8. вибхаттиха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄
33. дхаммесӯти пун̃н̃а̄дида̄на̄дибхедабхиннесу сабха̄вадхаммесу. таттха лаббхама̄ноти тесу йатха̄вуттесу дхаммесу лаббхама̄но. бхӯмивибха̄готи ка̄ма̄вачара̄дидассана̄дибхӯмиппабхедо. падат̣т̣ха̄навибха̄готи те пун̃н̃а̄дидхамма̄ йесам̣ падат̣т̣ха̄нам̣, тесам̣ ва̄ йе дхамма̄ падат̣т̣ха̄нам̣, таббибха̄го. йесам̣ сутта̄нанти мӯлападат̣т̣ха̄набхӯта̄нам̣ сам̣килесабха̄гийа̄дӣнам̣ чатуннам̣ сутта̄нам̣ васена. асан̇карававаттха̄нена хи етесу суттесу са̄тисайам̣ дхамма̄ вибхатта̄ на̄ма хонти. тена̄ха ‘‘висесато’’ти. йади евам̣ касма̄ ва̄сана̄бха̄гийаниббедхабха̄гийасутта̄ни еветтха гахита̄нӣти? найидамевам̣ никкхаманапарийоса̄набха̄вена итаресампи гахитатта̄. йато хи ниссат̣а̄ ва̄сана̄бха̄гийа̄ дхамма̄, те сам̣килесабха̄гийа̄. йам̣парийоса̄на̄ ниббедхабха̄гийа̄ дхамма̄, те асеккхабха̄гийа̄ти двайаггахан̣енева итарампи двайам̣ гахитамева хоти. тена̄ха ‘‘имесам̣ чатуннам̣ сутта̄нам̣ десана̄йа̄’’ти. има̄ни чатта̄ри сутта̄нӣти па̄л̣ийа̄, ваккхама̄на̄йа десана̄йа ва̄ итарадвайасан̇гахо дат̣т̣хаббо, на пат̣иккхепо.
тенева̄ти нийамасса акататта̄, тато ча тена таннисситена ча брахмача̄рӣ бхаватӣти сиддхам̣ хоти. ева-саддо ва̄ самуччайаттхо дат̣т̣хаббо. сийа̄ тасса пат̣иккхепоти тасса ат̣т̣хасама̄паттибрахмачарийасса сийа̄ пат̣иккхепо. евам̣ сати са̄васеса̄ десана̄ сийа̄.
тадан̇га̄диппаха̄надвайам̣ падат̣т̣ха̄набхӯтам̣ идха ган̣анӯпагам̣ на хотӣти ‘‘самуччхедапат̣иппассаддхиппаха̄на̄нам̣ васена̄’’ти вуттам̣. татха̄ хеттха кечи ‘‘тенева̄’’ти пат̣ханти. ‘‘тенева брахмачарийена̄ти пат̣хантӣ’’ти идам̣ ‘‘сам̣варасӣле т̣хито’’ти (нетти. 33) еттха вуттам̣ па̄л̣ивикаппам̣ сандха̄йа вадати. ‘‘йасма̄…пе… ваккхатӣ’’ти идам̣ паччхимапа̄т̣хассева йуттата̄йа ка̄ран̣авачанам̣.
катхам̣ манта̄ти? аниббедхасабха̄ватта̄ махаггатапун̃н̃а̄нам̣ на ниббедхабха̄гийасуттена сан̇гахо, ва̄сана̄бха̄гийатта̄ пана ва̄сана̄бха̄гийасуттенева сан̇гахоти. тадупасан̇га̄ хи паччхимо ева па̄т̣хо йуттатаро. итаратха̄ са̄васеса̄ десана̄ бхавеййа. тена̄ха ‘‘на хи…пе… десетӣ’’ти.
сам̣килесабха̄гийаасеккхабха̄гийа̄нам̣ парато ваккхама̄натта̄ вуттам̣ ‘‘ваккхама̄на̄нам̣…пе… васена̄’’ти. ‘‘саббато’’ти идам̣ пуббапара̄пеккхам̣. тасса пара̄пеккхата̄йа ‘‘саббатобха̄гена ека̄дасасу т̣ха̄несу паккхипитва̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ йоджитам̣. таттха пада̄дике вичайаха̄рападаттхе сандха̄йа ‘‘ека̄дасасу т̣ха̄несӯ’’ти вуттам̣. пуббапеккхата̄йа пана ‘‘саббатобха̄гена десана̄йа пхалена̄’’тиа̄дина̄ йоджетаббам̣.
сам̣килесабха̄гийа̄нам̣ тан̣ха̄сам̣килеса̄дина̄ десана̄найо ведитаббо. пхалам̣ апа̄йадуккхена мануссесу добхаггийена. асеккхабха̄гийа̄нам̣ асеккхехи сӣлаккхандха̄дӣхи десана̄найо. пхалам̣ аггапхалена ча анупа̄дисеса̄йа ча нибба̄надха̄туйа̄ ведитаббам̣. итаресам̣ па̄л̣ийам̣ вуттамева. ка̄мара̄габйа̄па̄дауддхамбха̄гийасам̣йоджанаггахан̣ена сам̣килесабха̄гийа̄нам̣, вира̄гаггахан̣ена асеккхаггахан̣енева ча асеккхабха̄гийа̄нам̣ ваккхама̄натта̄ вуттам̣ ‘‘ваккхама̄на̄нам̣…пе… васена̄’’ти. падападаттхавича̄райуттиниддха̄ран̣амукхена дхаммавибхаттиа̄дивича̄ро ка̄табботи дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘вичайена…пе… табба̄нӣ’’ти вуттанти ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘вичайена…пе… дассетӣ’’ти вуттам̣.
34. еванти ити. дхаммети вуттасабха̄гадхамме. са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣абха̄вехӣти са̄ман̃н̃ависесена висит̣т̣хехи. две дхамма̄ са̄дха̄ран̣а̄ти две име дхамма̄ йехи сабха̄гадхамма̄ са̄дха̄ран̣а̄ на̄ма хонти. катаме две? на̄мам̣, ваттху ча. таттха на̄мам̣ на̄мапан̃н̃атти, там̣мукхенева саддато тадаттха̄вагамо. саддена ча са̄ман̃н̃арӯпенева татха̄рӯпасса аттхасса гахан̣ам̣, на висесарӯпена, тасма̄ саддавачанӣйа̄ аттха̄ са̄дха̄ран̣арӯпана̄ма̄йаттагахан̣ӣйата̄йа на̄маса̄дха̄ран̣а̄ вутта̄. ваттхӯти паваттит̣т̣ха̄нам̣. йаттха хи йе дхамма̄ паваттанти, тесам̣ саббесам̣ те дхамма̄ са̄дха̄ран̣а̄ти паваттит̣т̣ха̄насан̇кха̄та̄нам̣ ваттхӯнам̣ са̄дха̄ран̣а̄. йасма̄ панидам̣ двайам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ са̄дха̄ран̣абха̄ве пакатибхӯтам̣ сабха̄вабхӯтам̣, тасма̄ вуттам̣ ‘‘две дхамма̄ти дуве пакатийо’’ти. екасантатипатитата̄йа̄ти сама̄насантатипаваттийа̄. тена̄ха ‘‘сама̄наваттхука̄’’ти. дассанапаха̄табба̄нан̃хи йатха̄ миччхаттанийатасатта̄ паваттит̣т̣ха̄нам̣, евам̣ анийата̄пӣти убхайе хи те сама̄наваттхука̄. еса найо итаресупи. сакка̄йадит̣т̣хивичикиччха̄сӣлаббатапара̄ма̄са̄ хи бхиннасабха̄ва̄пете дхамма̄ дассанена паха̄таббатам̣ на̄тиваттантӣти те на̄маса̄ман̃н̃атам̣ патта̄, рӯпара̄га̄дайо ча бха̄вана̄йа паха̄таббатанти а̄ха ‘‘паха̄некат̣т̣ха̄ на̄маса̄дха̄ран̣а̄’’ти. йатха̄ пана ‘‘ваттхӯнам̣ са̄дха̄ран̣а̄ ваттхуса̄дха̄ран̣а̄’’ти айаматтхо лаббхати, евам̣ ‘‘ваттхуна̄ са̄дха̄ран̣а̄ ваттхуса̄дха̄ран̣а̄’’ти айампи аттхо лаббхатӣти дассенто ‘‘сахаджекат̣т̣ха̄ ваттхуса̄дха̄ран̣а̄’’ти а̄ха. те хи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пхусана̄дисабха̄вато бхинна̄пи йасмим̣ паваттанти, тена ваттхуна̄ са̄дха̄ран̣а̄ на̄ма хонти. еттха ча лаббхама̄нампи кусала̄дина̄маса̄дха̄ран̣ам̣ ана̄маситва̄ ваттхуса̄дха̄ран̣а̄ та̄ва йоджита̄ти ведитабба̄. пат̣ипаккха̄дӣхӣти а̄дисаддена сама̄напхалата̄сахабйата̄дике сан̇ган̣ха̄ти. сесападесӯти ‘‘путхуджджанасса̄’’тиа̄дива̄кйесу. катхам̣? таттха хи путхуджджанасса, сота̄паннасса ча самбхавато ана̄га̄мино, арахато ча асамбхаватотиа̄дина̄ йоджетаббам̣.
катхам̣ те одхисо гахита̄ти кена̄ка̄рена те ‘‘са̄дха̄ран̣а̄’’ти вуттадхамма̄ бха̄гасо гахита̄. ‘‘амукасса, амукасса ча̄’’ти айан̃хеттха аттхо. са̄ман̃н̃абхӯта̄ дхамма̄ са̄дха̄ран̣а̄ на̄ма, евам̣ санте катхам̣ тесам̣ миччхаттанийата̄нийата̄дивасена вибха̄гена паваттит̣т̣ха̄ната̄ вуччати, на ваттаббанти адхиппа̄йо. атха вибха̄гена там̣ ваттаббам̣, нану те са̄дха̄ран̣а̄ти на ваттаббамева̄ти? евам̣ са̄дха̄ран̣а̄ти миччхаттанийата̄нам̣, анийата̄нанти имесам̣ убхайесам̣йева те дхамма̄ са̄дха̄ран̣а̄. тена̄ха – ‘‘на саббасатта̄нам̣ са̄дха̄ран̣ата̄йа са̄дха̄ран̣а̄’’ти. ‘‘йасма̄’’тиа̄дина̄ таттха ка̄ран̣ама̄ха, тенетам̣ дассети ‘‘кечи дхамма̄ кесан̃чидева дхамма̄нам̣ са̄дха̄ран̣а̄ хонти, ан̃н̃есам̣ аса̄дха̄ран̣а̄’’ти. тена̄ха ‘‘пат̣инийатан̃хи тесам̣ паваттит̣т̣ха̄на’’нти.
итаратха̄ти анийатапаваттит̣т̣ха̄ната̄йа саббесам̣ са̄дха̄ран̣а̄, аса̄дха̄ран̣а̄ ва̄ сийум̣, татха̄ сати. татха̄ воха̄роти ‘‘са̄дха̄ран̣а̄, аса̄дха̄ран̣а̄’’ти ча айам̣ воха̄ро са̄ман̃н̃а̄ ева на бхавеййа. ете ева дхамма̄ти ‘‘са̄дха̄ран̣а̄’’ти вуттадхамма̄ ева. еванти ‘‘миччхаттанийата̄на’’нтиа̄дина̄ вуттаппака̄рена. нийатависайа̄ париччхиннаппаваттит̣т̣ха̄на̄. ‘‘йопӣ’’тиа̄ди пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена вуттассеваттхасса па̄кат̣акаран̣ам̣. ‘‘на хӣ’’тиа̄дина̄ анвайато, бйатирекато ча тамеваттхам̣ вибха̄вети. сесепӣти ‘‘бха̄вана̄паха̄табба̄’’ти евама̄димхипи.
паччаттанийатоти па̄т̣ипуггалико. итарасса̄ти апаччаттанийатасса. татха̄ти аса̄дха̄ран̣абха̄вена. кочи дхаммо кан̃чи дхаммам̣ упа̄да̄йа са̄дха̄ран̣опи сама̄но тадан̃н̃ам̣ упа̄да̄йа аса̄дха̄ран̣опи хотӣти а̄ха ‘‘са̄дха̄ран̣а̄видхурата̄йа̄’’ти. тена̄ха ‘‘там̣ там̣ упа̄да̄йа̄’’тиа̄ди. татха̄ хи ‘‘дхаммата̄’’ти вуттапат̣хамамаггат̣т̣хата̄ дӣпита̄, та̄диса̄нам̣ ева анекесам̣ арийа̄нам̣ васена са̄дха̄ран̣а̄ти. пат̣хамасса̄ти ат̣т̣хамакасса. дутийасса̄ти сота̄паннасса. пуна ат̣т̣хамакасса̄ти ‘‘ат̣т̣хамакасса, ана̄га̄мисса ча̄’’ти еттха вуттаат̣т̣хамакасса. тена̄ха ‘‘ана̄га̄мимаггат̣т̣хасса̄’’ти. аггапхалат̣т̣хато пат̣т̣ха̄йа пат̣иломато ган̣ийама̄но пат̣хамамаггат̣т̣хо ат̣т̣хамако, маггат̣т̣хата̄йа, пахӣйама̄накилесата̄йа ча саббепи маггат̣т̣ха̄ ат̣т̣хамака̄ вийа̄ти ат̣т̣хамака̄, ‘‘екачиттаккхан̣ато уддхам̣ на тит̣т̣хатӣти ат̣т̣хамако’’ти апаре нируттинайена. ‘‘секкха̄’’ти на̄мам̣ са̄дха̄ран̣анти самбандхо. итаресӯти ‘‘бхабба̄бхабба̄’’ти вуттесу анарийесу. тена̄ха па̄л̣ийам̣ ‘‘хӣнуккат̣т̣хамаджджхимам̣ упа̄да̄йа̄’’ти.
нийа̄ма̄ваккантийа̄ти аваккантанийа̄мата̄йа. н̃а̄н̣уттхарасса̄ти н̃а̄н̣а̄дхикасса. татха̄видхапаччайасама̄йогети н̃а̄н̣ависесапаччайасамава̄йе. йатха̄ хи н̃а̄н̣абалена дандха̄бхин̃н̃ата̄ на хоти, евам̣ пат̣ипада̄пат̣ипаннопи сукхена висосӣйатӣти. са̄ хи сукха̄пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ там̣саман̇гино н̃а̄н̣уттаратта̄ випассана̄йа падат̣т̣ха̄нанти вутта̄.
дхаммато анапета̄ чинта̄ дхаммачинта̄, йонисоманасика̄рена паваттитатта̄ дхаммесу чинта̄, дхаммо ва̄ н̃а̄н̣ам̣, тасма̄ дхамма̄ваха̄ чинта̄ дхаммачинта̄, чинта̄майан̃а̄н̣асса хетубхӯта̄ чинта̄ти аттхо.
па̄л̣ийам̣ сутамайапан̃н̃а̄ггахан̣ена ‘‘йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄…пе… татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонтӣ’’тиа̄ди (а. ни. 8.2) суттападасан̇гахо аттхо париггахито, татха̄ йонисоманасика̄раггахан̣ена ‘‘со ‘аничча’нти йонисо манаси каротӣ’’тиа̄дина̄ вутто упа̄йаманасика̄ро париггахито. самма̄дит̣т̣хиггахан̣ена ‘‘самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети вивеканиссита’’нтиа̄дина̄ вутта̄ самма̄дит̣т̣хи париггахита̄ти дассенто а̄ха ‘‘атха кхо…пе… дассету’’нти. сесанти ‘‘дхаммасва̄ккха̄тата̄’’ти евама̄ди.
йасса ча пуббе аттхо на сам̣ван̣н̣ито, таттха калйа̄н̣амиттата̄йа а̄йатанагато паса̄до, читтавӯпасамо ча пхаланти дассенто ‘‘саппуриса…пе… падат̣т̣ха̄на’’нти а̄ха. аттасамма̄пан̣ихитатта̄ па̄паджегуччхиниббида̄дибахулова хотӣти дассенто а̄ха ‘‘аттха…пе… падат̣т̣ха̄на’’нти. дхаммо сва̄ккха̄то а̄дито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва парийоса̄на̄ саббасампаттипа̄рипӯрихетӯти дассенто ‘‘дхаммасва̄ккха̄тата̄…пе… падат̣т̣ха̄на’’нти а̄ха. кусаламӯларопана̄ хи сама̄паттипарийоса̄на̄ти. сан̇гхасут̣т̣хута̄йа сан̇гхасса сут̣т̣хубха̄ва̄йа сан̇гхасса саппатиссата̄йа ‘‘сут̣т̣ху, бханте’’ти вачанасампат̣иччханабха̄ва̄йа. итарам̣ сувин̃н̃еййамева.
вибхаттиха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.