1. па̄ра̄джиканиддесаван̣н̣ана̄

1. ида̄ни саббасиккха̄нам̣ пана мӯлабхӯтатта̄ адхисӣласиккха̄ва пат̣хамам̣ вутта̄, татра̄пи маха̄са̄ваджджатта̄, мӯлаччхеджджавасена паваттанато ча саббапат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ джа̄нитаббанти дассенто ‘‘сам̣ нимитта’’нтйа̄дима̄ха. таттха маггаттайе сам̣ нимиттам̣ павесанто бхиккху чутоти аттхо. сам̣ нимиттанти аттано ан̇гаджа̄там̣, саббантимена париччхедена екатилабӣджаматтампи аттано ан̇гаджа̄танти вуттам̣ хоти. бхиккхӯти аниккхиттасиккхо. маггаттайети еттха манусса̄мануссатираччха̄нагата̄нам̣ васена тиссо иттхийо, тайо убхатобйан̃джанака̄, тайо пан̣д̣ака̄, тайо пуриса̄ти па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄нам̣ нимитта̄нам̣ ниссайа̄ два̄даса сатта̄ хонти. тесам̣ ваччапасса̄вамукхамаггавасена тайо магга̄. таттха манусситтхийа̄ тайо, аманусситтхийа̄ тайо, тираччха̄нагатиттхийа̄ тайоти нава, татха̄ мануссубхатобйан̃джанака̄дӣнам̣. мануссапан̣д̣ака̄дӣнам̣ пана ваччамукхамаггавасена две двети чха, татха̄ мануссапуриса̄дӣнанти саббесам̣ васена тим̣са магга̄ хонти. те саббе париггахетва̄ идха ‘‘маггаттайе’’ти вуттам̣, тасмим̣ маггаттайе, два̄дасаннам̣ сатта̄нам̣ тӣсу маггесу йаттха каттхачи маггети аттхо. чутоти саккатта̄ ва̄ брахматта̄ ва̄ чутасатто вийа са̄санато чуто хоти, па̄ра̄джико хотӣти аттхо.

ида̄ни павесанам̣ на̄ма на кевалам̣ аттупаккаменева хоти, парӯпаккамена̄пи хоти, таттха̄пи севаначитте сати па̄ра̄джико хотӣти дассанаттхам̣ ‘‘павесана̄’’тйа̄ди вуттам̣. тассаттхо – йо бхиккху павесанат̣т̣хитауддхаран̣апавит̣т̣хаккхан̣есу ан̃н̃атарам̣ кхан̣ам̣ чепи са̄дийам̣ са̄дийанто сачепи тасмим̣ кхан̣е севаначиттам̣ упат̣т̣ха̄пенто, чуто па̄ра̄джико хоти. йо пана саббасо аса̄дийанто а̄сӣвисамукхам̣ ан̇га̄рака̄сум̣ павит̣т̣хам̣ вийа ча ман̃н̃ати, со ниппара̄дхо хоти. еттха пана т̣хитам̣ на̄ма суккависсат̣т̣хисамайаппаттам̣. пат̣хамапа̄ра̄джикам̣.

2-7. ида̄ни дутийам̣ дассетум̣ ‘‘адиннам̣ ма̄нусам̣ бхан̣д̣а’’нтйа̄дима̄ха. таттха йо бхиккху адиннам̣ ма̄нусам̣ гарукам̣ бхан̣д̣ам̣ пан̃чавӣса̄ваха̄ресу йена кеначи аваха̄рена а̄дийанто чуто бхавети самбандхо. адиннанти йам̣ кин̃чи парапариггахитам̣ сасса̄микам̣ бхан̣д̣ам̣, там̣ техи са̄микехи ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ на диннанти адиннам̣, аниссат̣т̣хам̣ апариччаттам̣ раккхитам̣ гопитам̣ мама̄йитам̣ парапариггахитам̣. мануссасса иданти ма̄нусам̣, мануссасантакам̣, ‘‘бхан̣д̣а’’нтимина̄ тулйа̄дхикаран̣ам̣. тхеййа̄йекена̄ти тхеййа̄йа екена, екена аваха̄рена̄ти аттхо. лин̇габхедам̣ катва̄ вуттам̣. ‘‘тхеййа̄ кеначӣ’’ти ва̄ па̄т̣хо. таттха тхеноти чоро, тхенасса бха̄во тхеййа̄, каран̣аттхе четам̣ паччаттавачанам̣, тасма̄ кеначи тхеййена аваха̄рена̄ти аттхо. а̄дийанти а̄дийанто ган̣ханто. пан̃чавӣса̄ваха̄ресӯти пан̃чапан̃чаке самодха̄нетва̄ пан̃чавӣсати аваха̄ра̄. таттха пан̃чапан̃чака̄ни на̄ма на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ екабхан̣д̣апан̃чакам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣ пуббаппайогапан̃чакам̣ тхеййа̄ваха̄рапан̃чаканти.

таттха савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акамиссакабхан̣д̣авасена на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣, савин̃н̃а̄н̣акабхан̣д̣авасена екабхан̣д̣апан̃чакам̣. таттха на̄на̄бхан̣д̣авасена та̄ва евам̣ ведитаббо – йо а̄ра̄мам̣ абхийун̃джати, а̄патти дуккат̣асса. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, а̄патти тхуллаччайасса. са̄мико ‘‘на майхам̣ бхависсатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, а̄патти па̄ра̄джикасса. ан̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ харанто сӣсе бха̄рам̣ тхеййачитто а̄масати, а̄патти дуккат̣асса. пханда̄пети, а̄патти тхуллаччайасса. кхандхам̣ оропети, а̄патти па̄ра̄джикасса. упаниккхиттам̣ бхан̣д̣ам̣ ‘‘дехи ме бхан̣д̣а’’нти вуччама̄но ‘‘на̄хам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти бхан̣ати, а̄патти дуккат̣асса. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, а̄патти тхуллаччайасса. са̄мико ‘‘на майхам̣ дассатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, а̄патти па̄ра̄джикасса. ‘‘сахабхан̣д̣аха̄ракам̣ несса̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ па̄дам̣ сан̇ка̄мети, а̄патти тхуллаччайасса. дутийам̣ па̄дам̣ сан̇ка̄мети, а̄патти па̄ра̄джикасса. тхалат̣т̣хам̣ бхан̣д̣ам̣ тхеййачитто а̄масати, а̄патти дуккат̣асса. пханда̄пети, а̄патти тхуллаччайасса. т̣ха̄на̄ ча̄вети, а̄патти па̄ра̄джикасса. айаметтха на̄на̄бхан̣д̣авасена йоджана̄. екабхан̣д̣авасена пана сасса̄микам̣ да̄сам̣ ва̄ тираччха̄нам̣ ва̄ йатха̄вуттена абхийога̄дина̄ найена а̄дийати ва̄ харати ва̄ авахарати ва̄ ирийа̄патхам̣ копети ва̄ т̣ха̄на̄ ча̄вети ва̄ти. айаметтха екабхан̣д̣авасена йоджана̄.

пан̃ча аваха̄ра̄ са̄хаттхико а̄н̣аттико ниссаггийо аттхаса̄дхако дхураниккхепоти. таттха са̄хаттхико на̄ма парасса бхан̣д̣ам̣ сахаттха̄ авахарати. а̄н̣аттико на̄ма ‘‘асукасса бхан̣д̣ам̣ авахара̄’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети. ниссаггийо на̄ма антосун̇кагха̄те т̣хито бахисун̇кагха̄там̣ па̄тети, а̄патти па̄ра̄джикасса. аттхаса̄дхако на̄ма ‘‘асукам̣ бхан̣д̣ам̣ йада̄ саккоси, тада̄ авахара̄’’ти а̄н̣а̄пети. таттха саче паро анантара̄йико хутва̄ там̣ авахарати, а̄н̣а̄пако а̄н̣аттиккхан̣ейева па̄ра̄джико хоти, аваха̄рако пана авахат̣ака̄ле, айам̣ аттхаса̄дхако. дхураниккхепо пана упаниккхиттабхан̣д̣авасена ведитабботи идам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣.

апарепи пан̃ча аваха̄ра̄ пуббаппайого сахаппайого сам̣видха̄ваха̄ро сан̇кетакаммам̣ нимиттакамманти. таттха а̄н̣аттивасена пуббаппайого ведитаббо, т̣ха̄на̄ча̄ванавасена сахаппайого. сам̣видха̄ваха̄ро на̄ма самбахула̄ бхиккхӯ ‘‘амукам̣ на̄ма гехам̣ гантва̄, чхаданам̣ ва̄ бхиндитва̄, сандхим̣ ва̄ чхиндитва̄ бхан̣д̣ам̣ харисса̄ма̄’’ти сам̣видахитва̄ гаччханти, тесу еко бхан̣д̣ам̣ авахарати, тассуддха̄ре саббесам̣ па̄ра̄джикам̣. сан̇кетакаммам̣ на̄ма сан̃джа̄нанакаммам̣ ка̄лапариччхедавасена сан̃н̃а̄каран̣ам̣. еттха ча ‘‘пуребхаттам̣ авахара̄’’ти вутте аджджа ва̄ пуребхаттам̣ авахарату, све ва̄ ана̄гате сам̣ваччхаре ва̄, наттхи висан̇кето, сан̇кетака̄ракасса а̄н̣аттиккхан̣е, итарасса т̣ха̄на̄ ча̄ванети евам̣ а̄патти убхиннам̣ па̄ра̄джикасса. нимиттакаммам̣ на̄ма сан̃н̃уппа̄данаттхам̣ кассачи нимиттасса каран̣ам̣ аккхиникхан̣анахаттха̄лан̇гханапа̄н̣иппаха̄раан̇гулипхот̣анагӣвунна̄манаукка̄сана̄дина̄ анекаппака̄рам̣. аваха̄рако а̄н̣а̄пакена йам̣ нимиттасан̃н̃ам̣ катва̄ вуттам̣, там̣ ‘‘ета’’нти ман̃н̃ама̄но тамева авахарати, убхиннам̣ па̄ра̄джикам̣. йам̣ ‘‘авахара̄’’ти вуттам̣, там̣ ‘‘ета’’нти ман̃н̃ама̄но ан̃н̃ам̣ тасмим̣йева т̣ха̄не т̣хапитам̣ авахарати, мӯлат̣т̣хасса ана̄патти. идам̣ пуббаппайогапан̃чакам̣.

апарепи пан̃ча аваха̄ра̄ тхеййа̄ваха̄ро пасайха̄ваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро пат̣иччханна̄ваха̄ро куса̄ваха̄роти. таттха йо кӯт̣ама̄накӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхи ван̃четва̄ ган̣ха̄ти, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро тхеййа̄ваха̄ро. йо сантаджджетва̄ сайам̣ дассетва̄ тесам̣ сантакам̣ ган̣ха̄ти, йо ва̄ аттано паттабалито ча адхикам̣ балакка̄рена ган̣ха̄ти ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо вийа, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро пасайха̄ваха̄ро. парикаппетва̄ ган̣хато пана̄ваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро. со дувидхо бхан̣д̣ока̄сапарикаппавасена. татра йо ‘‘са̄т̣ако че, ган̣хисса̄ми, суттам̣ че, на ган̣хисса̄мӣ’’ти парикаппетва̄ андхака̄ре пасиббакам̣ ган̣ха̄ти, татра са̄т̣ако че, уддха̄рейева па̄ра̄джикам̣, суттам̣ че хоти, раккхати. айам̣ бхан̣д̣апарикаппо на̄ма. йо т̣ха̄нам̣ парикаппетва̄ бхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ти, тасса там̣ парикаппитапариччхедам̣ атиккантаматте па̄ра̄джикам̣. айам̣ ока̄сапарикаппо на̄ма. евамимесам̣ двиннам̣ парикаппа̄нам̣ васена парикаппетва̄ ган̣хато аваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро. пат̣иччха̄детва̄ парасса бхан̣д̣ам̣ ган̣хато аваха̄ро пат̣иччханна̄ваха̄ро на̄ма. кусам̣ сан̇ка̄метва̄ авахаран̣ам̣ куса̄ваха̄ро. йо кусам̣ па̄тетва̄ чӣваре бха̄джийама̄не аттано кот̣т̣ха̄сасса самӣпе т̣хитам̣ аппаггхатарам̣ ва̄ махаггхатарам̣ ва̄ самасамам̣ ва̄ парасса кот̣т̣ха̄сам̣ дисва̄ саче пат̣хаматарам̣ паракот̣т̣ха̄сато кусадан̣д̣акам̣ уддхарати, аттано кот̣т̣ха̄се па̄тетука̄мата̄йа уддха̄ре раккхати, па̄танепи раккхати, аттано кот̣т̣ха̄сато пана кусадан̣д̣ам̣ уддхарати, уддха̄ре раккхати, там̣ уддхаритва̄ паракот̣т̣ха̄се па̄тентасса хаттхато муттаматте па̄ра̄джикам̣. айам̣ куса̄ваха̄ро на̄ма̄ти имесу пан̃чавӣса̄ваха̄ресу йена кеначи аваха̄рена ган̣ханто па̄ра̄джико бхавети аттхо.

гаруканти пан̃чама̄сакам̣. вӣсатима̄сако хи каха̄пан̣о, каха̄пан̣асса чатуттхо бха̄го па̄до на̄ма, тасма̄ пан̃чама̄сакам̣ ва̄ па̄дам̣ ва̄ гаруканти ведитаббам̣. таттха ‘‘чатта̄ро вӣхайо гун̃джа̄, две гун̃джа̄ ма̄сако бхаве’’ти вачанато вӣхивасена чатта̄лӣса вӣхайо даса гун̃джа̄ пан̃чама̄сакоти ведитаббо. йам̣ пана са̄ман̣ерасиккха̄йам̣ ‘‘вӣсативӣхӣ’’ти вуттам̣, там̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ аттхи, вӣмам̣ситаббаметам̣. дутийапа̄ра̄джикам̣.

8. ида̄ни татийам̣ дассетум̣ ‘‘мануссапа̄н̣ам̣ па̄н̣о’’тйа̄ди вуттам̣. таттха йо бхиккху ‘‘мануссапа̄н̣о’’ ити джа̄нанто вадхакачиттена мануссапа̄н̣ам̣ джӣвита̄ вийоджети, со бхиккху са̄сана̄ па̄ра̄джико хотӣти самуда̄йаттхо.

мануссапа̄н̣анти ма̄тукуччхисмим̣ пат̣исандхичиттена сахуппаннам̣ атипариттам̣ калаларӯпам̣ а̄дим̣ катва̄ пакатийа̄ вӣсавассасата̄йукасса саттасса йа̄ва маран̣ака̄ла̄ еттхантаре анупуббена вуддхиппатто аттабха̄во, есо мануссапа̄н̣о на̄ма, еварӯпам̣ мануссапа̄н̣анти аттхо. па̄н̣оти джа̄нанти ‘‘па̄н̣о’’ ити джа̄нанто ‘‘там̣ джӣвита̄ воропемӣ’’ти джа̄нанто. вадхакачетаса̄ти вадхакачиттена, иттхамбхӯте каран̣авачанам̣, вадхакачитто хутва̄ маран̣а̄дхиппа̄йо хутва̄ти вуттам̣ хоти. джӣвита̄ти джӣвитиндрийато. йоти анийамавачанам̣. соти етена нийаманам̣ ведитаббам̣. вийоджетӣти вуттаппака̄рам̣ мануссавиггахам̣ калалака̄лепи та̄панамадданехи ва̄ бхесаджджасампада̄нена ва̄ тато ва̄ уддхампи таданурӯпена упаккамена джӣвита̄ вийоджетӣти аттхо. са̄сана̄ти пара̄пуббаджидха̄туппайоге ниссаккавачанам̣, тена саттхуса̄санатоти аттхо. пара̄джитоти пара̄джайама̄панно. хотӣти па̄т̣хасесо. татийапа̄ра̄джикам̣.

9. ида̄ни чатуттхам̣ дассетум̣ ‘‘джха̄на̄дибхеда’’нтйа̄ди вуттам̣. таттха йо бхиккху ан̃н̃а̄падесан̃ча адхима̄нан̃ча ваджджетва̄ хадайе асантам̣ джха̄на̄дибхедам̣ дхаммам̣ мануссаджа̄тикасса саттасса вадеййа, тасмим̣ кхан̣е н̃а̄те со тато са̄сана̄ па̄ра̄джико ева хотӣти аттхо.

джха̄на̄дибхеданти ‘‘джха̄нам̣ вимоккхо сама̄дхи сама̄патти н̃а̄н̣адассанам̣ маггабха̄вана̄ пхаласаччхикирийа̄ килесаппаха̄нам̣ винӣваран̣ата̄ читтасса сун̃н̃а̄га̄ре абхиратӣ’’ти (па̄ра̄. 198) евам̣ вуттам̣ джха̄на̄дибхедам̣ уттаримануссадхаммам̣. хадайети читте. асантанти асам̣виджджама̄нам̣. ан̃н̃а̄падесанти ‘‘йо те виха̄ре васи, со бхиккху пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣ’’тиа̄дина̄ найена ан̃н̃а̄падесам̣ ваджджетва̄ти аттхо. вина̄ти ваджджанаттхе нипа̄то, тасса ваджджетва̄ти аттхо. адхима̄нанти ‘‘адхигата̄ майа̄’’ти евам̣ уппаннам̣ ма̄нанти аттхо. адхигато ма̄ноти виггахо, там̣ адхима̄нам̣ ваджджетва̄ти аттхо. мануссаджа̄тисса̄ти мануссаджа̄тикасса, на девабрахма̄дӣсу ан̃н̃атарасса̄ти аттхо. вадеййа̄ти а̄рочеййа. н̃а̄таккхан̣ети н̃а̄те кхан̣ети чхедо, тасмим̣ тена̄рочитаккхан̣е мануссаджа̄тикена н̃а̄тети аттхо. тена̄ти ниссакке каран̣авачанам̣, тато са̄санато па̄ра̄джикоти аттхо. чатуттхапа̄ра̄джикам̣.

па̄ра̄джиканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.