̄пи есева найо. евам̣ джа̄нитва̄ти ‘‘абхиджджха̄ висамалобхо екантенева читтасса уппаккилесо’’ти сабха̄вато самудайато ниродхато ниродхӯпа̄йато ча пуббабха̄гапан̃н̃а̄йа чева хет̣т̣химамаггадвайапан̃н̃а̄йа ча джа̄нитва̄. паджахатӣти еттха аччантаппаха̄намева адхиппетанти дассенто ‘‘самуччхедаппаха̄навасена арийамаггена паджахатӣ’’ти а̄ха. арийамаггена̄ти ана̄га̄мимаггена. тена хи паха̄нам̣ идха саббава̄ресу адхиппетам̣. килесапат̣ипа̄т̣и идха килеса̄нам̣ десана̄ккамо. маггапат̣ипа̄т̣ипана чатуннам̣ арийамагга̄нам̣ десана̄ккамопи та̄йа десана̄йа пат̣ипаджджанаккамопи та̄йа пат̣ипаттийа̄ уппаттиккамопи. таттха йе йе килеса̄ йена йена маггена пахӣйанти, маггапат̣ипа̄т̣им̣ анолокетва̄ тесам̣ тесам̣ килеса̄нам̣ тена тена маггена паха̄надассанам̣ килесапат̣ипа̄т̣и на килеса̄нам̣ уппаттиккамо идха десана̄ккамо ча̄ти дассенто ‘‘абхиджджха̄ висамалобхо’’тиа̄дима̄ха. йена йена пана маггена йе йе килеса̄ пахӣйанти магга̄нупуббийа̄, тена тена маггена тесам̣ тесам̣ килеса̄нам̣ паха̄надассанам̣ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ паха̄надассананти дассенто ‘‘сота̄паттимаггена̄’’тиа̄дима̄ха.

имасмим̣ пана т̣ха̄нети ‘‘са кхо со, бхиккхаве, бхиккхӯ’’тиа̄дина̄ а̄гато имасмим̣ паха̄нава̄ре. име килеса̄ти име йатха̄вутта̄ килеса̄. сота̄паттимаггаваджджха̄ ва̄ хонту сесамаггаваджджха̄ ва̄хет̣т̣ха̄ дасситамаггапат̣ипа̄т̣ивасена. таттха пана йе татийамаггаваджджха̄, тесам̣ ана̄га̄мимаггенева паха̄не ваттаббам̣ наттхи, йесам̣ панеттха хет̣т̣химамаггаваджджха̄нам̣ идха сан̇гахе ка̄ран̣ам̣ паччха̄ ваттука̄мена аггамаггаваджджха̄нам̣ ана̄дийитва̄ касма̄ татийамаггаваджджха̄намева гахан̣ам̣ катанти а̄ха ‘‘айаметтха павен̣имагга̄гато самбхаво’’ти, айам̣ имасса суттасса етасмим̣ т̣ха̄не а̄чарийапавен̣ийа̄ катха̄магго тато а̄гато аттхасамбхаво аттхататванти аттхо. таттха хет̣т̣химамаггаваджджха̄нам̣ идха сан̇гахе ка̄ран̣ам̣ паччха̄ ваттука̄мо аггамаггаваджджха̄нам̣ аггахан̣е йуттим̣ дассенто ‘‘со ча̄’’тиа̄дима̄ха. тена̄ти чатуттхамаггена. сеса̄нанти бйа̄па̄да̄дӣнам̣. йепӣти маккха̄дике сандха̄йа̄ха. там̣самут̣т̣ха̄пакачитта̄нанти тесам̣ маккха̄дӣнам̣ самут̣т̣ха̄пакачиттуппа̄да̄нам̣. таттха маккха-пал̣а̄са-исса̄-маччхарийа-самут̣т̣ха̄пакам̣ пат̣игхадвайачиттам̣, висесато пан̃чака̄магун̣алобхена сат̣хо ма̄йа̄вӣ ча хоти, пан̃чака̄магун̣икара̄го ча ана̄га̄мимаггенева ниравасесато пахӣйати, тасма̄ вуттам̣ ‘‘там̣самут̣т̣ха̄пакачитта̄нам̣ аппахӣнатта̄’’ти. тепи суппахӣна̄ хонтӣти самбандхо. танти пат̣хамамаггенева паха̄нам̣ пубба̄парена на сандхийати ‘‘йатходхи кхо’’ти еттха одхивачанасса маггаттайава̄чакатта̄. ратанаттайе авеччаппаса̄до на̄ма арийакантасӣлам̣ вийа сота̄паннасса ан̇га̄ни, те ча паха̄нато паччха̄ ниддит̣т̣ха̄, тасма̄ идха вуттаппаха̄нам̣ виккхамбханапаха̄намева̄ти кечи ваданти. тесам̣ иччха̄маттамева йатха̄вуттапаха̄нассева васена авеччаппаса̄да̄нам̣ одхисо паха̄насса вибха̄витатта̄, сва̄йаматтхо хет̣т̣ха̄ йуттитопи пака̄ситойева.

74. екамекена падена йоджетаббам̣, йато екамекассапи упаккилесасса сабха̄ва̄дито дассанам̣ ниййа̄намукхам̣ хоти, татха̄ чева хет̣т̣ха̄ сам̣ван̣н̣итам̣. ана̄га̄мимаггавасена паха̄нам̣ ватва̄ паса̄дасса уддхат̣атта̄ вуттам̣ ‘‘ана̄га̄мимаггена локуттараппаса̄до а̄гато’’ти. йади евам̣ касма̄ ‘‘локийо уппаджджатӣ’’ти вуттанти? ‘‘итипи со бхагава̄’’тиа̄динайаппаваттасса локийатта̄. нибба̄на̄рамман̣о ева хи локуттаро паса̄до. ‘‘итипи со бхагава̄’’тиа̄дивачанена локийам̣, авеччаппаса̄давачанена локуттаранти локийалокуттарамиссакам̣ паса̄дам̣ дассенто. авечча ратанаттайагун̣е йа̄тха̄вато н̃атва̄ паса̄до авеччаппаса̄до. со пана йасма̄ маггена̄гататта̄ кеначи акампанийо аппадхам̣сийо ча хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘ачалена аччутена̄’’ти. таттха локуттаро саббасо буддхагун̣а̄дӣсу саммохам̣ виддхам̣сенто таттха киччато паваттати, итаро а̄рамман̣авасена те а̄раббха. там̣ видхинти там̣ тасса уппаннаппака̄рам̣. ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣти ануссатикаммат̣т̣ха̄на̄ни.

75. соманасса̄дӣти а̄ди-саддена н̃а̄н̣а̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. чора̄нам̣ абхин̣хам̣ сан̃чаран̣ат̣т̣ха̄ната̄йа паччантаггахан̣ам̣. паччавеккхатоти ‘‘асукасмин̃ча т̣ха̄не име чиме чора̄ еван̃ча еван̃ча вина̄сита̄’’ти паччавеккхато ран̃н̃о вийа.

йо йо одхи йатходхи. йатха̄-саддо бйа̄паниччха̄йам̣, кхо саддо авадха̄ран̣ети дассенто ‘‘сакасакаодхивасена чаттамева хотӣ’’тиа̄дима̄ха. тена ‘‘ванта’’нтиа̄дӣсупи авадха̄ретаббанти дассети. сакасакаодхивасена̄ти сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виваритум̣ ‘‘две одхӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха йам̣маггаваджджха̄ти йена маггена анавасесато паха̄табба̄. анавасесаппаха̄навасена хи там̣там̣маггаваджджха̄нам̣ килеса̄нам̣ тадан̃н̃амаггаваджджхехи асаммиссата̄, ан̃н̃атха̄ йе сакасакаодхивасена упаримаггаваджджха̄, те хет̣т̣химамаггехи пахӣна̄па̄йагаманӣйа̄дисабха̄ва̄ ева техи пахӣйантӣти паха̄навасена саммисса̄ сийум̣. тена тейева пахӣна̄ хонтӣти еттха̄пи есева найо. татуттарипӣти тато паха̄нанимиттасоманассуппаттито уддхампи. пат̣ипаккхесу одхисо паваттикиччатта̄ одхӣти хет̣т̣ха̄ тайо магга̄ вуччанти. те хӣтиа̄ди вуттассеваттхасса виваран̣ам̣. имасса бхиккхуноти ана̄га̄мим̣ сандха̄йа̄ха. тена вуттам̣ ‘‘хет̣т̣ха̄маггаттайена чатта’’нти.

кечи чаттампи ган̣ханти, найидамеванти дассанаттхам̣ ‘‘ванта’’нти вуттам̣. на хи йам̣ йена вантам̣, со пуна там̣ а̄дийати. тена̄ха ‘‘ана̄дийанабха̄вадассанавасена̄’’ти. вантампи кин̃чи сасантатилаггам̣ сийа̄, найидамеванти дассанаттхам̣ ‘‘мутта’’нти вуттам̣. тена̄ха ‘‘сантатито винимочанавасена̄’’ти. муттампи кин̃чи муттабандхана̄ вийа пхалам̣ кухин̃чи тит̣т̣хати, на евамиданти дассанаттхам̣ ‘‘пахӣна’’нти вуттам̣. тена̄ха ‘‘квачи анават̣т̣ха̄надассанавасена̄’’ти. йатха̄ кин̃чи дунниссат̣т̣хам̣ пуна а̄да̄йа саммадева ниссат̣т̣хам̣ пат̣иниссат̣т̣ханти вуччати, евам̣ випассана̄йа ниссат̣т̣хам̣ а̄диннасадисам̣ маггена пахӣнам̣ пат̣иниссат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти дассанаттхам̣ ‘‘пат̣иниссат̣т̣ха’’нти вуттам̣. тена̄ха ‘‘а̄диннапуббасса пат̣иниссаггадассанавасена̄’’ти. на ка̄пурисена вийа параммукхена ниссат̣т̣хам̣, атха кхо абхимукхенева ниссат̣т̣ханти дассанаттхам̣ ‘‘пат̣иниссат̣т̣ха’’нти вуттам̣. тена̄ха ‘‘пат̣имукхам̣ ва̄’’тиа̄ди. упагантаббатоти аттано хитасукхам̣ пачча̄сӣсантена екантена адхигантаббато. дха̄ран̣атоти там̣саман̇гӣнам̣ апа̄йапа̄тато сандха̄ран̣ена. гантхо‘‘ведо’’ти вуччати ‘‘виданти етена̄’’ти, ведехи н̃а̄н̣ехи гато пат̣ипанноти ведагӯ. абхиджан̃н̃а̄ти джа̄неййа. ведаджа̄та̄ти уппаннасоманасса̄. н̃а̄н̣ам̣ ‘‘ведо’’ти вуччати ‘‘ведитаббам̣ ведетӣ’’ти. соманассам̣ ‘‘ведо’’ти вуччати а̄рамман̣арасам̣ виндати анубхаватӣти.

уппаннанти авеччаппаса̄дам̣ нисса̄йа уппаннам̣. вуттаппака̄рамева веданти ‘‘соманассам̣ соманассамайан̃а̄н̣ан̃ча̄’’ти евам̣ вуттаппака̄рамева. аттхаведанти аттхе хетупхале ведам̣. дхаммаведанти дхамме хетумхи ведам̣. тена̄ха ‘‘авеччаппаса̄дасса хету’’нтиа̄ди. идха дхамматтхасадда̄ хетупхалапарийа̄йа̄ти имаматтхам̣ па̄л̣ийа̄ ева дассетум̣ ‘‘вуттан̃хета’’нтиа̄ди вуттам̣. тамева аттхан̃ча дхамман̃ча̄ти аттхо дхаммоти ча вуттам̣ авеччаппаса̄данимиттам̣ йатха̄вуттам̣ килесаппаха̄нан̃ча. аттхадхамма̄нисам̣сабхӯтам̣ веданти йатха̄вуттааттхадхамма̄нисам̣сабхӯтам̣ соманассамайан̃а̄н̣асан̇кха̄там̣ ведан̃ча. па̄моджджанти тарун̣апӣтим̣ а̄ха. паччавеккхан̣а̄ка̄раппаваттена̄ти етена паччавеккхан̣а̄ еветтха анаваджджасабха̄вата̄йа дхаммоти вуттоти дат̣т̣хаббам̣. пӣти джа̄йатӣти параппаччайам̣ балавапӣтима̄ха. пӣн̣итаманасса̄ти пассаддхиа̄вахехи ул̣а̄рехи пӣтивегехи титтачиттасса. ка̄йоти на̄мака̄йо. вӯпасантадаратхоти килесапарил̣а̄ха̄нам̣ дӯрӣбха̄вена сут̣т̣ху упасантадаратхо. паччавеккхан̣ахетукам̣ читтасса сама̄дха̄нам̣ идха адхиппетанти а̄ха ‘‘аппитам̣ вийа ачалам̣ тит̣т̣хатӣ’’ти.

76. ка̄мам̣ ‘‘буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гатомхи, дхамме сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гатомхӣ’’ти идампи тасса̄ паччавеккхан̣а̄йа паваттиа̄ка̄рапака̄санамева, идам̣ пана висесато ратанаттайе уппаннасоманасса̄диппака̄санападам̣. ‘‘йатходхи кхо пана̄’’ти идампи сависесам̣ паччавеккхан̣а̄ка̄раппака̄санападанти адхиппа̄йена ‘‘ида̄ни йатходхи…пе… пака̄сетва̄’’ти вуттам̣. чатта̄ропи пана ва̄ра̄ паччавеккхан̣а̄ка̄раппака̄санавасена чева соманасса̄диа̄нисам̣садассанавасена ча вутта̄ти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣ убхайаттха̄пи убхайасса вуттатта̄. йадипи арийамагго екачиттаккхан̣ико на пуна уппаджджати, пат̣ипаккхасса пана тена суппахӣнатта̄ там̣саман̇гӣ апариха̄надхаммо там̣сӣла̄дибха̄венева вуччатӣти а̄ха ‘‘тасса ана̄га̄мимаггасампайуттам̣ сӣлаккхандхам̣ дассетӣ’’тиа̄ди. ‘‘евам̣дхамма̄ те бхагаванто ахесу’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.13; ма. ни. 3.197-198; сам̣. ни. 5.378) вийа идха дхамма-саддо сама̄дхипарийа̄йоти а̄ха ‘‘сама̄дхиккхандхам̣ пан̃н̃а̄ккхандхан̃ча дассетӣ’’ти. татха̄ хи со сампайуттадхамме ека̄рамман̣е авиккхипама̄не авиппакин̣н̣е ависат̣е катва̄ самам̣, самма̄ ча а̄даханто татха̄ те дха̄ретӣти ча ваттаббатам̣ арахатӣти дхаммоти ча вуччати. анекарӯпа̄нанти анекаппака̄ра̄нам̣. антара̄йо на̄ма аппат̣иладдхасса ва̄ алаббханавасена, пат̣иладдхасса ва̄ париха̄навасена, тадубхайампи идха наттхӣти дассенто ‘‘маггасса ва̄’’тиа̄дима̄ха. невасса там̣ хоти антара̄йа̄йа̄ти тасса ана̄га̄мино пин̣д̣апа̄табходжанам̣ нева хоти антара̄йа̄йа уккам̣сагата̄йа паччавеккхан̣а̄йа паччавеккхитва̄ парибхун̃джанато. тан̃часса̄ уккам̣сагаманам̣ хатапат̣ипаккхатта̄ти дассенто ‘‘маггена висуддхачиттатта̄’’ти а̄ха.

еттха̄ти етасмим̣ антара̄йа̄бха̄ве. етадева висуддхачиттаттамева ка̄ран̣ам̣. еттха ча ‘‘невасса там̣ хоти антара̄йа̄йа̄’’ти имина̄ хет̣т̣ха̄ вуттаппаха̄нам̣ ана̄га̄мимаггенева̄ти сиддхам̣ хоти. ана̄га̄мино хи саббасо ка̄мара̄го пахӣно хоти, расатан̣ха̄йа абха̄вато та̄дисапин̣д̣апа̄тапарибхого аггамагга̄дхигаме катхан̃чипи антара̄йа̄йа на хотӣти. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ваттха’’нти ваданто бхагава̄а̄димхи аттана̄ упанӣтаваттхӯпамам̣ анусандхети. удакасса аччхабха̄во пан̇касева̄лапан̣ака̄димала̄бха̄вена пасанната̄йа, таббипарийа̄йато бахалата̄ти а̄ха ‘‘аччханти виппасанна’’нти. ван̣н̣анибха̄йа вигатасам̣килесата̄йа самуджджаланам̣ пабхассарата̄йа ваттхасса, там̣ парийода̄танти ваттаббатам̣ лабхатӣти а̄ха ‘‘парийода̄там̣ пабхассарата̄йа̄’’ти. уккам̣ бандхеййа̄ти ан̇га̄ракапаллам̣ йатха̄ да̄ругхат̣икан̇га̄ра̄дикена на бхиджджати, евам̣ тануматтика̄лепа̄дина̄ бандхеййа. мегхапат̣алато верамбхава̄тадха̄ра̄сан̇гхат̣т̣анато виджджута̄ вийа кевалам̣ ва̄тадха̄ра̄сан̇гхат̣т̣анаджанита̄ пабха̄ укка̄пабха̄, са̄ пана йасма̄ двиннам̣ ва̄тадха̄ра̄нам̣ вегасамбхӯтасан̇гхат̣т̣анахетука̄, тасма̄ ка̄ран̣авасена ‘‘ва̄тавего укка̄’’ти вуттам̣.

77. йатха̄нусандхивасена̄тиа̄димхи ут̣т̣хитадесана̄йа анурӯпа̄ анусандхи йатха̄нусандхи, тасса̄ васена. бйатирекадассанам̣ вийа хи са̄дхетаббасса а̄димхи ут̣т̣хитадесана̄йа пат̣ипаккхадассанампи анурӯпадесана̄ва саммадева патит̣т̣ха̄панабха̄вато, йатха̄ там̣ а̄ваттаха̄райоджана̄йам̣ висабха̄гадхамма̄ваттанти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘йатха̄нусандхивасена десана̄ а̄гата̄’’ти сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄ренто таппасан̇гена итарепи анусандхӣ дассетум̣ ‘‘тайо хӣ’’тиа̄дима̄ха. бахиддха̄ти ба̄хиресу ваттхӯсу. асати паритассана̄ти тан̣ха̄дит̣т̣хипаритассана̄бха̄во. виссаджджитасуттавасена̄ти ‘‘идха бхиккху екаччасса̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.242) виссаджджитасуттавасена. йена дхаммена̄ти сӣла̄дивода̄надхаммесу аккхантийа̄дисам̣килесадхаммесу ча йена йена дхаммена. чха абхин̃н̃а̄ а̄гата̄ти имина̄ ‘‘анурӯпадхаммавасена ва̄’’ти вуттавикаппам̣ дассети, сесехи ‘‘пат̣ипаккхавасена ва̄’’ти вуттавикаппам̣. аккхантийа̄ хи какачӯпамова̄до (ма. ни. 1.222) пат̣ипаккхо, татха̄ дит̣т̣хийа̄ ‘‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’’ти евам̣ пат̣ибха̄га̄ сун̃н̃ата̄ка̄рена. сесадвайепи есева найо. ‘‘читте сам̣килит̣т̣хе дуггати па̄т̣икан̇кха̄’’ти (ма. ни. 1.70) хет̣т̣ха̄ килесадесана̄ а̄гата̄. сабботи анавасесо. сабба̄ка̄рена̄ти а̄дӣнава̄нисам̣сапаччавеккхан̣апуггаладосаджа̄нана̄дина̄ саббаппака̄рена.

78. ‘‘метта̄ бха̄ветабба̄ бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа̄’’тиа̄дивачанато (а. ни. 9.1) метта̄дайо бйа̄па̄давихеса̄ратира̄га̄нам̣ пат̣ипаккха̄. йасма̄ ‘‘со аттхӣ’’тиа̄дина̄ бхагавата̄ ана̄га̄мино аггамагга̄дхигаманам̣ чатусаччакаммат̣т̣ха̄нам̣ маттхакам̣ па̄петва̄ катхитам̣, тасма̄ там̣ дассенто ‘‘ида̄нисса̄’’тиа̄дима̄ха.

брахмавиха̄радхаммети брахмавиха̄ре чева брахмавиха̄расахагатадхамме ча. тена̄ха ‘‘на̄мавасена̄’’ти. ваваттхапетва̄ти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. на̄мантипи хи ӣдисесу т̣ха̄несу чатта̄ро арӯпино кхандха̄ вуччанти. имина̄ найена̄ти етена бхӯтаниссита̄нам̣ сесупа̄да̄йадхамма̄нам̣ саббесампи паха̄таббатан̣ха̄ваджджа̄нам̣ тебхӯмакадхамма̄нам̣ париггахавидхим̣ уллин̇гети. сабха̄вато виджджама̄нам̣ там̣ аттапаччаккхам̣ катва̄ н̃а̄н̣ена йа̄тха̄вато пат̣ивиджджхийама̄натам̣ упа̄да̄йа ‘‘аттхи ида’’нти йатха̄ваваттха̄питам̣ на̄марӯпам̣. тенева̄ха ‘‘етта̄вата̄нена дуккхасаччававаттха̄нам̣ катам̣ хотӣ’’ти. са̄вадха̄ран̣ан̃четам̣ вачанам̣, локасаман̃н̃а̄сиддхам̣ саттаиттхипуриса̄ди вийа, ито ба̄хиракапарикаппитам̣ пакатиа̄ди драбйа̄ди джӣва̄ди ка̄йа̄ди вийа ча на параматтхато наттхи, аттхева̄ти вуттам̣ хоти. паджа̄на̄тӣти пуббабха̄ге та̄ва лаккхан̣араса̄дивасена чева пат̣иггахавибха̄гавасена ча пака̄рато джа̄на̄ти, апарабха̄ге пана парин̃н̃а̄бхисамайавасена пат̣ивиджджханто джа̄на̄ти. екантахӣна̄ на̄ма акусаладхамма̄ сампати а̄йатин̃ча дуккхамӯлатта̄, таттха̄пи висесато тан̣ха̄ти а̄ха ‘‘дуккхасса самудайам̣ пат̣ивиджджханто аттхи хӣнанти паджа̄на̄тӣ’’ти. аттано паччайехи падха̄набха̄вам̣ нӣтатта̄ пан̣ӣтанти имина̄ аттхена арийамаггова ‘‘пан̣ӣта’’нти вуччатӣти а̄ха ‘‘паха̄нупа̄йам̣ вичинанто аттхи пан̣ӣтанти паджа̄на̄тӣ’’ти. ‘‘уттамат̣т̣хена ча пан̣ӣта’’нти вуччама̄не ниродхасаччассапи сан̇гахо сийа̄, тасса пана падантарена сан̇гахитатта̄ вуттанайеневеттха аттхо ведитаббо. аппаман̃н̃а̄мукхена випассана̄бхинивесассева кататта̄ ‘‘брахмавиха̄расан̃н̃а̄гатасса̄’’ти вуттам̣. ‘‘саббассапи тебхӯмакасса сан̃н̃а̄гатасса̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣атийева. на четтха асан̇гахо тасса̄пи сан̃н̃а̄йа а̄гатабха̄вато. локам̣ уттаритва̄ саматиккамитва̄ ниссаритва̄ висам̣йуттам̣ хутва̄ т̣хитатта̄ вуттам̣ ‘‘уттари ниссаран̣ам̣ нибба̄на’’нти.

чатӯхи а̄ка̄рехӣти ‘‘аттхи хӣна’’нтиа̄дӣхи чатӯхи пака̄рехи. анвайан̃а̄н̣ата̄йа анубодхабхӯта̄йа випассана̄пан̃н̃а̄йа джа̄нанаттхо дхамман̃а̄н̣ата̄йа пат̣иведхабхӯта̄йа маггапан̃н̃а̄йа дассанаттхо сабха̄васиддхоти дассенто ‘‘випассана̄пан̃н̃а̄йа чатта̄ри сачча̄ни джа̄нанато маггапан̃н̃а̄йа пассато’’ти вуттам̣. бхайабхераве вуттанайенева̄ти бхайабхеравасуттаван̣н̣ана̄йам̣ аттана̄ вуттааттхавачанаттхапа̄т̣хена идха па̄т̣хасса садисатта̄ атидисанто ‘‘ка̄ма̄сава̄пи…пе… паджа̄на̄тӣ’’ти а̄ха. еттха ча йасма̄ ‘‘ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати…пе… авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччатӣ’’ти ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄тӣ’’тиа̄дӣни вадата̄ бхагавата̄ чатуттхамагго ниддит̣т̣хо, тасма̄ йам̣ хет̣т̣ха̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ ‘‘со ча упари чатуттхамаггассева ниддит̣т̣хатта̄ йуджджатӣ’’ти, там̣ сувуттамева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

тасса чоданаттха̄йа̄ти тасса бра̄хман̣асса бхагава̄ аттано чоданаттха̄йа ‘‘пуччха мам̣ твам̣ бра̄хман̣а йадеттха тайа̄ манаса̄бхисамӣхита’’нти чодана̄йа, ока̄сада̄наттха̄йа̄ти адхиппа̄йо. десана̄санниссайо бра̄хман̣асса татха̄рӯпо еттха аджджха̄сайопи наттхӣти йатха̄вуттаанусандхиттайавинимуттатта̄ ‘‘па̄т̣ийеккам̣ анусандхим̣ а̄ха̄’’ти вуттам̣. читтагататта̄ аббхантарена. килесавут̣т̣ха̄насина̄нена̄ти килесамалапава̄ханена ра̄гапарил̣а̄ха̄дивӯпасамакарена ча ат̣т̣хан̇гикаарийамаггасалиласина̄нена.

79. дхаммасабха̄ман̣д̣апам̣ та̄вадева упагататта̄ ба̄хука̄ надито а̄гатам̣ вийа ман̃н̃ама̄но. арийапхаламадданачун̣н̣а̄дайо теласинехасса вивечанена. лӯкхабха̄во локам̣, там̣ етисса̄ аттхӣти лока̄ти саммата̄. локкхасамматаггахан̣ена ‘‘татха̄ са̄ надӣ локе па̄кат̣а̄’’ти евам̣ паваттам̣ аттано миччха̄га̄хам̣ дӣпети. тена̄ха ‘‘висуддхабха̄вам̣ детӣти евам̣ саммата̄’’ти. па̄папава̄ханена сампара̄йика̄дисампаттиа̄вахато локасса хита̄ локйа̄. локйа̄ти саммата̄ти саббам̣ пуримасадисам̣. тена̄ха ‘‘сет̣т̣хам̣ локам̣ гамайатӣти евам̣ саммата̄’’ти. пун̃н̃асаммата̄ти пуджджабхавапхаланиббаттанена сатта̄нам̣ пунанена висодханена пун̃н̃а̄ти саммата̄. тадаттхадӣпанаттхамева̄ти тасса̄ пуббе а̄гатадесана̄йа аттхадӣпанаттхамева. вуттассеваттхасса пуна дӣпанам̣ киматтхийанти а̄ха ‘‘га̄тха̄ручика̄на’’нти. чун̣н̣икавачанам̣ асамбха̄вента̄ татха̄ ча вутте аттхамабуджджханака̄ паджджавачанам̣ самбха̄вента̄ татха̄ ча вутте буджджханака̄ га̄тха̄ручика̄. висесаттхадӣпанаттханти висит̣т̣хадӣпанаттхам̣, пуримадесана̄йа ан̃н̃адӣпанаттханти аттхо.

‘‘гаччхати пана бхавам̣ готамо ба̄хукам̣ надим̣ сина̄йиту’’нти (ма. ни. 1.78) хет̣т̣ха̄ вуттатта̄ ба̄хуканти идамева еттха тадаттхадӣпакам̣. сеса̄ни адхикакка̄дивачана̄ни тато висит̣т̣хасса аттхасса бодханато висесаттхадӣпака̄ни. касма̄ панеттха бхагавата̄ бра̄хман̣ена авутта̄ни адхикакка̄дӣни гахита̄нӣти а̄ха ‘‘йатхева хӣ’’тиа̄ди. какканти нха̄напин̣д̣ам̣ адхиппетам̣, нха̄йитва̄ адхикам̣ каккам̣ еттха ган̣хантӣти адхикаккам̣. тена̄ха ‘‘нха̄насамбха̄равасена̄’’тиа̄ди. ман̣д̣алава̄писан̣т̣ха̄нанти ват̣т̣апоккхаран̣ӣсан̣т̣ха̄нам̣. надийоти висум̣ надийо, на адхикакка̄дӣни вийа титтхаматтам̣.

тӣхи падехӣти сундарика̄пайа̄габа̄хука̄падехи. чатта̄рӣти адхикакка̄дӣни чатта̄ри. вутта̄нева хонтӣти локасаммата̄лаккхан̣ена екалаккхан̣ата̄ бра̄хман̣асса адхиппа̄йена, параматтхато пана па̄папава̄халаккхан̣ена екалаккхан̣атта̄. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. кин̃чи па̄пасуддхим̣ на каронтийева. на хи нам̣ содхайети нам̣ пуггалам̣ на содхайе. веракиббисабха̄вам̣ аппатта̄ на̄ма каммапатхабха̄вам̣ аппатта̄. тена̄ха ‘‘кхуддакехӣ’’ти.

пат̣иханантоти айуттабха̄вадассанена там̣ дит̣т̣хим̣ пат̣иба̄ханто. таттха̄йам̣ пат̣иба̄ханавидхи йатха̄ йам̣ кин̃чи удакороханам̣ на па̄папава̄ханам̣, евам̣ йо кочи наккхаттайого па̄пахетӯнам̣ пат̣ипаккха̄бха̄вато. йан̃хи вина̄сети, со тасса пат̣ипаккхо. йатха̄ а̄локо андхака̄расса виджджа̄ ча авиджджа̄йа, на евам̣ удакороханам̣ наккхаттайого ва̄ па̄пахетӯнам̣ лобха̄дӣнам̣ пат̣ипаккхо, тасма̄ нит̣т̣хаметтха гантаббам̣ ‘‘на удакорохана̄ди па̄папава̄хана’’нти. ниччам̣ пхаггунӣнаккхаттанти суддхасӣла̄дикасса саббака̄лам̣ ман̇галадивасо ева̄ти адхиппа̄йо. итароти сӣла̄дивасена асуддхо. ниччамева упосатхо арийупосатхена упавуттхабха̄вато. суддхасса̄ти парисуддхаманосама̄ча̄расса. сучикаммасса̄ти парисуддхака̄йавачӣсама̄ча̄расса. тена̄ха ‘‘никкилесата̄йа̄’’тиа̄ди. кусалӯпасан̃хитанти анаваджджабха̄вӯпагатам̣. ватасама̄да̄нанти дхутадхаммасама̄да̄на̄ди сампаннамева хоти, на̄сса випатти аттхӣти аттхо. мама са̄санейева сина̄хи, йади аччантамева суддхим̣ иччхасӣти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди. кхематанти кхемабха̄вам̣. йатха̄ саббабхӯта̄ни тапавасена кхемаппатта̄ни абхайаппатта̄ни хонти, евам̣ карохӣти там̣ хет̣т̣ха̄ дасситам̣ метта̄дибха̄ванам̣ бра̄хман̣асса сан̇кхепена упадисантенасса екаччасама̄дхисампада̄ тадавина̄бха̄винӣ пан̃н̃а̄сампада̄ ча дассита̄ти дат̣т̣хаббам̣. тена̄ха ‘‘манодва̄расуддхи дассита̄’’ти.

тасса пана сампада̄двайасса ниссайабхӯтам̣ сӣласампадам̣ дассетум̣ ‘‘саче муса̄ на бхан̣асӣ’’тиа̄ди вуттам̣. еттха ча йатха̄ ‘‘саче муса̄ на бхан̣асӣ’’тиа̄дина̄ муса̄ва̄да-па̄н̣а̄типа̄та-адинна̄да̄на-пат̣ивиративачанена авасесака̄йавачӣдуччаритавиратӣпи вутта̄ ева хоти лаккхан̣аха̄ранайена, евам̣ ‘‘саддаха̄но амаччхарӣ’’ти саддха̄дидханасампада̄нийоджаненева авасесаарийадханасампада̄нийоджанампи сиддхамева хотӣти саддха̄дайо вимуттипарипа̄чанӣйадхамма̄ бра̄хман̣асса пака̄сита̄ ева̄ти ведитабба̄. тенева̄ха ‘‘има̄йа ева пат̣ипаттийа̄ килесасуддхӣ’’ти. гайа̄ саммататара̄ ба̄хука̄дӣхипӣти адхиппа̄йо.

80. екоти асаха̄йо, еса̄ панасса асаха̄йата̄ екӣбха̄вена̄ти. на хисса та̄ва тан̣ха̄дутийата̄ вигата̄. тенева̄ха ‘‘на чирассева̄’’тиа̄ди. екаггахан̣енева ка̄йена вӯпакат̣т̣хата̄ вутта̄ти а̄ха ‘‘вупакат̣т̣хо читтавивекена̄’’ти. тена ‘‘дива̄ чан̇камена нисаджджа̄йа̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.423; 3.75; вибха. 519; маха̄ни. 161) а̄гатам̣ джа̄гарийа̄нуйогама̄ха. татха̄бхӯтасса часса ека̄дасахи аггӣхи а̄дитте тайо бхаве пассато йатха̄ пама̄дасса лесопи на̄хоси, евам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ брӯхенто саммадева падахати. каттхачи сан̇кха̄рагате анапеккхачитто нибба̄на̄дхимутто ева виха̄сӣти дассетум̣ ‘‘аппаматто’’тиа̄ди вуттам̣. кхӣн̣а̄ джа̄тӣтиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

ваттхасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.