мӯласиккха̄-т̣ӣка̄

гантха̄рамбхакатха̄

саббака̄мададам̣ саббаратане ратанаттайам̣;

уттамам̣ уттаматарам̣, вандитва̄ вандана̄рахам̣.

чаран̣е брахмача̄рӣнам̣, а̄чарийа̄нам̣ сирам̣ мама;

т̣хапетва̄на карисса̄ми, мӯласиккхаттхаван̣н̣анам̣.

гантха̄рамбхакатха̄ван̣н̣ана̄

таттха̄до та̄ва саббасаккатасса саббасаттуттамасса саттхуно пан̣а̄мам̣ дассенто а̄ха ‘‘натва̄ на̄тха’’нтйа̄ди. на̄тхам̣ чатӯхи на̄тхан̇гехи саманна̄гатам̣ бхагавантам̣ натва̄ вандитва̄ а̄до а̄димхи упасампаннато пат̣т̣ха̄йа навакена бхиккхуна̄ адхуна̄ паббаджитена упасампаннена мӯлабха̄са̄йа ма̄гадхабха̄са̄йа сиккхитум̣ сама̄сато сан̇кхепена мӯласиккхам̣ ахам̣ паваккха̄мӣти пин̣д̣аттхо.

айам̣ пана авайаваттхо – натва̄ти танниннатаппон̣атаппаббха̄ро хутва̄ ка̄йавачӣманодва̄рехи вандитва̄ти аттхо. на̄тхатӣти на̄тхо, венеййа̄нам̣ хитасукхам̣ метта̄йанавасена а̄сӣсати паттхетӣти аттхо, атха ва̄ на̄тхати венеййагате килесе упата̄петӣти аттхо, на̄тхати ва̄ йа̄чатӣти аттхо. бхагава̄ хи ‘‘са̄дху, бхиккхаве, бхиккху ка̄лена ка̄лам̣ аттасампаттим̣ паччавеккхеййа̄’’тиа̄дина̄ (а. ни. 8.7) сатта̄нам̣ там̣ там̣ хитаппат̣ипаттим̣ йа̄читва̄пи карун̣а̄йа самусса̄хито те таттха нийоджети. парамена ва̄ читтиссарийена саманна̄гато саббасатте ӣсати абхибхаватӣти парамиссаро бхагава̄ ‘‘на̄тхо’’ти вуччати. саббо ча̄йаматтхо саддасаттха̄нуса̄рато ведитаббо. паваккха̄мӣти пака̄рена катхесса̄ми. мӯласиккха̄ти адхисӣлаадхичиттаадхипан̃н̃а̄васена тиссопи сиккха̄, упасампаннасса суппатит̣т̣хитабха̄васа̄дханат̣т̣хена мӯла̄ ча са̄ сиккхитаббато сиккха̄ ча̄ти мӯласиккха̄. гантхавасенеттха сан̇кхипитва̄ вуттатта̄ таддӣпано гантхо ‘‘мӯласиккха̄’’ти вуччати.

таттха катамам̣ сӣлам̣, катамам̣ адхисӣлам̣, катамам̣ читтам̣, катамам̣ адхичиттам̣, катама̄ пан̃н̃а̄, катама̄ адхипан̃н̃а̄ти? вуччате – пан̃чан̇гаат̣т̣хан̇гадасан̇гасӣлам̣ та̄ва сӣламева. па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ пана ‘‘адхисӣла’’нти вуччати. тан̃хи сӯрийо вийа паджджота̄нам̣, синеру вийа паббата̄нам̣ саббалокийасӣла̄нам̣ адхикан̃чева уттаман̃ча. па̄тимоккхасам̣варатопи ча маггапхаласампайуттамева сӣлам̣ адхисӣлам̣, там̣ пана идха на̄дхиппетам̣. на хи там̣ сиккханто метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати. ка̄ма̄вачара̄ни пана ат̣т̣ха кусалачитта̄ни, локийаат̣т̣хасама̄паттичитта̄ни ча екаджджхам̣ катва̄ читтамева. випассана̄па̄дакам̣ ат̣т̣хасама̄паттичиттам̣ пана ‘‘адхичитта’’нти вуччати. тан̃хи саббалокийачитта̄нам̣ адхикан̃чева уттаман̃ча. татопи ча маггапхалачиттамева адхичиттам̣, там̣ пана идха на̄дхиппетам̣. на хи там̣ сиккханто метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати. ‘‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣ха’’нтиа̄динайаппаваттам̣ каммассаката̄н̃а̄н̣ам̣ пан̃н̃а̄, тилаккхан̣а̄ка̄рапариччхедакам̣ пана випассана̄н̃а̄н̣ам̣ ‘‘адхипан̃н̃а̄’’ти вуччати. са̄ хи саббалокийапан̃н̃а̄нам̣ адхика̄ чева уттама̄ ча. татопи ча маггапхалапан̃н̃а̄ва адхипан̃н̃а̄, са̄ пана идха на̄дхиппета̄. на хи там̣ сиккханто метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати.

та̄су тӣсу адхисӣласиккха̄ ча̄риттава̄риттавасена дувидхампи сӣлам̣ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджама̄нена, таппат̣ипаккхе килесе тадан̇гаппаха̄навасена паджахантена сиккхитабба̄. адхичиттасиккха̄ йатха̄вуттесу а̄рамман̣есу абхийогавасена джха̄наппат̣ипаккха̄нам̣ нӣваран̣аган̣а̄нам̣ виккхамбханаппаха̄нам̣ курума̄нена сиккхитабба̄. адхипан̃н̃а̄сиккха̄ пана йатха̄нурӯпам̣ тадан̇гаппаха̄насамуччхедавасена са̄нусайе килесе самуччхиндантена сиккхитабба̄. тасма̄ суппатит̣т̣хитабха̄васа̄дханат̣т̣хена мӯла̄ ча са̄ сиккхитаббато сиккха̄ ча̄ти мӯласиккха̄, каммавачаниччха̄йам̣ ‘‘мӯласиккха’’нти вуттам̣.

сама̄сӣйате сан̇кхипӣйатети сама̄со, тато сама̄сато. самаггена сан̇гхена н̃аттичатуттхена каммена акуппена т̣ха̄на̄рахена упасампанноти бхиккху. таттха саббантимена парийа̄йена пан̃чаваггакаран̣ӣйе камме йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммаппатта̄, тесам̣ а̄гататта̄, чханда̄раха̄нам̣ чхандасса а̄хат̣атта̄, саммукхӣбхӯта̄нан̃ча аппат̣иккосанато екасмим̣ камме самаггабха̄вам̣ упагатена сан̇гхена тӣхи анусса̄вана̄хи ека̄йа н̃аттийа̄ ка̄таббакаммасан̇кха̄тена н̃аттичатуттхена дхаммикена винайакаммена ваттхун̃аттианусса̄ванасӣма̄париса̄сампаттисампаннатта̄ акопетаббатам̣, аппат̣иккоситаббатам̣ упагатена т̣ха̄на̄рахена ка̄ран̣а̄рахена саттхуса̄сана̄рахена упасампанно на̄ма, упарибха̄вам̣ сама̄панно паттоти аттхо. бхиккхубха̄во хи упарибха̄во. тан̃чеса йатха̄вуттена каммена сама̄паннатта̄ ‘‘упасампанно’’ти вуччати, тена бхиккхуна̄. ӯнапан̃чавассата̄йа навако, тена навакена адхуна̄ паббаджитена, ачирапаббаджитена̄ти вуттам̣ хоти. а̄доти а̄димхийева̄ти аттхо, а̄дито пат̣т̣ха̄йа̄ти ва̄. апи ча тхеро ‘‘а̄до’’ти вачанена саддха̄паббаджита̄нам̣ кулапутта̄нам̣ а̄ласийадосена, аппат̣ипаджджанта̄нам̣ ан̃н̃а̄н̣адосена ча ан̃н̃атха̄ пат̣ипаджджанта̄нам̣ сам̣вегам̣ джанети. катхам̣? атидуллабхам̣ кхан̣ам̣ самава̄йам̣ пат̣илабхитва̄ тан̇кхан̣ам̣ на кусӣтена ва̄ нираттхакакатха̄пасутена ва̄ вӣтина̄метаббам̣, ким̣ ка̄таббам̣? а̄дито пат̣т̣ха̄йа нирантарамева тӣсу сиккха̄су а̄даро джанетабботи.

‘‘са̄ ма̄гадхӣ мӯлабха̄са̄, нара̄ йа̄йа̄дикаппика̄;

брахма̄но чассута̄ла̄па̄, самбуддха̄ ча̄пи бха̄саре’’ти. –

вачанато мӯлабха̄са̄йа̄ти ма̄гадхамӯла̄йа бха̄са̄йа, сабха̄ванируттийа̄ бха̄са̄йа̄ти вуттам̣ хоти. сиккхитунти угган̣хитум̣.

1. па̄ра̄джиканиддесаван̣н̣ана̄

1. ида̄ни саббасиккха̄нам̣ пана мӯлабхӯтатта̄ адхисӣласиккха̄ва пат̣хамам̣ вутта̄, татра̄пи маха̄са̄ваджджатта̄, мӯлаччхеджджавасена паваттанато ча саббапат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ джа̄нитаббанти дассенто ‘‘сам̣ нимитта’’нтйа̄дима̄ха. таттха маггаттайе сам̣ нимиттам̣ павесанто бхиккху чутоти аттхо. сам̣ нимиттанти аттано ан̇гаджа̄там̣, саббантимена париччхедена екатилабӣджаматтампи аттано ан̇гаджа̄танти вуттам̣ хоти. бхиккхӯти аниккхиттасиккхо. маггаттайети еттха манусса̄мануссатираччха̄нагата̄нам̣ васена тиссо иттхийо, тайо убхатобйан̃джанака̄, тайо пан̣д̣ака̄, тайо пуриса̄ти па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄нам̣ нимитта̄нам̣ ниссайа̄ два̄даса сатта̄ хонти. тесам̣ ваччапасса̄вамукхамаггавасена тайо магга̄. таттха манусситтхийа̄ тайо, аманусситтхийа̄ тайо, тираччха̄нагатиттхийа̄ тайоти нава, татха̄ мануссубхатобйан̃джанака̄дӣнам̣. мануссапан̣д̣ака̄дӣнам̣ пана ваччамукхамаггавасена две двети чха, татха̄ мануссапуриса̄дӣнанти саббесам̣ васена тим̣са магга̄ хонти. те саббе париггахетва̄ идха ‘‘маггаттайе’’ти вуттам̣, тасмим̣ маггаттайе, два̄дасаннам̣ сатта̄нам̣ тӣсу маггесу йаттха каттхачи маггети аттхо. чутоти саккатта̄ ва̄ брахматта̄ ва̄ чутасатто вийа са̄санато чуто хоти, па̄ра̄джико хотӣти аттхо.

ида̄ни павесанам̣ на̄ма на кевалам̣ аттупаккаменева хоти, парӯпаккамена̄пи хоти, таттха̄пи севаначитте сати па̄ра̄джико хотӣти дассанаттхам̣ ‘‘павесана̄’’тйа̄ди вуттам̣. тассаттхо – йо бхиккху павесанат̣т̣хитауддхаран̣апавит̣т̣хаккхан̣есу ан̃н̃атарам̣ кхан̣ам̣ чепи са̄дийам̣ са̄дийанто сачепи тасмим̣ кхан̣е севаначиттам̣ упат̣т̣ха̄пенто, чуто па̄ра̄джико хоти. йо пана саббасо аса̄дийанто а̄сӣвисамукхам̣ ан̇га̄рака̄сум̣ павит̣т̣хам̣ вийа ча ман̃н̃ати, со ниппара̄дхо хоти. еттха пана т̣хитам̣ на̄ма суккависсат̣т̣хисамайаппаттам̣. пат̣хамапа̄ра̄джикам̣.

2-7. ида̄ни дутийам̣ дассетум̣ ‘‘адиннам̣ ма̄нусам̣ бхан̣д̣а’’нтйа̄дима̄ха. таттха йо бхиккху адиннам̣ ма̄нусам̣ гарукам̣ бхан̣д̣ам̣ пан̃чавӣса̄ваха̄ресу йена кеначи аваха̄рена а̄дийанто чуто бхавети самбандхо. адиннанти йам̣ кин̃чи парапариггахитам̣ сасса̄микам̣ бхан̣д̣ам̣, там̣ техи са̄микехи ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ на диннанти адиннам̣, аниссат̣т̣хам̣ апариччаттам̣ раккхитам̣ гопитам̣ мама̄йитам̣ парапариггахитам̣. мануссасса иданти ма̄нусам̣, мануссасантакам̣, ‘‘бхан̣д̣а’’нтимина̄ тулйа̄дхикаран̣ам̣. тхеййа̄йекена̄ти тхеййа̄йа екена, екена аваха̄рена̄ти аттхо. лин̇габхедам̣ катва̄ вуттам̣. ‘‘тхеййа̄ кеначӣ’’ти ва̄ па̄т̣хо. таттха тхеноти чоро, тхенасса бха̄во тхеййа̄, каран̣аттхе четам̣ паччаттавачанам̣, тасма̄ кеначи тхеййена аваха̄рена̄ти аттхо. а̄дийанти а̄дийанто ган̣ханто. пан̃чавӣса̄ваха̄ресӯти пан̃чапан̃чаке самодха̄нетва̄ пан̃чавӣсати аваха̄ра̄. таттха пан̃чапан̃чака̄ни на̄ма на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ екабхан̣д̣апан̃чакам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣ пуббаппайогапан̃чакам̣ тхеййа̄ваха̄рапан̃чаканти.

таттха савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акамиссакабхан̣д̣авасена на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣, савин̃н̃а̄н̣акабхан̣д̣авасена екабхан̣д̣апан̃чакам̣. таттха на̄на̄бхан̣д̣авасена та̄ва евам̣ ведитаббо – йо а̄ра̄мам̣ абхийун̃джати, а̄патти дуккат̣асса. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, а̄патти тхуллаччайасса. са̄мико ‘‘на майхам̣ бхависсатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, а̄патти па̄ра̄джикасса. ан̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ харанто сӣсе бха̄рам̣ тхеййачитто а̄масати, а̄патти дуккат̣асса. пханда̄пети, а̄патти тхуллаччайасса. кхандхам̣ оропети, а̄патти па̄ра̄джикасса. упаниккхиттам̣ бхан̣д̣ам̣ ‘‘дехи ме бхан̣д̣а’’нти вуччама̄но ‘‘на̄хам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти бхан̣ати, а̄патти дуккат̣асса. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, а̄патти тхуллаччайасса. са̄мико ‘‘на майхам̣ дассатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, а̄патти па̄ра̄джикасса. ‘‘сахабхан̣д̣аха̄ракам̣ несса̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ па̄дам̣ сан̇ка̄мети, а̄патти тхуллаччайасса. дутийам̣ па̄дам̣ сан̇ка̄мети, а̄патти па̄ра̄джикасса. тхалат̣т̣хам̣ бхан̣д̣ам̣ тхеййачитто а̄масати, а̄патти дуккат̣асса. пханда̄пети, а̄патти тхуллаччайасса. т̣ха̄на̄ ча̄вети, а̄патти па̄ра̄джикасса. айаметтха на̄на̄бхан̣д̣авасена йоджана̄. екабхан̣д̣авасена пана сасса̄микам̣ да̄сам̣ ва̄ тираччха̄нам̣ ва̄ йатха̄вуттена абхийога̄дина̄ найена а̄дийати ва̄ харати ва̄ авахарати ва̄ ирийа̄патхам̣ копети ва̄ т̣ха̄на̄ ча̄вети ва̄ти. айаметтха екабхан̣д̣авасена йоджана̄.

пан̃ча аваха̄ра̄ са̄хаттхико а̄н̣аттико ниссаггийо аттхаса̄дхако дхураниккхепоти. таттха са̄хаттхико на̄ма парасса бхан̣д̣ам̣ сахаттха̄ авахарати. а̄н̣аттико на̄ма ‘‘асукасса бхан̣д̣ам̣ авахара̄’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети. ниссаггийо на̄ма антосун̇кагха̄те т̣хито бахисун̇кагха̄там̣ па̄тети, а̄патти па̄ра̄джикасса. аттхаса̄дхако на̄ма ‘‘асукам̣ бхан̣д̣ам̣ йада̄ саккоси, тада̄ авахара̄’’ти а̄н̣а̄пети. таттха саче паро анантара̄йико хутва̄ там̣ авахарати, а̄н̣а̄пако а̄н̣аттиккхан̣ейева па̄ра̄джико хоти, аваха̄рако пана авахат̣ака̄ле, айам̣ аттхаса̄дхако. дхураниккхепо пана упаниккхиттабхан̣д̣авасена ведитабботи идам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣.

апарепи пан̃ча аваха̄ра̄ пуббаппайого сахаппайого сам̣видха̄ваха̄ро сан̇кетакаммам̣ нимиттакамманти. таттха а̄н̣аттивасена пуббаппайого ведитаббо, т̣ха̄на̄ча̄ванавасена сахаппайого. сам̣видха̄ваха̄ро на̄ма самбахула̄ бхиккхӯ ‘‘амукам̣ на̄ма гехам̣ гантва̄, чхаданам̣ ва̄ бхиндитва̄, сандхим̣ ва̄ чхиндитва̄ бхан̣д̣ам̣ харисса̄ма̄’’ти сам̣видахитва̄ гаччханти, тесу еко бхан̣д̣ам̣ авахарати, тассуддха̄ре саббесам̣ па̄ра̄джикам̣. сан̇кетакаммам̣ на̄ма сан̃джа̄нанакаммам̣ ка̄лапариччхедавасена сан̃н̃а̄каран̣ам̣. еттха ча ‘‘пуребхаттам̣ авахара̄’’ти вутте аджджа ва̄ пуребхаттам̣ авахарату, све ва̄ ана̄гате сам̣ваччхаре ва̄, наттхи висан̇кето, сан̇кетака̄ракасса а̄н̣аттиккхан̣е, итарасса т̣ха̄на̄ ча̄ванети евам̣ а̄патти убхиннам̣ па̄ра̄джикасса. нимиттакаммам̣ на̄ма сан̃н̃уппа̄данаттхам̣ кассачи нимиттасса каран̣ам̣ аккхиникхан̣анахаттха̄лан̇гханапа̄н̣иппаха̄раан̇гулипхот̣анагӣвунна̄манаукка̄сана̄дина̄ анекаппака̄рам̣. аваха̄рако а̄н̣а̄пакена йам̣ нимиттасан̃н̃ам̣ катва̄ вуттам̣, там̣ ‘‘ета’’нти ман̃н̃ама̄но тамева авахарати, убхиннам̣ па̄ра̄джикам̣. йам̣ ‘‘авахара̄’’ти вуттам̣, там̣ ‘‘ета’’нти ман̃н̃ама̄но ан̃н̃ам̣ тасмим̣йева т̣ха̄не т̣хапитам̣ авахарати, мӯлат̣т̣хасса ана̄патти. идам̣ пуббаппайогапан̃чакам̣.

апарепи пан̃ча аваха̄ра̄ тхеййа̄ваха̄ро пасайха̄ваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро пат̣иччханна̄ваха̄ро куса̄ваха̄роти. таттха йо кӯт̣ама̄накӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхи ван̃четва̄ ган̣ха̄ти, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро тхеййа̄ваха̄ро. йо сантаджджетва̄ сайам̣ дассетва̄ тесам̣ сантакам̣ ган̣ха̄ти, йо ва̄ аттано паттабалито ча адхикам̣ балакка̄рена ган̣ха̄ти ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо вийа, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро пасайха̄ваха̄ро. парикаппетва̄ ган̣хато пана̄ваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро. со дувидхо бхан̣д̣ока̄сапарикаппавасена. татра йо ‘‘са̄т̣ако че, ган̣хисса̄ми, суттам̣ че, на ган̣хисса̄мӣ’’ти парикаппетва̄ андхака̄ре пасиббакам̣ ган̣ха̄ти, татра са̄т̣ако че, уддха̄рейева па̄ра̄джикам̣, суттам̣ че хоти, раккхати. айам̣ бхан̣д̣апарикаппо на̄ма. йо т̣ха̄нам̣ парикаппетва̄ бхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ти, тасса там̣ парикаппитапариччхедам̣ атиккантаматте па̄ра̄джикам̣. айам̣ ока̄сапарикаппо на̄ма. евамимесам̣ двиннам̣ парикаппа̄нам̣ васена парикаппетва̄ ган̣хато аваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро. пат̣иччха̄детва̄ парасса бхан̣д̣ам̣ ган̣хато аваха̄ро пат̣иччханна̄ваха̄ро на̄ма. кусам̣ сан̇ка̄метва̄ авахаран̣ам̣ куса̄ваха̄ро. йо кусам̣ па̄тетва̄ чӣваре бха̄джийама̄не аттано кот̣т̣ха̄сасса самӣпе т̣хитам̣ аппаггхатарам̣ ва̄ махаггхатарам̣ ва̄ самасамам̣ ва̄ парасса кот̣т̣ха̄сам̣ дисва̄ саче пат̣хаматарам̣ паракот̣т̣ха̄сато кусадан̣д̣акам̣ уддхарати, аттано кот̣т̣ха̄се па̄тетука̄мата̄йа уддха̄ре раккхати, па̄танепи раккхати, аттано кот̣т̣ха̄сато пана кусадан̣д̣ам̣ уддхарати, уддха̄ре раккхати, там̣ уддхаритва̄ паракот̣т̣ха̄се па̄тентасса хаттхато муттаматте па̄ра̄джикам̣. айам̣ куса̄ваха̄ро на̄ма̄ти имесу пан̃чавӣса̄ваха̄ресу йена кеначи аваха̄рена ган̣ханто па̄ра̄джико бхавети аттхо.

гаруканти пан̃чама̄сакам̣. вӣсатима̄сако хи каха̄пан̣о, каха̄пан̣асса чатуттхо бха̄го па̄до на̄ма, тасма̄ пан̃чама̄сакам̣ ва̄ па̄дам̣ ва̄ гаруканти ведитаббам̣. таттха ‘‘чатта̄ро вӣхайо гун̃джа̄, две гун̃джа̄ ма̄сако бхаве’’ти вачанато вӣхивасена чатта̄лӣса вӣхайо даса гун̃джа̄ пан̃чама̄сакоти ведитаббо. йам̣ пана са̄ман̣ерасиккха̄йам̣ ‘‘вӣсативӣхӣ’’ти вуттам̣, там̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ аттхи, вӣмам̣ситаббаметам̣. дутийапа̄ра̄джикам̣.

8. ида̄ни татийам̣ дассетум̣ ‘‘мануссапа̄н̣ам̣ па̄н̣о’’тйа̄ди вуттам̣. таттха йо бхиккху ‘‘мануссапа̄н̣о’’ ити джа̄нанто вадхакачиттена мануссапа̄н̣ам̣ джӣвита̄ вийоджети, со бхиккху са̄сана̄ па̄ра̄джико хотӣти самуда̄йаттхо.

мануссапа̄н̣анти ма̄тукуччхисмим̣ пат̣исандхичиттена сахуппаннам̣ атипариттам̣ калаларӯпам̣ а̄дим̣ катва̄ пакатийа̄ вӣсавассасата̄йукасса саттасса йа̄ва маран̣ака̄ла̄ еттхантаре анупуббена вуддхиппатто аттабха̄во, есо мануссапа̄н̣о на̄ма, еварӯпам̣ мануссапа̄н̣анти аттхо. па̄н̣оти джа̄нанти ‘‘па̄н̣о’’ ити джа̄нанто ‘‘там̣ джӣвита̄ воропемӣ’’ти джа̄нанто. вадхакачетаса̄ти вадхакачиттена, иттхамбхӯте каран̣авачанам̣, вадхакачитто хутва̄ маран̣а̄дхиппа̄йо хутва̄ти вуттам̣ хоти. джӣвита̄ти джӣвитиндрийато. йоти анийамавачанам̣. соти етена нийаманам̣ ведитаббам̣. вийоджетӣти вуттаппака̄рам̣ мануссавиггахам̣ калалака̄лепи та̄панамадданехи ва̄ бхесаджджасампада̄нена ва̄ тато ва̄ уддхампи таданурӯпена упаккамена джӣвита̄ вийоджетӣти аттхо. са̄сана̄ти пара̄пуббаджидха̄туппайоге ниссаккавачанам̣, тена саттхуса̄санатоти аттхо. пара̄джитоти пара̄джайама̄панно. хотӣти па̄т̣хасесо. татийапа̄ра̄джикам̣.

9. ида̄ни чатуттхам̣ дассетум̣ ‘‘джха̄на̄дибхеда’’нтйа̄ди вуттам̣. таттха йо бхиккху ан̃н̃а̄падесан̃ча адхима̄нан̃ча ваджджетва̄ хадайе асантам̣ джха̄на̄дибхедам̣ дхаммам̣ мануссаджа̄тикасса саттасса вадеййа, тасмим̣ кхан̣е н̃а̄те со тато са̄сана̄ па̄ра̄джико ева хотӣти аттхо.

джха̄на̄дибхеданти ‘‘джха̄нам̣ вимоккхо сама̄дхи сама̄патти н̃а̄н̣адассанам̣ маггабха̄вана̄ пхаласаччхикирийа̄ килесаппаха̄нам̣ винӣваран̣ата̄ читтасса сун̃н̃а̄га̄ре абхиратӣ’’ти (па̄ра̄. 198) евам̣ вуттам̣ джха̄на̄дибхедам̣ уттаримануссадхаммам̣. хадайети читте. асантанти асам̣виджджама̄нам̣. ан̃н̃а̄падесанти ‘‘йо те виха̄ре васи, со бхиккху пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣ’’тиа̄дина̄ найена ан̃н̃а̄падесам̣ ваджджетва̄ти аттхо. вина̄ти ваджджанаттхе нипа̄то, тасса ваджджетва̄ти аттхо. адхима̄нанти ‘‘адхигата̄ майа̄’’ти евам̣ уппаннам̣ ма̄нанти аттхо. адхигато ма̄ноти виггахо, там̣ адхима̄нам̣ ваджджетва̄ти аттхо. мануссаджа̄тисса̄ти мануссаджа̄тикасса, на девабрахма̄дӣсу ан̃н̃атарасса̄ти аттхо. вадеййа̄ти а̄рочеййа. н̃а̄таккхан̣ети н̃а̄те кхан̣ети чхедо, тасмим̣ тена̄рочитаккхан̣е мануссаджа̄тикена н̃а̄тети аттхо. тена̄ти ниссакке каран̣авачанам̣, тато са̄санато па̄ра̄джикоти аттхо. чатуттхапа̄ра̄джикам̣.

па̄ра̄джиканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. гарука̄паттиниддесаван̣н̣ана̄

10. ида̄ни сан̇гха̄дисесам̣ пака̄сетум̣ ‘‘мочетука̄мачиттена̄’’тиа̄дима̄раддхам̣. таттха мочетум̣ ка̄метӣти мочетука̄мам̣, мочетука̄ман̃ча там̣ читтан̃ча̄ти мочетука̄мачиттам̣, тена, мочанасса̄дачиттена̄ти аттхо. ека̄дасаннан̃хи ра̄га̄нам̣ екена мочанасса̄дена а̄патти хотӣти вуттам̣ хоти.

татриме ека̄даса асса̄да̄ мочанасса̄до муччанасса̄до муттасса̄до метхунасса̄до пхассасса̄до кан̣д̣ӯванасса̄до дассанасса̄до нисаджджасса̄до ва̄часса̄до гехаситапемам̣ ванабхан̇гийанти. таттха мочанасса̄дачетана̄йа четенто чева асса̄денто ча упаккамати, муччати, сан̇гха̄дисесо, на муччати че, тхуллаччайам̣. саче пана сайанака̄ле ра̄гапарийут̣т̣хито хутва̄ ӯруна̄ ва̄ мут̣т̣хина̄ ва̄ ан̇гаджа̄там̣ га̄л̣хам̣ пӣл̣етва̄ мочанаттха̄йа саусса̄хо супати, супантасса часса асучи муччати, сан̇гха̄дисесо. муччанасса̄де аттано дхаммата̄йа муччама̄нам̣ асса̄дети, на упаккамати, муччати, ана̄патти. муттасса̄де аттано дхаммата̄йа мутте т̣ха̄на̄ чуте асучимхи паччха̄ асса̄дентасса вина̄ упаккамена муччати, ана̄патти. метхунасса̄де метхунара̄гена ма̄туга̄мам̣ ган̣ха̄ти, тена асучи муччати, ана̄патти, дуккат̣ам̣ пана а̄паджджати. пхассасса̄до дувидхо аджджхаттико ба̄хиро ча̄ти. таттха аттано нимиттам̣ ‘‘тхаддхам̣, мудуканти джа̄нисса̄мӣ’’ти ва̄ лолабха̄вена ва̄ кӣл̣а̄пайато асучи муччати, ана̄патти. ба̄хирапхассасса̄де пана ка̄йасам̣саггара̄гена иттхим̣ пхусато, а̄лин̇гато ча асучи муччати, ана̄патти, ка̄йасам̣саггасан̇гха̄дисесам̣ пана а̄паджджати.

кан̣д̣ӯванасса̄де даддукаччхупил̣акапа̄н̣ака̄дӣнам̣ ан̃н̃атарена кхаджджама̄нам̣ нимиттам̣ кан̣д̣ӯванасса̄дена кан̣д̣ӯвато асучи муччати, ана̄патти. дассанасса̄де иттхийа̄ анока̄сам̣ упаниджджха̄йато асучи муччати, ана̄патти, дуккат̣ам̣ пана хоти. нисаджджасса̄де ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо нисиннасса муттепи ана̄патти, рахонисаджджа̄патти пана хоти. ва̄часса̄де ма̄туга̄мам̣ метхунаппат̣исам̣йутта̄хи ва̄ча̄хи обха̄сантасса муттепи ана̄патти, дут̣т̣хуллава̄ча̄сан̇гха̄дисесам̣ пана а̄паджджати. гехаситапеме ма̄та̄дӣнам̣ ма̄та̄дипемена а̄лин̇гана̄дим̣ каронтасса муттепи ана̄патти. ванабхан̇гам̣ сантхавакаран̣аттха̄йа иттхийа̄ песитапуппха̄диванабхан̇гасан̃н̃итам̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ ‘‘иттханна̄ма̄йа имам̣ песита’’нти асса̄дена а̄масантасса муттепи ана̄паттӣти. еваметесу мочанасса̄дена а̄патти хотӣти дассетум̣ ‘‘мочету…пе… на̄’’ти вуттам̣. атха ва̄ мочетука̄мам̣ читтам̣ йасса сойам̣ мочетука̄мачитто, тена, иттхамбхӯте каран̣авачанам̣, мочетука̄мачитто хутва̄ти аттхо.

упаккамма̄ти хаттха̄дӣсу йена кеначи нимитте упаккамитва̄ти аттхо. вимочайанти йам̣ антамасо ека̄ кхуддакамаккхика̄ пивеййа, таттакампи вимочентоти аттхо. сукканти нӣлапӣталохитода̄татаккателадакакхӣрададхисаппиван̣н̣асан̇кха̄тесу дасавидхесу суккесу йам̣ кин̃чи суккам̣. ан̃н̃атра супина̄ти йа̄ супинанте суккависсат̣т̣хи хоти, там̣ т̣хапетва̄ти аттхо. саман̣оти йо кочи упасампанно. гаруканти сан̇гха̄дисесам̣. пхусети а̄паджджеййа̄ти аттхо. четана̄ упаккамо муччананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄нӣти. суккависсат̣т̣хисиккха̄падам̣.

11. ида̄ни ка̄йасам̣саггам̣ дассетум̣ ‘‘ка̄йасам̣саггара̄гена̄’’тиа̄дима̄раддхам̣. бхиккху манусситтхийа̄ манусситтхисан̃н̃ӣ хутва̄ ка̄йасам̣саггара̄гена упаккамитва̄ манусситтхим̣ пара̄масанто сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджеййа̄ти йоджана̄. таттха ка̄йасам̣саггара̄гена̄ти хаттхаггахан̣а̄дика̄йасампхассена ра̄гена ка̄йамиссара̄гена. манусситтхинти тадахуджа̄тампи джӣвама̄накаманусситтхим̣. пара̄масанти пара̄масанто, иттхӣти сан̃н̃а̄ иттхисан̃н̃а̄, са̄ асса аттхӣти иттхисан̃н̃ӣ, иттхисан̃н̃ӣ хутва̄ти аттхо. манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, ка̄йасам̣саггара̄го, тена ра̄гена ва̄йа̄мо, хаттхагга̄ха̄дисама̄паджджананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. ка̄йасам̣саггасиккха̄падам̣.

12. ида̄ни дут̣т̣хуллам̣ дассетум̣ ‘‘дут̣т̣хуллава̄часса̄дена̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха дут̣т̣хуллава̄часса̄дена̄ти ваччамаггапасса̄вамаггаметхунадхаммаппат̣исам̣йуттава̄часса̄дара̄гена. маггам̣ ва̄раббха метхунанти ваччамаггапасса̄вамагга̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ маггам̣ ва̄ метхунам̣ ва̄ а̄раббха̄ти аттхо. обха̄сантоти авабха̄санто. манусситтхинти вин̃н̃ум̣ пат̣ибалам̣ субха̄ситадуббха̄ситам̣ дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хуллам̣ саллаккхан̣асаматтхам̣ манусситтхим̣. сун̣ама̄нанти сун̣антим̣. имина̄ пат̣ибала̄йапи иттхийа̄ авин̃н̃аттипатхе т̣хита̄йа дӯтена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ а̄рочентасса дут̣т̣хуллава̄ча̄патти на хотӣти дӣпитам̣ хоти. манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄го, тена ра̄гена обха̄санам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. дут̣т̣хуллава̄часса̄дасиккха̄падам̣.

13. ида̄ни аттака̄мапа̄ричарийам̣ дассетум̣ ‘‘ван̣н̣а’’нтйа̄ди вуттам̣. таттха йо бхиккху аттано ка̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣ам̣ ватва̄ метхунара̄гена иттхим̣ метхунам̣ йа̄чама̄но гарум̣ пхусети самбандхо. ван̣н̣ам̣ ватва̄ти гун̣ам̣ а̄нисам̣сам̣ пака̄сетва̄. аттанока̄мапа̄ричарийа̄йа̄ти метхунадхаммасан̇кха̄тена ка̄мена па̄ричарийа̄ ка̄мапа̄ричарийа̄, аттано аттха̄йа ка̄мапа̄ричарийа̄ аттанока̄мапа̄ричарийа̄, алуттасама̄сойам̣. атха ва̄ аттаноти катваттхе са̄мивачанам̣, аттано ка̄мита̄ иччхита̄ти аттанока̄ма̄, сайам̣ метхунара̄гавасена паттхита̄ти аттхо, аттанока̄ма̄ ча са̄ па̄ричарийа̄ ча̄ти аттанока̄мапа̄ричарийа̄, та̄йа аттанока̄мапа̄ричарийа̄йа, ‘‘етадаггам̣, бхагини, па̄ричарийа̄нам̣, йа̄ ма̄дисам̣ сӣлавантам̣ калйа̄н̣адхаммам̣ брахмача̄рим̣ етена дхаммена паричареййа̄’’ти евам̣ ван̣н̣ам̣ ватва̄ти аттхо. йа̄чадха̄туно двикаммикатта̄ ‘‘иттхим̣ метхунам̣ йа̄чама̄но’’ти вуттам̣. таттха иттхинти дут̣т̣хуллобха̄сане вуттаппака̄рам̣ иттхим̣. манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ра̄го, тена ра̄гена ван̣н̣абхан̣анам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. аттака̄мапа̄ричарийасиккха̄падам̣.

14. ида̄ни сан̃чариттам̣ дассетум̣ ‘‘сандеса’’нтйа̄дима̄раддхам̣. таттха бхиккху пурисасса ва̄ сандесам̣, иттхийа̄ ва̄ сандесам̣ пат̣иггахетва̄ вӣмам̣ситва̄ пачча̄харанто гарукам̣ пхусети самбандхо. таттха сандесанти ‘‘гаччха, бханте, иттханна̄мам̣ ма̄тураккхитам̣ брӯхи ‘хохи кира иттханна̄масса бхарийа̄ дханаккӣта̄’’ти (па̄ра̄. 305) евам̣ вуттам̣ пурисасса са̄санам̣, ‘‘гаччха, бханте, иттханна̄мам̣ пурисам̣ брӯхи ‘ахам̣ тасса бхарийа̄ бхависса̄мӣ’’ти (па̄ра̄. 326-327 тхокам̣ висадисам̣) евам̣ вуттам̣ иттхийа̄ са̄санам̣. пат̣игган̣хитва̄ти ‘‘са̄дху упа̄сака̄’’ти ва̄ ‘‘хотӯ’’ти ва̄ ‘‘а̄рочесса̄мӣ’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ сӣсакампана̄дӣхи ва̄ пат̣игган̣хитва̄ сампат̣иччхитва̄ти аттхо. вӣмам̣ситва̄ти вуттаппака̄рена са̄санам̣ гахетва̄ пурисасса ва̄ иттхийа̄ ва̄ тесам̣ авасса̄рочанака̄нам̣ ма̄та̄пита̄бха̄та̄бхагиниа̄дӣнам̣ ва̄ а̄рочетва̄ти аттхо. харам̣пачча̄ти еттха ‘‘пачча̄хара’’нти ваттаббе чхандаха̄нибхайа̄ хара-саддам̣ пуббанипа̄там̣ катва̄ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. йаттха пахитена таттха гантва̄ тена а̄рочита̄ са̄ иттхӣ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхату ва̄ пат̣иккхипату ва̄ ладжджа̄йа ва̄ тун̣хӣ хоту, пуна а̄гантва̄ тасса пурисасса харанто етта̄вата̄ има̄йа пат̣иггахан̣а̄рочанаппачча̄харан̣асан̇кха̄та̄йа тиван̇гасампаттийа̄ со бхиккху сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджеййа̄ти аттхо. тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, алам̣вачанӣйата̄, пат̣игган̣ханавӣмам̣санаппачча̄харан̣а̄нӣти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. сан̃чариттасиккха̄падам̣.

15. ида̄ни амӯлакам̣ пака̄сетум̣ ‘‘ча̄ветука̄мо’’тиа̄дима̄раддхам̣. ча̄ветука̄мо бхиккху амӯлантимаваттхуна̄ ан̃н̃ам̣ сун̣ама̄нам̣ бхиккхум̣ чоденто ва̄ чода̄пенто ва̄ гарум̣ пхусети самбандхо. таттха ча̄ветука̄моти брахмачарийа̄ ча̄ветука̄мо. чодентоти ‘‘твам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ а̄панноси, ассаман̣оси, асакйапуттийосӣ’’тиа̄дӣхи вачанехи сайам̣ чодентоти аттхо. евам̣ чодентасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо. амӯлантимаваттхуна̄ти йам̣ чодакена чудитакамхи пуггале адит̣т̣хам̣ асутам̣ апарисан̇китам̣, идам̣ етесам̣ дассанасаванапарисан̇китасан̇кха̄та̄нам̣ мӯла̄нам̣ абха̄вато на̄сса мӯланти амӯлам̣, антимам̣ ваттху йасса па̄ра̄джикасса тадидам̣ антимаваттху, амӯлан̃ча там̣ антимаваттху чети амӯлантимаваттху, тена амӯлантимаваттхуна̄, бхиккхуно анурӯпесу екӯнавӣсатийа̄ па̄ра̄джикесу ан̃н̃атарена̄ти аттхо. чода̄пайанти чода̄пайанто, тасса самӣпе т̣хатва̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄петва̄ чода̄пенто тасса а̄н̣аттасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа гарум̣ пхусети аттхо. сун̣ама̄нанти имина̄ параммукха̄ дӯтена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ чодентасса на рухатӣти дӣпитам̣ хоти. параммукха̄ пана саттахи а̄паттиккхандхехи вадантасса дуккат̣ам̣. йам̣ чодети, тасса упасампанноти сан̇кхйӯпагаманам̣, тасмим̣ суддхасан̃н̃ита̄, йена па̄ра̄джикена чодети, тасса дит̣т̣ха̄дивасена амӯлаката̄, ча̄вана̄дхиппа̄йена саммукха̄ чодана̄, тасса тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. амӯлакасиккха̄падам̣.

16. ида̄ни ан̃н̃абха̄гийам̣ дассетум̣ ‘‘лесаматта’’нтиа̄дима̄ха. таттха лесаматтамупа̄да̄йа̄ти джа̄тина̄маготталин̇га̄паттипаттачӣварӯпаджджха̄йа̄чарийасена̄саналесасан̇кха̄тесу дасасу лесесу йо тасмим̣ пуггале диссати, там̣ лесаматтам̣ упа̄да̄йа нисса̄йа бхиккхум̣ брахмачарийа̄ ча̄ветука̄мо амӯлантимаваттхуна̄ сун̣ама̄нам̣ бхиккхум̣ чоденто гарум̣ пхусети аттхо. катхам̣? ан̃н̃о кхаттийаджа̄тико имина̄ чодакена па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджанто дит̣т̣хо хоти, со ан̃н̃ам̣ аттано верим̣ кхаттийаджа̄тикам̣ бхиккхум̣ пасситва̄ там̣ кхаттийаджа̄тилесам̣ гахетва̄ евам̣ ‘‘кхаттийо майа̄ дит̣т̣хо па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджанто, твам̣ кхаттийо па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ а̄панносӣ’’ти ва̄ ‘‘твам̣ со кхаттийо, на̄н̃н̃о, па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панносӣ’’ти ва̄ чодети, евам̣ на̄малеса̄дайопи ведитабба̄. ан̇га̄ни панеттха анантарасадиса̄ни. ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падам̣.

гарука̄паттиниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. ниссаггийаниддесаван̣н̣ана̄

17. ида̄ни чӣваравидхим̣ дассетум̣ ‘‘викаппана’’нтйа̄димуддхат̣ам̣. йо бхиккху ака̄лачӣварам̣ викаппанан̃ча адхит̣т̣ха̄нан̃ча акатва̄ даса̄хам̣ атикка̄мети, тасса бхиккхуно ниссаггийам̣ сийа̄ти пин̣д̣аттхо. таттха ака̄лачӣваранти ака̄ле чӣварам̣, кхомам̣ каппа̄сикам̣ косеййам̣ камбалам̣ са̄н̣ам̣ бхан̇ганти джа̄тито чха чӣвара̄ни, дукӯлам̣ пат̣т̣ун̣н̣ам̣ сома̄рапат̣т̣ам̣ чӣнапат̣т̣ам̣ иддхиджам̣ девадиннанти има̄ни пана чха ануломачӣвара̄ни. тесу дукӯлам̣ са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. пат̣т̣ун̣н̣а̄дӣни тӣн̣и косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджа̄дӣни двайа̄ни кхома̄дӣнам̣ анулома̄ни тесаман̃н̃атарабха̄вато. имесам̣ чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ ака̄лачӣварам̣.

викаппанамадхит̣т̣ха̄нанти еттха пана викаппанӯпагам̣ адхит̣т̣ха̄нӯпаган̃ча евам̣ ведитаббам̣. татра̄йам̣ па̄л̣и – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄йа̄мена ат̣т̣хан̇гулам̣ сугатан̇гулена чатуран̇гулавиттхатам̣ паччхимачӣварам̣ викаппету’’нти (маха̄ва. 358). маджджхимасса пурисасса дӣгхасо две видаттхийо, тирийам̣ видаттхи. две викаппана̄ саммукха̄викаппана̄ ча параммукха̄викаппана̄ ча. катхам̣? ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’ти ваттаббам̣, айам̣ саммукха̄викаппана̄. ‘‘майхам̣ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти, екасса сантике ‘‘имам̣ чӣварам̣ тиссасса бхиккхуно викаппемӣ’’ти ваттаббам̣, айам̣ апара̄пи саммукха̄викаппана̄. тена бхиккхуна̄ ‘‘тиссасса бхиккхуно сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти, ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппанаттха̄йа даммӣ’’ти ваттаббам̣, тена ваттаббо ‘‘ко те митто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄ самбхатто ва̄’’ти, тато итарена ‘‘тиссо бхиккхӯ’’ти ваттаббам̣, пуна тена ‘‘ахам̣ тиссасса бхиккхуно даммӣ’’ти ваттаббам̣, айам̣ параммукха̄викаппана̄. ‘‘тиссасса бхиккхуно сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ карохӣ’’ти вутте паччуддха̄ро на̄ма хоти. бахуке ‘‘има̄нӣ’’ти, ахаттхапа̄се ‘‘етам̣, ета̄нӣ’’ти ва̄. евам̣ викаппанан̃ча акатва̄ти аттхо.

тичӣварасса пана пама̄н̣ам̣ уккат̣т̣хапариччхедена сугатачӣварато ӯнакам̣ ват̣т̣ати, ла̄макапариччхедена сан̇гха̄т̣ийа̄, уттара̄сан̇гасса ча дӣгхато мут̣т̣хипан̃чакам̣, тирийам̣ мут̣т̣хиттикам̣, антарава̄сако дӣгхато мут̣т̣хипан̃чако, тирийам̣ двихаттхопи ад̣д̣хатеййо ва̄ ват̣т̣ати. вуттаппама̄н̣ато адхикан̃ча ӯнакан̃ча ‘‘париккха̄рачол̣а’’нти адхит̣т̣ха̄таббам̣. две чӣварасса адхит̣т̣ха̄на̄ ка̄йена ва̄ адхит̣т̣хети, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣хети. тичӣварам̣ адхит̣т̣хахантена раджитва̄ каппабиндум̣ датва̄ пура̄н̣асан̇гха̄т̣им̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти паччуддхаритва̄ навам̣ сан̇гха̄т̣им̣ хаттхена гахетва̄ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄рам̣ каронтена ка̄йена адхит̣т̣ха̄табба̄, идам̣ ка̄йена адхит̣т̣ха̄нам̣. там̣ йена кеначи сарӣра̄вайавена апхусантасса на ват̣т̣ати. ва̄ча̄йа адхит̣т̣ха̄нам̣ пана вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ча̄йа адхит̣т̣ха̄таббам̣, саче хаттхапа̄се ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти, саче ахаттхапа̄се т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. еса найо уттара̄сан̇ге, антарава̄саке ча. тичӣвара̄дӣни сабба̄ни екато катва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни париккха̄рачол̣а̄ни адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣атӣти. евам̣ адхит̣т̣ха̄нан̃ча акатва̄ти аттхо.

даса аха̄ни даса̄хам̣. атима̄петӣти атикка̄мети. тасса̄ти тасса бхиккхуно. ниссаггийанти ниссаджджанам̣ ниссаггийам̣, пуббабха̄ге каттаббасса винайакаммассетам̣ на̄мам̣, ниссаггийамасса аттхӣти ниссаггийам̣, ким̣ там̣? па̄читтийам̣, там̣ атикка̄майато саханиссаггийавинайакаммам̣ па̄читтийам̣ сийа̄, айаметтха аттхо. там̣ панетам̣ чӣварам̣ йам̣ дивасам̣ уппаннам̣, тасса йо арун̣о, со уппаннадивасаниссито, тасма̄ чӣваруппа̄дадивасена саддхим̣ ека̄дасе арун̣уггамане даса̄ха̄тиккамитам̣ хотӣти. чӣварасса аттано сантаката̄, джа̄типпама̄н̣айуттата̄, чхиннапалибодхабха̄во, атирекачӣварата̄, даса̄ха̄тиккамоти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. пат̣хамакатхинасиккха̄падам̣.

18. ида̄ни дутийам̣ дассетум̣ ‘‘бхиккхусаммутийа̄’’тйа̄дима̄раддхам̣. йо бхиккхусаммутим̣ ваджджетва̄ ка̄лан̃ча вина̄ адхит̣т̣хитам̣ тичӣварам̣ ека̄хам̣ атиккама̄пети, тасса ниссаггийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха бхиккхусаммутийа̄н̃н̃атра̄ти йам̣ сан̇гхо гила̄насса бхиккхуно тичӣварена виппава̄сасаммутим̣ дети, там̣ т̣хапетва̄. тичӣварамадхит̣т̣хитанти каран̣аттхе упайогавачанам̣, тена тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нанайена адхит̣т̣хитесу сан̇гха̄т̣иа̄дӣсу йена кеначи чӣварена. ека̄ханти екараттам̣. атима̄петӣти виппавасати, вийутто васатӣти аттхо. тасса аладдхасаммутикасса бхиккхуно екараттампи чӣварена виппава̄сато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ сийа̄ти аттхо. самайам̣ вина̄ти чӣварака̄лам̣ ваджджетва̄. адхит̣т̣хитачӣварата̄, анаттхатакатхината̄, аладдхасаммутита̄, раттивиппава̄соти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. дутийакатхинасиккха̄падам̣.

19. ида̄ни пура̄н̣ачӣварам̣ дассетум̣ ‘‘ан̃н̃а̄тика̄’’тйа̄ди а̄раддхам̣. таттха ан̃н̃а̄тика̄ти ан̃н̃а̄тика̄йа ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо’’тиа̄дӣсу вийа, ан̃н̃а̄тика̄йа нева ма̄тусамбандхена на питусамбандхена самбаддха̄йа̄ти вуттам̣ хоти. бхиккхунийа̄ти ат̣т̣хава̄чикакаммена упасампанна̄йа. а̄кот̣а̄петӣти пахара̄пети. танти ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ бхавеййа̄ти аттхо. пура̄н̣ачӣварата̄, упача̄ре т̣хатва̄ ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ а̄н̣а̄панам̣, тасса̄ дхована̄дӣни ча̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. пура̄н̣ачӣварасиккха̄падам̣.

20. кин̃чи мӯлаканти кин̃чи па̄бхатам̣. чӣвара̄да̄нети чӣварасса а̄да̄не чӣвараппат̣иггахан̣е. викаппанӯпагачӣварата̄, па̄риваттака̄бха̄во, ан̃н̃а̄тика̄йа хаттхато гахан̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. чӣвараппат̣иггахан̣асиккха̄падам̣.

21. аппава̄ританти ‘‘вадеййа̄тха, бханте, йена аттхо’’ти иччха̄питам̣ иччхам̣ ручим̣ уппа̄дитам̣, на пава̄ританти аппава̄ритам̣. вин̃н̃а̄пентасса̄ти йа̄чантасса. ан̃н̃атра самайа̄ти нат̣т̣хачӣварака̄лам̣ т̣хапетва̄. викаппанӯпагачӣварата̄, самайа̄бха̄во, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падам̣.

22. раджатанти рӯпийам̣. джа̄тарӯпанти суван̣н̣ам̣. ма̄саканти тайо ма̄сака̄ лохама̄сако да̄рума̄сако джатума̄сакоти. таттха лохама̄сакоти тамбалоха̄дӣхи катама̄сако. да̄рума̄сакоти са̄рада̄руна̄ ва̄ вел̣упесика̄йа ва̄ антамасо та̄лапан̣н̣енапи рӯпам̣ чхиндитва̄ катама̄сако. джатума̄сакоти ла̄кха̄йа ва̄ ниййа̄сена ва̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ катама̄сако. каха̄пан̣анти суван̣н̣амайам̣ ва̄ рӯпийамайам̣ ва̄ па̄катикам̣ ва̄. ган̣хеййа̄ти аттано аттха̄йа дӣйама̄нам̣ ва̄ каттхачи т̣хитам̣ ва̄ ниппариггахам̣ дисва̄ сайам̣ ган̣хеййа. ган̣ха̄пеййа̄ти тадева ан̃н̃ена га̄ха̄пеййа. ниссаггӣти гахан̣а̄дӣсу йам̣ кин̃чи каронтасса агханабаддхесу ваттхуган̣ана̄йа ниссагги сийа̄ти аттхо. са̄дийеййа ва̄ти ка̄йава̄ча̄хи аппат̣иккхипитва̄ читтена адхива̄сеййа. джа̄тарӯпараджатабха̄во, аттуддесиката̄, гахан̣а̄дӣсу ан̃н̃атарабха̄воти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. рӯпийаппат̣иггахан̣асиккха̄падам̣.

23. раджата̄дичатуббидхам̣ акаппийам̣ каппийена̄пи париваттеййа сахадхаммике т̣хапетва̄, ниссаггийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха акаппийанти акаппийаваттхум̣. каппийена̄ти каппийаваттхуна̄. сахадхаммикети бхиккхубхиккхуниса̄ман̣ераса̄ман̣ерисиккхама̄насан̇кха̄те пан̃ча сахадхаммике. рӯпийабха̄во, париваттанан̃ча̄ти има̄неттха две ан̇га̄ни. рӯпийапариваттанасиккха̄падам̣.

24. ‘‘имам̣ паттам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’тиа̄дина̄ викаппанан̃ча ‘‘имам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ адхит̣т̣ха̄нан̃ча акатва̄ти аттхо. пама̄н̣иканти еттха̄йам̣ виниччхайо – анупахатапура̄н̣аса̄литан̣д̣ула̄нам̣ сукот̣т̣итапарисуддха̄нам̣ две магадхана̄л̣ийо гахетва̄ техи тан̣д̣улехи ануттан̣д̣уламакилиннамапин̣д̣итам̣ сувисадам̣ кундамакул̣ара̄сисадисам̣ авасса̄витоданам̣ пачитва̄ ниравасесам̣ патте паккхипитва̄ тасса оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣о на̄тигхано на̄титануко хаттхаха̄рийо саббасамбха̄расан̇кхато муггасӯпо паккхипитаббо, тато а̄лопасса анурӯпам̣ йа̄вачарима̄лопаппахонакам̣ маччхамам̣са̄дибйан̃джанам̣ паккхипитаббам̣. саппителатаккарасакан̃джика̄дӣни пана аган̣анӯпага̄ни хонти. та̄ни хи оданагатика̄ни нева ха̄петум̣, на вад̣д̣хетум̣ сакконти. еваметам̣ саббампи паккхиттам̣ саче пана паттасса мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, суттена ва̄ хӣрена ва̄ чхиндантасса суттасса ва̄ хӣрасса ва̄ хет̣т̣химантам̣ пхусати, айам̣ уккат̣т̣хо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ уккат̣т̣хомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти, антогатамева хоти, айам̣ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо на̄ма. уккат̣т̣хато упад̣д̣хаппама̄н̣о маджджхимо. маджджхимато упад̣д̣хаппама̄н̣о омако. тесампи вуттанайенева пабхедо ведитаббо. иччетесу уккат̣т̣хуккат̣т̣хо ча омакомако ча̄ти две апатта̄, сеса̄ сатта патта̄ пама̄н̣айутта̄ на̄ма̄ти евам̣ пама̄н̣ена йутто пама̄н̣ико, там̣ пама̄н̣икам̣. паттанти саттасу паттесу ан̃н̃атарам̣ паттам̣. паттасса аттано сантаката̄, пама̄н̣айуттата̄, адхит̣т̣ха̄нӯпагата̄, атирекапаттата̄, даса̄ха̄тиккамоти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. пат̣хамапаттасиккха̄падам̣.

25. йо бхиккху пан̃чабандханато ӯнапатте сати парам̣ пана навам̣ паттам̣ вин̃н̃а̄пети, тассапи бхиккхуно ниссаггийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха паранти ан̃н̃ам̣, ‘‘навам̣ патта’’нтимина̄ тулйа̄дхикаран̣ам̣. адхит̣т̣ха̄нӯпагапаттасса ӯнапан̃чабандханата̄, аттуддесиката̄, катавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. ӯнапан̃чабандханасиккха̄падам̣.

26. йо саппитела̄дикам̣ пана бхесаджджам̣ пат̣иггахетва̄ сатта̄хапарамам̣ саннидхика̄ракам̣ бхун̃джанто сатта̄хам̣ атикка̄мети, тасса ниссаггийам̣ сийа̄ти аттхо. таттха саппитела̄диканти еттха а̄ди-саддо наванӣтамадхупха̄н̣итам̣ сан̇ган̣ха̄ти. таттха саппи на̄ма гава̄дӣнам̣ саппи, йесам̣ мам̣сам̣ каппати, тесам̣ саппи, татха̄ наванӣтам̣. телам̣ на̄ма тиласа̄сапамадхукаеран̣д̣аваса̄дӣхи ниббаттам̣. мадху на̄ма маккхика̄мадхумева. уччхурасам̣ упа̄да̄йа пана апакка̄ ва̄ аваттхукапакка̄ ва̄ сабба̄пи уччхувикати пха̄н̣итанти ведитаббам̣. бхесаджджавидха̄насиккха̄падам̣.

27. бхиккхусса чӣварам̣ датва̄ пуна там̣ чӣварам̣ сакасан̃н̃а̄йа аччхиндантасса ва̄ аччхинда̄пайатопи ва̄ ниссаггийам̣ сийа̄ти йоджана̄. таттха датва̄ти веййа̄вачча̄дӣни пачча̄сӣсама̄но датва̄. аччхиндантасса̄ти веййа̄вачча̄дӣни акаронтам̣ дисва̄ балакка̄рена ган̣хантасса, татха̄ аччхинда̄пайатоти. викаппанӯпагачӣварата̄, са̄мам̣динната̄, сакасан̃н̃ита̄, упасампанната̄, кодхавасена аччхинданам̣ ва̄ аччхинда̄панам̣ ва̄ти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. аччхинданасиккха̄падам̣.

28. аппава̄ритам̣ ан̃н̃а̄тим̣ гахапатим̣ суттам̣ йа̄читва̄ н̃а̄типпава̄рите ваджджетва̄ тантава̄йехи чӣварам̣ ва̄йа̄пентасса ниссаггийам̣ сийа̄ти пин̣д̣аттхо. таттха суттанти чхаббидхам̣ кхомасутта̄дикам̣ ва̄ тесам̣ ануломам̣ ва̄. йа̄чийа̄ти чӣвараттха̄йа йа̄читва̄. чӣвараттха̄йа вин̃н̃а̄питасуттам̣, аттуддесиката̄, акаппийатантава̄йена акаппийавин̃н̃аттийа̄ ва̄йа̄пананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. суттавин̃н̃аттисиккха̄падам̣.

29. йо бхиккху сан̇гхасса парин̣атам̣ ла̄бхам̣ джа̄нанто аттано парин̣а̄мети, тасса ниссаггийам̣ сийа̄ти аттхо. таттха джа̄нанти джа̄нанто. ла̄бханти лабхитаббам̣ чӣвара̄диваттхум̣. парин̣атанти сан̇гхасса ниннам̣ сан̇гхасса пон̣ам̣ сан̇гхасса паббха̄рам̣ хутва̄ т̣хитам̣. аттано парин̣а̄метӣти ‘‘майхам̣ детха̄’’тиа̄дӣни ваданто аттани ниннам̣ кароти. сан̇гхе парин̣атабха̄во, там̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄манам̣, пат̣ила̄бхоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. парин̣а̄манасиккха̄падам̣.

ниссаггийаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. па̄читтийаниддесаван̣н̣ана̄

30. ида̄ни па̄читтийам̣ дассетум̣ ‘‘сампаджа̄намуса̄ва̄де’’тйа̄ди а̄раддхам̣. таттха сампаджа̄намуса̄ва̄дети нимиттаттхе бхуммавачанам̣, тасма̄ йо бхиккху сампаджа̄нанто муса̄ вадати, тасса таннимиттам̣ там̣хету таппаччайа̄ па̄читтийам̣ удӣританти аттхо. бхиккхун̃ча омасантасса̄ти джа̄тина̄маготтакаммасиппавайаа̄ба̄дхалин̇гакилеса̄паттиаккосесу бхӯтена ва̄ абхӯтена ва̄ йена кеначи мукхасаттина̄ бхиккхум̣ овиджджхантасса бхиккхуно па̄читтийам̣ удӣританти аттхо. песун̃н̃ахаран̣епи ча̄ти бхиккхусса песун̃н̃ахаран̣е, джа̄тиа̄дӣхи аккосаваттхӯхи бхиккхум̣ аккосантасса бхиккхуно сутва̄ бхиккхуно пийакамйата̄йа ва̄ бхеда̄дхиппа̄йена ва̄ йо аккуддхо, тасса бхиккхусса ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ песун̃н̃ахаран̣авачане па̄читтийам̣ удӣританти аттхо.

31. сан̇гӣтиттайама̄рул̣хам̣ пит̣акаттайам̣ дхаммам̣ бхиккхун̃ча бхиккхунин̃ча т̣хапетва̄ ан̃н̃ена пуггалена саддхим̣ екато падам̣ падам̣ бхан̣антасса бхиккхуно падаган̣ана̄йа па̄читтийам̣ удӣританти самуда̄йаттхо.

32. анупасампанненева̄ти бхиккхум̣ т̣хапетва̄ антамасо па̄ра̄джикаваттхубхӯтена тираччха̄нагатена̄пи саха тираттийам̣ сайитва̄ чатуттхадивасе аттхан̇гате сӯрийе пуна сахасеййа̄йа па̄читти сийа̄ти самбандхо. таттха сахасеййа̄йа̄ти саббаччханнапариччхинне, йебхуййеначчханнапариччхинне ва̄ сена̄сане пубба̄парийена ва̄ екаккхан̣е ва̄ екато нисаджджана̄йа. таттха чхаданам̣ ана̄хачча дийад̣д̣хахаттхуббедхена па̄ка̄ра̄дина̄ париччхиннампи саббапариччхиннамиччева ведитаббам̣.

33. екараттампи иттхийа̄ саддхим̣ сеййам̣ каппайато тасса бхиккхунопи па̄читти сийа̄ти аттхо. таттха иттхийа̄ти антамасо тадахуджа̄та̄йапи манусситтхийа̄. десентасса вина̄ вин̃н̃ум̣, дхамман̃ча чхаппадуттаринти вин̃н̃ум̣ пурисам̣ вина̄ иттхийа̄ чхаппадато уттарим̣ дхаммам̣ десентасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти аттхо. таттха ‘‘чхаппадуттари’’нти еттха еко га̄тха̄па̄до екам̣ паданти евам̣ саббаттха падаппама̄н̣ам̣ ведитаббам̣. чха пада̄ни чхаппадам̣, чхаппадато уттарим̣ чхаппадуттарим̣.

34. бхиккхусаммутим̣ т̣хапетва̄ бхиккхуно дут̣т̣хуллам̣ ваджджам̣ абхиккхуно вадантасса па̄читтийам̣ удӣританти аттхо. таттха дут̣т̣хулланти идха сан̇гха̄дисесам̣ адхиппетам̣. бхиккхусаммутийа̄ти йам̣ сан̇гхо абхин̣ха̄паттикасса бхиккхуно а̄йатим̣ сам̣вараттха̄йа а̄паттӣнан̃ча кула̄нан̃ча парийантам̣ катва̄ ва̄ акатва̄ ва̄ тиккхаттум̣ апалокетва̄ катикам̣ кароти, там̣ т̣хапетва̄. абхиккхуноти анупасампаннасса. вадантасса̄ти а̄рочентасса.

35. йо акаппийам̣ патхавим̣ кхан̣еййа ва̄ кхан̣а̄пеййа ва̄, тасса па̄читтийам̣ сийа̄. таттха акаппийанти уддханапачана̄дивасена ва̄ татха̄ татха̄ адад̣д̣ха̄ ва̄ джа̄тапатхавӣ вуччати. са̄ тивидха̄ суддхамиссапун̃джавасена. таттха суддхапатхавӣ на̄ма пакатийа̄ суддхапам̣су ва̄ суддхаматтика̄ ва̄. миссапатхавӣ на̄ма йаттха пам̣суто ва̄ маттикато ва̄ па̄са̄н̣асаккхаракатхаламарумбава̄лука̄су ан̃н̃атарасса татийабха̄го хоти. пун̃джапатхавӣ на̄ма атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо пам̣супун̃джо ва̄ маттика̄пун̃джо ва̄ хоти. вутталаккхан̣ена пана миссакапун̃джопи пит̣т̣хипа̄са̄н̣е т̣хитасукхумараджампи ча деве пхусайанте саким̣ че тинтам̣, ча̄тума̄саччайена тинтока̄со пун̃джапатхавӣсан̇кхамева гаччхати. йо бхиккху бхӯтага̄мам̣ викопеййа, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха бхӯтага̄манти бхаванти, абхавум̣ ча̄ти бхӯта̄, джа̄йанти вад̣д̣ханти джа̄та̄ вад̣д̣хита̄ ча̄ти аттхо, га̄моти ра̄си, бхӯта̄нам̣ га̄мо, бхӯта̄ ева ва̄ га̄моти бхӯтага̄мо, патит̣т̣хитахаритатин̣аруккха̄дӣнаметам̣ адхивачанам̣. там̣ бхӯтага̄мам̣. викопеййа̄ти чхеданабхедана̄дӣни кареййа.

36. йо бхиккху сан̇гхикам̣ ман̃ча̄дим̣ аджджхока̄се сантхаран̣а̄дикам̣ катва̄ а̄пуччхана̄дикам̣ акатва̄ йа̄ти, тасса па̄читти сийа̄ти аттхо. таттха сан̇гхиканти сан̇гхасса сантакам̣. ман̃ча̄динти еттха а̄ди-саддена пӣт̣хабхисикоччха̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. сантхаран̣а̄диканти сантхаран̣а̄дим̣ катва̄ ва̄ ка̄ра̄петва̄ ва̄. а̄пуччхана̄диканти а̄пуччханам̣ ва̄ уддхаран̣ам̣ ва̄ уддхара̄панам̣ ва̄ти аттхо. йа̄тӣти гаччхати.

37. йо бхиккху сан̇гхика̄васатхе сеййам̣ сантхаран̣а̄дикам̣ катва̄ а̄пуччхана̄дикам̣ акатва̄ йа̄ти, тасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти аттхо. таттха сан̇гхика̄васатхети сан̇гхасса сантаке а̄васатхе виха̄ре габбхе ва̄ ан̃н̃асмим̣ ва̄ саббапариччхинне гуттасена̄сане. сеййанти бхиси чимилика̄ па̄вуран̣ам̣ уттараттхаран̣ам̣ бхӯматтхаран̣ам̣ тат̣т̣ика̄ чаммаккхан̣д̣ам̣ нисӣданам̣ паччаттхаран̣ам̣ тин̣асантха̄ро пан̣н̣асантха̄роти евама̄дикам̣. сантхаран̣а̄диканти тесу йена кеначи аттхаран̣а̄дикам̣ катва̄ ва̄ ка̄ра̄петва̄ ва̄.

38-9. йо пана бхиккху джа̄нам̣ саппа̄н̣акам̣ тойам̣ парибхун̃джайе, тасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти йоджана̄. таттха джа̄нам̣ саппа̄н̣аканти ‘‘саппа̄н̣акамида’’нти дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена джа̄нанто. тойанти удакам̣. парибхун̃джайети парибхун̃джеййа. йо бхиккху па̄риваттакам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ чӣварам̣ дети, тасса бхиккхуно па̄читти сийа̄. чӣвараппат̣иггахан̣асиккха̄паде бхиккху пат̣игга̄хако идха бхиккхунӣ, айам̣ висесо. ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ чӣварам̣ сиббатопи тасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти аттхо. чӣваранти нива̄санапа̄рупанӯпагам̣. сиббатоти сайам̣ сиббантасса сӯчим̣ павесетва̄ нӣхаран̣е пайогаган̣ана̄йа па̄читти. сибба̄пентасса пана ‘‘сибба̄’’ти вутто сачепи саббам̣ сӯчикаммам̣ нит̣т̣ха̄песи, екамева па̄читти, а̄н̣аттасса пайогаган̣ана̄йа па̄читти хоти. пава̄ретва̄на атириттам̣ ака̄ретва̄ бхун̃джато па̄читти сийа̄ти аттхо. татра̄йам̣ виниччхайо – одано сатту кумма̄со маччхо мам̣санти пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ са̄сапаматтампи аджджхохаритва̄ бходжанам̣ пат̣иккхепам̣ катва̄ ан̃н̃ена ирийа̄патхена ‘‘аламетам̣ сабба’’нти атириттам̣ ака̄ретва̄ парибхун̃джато па̄читти хотӣти.

40. йо бхиккху а̄са̄дана̄пеккхо бхутта̄вим̣ пава̄ритам̣ бхиккхум̣ ‘‘ханда, бхиккху, кха̄да ва̄ бхун̃джа ва̄’’ти анатириттена пава̄рети, бходжане бхутте тасса па̄читтийам̣ удӣританти аттхо. таттха а̄са̄дана̄пеккхоти а̄са̄данам̣ чоданам̣ ман̇кукаран̣абха̄вам̣ апеккхама̄но.

41-2. йо бхиккху саннидхибходжанам̣ бхун̃джеййа, тасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти аттхо. таттха саннидхибходжананти пат̣иггахетва̄ екараттам̣ вӣтина̄митабходжанам̣. вика̄ле йа̄вака̄ликам̣ бхун̃джато ва̄пи па̄читти сийа̄ти йоджана̄. таттха вика̄лети вигатака̄ле, маджджханхика̄тиккамато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва арун̣уггамана̄ти аттхо. йа̄вака̄ликанти ванамӯлапхала̄дикам̣ а̄мисабходжанам̣. агила̄но бхиккху пан̣ӣтакам̣ саппибхатта̄дикампи вин̃н̃а̄петва̄на бхун̃джеййа, тасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти йоджана̄. таттха агила̄ноти каллако. пан̣ӣтаканти саппителамадхупха̄н̣итамаччхамам̣сакхӣрададхисан̇кха̄техи сам̣сат̣т̣хам̣ саттадхан̃н̃аниббаттам̣ пан̣ӣтабходжанам̣. йо бхиккху дантакат̣т̣ходакам̣ ваджджетва̄ аппат̣иггахитакам̣ бхун̃джеййа, па̄читти сийа̄ти аттхо. таттха аппат̣иггахитанти ка̄йена ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхена ва̄ ган̣хантасса хаттхапа̄се т̣хатва̄ ка̄йака̄йаппат̣ибаддханиссаггийа̄нам̣ ан̃н̃атарена на диннам̣ аппат̣иггахитам̣ на̄ма.

43. йо бхиккху титтхийасса сахаттхато кин̃чи бхун̃джитаббам̣ дадеййа, тасса па̄читти сийа̄ти самбандхо. таттха титтхийасса̄ти ан̃н̃атиттхийасса. кин̃чи бхун̃джитаббанти йам̣ кин̃чи бходжанӣйам̣. сахаттхатоти сахаттха̄. йо бхиккху ма̄туга̄мена екато рахо нисаджджам̣ каппеййа, тасса па̄читти сийа̄ти самбандхо. таттха рахоти пат̣иччханне. каппети каппеййа. екатоти саддхим̣.

44. сура̄мерайапа̄непӣти еттха пит̣т̣ха̄дӣхи катам̣ маджджам̣ сура̄. пуппха̄дӣхи като а̄саво мерайам̣. йо бхиккху тадубхайампи бӣджато пат̣т̣ха̄йа кусаггена̄пи пивати, тасса таппа̄напаччайа̄ па̄читтийам̣ удӣританти аттхо. ан̇гулипатодаке ча̄пӣти ан̇гулӣхи упакаччхака̄дӣнам̣ гхат̣т̣анапаччайа̄ па̄читти сийа̄ти аттхо. хасадхаммепи чодакети упаригоппхаке удаке хасадхамме кӣл̣а̄нимиттам̣ тасса па̄читти сийа̄ти аттхо.

45. ана̄дарепи па̄читтӣти пуггаласса ва̄ дхаммасса ва̄ ана̄даракаран̣епи па̄читти сийа̄ти аттхо. йо бхиккху упасампаннена пан̃н̃аттена вуччама̄но тасса ва̄ вачанам̣ акаттука̄мата̄йа, там̣ ва̄ дхаммам̣ асиккхитука̄мата̄йа ана̄дарийам̣ кароти, тасса тасмим̣ ана̄дарийе па̄читти сийа̄ти аттхо. бхайа̄накам̣ катхам̣ катва̄ ва̄ бхайа̄накам̣ рӯпам̣ дассетва̄ ва̄ бхиккхум̣ бхӣсайатопи па̄читти сийа̄ти аттхо.

46. йо бхиккху агила̄но кин̃чи паччайам̣ т̣хапетва̄ джотим̣ джалеййа ва̄ джала̄пеййа ва̄, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха кин̃чи паччайанти падӣпуджджаланам̣ ва̄ паттапачана̄дӣсу джотикаран̣ам̣ ва̄ти еварӯпам̣ паччайам̣ т̣хапетва̄. джотинти аггим̣.

47-8. каппабиндум̣ ана̄да̄йа навачӣварабхогино навам̣ чӣварам̣ бхун̃джантасса па̄читти сийа̄ти аттхо. каппабиндунти мораккхиман̣д̣аламан̇гулапит̣т̣хӣнам̣ ан̃н̃атараппама̄н̣ам̣ каппабиндум̣. ана̄да̄йа̄ти ана̄дийитва̄. бхиккхуно чӣвара̄дикам̣ париккха̄рам̣ апанетва̄ нидхентасса ва̄ нидха̄пентасса ва̄ хаса̄пеккхасса бхиккхуно па̄читти сийа̄ти аттхо. чӣвара̄диканти а̄ди-саддена паттанисӣданасӯчигхарака̄йабандхана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. нидхентасса̄ти нидахантасса. хаса̄пеккхасса̄ти хаса̄дхиппа̄йасса. джа̄нам̣ па̄н̣ам̣ хане бхиккху, тираччха̄нагатампи ча̄ти йо бхиккху ‘‘па̄н̣о’’ти джа̄нанто тираччха̄нагатам̣ па̄н̣ам̣ кхуддакампи махантампи ханеййа, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти аттхо.

49. чха̄детука̄мо чха̄дети, дут̣т̣хуллам̣ бхиккхунопи ча̄ти йо бхиккху бхиккхуно дут̣т̣хулласан̇кха̄там̣ сан̇гха̄дисесам̣ чха̄детука̄мо хутва̄ чха̄дети, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти аттхо. иттхийа̄ саха сам̣видха̄йа га̄мантарагатасса бхиккхуно па̄читтийам̣ сийа̄ти йоджана̄.

50. бхиккхум̣ ва̄ пахареййа̄тха̄ти йо бхиккху бхиккхум̣ пахареййа, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти йоджана̄. таласаттикамуггирети йо бхиккху пахаран̣а̄ка̄рам̣ дассенто ка̄йам̣ ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхам̣ ва̄ уггиреййа, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти аттхо. чодеййа ва̄ чода̄пеййа, бхиккхум̣ амӯлакена ча̄ти йо бхиккху бхиккхум̣ амӯлакена сан̇гха̄дисесена чодеййа ва̄ чода̄пеййа ва̄, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти аттхо. таттха амӯлакена̄ти дит̣т̣ха̄димӯлавирахитена.

51. куккуччуппа̄дане ча̄пӣти ‘‘ӯнавӣсативассо твам̣ ман̃н̃е’’тиа̄дӣни бхан̣анто куккуччам̣ уппа̄деййа, тасса куккуччуппа̄данапаччайа̄ па̄читтийам̣ хоти. йо бхиккху бхан̣д̣анаттха̄йа бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ вачанам̣ сотум̣ упассутим̣ йа̄ти, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха бхан̣д̣анаттха̄йа̄ти калахаттха̄йа. бхан̣д̣анаджа̄та̄нанти калахаджа̄та̄нам̣. упассутинти сутисамӣпам̣.

52. йо бхиккху сан̇гхасса парин̣а̄митам̣ йам̣ ла̄бхам̣, там̣ парапуггаласса на̄мети, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха на̄метӣти парин̣а̄мети. пуччхам̣ акатва̄ти ‘‘вика̄ле га̄маппавесанам̣ а̄пуччха̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘га̄мам̣ пависисса̄мӣ’’ти ва̄ ана̄пуччхитва̄. сантабхиккхунти антоупача̄расӣма̄йа дассанӯпача̄ре бхиккхум̣ дисва̄ йам̣ сакка̄ хоти пакативачанена а̄пуччхитум̣, та̄дисам̣ виджджама̄нам̣ бхиккхум̣. га̄масса̄ти га̄мам̣, камматтхе са̄мивачанам̣. гатети сампада̄наттхе бхуммавачанам̣, гатасса̄ти аттхо. сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччхитва̄ вика̄ле га̄мам̣ гатасса бхиккхуно па̄читтийам̣ сийа̄ти аттхо. сесам̣ утта̄намева̄ти.

па̄читтийаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. пакин̣н̣аканиддесаван̣н̣ана̄

53. ида̄ни пакин̣н̣акам̣ дассетум̣ ‘‘сан̇гхика’’нтйа̄ди а̄раддхам̣. таттха йо бхиккху иссаро хутва̄ сан̇гхикам̣ гарубхан̣д̣ам̣ ан̃н̃асса дети, тасса тхуллаччайам̣ сийа̄. тхеййа̄йа ан̃н̃асса дети, йатха̄ваттху па̄ра̄джика̄ди сийа̄, дуккат̣аваттху дуккат̣ам̣, тхуллаччайаваттху тхуллаччайам̣, па̄ра̄джикаваттху па̄ра̄джикам̣ сийа̄ти вуттам̣ хоти.

54. куса̄димайачӣра̄нӣти еттха а̄ди-саддо ва̄капхалакам̣ сан̇ган̣ха̄ти, кусамайачӣрам̣ ва̄камайачӣрам̣ пхалакамайачӣранти. таттха кусе гантхетва̄ катачӣрам̣ кусамайачӣрам̣. ва̄камайачӣрам̣ на̄ма та̄паса̄нам̣ ваккалам̣. пхалакамайачӣрам̣ на̄ма пхалакасан̣т̣ха̄на̄ни пхалака̄ни сиббетва̄ катачӣрам̣. камбалам̣ кесава̄ладжанти кесаджам̣ камбалам̣ ва̄ладжам̣ камбалам̣, кесакамбалам̣ ва̄лакамбаланти аттхо. кесехи танте ва̄йитва̄ катакамбалам̣ кесакамбалам̣. чамарива̄лехи ва̄йитва̄ катакамбалам̣ ва̄лакамбалам̣. самайам̣ вина̄ти нат̣т̣хачӣварака̄лам̣ т̣хапетва̄. дха̄райато дха̄райантасса. лӯкапаккха̄джинаккхипанти улӯкапаккхиаджинаккхипам̣. таттха улӯкапаккхӣти улӯкасакун̣апаккхехи катанива̄санам̣. аджинаккхипанти саломам̣ сакхурам̣ аджинамигачаммам̣. нат̣т̣хачӣварака̄лам̣ т̣хапетва̄ имесу саттасу ваттхӯсу йам̣ кин̃чи дха̄райато тхуллаччайам̣ сийа̄ти аттхо.

55. саттхакена каттаббам̣ каммам̣ саттхакаммам̣, тасмим̣ саттхакамме. ваттхимхи каттаббам̣ каммам̣ ваттхикаммам̣, тасмим̣ ваттхикамме. сам̣ нимиттанти аттано ан̇гаджа̄там̣. там̣ чхиндато тхуллаччайам̣ сийа̄ти самбандхо. мам̣са̄дибходжанети еттха а̄ди-саддо ат̣т̣хилохитачаммалома̄ни сан̇ган̣ха̄ти. тасма̄ манусса̄нам̣ мам̣саат̣т̣хилохитачаммаломабходжанапаччайа̄ тхуллаччайам̣ сийа̄ти аттхо.

56. кадалеракаккадусса̄нӣти еттха кадалиеракааккава̄кехи ката̄ни ваттха̄ни дха̄райантасса дуккат̣ам̣. поттхаканти макачива̄кехи катам̣ поттхакадуссам̣. саббапӣта̄диканти еттха а̄ди-саддена саббалохитакасаббакан̣хакасаббаман̃джет̣т̣хикам̣ сан̇ган̣ха̄ти. таттха саббамева нӣлакам̣ саббанӣлакам̣. евам̣ сесесупи. нӣлам̣ умма̄рапуппхаван̣н̣ам̣. пӣтам̣ кан̣ика̄рапуппхаван̣н̣ам̣. лохитам̣ джайасуманапуппхаван̣н̣ам̣. кан̣хакам̣ адда̄рит̣т̣хакаван̣н̣ам̣. ман̃джет̣т̣хикам̣ ла̄кха̄расаван̣н̣ам̣. имесу ат̣т̣хасу ваттхӯсу йам̣ кин̃чи дха̄райантасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо.

57-8. хаттхиссурагасон̣а̄нанти хаттхиассаурагасон̣а̄нам̣ мам̣сам̣ ат̣т̣хирудхирачаммалома̄ни. сӣхабйаггхаччхадӣпинанти сӣхабйаггхааччхадӣпӣнам̣ мам̣са̄дӣни. тараччхасса ча мам̣са̄дим̣ уддиссакатамам̣сан̃ча ана̄пуччхитамам̣сан̃ча бхун̃джато дуккат̣ам̣ сийа̄. дакатиттха̄диканти еттха а̄ди-саддо ваччапасса̄вакут̣ийо сан̇ган̣ха̄ти. тена йа̄та̄нупуббам̣ а̄гатаппат̣ипа̄т̣им̣ хитва̄на ваджджетва̄ наха̄натиттхан̃ча ваччакут̣ин̃ча пасса̄вакут̣ин̃ча вадже ваджеййа гаччхеййа, дуккат̣ам̣ тасса сийа̄ти аттхо.

59. сахаса̄ти вегаса̄ вегена. вуббхаджитва̄на̄ти антарава̄сакам̣ дӯратова уккхипитва̄, ва-ка̄ро сандхивасена̄гато. пависети пависеййа. ваччапасса̄вакут̣иканти ваччакут̣икам̣ пасса̄вакут̣икам̣. висети пависеййа. йо бхиккху ваччапасса̄вакут̣икам̣ сахаса̄ пависеййа ва̄ никкхамеййа ва̄, уббхаджитва̄ ва̄ пависеййа ва̄ никкхамеййа ва̄, укка̄сикам̣ ваджджетва̄ там̣ пависеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄.

60. ниттхунанто ваччам̣ кареййа дантакат̣т̣хан̃ча кха̄данто, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. ваччапасса̄вадон̣ӣнам̣ бахи вачча̄дикам̣ ваччапасса̄вам̣ кареййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄.

61. кхарена ча̄валекхеййа̄ти пха̄литакат̣т̣хена ва̄ пхарусена ва̄ ган̣т̣хикена ва̄ пӯтикат̣т̣хена ва̄ сусирена ва̄ авалекхеййа̄ти аттхо. кат̣т̣ханти авалекханакат̣т̣хам̣. кӯпакети ваччакӯпаке. ӯхатан̃ча̄ти гӯтхамаккхитан̃ча. на дховеййа̄ти аттана̄ ва̄ на дховеййа парена ва̄ на дхова̄пеййа. укла̄пан̃ча̄ти качаваран̃ча. на содхайена саммаджджеййа.

62. чапучапӯти саддам̣ катва̄ удакакиччам̣ каронтасса а̄чамантасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. анаджджхит̣т̣хова̄ти ана̄н̣аттойева. тхерена̄ти сан̇гхаттхерена. па̄тимоккханти па̄тимоккхуддесам̣. уддисе уддисеййа, дуккат̣ам̣ сийа̄.

63. ана̄пуччха̄йа пан̃хасса катхане, ана̄пуччха̄йа пан̃хасса виссаджджане, ана̄пуччха̄йа саджджха̄йакаран̣е, ана̄пуччха̄йа падӣпаджа̄лане, ана̄пуччха̄йа падӣпавиджджха̄панети имесу чатӯсу паччайесу тасса дуккат̣ам̣ сийа̄.

64. ана̄пуччха̄ ва̄тапа̄накава̄т̣а̄ни вивареййа ва̄ тхакеййа ва̄, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. вандана̄динти еттха а̄ди-саддо ванда̄панам̣ сан̇ган̣ха̄ти. йо бхиккху нагго ванданам̣ кареййа, ванда̄панам̣ кареййа, гаманам̣ кареййа, бходжанам̣ кареййа, пиванам̣ кареййа, кха̄данам̣ кареййа, гахан̣ам̣ кареййа, да̄нам̣ кареййа, тасса саббаттха дуккат̣анти самбандхо.

65. типат̣иччханнакам̣ вина̄ти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тиссо пат̣иччха̄дийо джанта̄гхараппат̣иччха̄дим̣ удакаппат̣иччха̄дим̣ ваттхаппат̣иччха̄ди’’нти (чӯл̣ава. 261) евам̣ вутта̄ тиссо пат̣иччха̄дийо сама̄хат̣а̄ти ‘‘типат̣иччха̄дӣ’’ти вуттам̣. типат̣иччханнакам̣ т̣хапетва̄ парикаммам̣ сайам̣ кареййа, парам̣ ка̄ра̄пеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. йо бхиккху наха̄йам̣ наха̄йанто кут̣т̣е ва̄ тхамбхе ва̄ тарумхи ва̄ ка̄йам̣ упагхам̣сеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄.

66. йо бхиккху наха̄йанто курувиндакасуттена ка̄йам̣ гхам̣сеййа, ка̄йато ка̄йена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ гхам̣сеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. йо агила̄но саупа̄хано баха̄ра̄ме бахиа̄ра̄ме чареййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо.

67. саббанӣла̄дикампи ча̄ти еттха а̄ди-саддо лохитода̄тапӣтакан̣хаман̃джет̣т̣хамаха̄ран̇гамаха̄на̄маран̇гаратта̄дайо упа̄хана̄йо сан̇ган̣ха̄ти. йо бхиккху саббанӣласаббалохита̄дикам̣ упа̄ханам̣ дха̄рети, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. йо бхиккху ратто раттачитто тадахуджа̄та̄йапи иттхийа̄ нимиттам̣ пассеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. йо бхиккху бхиккхада̄йийа̄ бхиккхада̄йика̄йа иттхийа̄ мукхам̣ пассеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄.

68-9. йо бхиккху уджджха̄насан̃н̃ӣ хутва̄ ан̃н̃асса бхиккхуно паттам̣ ва̄ пассеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. а̄да̄са̄димхи удакапатте аттано мукхам̣ пассеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. учча̄санамаха̄сане нисаджджа̄дим̣ нисӣданасайана̄дим̣ каронтасса бхиккхуно дуккат̣ам̣ сийа̄. уккхитта̄нупасампаннана̄на̄сам̣ва̄сака̄дӣнам̣ ванданепи дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха уккхиттоти а̄паттийа̄ адассане уккхиттако, а̄паттийа̄ аппат̣икамме уккхиттако, па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге уккхиттакоти тивидхопи идха̄дхиппето. анупасампанноти имина̄ бхиккхуниса̄ман̣ераса̄ман̣ерисиккхама̄напан̣д̣акаиттхисиккха̄паччаккха̄така̄ гахита̄. на̄на̄сам̣ва̄сака̄ти ладдхина̄на̄сам̣ва̄сака̄ гахита̄. а̄ди-саддена чхиннамӯлака̄ гахита̄.

70-71. йо дӣгха̄сане пан̣д̣акиттхӣхи пан̣д̣акена ва̄ иттхийа̄ ва̄ убхатобйан̃джанена ва̄ екато нисӣдеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. адӣгхе а̄санети рассе а̄сане. йо бхиккху расса̄сане ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ асама̄на̄саникена екато сайеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. пхалапуппха̄диканти еттха а̄ди-саддена вел̣учун̣н̣адантакат̣т̣хаматтика̄дайо сан̇гахита̄. куласан̇гахаттха̄йа пхалапуппха̄дикам̣ дадато дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо.

72-3. йо бхиккху гантхима̄дим̣ сайам̣ кареййа, парам̣ ка̄ра̄пеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. йо бхиккху джинена ва̄ритапаччайе парибхун̃джеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. абйатто ба̄ло йо бхиккху а̄чарийупаджджха̄йе анисса̄йа ниссайам̣ аггахетва̄ васеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. йо бхиккху анун̃н̃а̄техи ма̄та̄питуа̄дӣхи пуггалехи ан̃н̃асса пуггаласса бхесаджджам̣ кареййа ва̄ вадеййа ва̄, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. са̄паттико йо бхиккху упосатхаппава̄ран̣ам̣ кареййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха джинена бхагавата̄ ва̄рита̄ джинава̄рита̄, джинава̄рита̄ ча те паччайа̄ чети джинава̄ритапаччайа̄, те джинава̄ритапаччайе. двема̄тика̄аппагун̣ата̄йа абйатто.

74. йо бхиккху а̄бхогам̣ ва̄ нийогам̣ ва̄ ваджджетва̄ два̄рабандха̄дике т̣ха̄не париваттакава̄т̣акам̣ апидха̄йа дива̄ сайеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. два̄рабандха̄дикети йена кеначи париккхитте аббхока̄сепи руккхамӯлепи антамасо имина̄ лаккхан̣ена йуттаа̄ка̄сан̇ган̣епи. апидха̄йа̄ти апидахитва̄. вина̄бхоганти ‘‘еса два̄рам̣ джаггиссатӣ’’ти а̄бхогам̣ т̣хапетва̄ти аттхо. нийоганти авасат̣т̣ха̄нам̣, аттано авасам̣ бахуса̄дха̄ран̣ат̣т̣ха̄нам̣ т̣хапетва̄. ‘‘савасо’’ти ва̄ па̄т̣хо, савасо хутва̄ти аттхо. дива̄ти дива̄ка̄ле.

75. дхан̃н̃анти са̄ли вӣхи йаво годхумо кан̇гу варако кудрӯсакоти саттавидхам̣ дхан̃н̃ам̣. иттхирӯпанти да̄рулохамайа̄дииттхирӯпам̣. ратананти мутта̄дидасавидхам̣ ратанам̣. а̄вудханти саттитомара̄дисабба̄вудхабхан̣д̣ам̣. иттхипаса̄дхананти иттхийа̄ сӣса̄диалан̇ка̄рам̣. тӯрийабхан̣д̣анти дхаманасан̇кха̄дисаббам̣ тӯрийабхан̣д̣ам̣. пхаларуккхети пхалитаруккхе. пуббан̣н̣а̄диканти муггама̄са̄дикам̣. а̄ди-саддена ва̄куракумина̄дайо гахита̄. етесу йам̣ кин̃чи а̄масеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо.

76. саситтходакателехӣти йо пана мадхуситтхакателена ва̄ удакамиссакателена ва̄ йена кеначи чиккхаллена ва̄. пхан̣ахаттхапхан̣ехи ва̄ти дантамайа̄дипхан̣ена ва̄ пхан̣акиччаса̄дхакехи хаттхан̇гулӣхи ва̄ коччхена ва̄ кесамосан̣т̣хане дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. екасмим̣ бха̄джане бходжананимитте дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо.

77. две бхиккхӯ екаттхаран̣а̄ сайеййӯм̣, две бхиккхӯ екапа̄вуран̣а̄ сайеййум̣, две бхиккхӯ екаман̃чаке сайеййум̣, тесам̣ дуккат̣а̄ни хонтӣти самбандхо. пама̄н̣ато адхикам̣ ва̄ ӯнам̣ ва̄ дантакат̣т̣хам̣ кха̄деййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄. таттха адхиканти ат̣т̣хан̇гулато адхикам̣. ӯнанти чатуран̇гулато ӯнам̣.

78. йо бхиккху наччан̃ча гӣтан̃ча ва̄дитан̃ча йоджети ва̄ йоджа̄пети ва̄, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. тесам̣ начча̄нам̣ дассанам̣, тесам̣ гӣта̄нам̣ саванам̣, тесам̣ ва̄дита̄нам̣ саванан̃ча каронтасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо.

79. вӣха̄диропимети вӣхиа̄дӣнам̣ руханат̣т̣ха̄не. бахипа̄ка̄ракут̣т̣акети па̄ка̄ракут̣т̣а̄нам̣ бахи. вачча̄дичхад̣д̣ана̄димхӣти ваччапасса̄васан̇ка̄рачалака̄дӣнам̣ чхад̣д̣анависсаджджанапаччайа̄ дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. дӣгхакеса̄дидха̄ран̣ети дӣгхакесадха̄ран̣е дӣгханакхадха̄ран̣е дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо.

80. накхамат̣т̣хакаран̣а̄димхӣти еттха а̄ди-саддена раджанакаран̣ам̣ гахитам̣. самба̄дхе ломаха̄ран̣ети самба̄дхе упакаччхакамуттакаран̣ат̣т̣ха̄не ломуддхаран̣е. саупа̄хано бхиккху парикаммакатам̣ бхӯмим̣ аккамеййа̄ти самбандхо.

81. адхотааллапа̄дехӣти йо бхиккху адхотапа̄дехи ва̄ аллапа̄дехи ва̄ сан̇гхикам̣ ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ аккамеййа, парикаммакатам̣ бхиттим̣ ва̄ ка̄йато а̄масантасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо.

82-3. сан̇гха̄т̣ийа̄пи паллаттхети адхит̣т̣хитачӣварена виха̄ре ва̄ антарагхаре ва̄ паллаттхикам̣ кареййа, тасса дуккат̣ам̣. дуппарибхун̃джеййа чӣваранти тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ чӣварам̣ дуппарибхогена парибхун̃джеййа. ака̄йабандханоти ка̄йабандханавирахито бхиккху га̄мам̣ ваджеййа гаччхеййа. йо бхиккху ваччакам̣ учча̄рам̣ катва̄на удаке санте на̄чамеййа удакасуддхим̣ на кареййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. сама̄деййа акаппийети бхиккхум̣ ва̄ са̄ман̣ера̄дике сесасахадхаммике ва̄ акаппийе нийоджеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. сабха̄га̄паттийа̄ десана̄рочанапаччайа̄ дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. сабха̄га̄ти еттха ваттхусабха̄гата̄ва идха̄дхиппета̄, на а̄паттисабха̄гата̄.

84. на васе вассанти йо бхиккху вассам̣ на васеййа на упагаччхеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. висам̣ва̄де суддхачиттети еттха сампада̄наттхе бхуммавачанам̣, пат̣иссавам̣ висам̣ва̄дентасса суддхачиттасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. вассам̣ васитва̄ ананун̃н̃а̄такиччато ананун̃н̃а̄такиччена бхиккхуно гамане дуккат̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄.

85. а̄падам̣ ваджджетва̄ тарусса уддхам̣ порисамха̄ абхирухан̣е дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. а̄паданти антара̄йам̣. тарусса̄ти руккхасса. порисамха̄ти екапорисаппама̄н̣а̄ маджджхимасса пурисасса пан̃чахаттха̄. апарисса̄вано йо бхиккху аддха̄нам̣ гаччхеййа, йо ча бхиккху там̣ парисса̄ванам̣ йа̄чато на дадеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄. аддха̄нанти аддхайоджанамева антимамаддха̄нам̣.

86. аттано гха̄тане дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. йо бхиккху иттхирӯпа̄дирӯпам̣ кареййа ва̄ ка̄ра̄пеййа ва̄, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. ма̄ла̄дикам̣ вичиттам̣ т̣хапетва̄ джа̄така̄диваттхум̣ сайам̣ кареййа, дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо.

87. бхун̃джантамут̣т̣хапети йо бхиккху бхун̃джантам̣ ут̣т̣ха̄пеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄. бхаттаса̄ла̄дӣсу вуд̣д̣ха̄нам̣ ока̄сам̣ адатва̄ нисӣдато дуккат̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄.

88. йа̄на̄нӣти вайхам̣ ратхо сакат̣ам̣ сандама̄ника̄дӣни. каллакоти агила̄но. агила̄но йо бхиккху йа̄на̄ни абхирухеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. ваде даванти кел̣им̣ вадеййа, ратанаттайам̣ а̄раббха кел̣им̣ вадеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. ан̃н̃апариса̄йа упала̄лане дуккат̣ам̣ хоти.

89. ка̄йа̄динти еттха а̄ди-саддо ӯрунимиттам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ка̄йам̣ ва̄ ӯрум̣ ва̄ нимиттам̣ ва̄ виваритва̄ бхиккхунӣнам̣ на дассайе на дассеййа̄ти аттхо. лока̄йатам̣ тираччха̄на̄дивиджджам̣ на ча сайам̣ ва̄чеййа, паран̃ча на ва̄ча̄пеййа. палитам̣ ган̣хеййа ва̄ ган̣ха̄пеййа ва̄, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄.

90-92. йаттха каттхачи пел̣а̄йам̣ паккхипитва̄ бхаттам̣ бхун̃джантасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. паттахаттхако йо бхиккху ва̄тапа̄нам̣ ва̄ кава̄т̣ам̣ ва̄ пан̣а̄ме пан̣а̄меййа, содакам̣ паттам̣ ун̣хеййа ун̣хе ота̄пеййа ва̄ пат̣иса̄меййа ва̄, водакам̣ паттам̣ атиун̣хеййа атит̣хапеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. йо бхиккху паттам̣ бхӯмийам̣ ва̄ ан̇ке ва̄ ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ мид̣д̣ханте ва̄ парибхан̣д̣анте ва̄ па̄де ва̄ чхатте ва̄ т̣хапеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо. бхӯмийанти йена кеначи анаттхата̄йа пам̣сусаккхарамисса̄йа. ан̇кети двиннам̣ ӯрӯнам̣ маджджхе. мид̣д̣хантети мид̣д̣хапарийанте. парибхан̣д̣антети ба̄хирапассе ката̄йа танукамид̣д̣хийа̄ анте. йо бхиккху чалака̄дим̣ ва̄ патте т̣хапеййа, патте ва̄ хаттхадховане хаттхасса дхованаппаччайа̄ тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо.

93. уччхит̣т̣хам̣ мукхадхованам̣ удакампи паттена нӣхарантасса бхиккхуно дуккат̣ам̣ сийа̄. йо бхиккху акаппийам̣ паттам̣ парибхун̃джеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. таттха акаппийам̣ паттанти да̄румайапатта̄дим̣.

94. йо бхиккху кхипите ‘‘джӣва̄’’ти ваде вадеййа, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти аттхо. йо бхиккху париман̣д̣алака̄димхи пан̃часаттати секхийе ана̄даро хутва̄ на сиккхати, тасса дуккат̣ам̣ сийа̄ти самбандхо.

95. йо бхиккху бхан̣д̣а̄га̄ре пайуто ма̄туйа̄ питуно ча бхан̣д̣акам̣ гопеййа, асса бхиккхуно па̄читтийам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха пайутоти бхан̣д̣а̄га̄ре бйа̄па̄равасена йуттаппайутто. гопайети гопеййа. йо бхиккху дава̄йа хӣнена джа̄тиа̄дина̄ уттамампи вадеййа, дуббха̄ситам̣ сийа̄ти самбандхо. таттха хӣнехи ва̄ уккат̣т̣хехи ва̄ джа̄тиа̄дӣхи евам̣ уккат̣т̣хам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ ‘‘чан̣д̣а̄лосӣ’’тиа̄дина̄ найена уджум̣ ва̄ ‘‘санти идхекачче чан̣д̣а̄лавенанеса̄да̄’’тиа̄дина̄ найена ан̃н̃а̄падесена ва̄ упасампаннам̣ ва̄ анупасампаннам̣ ва̄ аккоса̄дхиппа̄йам̣ вина̄ кевалам̣ кӣл̣а̄дхиппа̄йена вадеййа, дуббха̄ситам̣ сийа̄ти.

пакин̣н̣аканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ватта̄дикан̣д̣аниддесаван̣н̣ана̄

96. ида̄ни ваттам̣ дассетум̣ ‘‘упаджджха̄чарийаватта’’нти вуттам̣. таттха упаджджха̄йаваттан̃ча а̄чарийаваттан̃ча гамикаваттан̃ча а̄гантукаваттан̃ча сена̄сана̄диваттан̃ча пийасӣлена бхиккхуна̄ ка̄таббанти самбандхо. гамика̄гантуканти гамикам̣ а̄гантуканти чхедо, гамикаваттам̣ а̄гантукаваттан̃ча̄ти аттхо.

97. да̄тука̄мо хаттхапа̄се т̣хито кин̃чи гахитаббам̣ екена пурисена гахитаббам̣ уккхипанаккхамам̣ ваттхум̣ тидха̄ тӣсу пака̄ресу екена̄ка̄рена дадеййа, гахетука̄мо бхиккху двидха̄ двӣсу екена ган̣хеййа, айам̣ пан̃чан̇го пат̣иггахоти аттхо.

98-100. дӯре т̣хитам̣ чӣварам̣ т̣хапитока̄сам̣ саллаккхетва̄ ‘‘ета’’нти ваттаббам̣. хаттхапа̄се т̣хитам̣ хаттхена а̄маситва̄ ‘‘има’’нти ваттаббам̣. ‘‘етам̣ адхит̣т̣ха̄ми, имам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти имесам̣ пада̄нам̣ маджджхе сан̇гха̄т̣иа̄дӣсу паччекам̣ йоджетва̄ тичӣварам̣ адхит̣т̣хеййа. катхам̣? ‘‘етам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄ми, имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти адхит̣т̣хеййа. евам̣ сесесу ча чӣваресу. йатха̄ чӣвара̄дим̣ видха̄нам̣ евам̣ паттепи адхит̣т̣хеййа паччуддхареййа̄ти аттхо.

101. сан̃чариттам̣ т̣хапетва̄ сеса̄ гарука̄ ча па̄ра̄джика̄ ча сачиттака̄ти самбандхо. антима̄ти па̄ра̄джика̄. аччхиннасиккха̄падам̣, парин̣атасиккха̄падан̃ча̄ти имам̣ двайам̣ т̣хапетва̄ сесам̣ ниссаггийам̣ ачиттаканти аттхо.

102-3. га̄маппавесанантетети га̄маппавесанам̣ ити ете. па̄читтӣсу ете падасодхамма̄дайо га̄маппавесананта̄ саттараса сиккха̄пада̄ ачиттака̄.

104-5. пакин̣н̣акесу уддиссакатам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃амам̣сакам̣ сесамам̣сам̣ ачиттаканти аттхо. еттха пакин̣н̣акесу ан̃н̃амам̣са̄дикам̣ паттахаттхо кава̄т̣акантам̣ терасавидхам̣ идам̣ сиккха̄падам̣ ачиттакам̣, сесам̣ саббам̣ сачиттаканти аттхо.

106. а̄чарийа̄ вӣтиккаманачиттена сачиттакам̣ ачиттаканти ваданти, пан̃н̃аттиджа̄нанена читтена татха̄ сачиттакам̣ ачиттаканти а̄чарийа̄ вадантӣти аттхо. татха̄-саддена ‘‘сачиттакам̣ ачиттака’’нти идам̣ гахитам̣.

107-9. пуббакаран̣а̄диканти еттха а̄ди-саддо пуббакиччам̣ сан̇ган̣ха̄ти. таттха –

‘‘саммаджджанӣ падӣпо ча, удакам̣ а̄санена ча;

упосатхасса ета̄ни, пуббакаран̣анти вуччати.

‘‘чхандапа̄рисуддхиутуккха̄нам̣, бхиккхуган̣ана̄ ча ова̄до;

упосатхасса ета̄ни, пуббакиччанти вуччатӣ’’ти. –

евам̣ пуббакаран̣а̄дикам̣ навадха̄ дӣпитам̣ саббам̣ упосатхаппава̄ран̣ам̣ пийасӣлина̄ ка̄таббанти аттхо.

112. йатха̄ккаманти еттха̄йамадхиппа̄йо – ган̣о па̄рисуддхиупосатхам̣ кареййа, пуггало адхит̣т̣ха̄наупосатхам̣ кареййа, сан̇гхо суттуддесаупосатхам̣ кареййа̄ти.

113. ча̄туддасо паннарасо, са̄маггӣ динато тидха̄ти ча̄туддасо упосатхо, паннарасо упосатхо, са̄маггӣупосатхоти динато тидха̄ хонти. динато пуггалато каттабба̄ка̄рато те упосатха̄ нава ити ӣрита̄ти аттхо.

114. тева̄чӣ двекава̄чӣти тева̄чика̄ пава̄ран̣а̄, двева̄чика̄ пава̄ран̣а̄, екава̄чика̄ пава̄ран̣а̄ ити нава пава̄ран̣а̄ вутта̄.

115. тасса̄ти пхаггунама̄сасса. тато сесанти а̄са̄л̣хиантимапаккхамха̄ йа̄ва каттикапун̣н̣ама̄ вассака̄ланти аттхо. еттха хи екасмим̣ сам̣ваччхаре чатувӣсатиупосатха̄ хонти.

116. етесӯти етесу тӣсу чатӯсу екекасмим̣ утумхи татийапаккха̄ саттамапаккха̄. ча̄туддаса̄ти чха ча̄туддаса̄ти аттхо. сеса̄ни утта̄наттха̄нева̄ти.

ватта̄дикан̣д̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нигаманакатха̄

етта̄вата̄ сама̄раддха̄, мӯласиккхаттхаван̣н̣ана̄;

нит̣т̣хита̄ йа̄ сама̄сена, ад̣д̣хама̄сасса аччайе.

адхунӯпасампанна̄нам̣, хитаттха̄йа сама̄сато;

имам̣ аттхам̣ ван̣н̣айата̄, йам̣ пун̃н̃ам̣дхигатам̣ майа̄.

тена пун̃н̃енайам̣ локо, сукха̄йа пат̣ипаттийа̄;

па̄пун̣а̄ту висуддха̄йа, нибба̄нам̣ аджарам̣ падам̣.

на̄на̄таруган̣а̄кин̣н̣е, на̄на̄кусалака̄мино;

рамме йуддха̄напатино, виха̄ре васата̄ сата̄.

са̄сане сиддхипаттасса, сиддхина̄ н̃а̄н̣асиддхина̄;

пан̣д̣итена ката̄ еса̄, мӯласиккхаттхаван̣н̣ана̄.