44. упосатханиддесаван̣н̣ана̄
410. дуве упосатха̄ти сулабхаппаваттивасена вуттам̣. тайо пана дивасавасенева упосатха̄ ча̄туддасико паннарасико са̄маггикоти. таттха хемантагимхавасса̄на̄нам̣ тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ татийасаттамапаккхесу две две катва̄ чха ча̄туддасика̄, сеса̄ паннарасика̄ти евам̣ екасам̣ваччхаре чатувӣсатиупосатха̄. идам̣ та̄ва локасса пакатича̄риттам̣. ‘‘а̄гантукехи а̄ва̄сика̄нам̣ ануваттитабба’’нтиа̄дивачанато (маха̄ва. 178) пана татха̄рӯпапаччайе сати ан̃н̃асмимпи ча̄туддасе упосатхам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
411. суттуддесо сан̇гхассева̄ти йоджана̄. адхит̣т̣ха̄нан̃ча там̣ упосатхо ча̄ти каммадха̄райо. сеса̄нанти двиннам̣ тин̣н̣ам̣ ва̄. ‘‘дуве’’тиа̄дина̄ ча ча̄туддасо паннарасо са̄маггӣти дивасавасена, суттуддесо адхит̣т̣ха̄нам̣ па̄рисуддхӣти каран̣аппака̄рена, сан̇гхупосатхо ган̣упосатхо пуггалупосатхоти пуггалавасена ча̄ти нава упосатха̄ дӣпита̄ хонти.
412. пуббакиччети –
‘‘чхандапа̄рисуддхиутуккха̄нам̣, бхиккхуган̣ана̄ ча ова̄до;
упосатхасса ета̄ни, пуббакиччанти вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168) –
евам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийехи вутте пуббакаран̣а̄нантарам̣ каттаббе пуббакичче.
пуббакаран̣ети –
‘‘саммаджджанӣ падӣпо ча, удакам̣ а̄санена ча;
упосатхасса ета̄ни, пуббакаран̣анти вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168) –
евам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийехева вутте саббапат̣хамам̣ каттаббе пуббакаран̣е. паттакаллети упосатха̄дӣнам̣ чатуннам̣ ан̇га̄нам̣ самбхавена патто ка̄ло имасса̄ти паттака̄лам̣, паттака̄ламева паттакаллам̣. ким̣ там̣? упосатха̄дикаммам̣. там̣ пана чатӯхи ан̇гехи сан̇гахитам̣. йатха̄ху ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ –
‘‘упосатхо йа̄ватика̄ ча бхиккхӯ каммаппатта̄,
сабха̄га̄паттийо ча на виджджанти;
ваджджанӣйа̄ ча пуггала̄ тасмим̣ на хонти,
паттакалланти вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168);
сама̄нитети самма̄ а̄нӣте паваттитети аттхо. соти суттуддесо. пан̃чадха̄ти нида̄нуддесо па̄ра̄джикуддесо сан̇гха̄дисесуддесо анийатуддесо виттха̄руддесоти евам̣ пан̃чадха̄.
413. вина̄нтара̄йанти ра̄джантара̄йо чорантара̄йо агйантара̄йо удакантара̄йо мануссантара̄йо амануссантара̄йо ва̄л̣антара̄йо сарӣсапантара̄йо джӣвитантара̄йо брахмачарийантара̄йоти (маха̄ва. 150) вуттесу дасасу йам̣ кин̃чи антара̄йам̣ вина̄. сан̇кхепена̄ти вина̄ виттха̄рам̣. ‘‘еттха двӣсу тӣсу ва̄ уддесесу висадесу тхерова иссаро’’ти вуттатта̄ аваттантепи ват̣т̣атӣти йоджана̄. еттха̄ти пан̃часу уддесесу. аваттантети тхерасса виттха̄рена аваттама̄не аппагун̣е. ват̣т̣атӣти сам̣кхиттена уддиситумпи ват̣т̣ати. имина̄ва йасса кассачи уддесакасса аваттантепи ват̣т̣атӣти вин̃н̃а̄йати. двӣсу ваттама̄несу иссаратте адхике ваттаббамева наттхӣти дассанаттхам̣ ‘‘тӣсӯ’’ти вуттам̣. ‘‘тхерова иссаро’’тиа̄дина̄ идам̣ паридӣпети – две акхан̣д̣а̄ сувисада̄ ва̄чуггата̄, тхера̄дхеййам̣ па̄тимоккхам̣, саче пана еттакампи висадам̣ ка̄тум̣ на саккоти, бйаттасса бхиккхуно а̄йаттам̣ хоти, тасма̄ сайам̣ уддиситаббам̣, ан̃н̃а̄ ва̄ аджджхеситабботи.
414. уддисанте сама̄ ва̄ атха тхокика̄ ва̄ йади а̄гаччхеййунти самбандханӣйам̣. уддисанте а̄ва̄сикехи па̄тимоккхе уддиссама̄не. сама̄ ва̄ тхокика̄ ва̄ти а̄ва̄сикехи сама̄ ва̄ тхокика̄ ва̄ а̄гантука̄ бхиккхӯ. авасесакам̣ сотаббанти имина̄ етта̄вата̄пи упосатхо катойева на̄ма̄ти дӣпети.
415. уддит̣т̣хаматтети уддит̣т̣хам̣йева уддит̣т̣хаматтам̣. матта-саддо авадха̄ран̣е. сакала̄йа екачча̄йа ва̄ ут̣т̣хита̄йа сама̄ ва̄ тхокика̄ ва̄ йади а̄гаччхеййунти йоджана̄. сакала̄йа̄ти сабба̄йа париса̄йа. есам̣ сантике па̄рисуддхим̣ кареййунти есам̣ а̄ва̄сика̄нам̣ самӣпе те а̄гантука̄ бхиккхӯ па̄рисуддхиупосатхам̣ кареййунти аттхо. атха бахука̄ че, саббавикаппесу пуббакиччам̣ катва̄ти йоджанӣйам̣. викаппӣйанти парикаппӣйантӣти викаппа̄, авасесасаванапа̄рисуддхиупосатхавидха̄на̄ саббе ча те викаппа̄ чети саббавикаппа̄. тесу. пунуддисети пуна па̄тимоккхам̣ уддисеййа.
416. итара̄нанти а̄гантука̄нам̣. итароти ча̄туддасо. еттха пана йесам̣ паннарасо, те атӣтам̣ упосатхам̣ ча̄туддасикам̣ акам̣сӯти ведитабба̄. айаметтха̄дхиппа̄йо – та̄дисе паччайе сати ча̄туддасикасса кататта̄ тесам̣ йатха̄вуттататийасаттамапаккхасан̇кха̄тача̄туддасике сампатте терасӣча̄туддасӣкаттаббатта̄ анупосатхатта̄ пана таттха упосатхо на катоти ча̄туддасойева паннарасо джа̄то. сама̄нетарети сама̄ ӯна̄ итарети падаччхедо. итарети а̄гантука̄. пурима̄нам̣ ануваттантӯти а̄ва̄сикехи ‘‘аджджупосатхо паннарасо’’ти пуббакичче кайирама̄не пурима̄нам̣ а̄ва̄сика̄нам̣ ануваттантӯти аттхо. сачедхика̄ти йади а̄гантука̄ бахука̄ хонти. пурима̄ти а̄ва̄сика̄. тесам̣ ануваттантӯти тесам̣ а̄гантука̄нам̣ ‘‘аджджупосатхо ча̄туддасо’’ти пуббакичче кайирама̄не ануваттанту. сесепӣти а̄гантука̄нам̣ паннарасава̄репи. айам̣ найоти ‘‘а̄гантука̄нам̣ паннарасо итара̄нам̣ сачетаро’’тиа̄дико айамева найо. еттха пана йесам̣ паннарасо, те тирорат̣т̣хато ва̄ а̄гата̄ атӣтам̣ ва̄ упосатхам̣ ча̄туддасикам̣ акам̣сӯти ведитаббо.
417. атӣтупосатхасса ча̄туддасийам̣ кататта̄ ча̄туддасийам̣ паннарасупосатхо катоти паннарасӣ а̄ва̄сика̄нам̣ па̄т̣ипадо джа̄тоти а̄ха ‘‘а̄ва̄сика̄нам̣ па̄т̣ипадо’’ти. итара̄нанти а̄гантука̄нам̣. упосатхоти паннарасо упосатхо. саматхока̄нанти аттана̄ сама̄нам̣ ва̄ тхока̄нам̣ ва̄ а̄гантука̄нам̣. мӯлат̣т̣ха̄ти а̄ва̄сика̄. ка̄мато дентӯти аттано иччха̄йа денту.
418. но че дентӣти йади а̄ва̄сика̄ ка̄йаса̄маггим̣ на денти, тесам̣ пана а̄ва̄сика̄нам̣ хиййо упосатхасса кататта̄ аджджа упосатхакаран̣ам̣ наттхи. бахӯсу аниччха̄йа ка̄йаса̄маггим̣ дадеййа̄ти йоджана̄. бахӯсӯти а̄гантукесу бахукесу. бахи ва̄ ваджети а̄ва̄сикабхиккхупариса̄ ниссӣмам̣ ва̄ ваджеййа̄ти аттхо.
419. са̄веййа суттанти па̄тимоккхасан̇кха̄там̣ суттам̣ ва̄йамитва̄ са̄веййа.
420. саммаджджитум̣ …пе… удака̄санам̣ пан̃н̃апетун̃ча маха̄тхерена песито калло на кареййа татха̄ти самбандхо. каллоти агила̄но. татха̄ти дуккат̣ам̣ атидисати. а̄санесу асати антамасо са̄кха̄бхан̇гампи каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ пан̃н̃апетаббам̣. теле асати капалле аггипи джа̄летаббо.
421-3. пат̣т̣хапетва̄ дака̄сананти парибходжанӣйапа̄нӣйодакан̃ча а̄санан̃ча саннихитам̣ катва̄. ган̣ан̃аттинти ида̄ни ваккхама̄нам̣ ган̣ена т̣хапетаббам̣ н̃аттим̣. тети ан̃н̃е дуве бхиккхӯ. саматтапубба̄рамбхена̄ти саматто нит̣т̣хито пуббесу уттара̄сан̇гаекам̣сакаран̣а̄дӣсу а̄рамбхо йасса̄ти типадабахуббӣхи. навена те евамӣрийа̄ти самбандхо. тети итаре две.
424. каттаббам̣ катва̄ пуббакичча̄дикам̣ сампа̄детва̄ наво евам̣ ӣрийоти йоджана̄.
427. йаттха̄ти йасмим̣ виха̄ре екекасса па̄рисуддхим̣ харитва̄на̄ти самбандхо. екекасса̄ти еттха виччха̄йам̣ двиттам̣. кирийа̄йа гун̣ена даббена ва̄ бхинне аттхе бйа̄питум̣ иччха̄ виччха̄. еттха пана чхандапа̄рисуддхихаран̣асан̇кха̄та̄йа кирийа̄йа чатӯсу ча тӣсу ча двӣсу ча бхиннамекекам̣ бйа̄питум̣ самбандхитум̣ иччха̄ти виччха̄. итарӣтарети еттха̄пи каран̣акирийа̄васена ведитаббам̣. тайо две еко ва̄ там̣ там̣ сан̇гхупосатхам̣ ган̣упосатхам̣ пуггалупосатхам̣ ва̄ти вуттам̣ хоти. айаметтха̄дхиппа̄йо – чатӯсу екасса а̄харитва̄ тайо па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, тӣсу ва̄ екасса а̄харитва̄ две сан̇гхупосатхам̣ каронти, адхаммена ваггам̣ упосатхакаммам̣. атха пана екасса а̄харитва̄ тайо сан̇гхупосатхам̣ каронти, екасса а̄харитва̄ две па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, адхаммена ваггам̣ на̄ма хоти. йади пана чатта̄ропи саннипатитва̄ па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, тайо ва̄ две ва̄ сан̇гхупосатхам̣ каронти, адхаммена самаггам̣ на̄ма хотӣти. таббипарийа̄йена дхаммена самаггам̣ ведитаббам̣.
428. вагге самагге ва̄ ‘‘вагго’’ти сан̃н̃ино виматисса ва̄ карото дуккат̣анти самбандхо. ваггети ваггасан̇гхе. виматисса̄ти ‘‘вагго ну кхо, самагго’’ти евам̣ вематикасса. имина̄ва куккуччапакатава̄ропи упалаккхито. карототи упосатхам̣ каронтасса. бхеда̄дхиппа̄йена карототи йоджана̄. еттха пана па̄пасса балавата̄йа тхуллаччайам̣ вуттам̣. сан̃н̃иноти сан̃н̃а̄сӣсена читтам̣ вуттам̣, читтаватоти аттхо.
429-30. ‘‘уккхиттасса̄’’тиа̄дина̄ ваджджанӣйапуггале дассети. уккхиттасса̄ти каттуаттхе са̄мивачанам̣. нисиннасаддасса каммаса̄дханатта̄ уккхитта̄дӣхи каттӯхи бхавитаббанти. ‘‘сеса̄на’’нти висесанасса бхиккхӯнам̣ бйабхича̄рена са̄ттхаката̄. абхаббасса пан̣д̣ака̄диека̄дасавидхасса абхаббасса. нисиннапариса̄йан̃ча па̄тимоккхам̣ на уддисети самбандхо. сабха̄га̄паттико татха̄ на уддисети йоджетаббам̣. вика̄лабходжана̄диваттхуто сама̄но бха̄го кот̣т̣ха̄со етисса̄ти сабха̄га̄, са̄ а̄патти асса̄ти бахуббӣхи.
чхандена паривуттхена̄ти еттха чатуббидхам̣ па̄рива̄сийам̣ парисапа̄рива̄сийам̣ раттипа̄рива̄сийам̣ чхандапа̄рива̄сийам̣ аджджха̄сайапа̄рива̄сийанти. таттха бхиккхӯ кеначидева каран̣ӣйена саннипатита̄ хонти, атха мегхут̣т̣ха̄на̄дина̄ кеначидева каран̣ӣйена анока̄со, атха ‘‘ан̃н̃аттха гаччха̄ма̄’’ти чхандам̣ ависсаджджитва̄ва ут̣т̣хаханти, идам̣ парисапа̄рива̄сийам̣ на̄ма кин̃ча̄пи парисапа̄рива̄сийам̣, чхандасса пана ависсат̣т̣хатта̄ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
‘‘йа̄ва пана саббе саннипатанти, та̄ва дхаммам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти екам̣ аджджхесанти, тасмим̣ дхаммакатхам̣ катхентейева арун̣о уггаччхати, саче ча̄туддасикам̣ ка̄тум̣ нисинна̄, паннарасоти ка̄тум̣ ват̣т̣ати, саче паннарасикам̣ ка̄тум̣ нисинна̄, па̄т̣ипаде анупосатхе упосатхам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, ан̃н̃ам̣ пана сан̇гхакиччам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, идам̣ раттипа̄рива̄сийам̣ на̄ма.
евам̣ пана нисинне кочи наккхаттапа̄т̣хако бхиккху ‘‘аджджа наккхаттам̣ да̄рун̣ам̣, имам̣ каммам̣ ма̄ каротха̄’’ти вадати, те тасса вачанена чхандам̣ виссаджджетва̄ таттхева нисинна̄ хонти, атхан̃н̃о а̄гантва̄ ‘‘наккхаттам̣ пат̣има̄нентам̣, аттхо ба̄лам̣ упаччага̄’’ти (джа̄. 1.1.49) ватва̄ ‘‘ким̣ наккхаттена, каротха̄’’ти вадати, идам̣ чхандапа̄рива̄сийан̃чева аджджха̄сайапа̄рива̄сийан̃ча. екасмим̣ па̄рива̄сийе пуна чхандапа̄рисуддхим̣ а̄нетва̄ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
431. а̄паннан̃ча вематикан̃ча адесайитва̄ ва̄ на̄викатва̄ ва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ на ча каппатӣти самбандхо. на̄викатва̄ти гарука̄паттим̣ ана̄викатва̄. на ча̄ти нева.
432. ат̣т̣хитопосатха̄ти ат̣т̣хито ависсат̣т̣хо упосатхо йасминти бахуббӣхи. тадахӯти тасмим̣ упосатхадивасе. антара̄йам̣ ва̄ сан̇гхам̣ ва̄ вина̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ сӣмамева ва̄ на ваджети йоджана̄. адхит̣т̣ха̄тунти имина̄ ган̣упосатхампи упалаккхети. сӣманти имина̄ надимпи.
упосатханиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.