25. акаппийасайананиддесаван̣н̣ана̄

187-9. акаппийа̄ни сайана̄нӣти учча̄сайанамаха̄сайана̄ни. падха̄навасена пана ‘‘сайана̄нӣ’’ти вуттам̣, пӣт̣ха̄дайопи еттхева сан̇гайханти ан̃джанӣ-саддена авасеса̄ни вийа. а̄санди ча…пе… убхатораттӯпадха̄накан̃чети ета̄ни акаппийа̄нӣти самбандхо. таттха а̄сандӣти сугатан̇гулена атирекат̣т̣хан̇гулапа̄дака̄ни ман̃чапӣт̣ха̄ни. таттха пӣт̣хам̣ на̄ма ман̃чо вийа на̄тидӣгхам̣ вуччати. тивидхам̣ тӯламетисса̄ аттхӣти тӯлӣ, пакатитӯлика̄. ‘‘паллан̇коти па̄десу ва̄л̣арӯпа̄ни т̣хапетва̄ като’’ти т̣хапанасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 254) вуттатта̄ т̣хапанан̃ча йатха̄катхан̃чи хоти, йутти ча хотӣти, ‘‘таттхева сӣхарӯпа̄дим̣ дассетва̄ като пана ват̣т̣атӣти вадантӣ’’ти йам̣ т̣ӣка̄йам̣ вуттам̣, там̣ ‘‘кимити евам̣ вадантӣ’’ти ватва̄ пат̣иккхипитаббам̣. ‘‘акаппийарӯпакато акаппийаман̃чо паллан̇ко на̄ма̄’’ти хи са̄расама̄сепи. а̄сандӣ паллан̇ко учча̄сайанам̣, сеса̄ маха̄сайанам̣. пат̣ика̄ ун̣н̣а̄майо сетаттхаран̣о. гоно чатуран̇гула̄дхикаломо маха̄коджаво. читтакам̣ ва̄навичитро ун̣н̣а̄майаттхаран̣о. ун̣н̣а̄ ел̣акаломам̣. пат̣алика̄ гханапуппхика̄. викатӣти сӣхабйаггха̄дирӯпавичитто. уддаломӣти екато уггаталомо. еканталомика̄ти убхато уггаталомо.

куттам̣ сол̣асаннам̣ на̄т̣акиттхӣнам̣ т̣хатва̄ наччанайогго. косеййам̣ ратанапарисиббитам̣ косеййасуттамайам̣ паччаттхаран̣ам̣, кат̣т̣иссам̣ ратанапарисиббитам̣ косеййакат̣т̣иссамайам̣. хаттхино ча асса̄ ча ратха̄ ча̄ти сенан̇га̄нам̣ бахутте сама̄ха̄радвандо, хаттхиассаратхе тесам̣ пит̣т̣хӣсу аттхара̄ти таппурисо. аджинаппавен̣ӣти аджина̄нам̣ аджинамигачамма̄нам̣ ман̃чаппама̄н̣ена дупат̣т̣атипат̣т̣а̄ни катва̄ сиббита̄ павен̣ӣ. кадалимига̄нам̣ идам̣ кадалимигам̣, ким̣ там̣? чаммам̣, паваро ча со паччаттхаро ча̄ти паварапаччаттхаро, со ча там̣ сетаваттхасса упари аттхатан̃ча, кадалимиган̃ча там̣ паварапаччаттхаран̃ча̄ти сама̄со, паварапаччаттхаран̣асан̇кха̄там̣ сетаваттхасса упари паттхаритам̣ кадалимигаппаварапаччаттхаран̣анти аттхо. там̣ кира евам̣ каронти. т̣ӣка̄йам̣ пана йатха̄вуттадвайена аттхатам̣ ан̃н̃амева кин̃чи вуттам̣, там̣ на йуттам̣ ‘‘аджинаппавен̣ӣ дха̄ретабба̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 254) висум̣ аттхаран̣а̄намева вуттатта̄. тесу хи вуттесу тадаттхатам̣ вуттамева сийа̄, татха̄ ча вуттам̣ хет̣т̣ха̄ висум̣ пат̣ика̄диканти.

салохитавита̄нанти етам̣ ‘‘убхатораттӯпадха̄нака’’нтимасса висесанам̣. лохитавита̄нена саха ваттама̄нанти сама̄со. сетавита̄нампи хет̣т̣ха̄ акаппийапаччаттхаран̣е сати на ват̣т̣ати. раттам̣ упадха̄нам̣ сӣсӯпадха̄нам̣ па̄дӯпадха̄нан̃ча раттӯпадха̄накам̣, убхато ман̃часса сӣсапа̄даниккхепанат̣т̣ха̄не раттӯпадха̄наканти алопасама̄со. йам̣ пана екамева упадха̄нам̣ убхайапассесу ратта̄диван̣н̣ам̣ вичитрам̣, там̣ пама̄н̣айуттамева ват̣т̣ати. татридам̣ пама̄н̣ам̣ – виттха̄рато тӣсу кан̣н̣есу двиннам̣ кан̣н̣а̄нам̣ антарам̣ видаттхичатуран̇гулам̣, маджджхе мут̣т̣хиратанам̣, дӣгхато пана дийад̣д̣харатанам̣ ва̄ двиратанам̣ ва̄. парибхун̃джатоти имина̄ каронтасса ка̄ра̄пентасса каттхачи чхеданакам̣ па̄читтийанти дӣпети.

190. дхамма̄сане ча бхаттагге ча гхаре ча̄пи а̄санда̄диттайа̄ сесе гихисантаке гихивикат̣е сати нисӣдитум̣ лаббхатӣти аджджха̄ха̄ро падасамбандхо ведитаббо. гихисантакети имина̄ сан̇гхикампи упалаккхети. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, т̣хапетва̄ тӣн̣и а̄сандим̣ паллан̇кам̣ тӯликам̣ гихивикат̣а’’нти (чӯл̣ава. 314) са̄ман̃н̃ена вуттам̣. са̄ман̃н̃аджотана̄йа пана висесепи ават̣т̣ха̄нато а̄санда̄диттайа̄ти еттха дхамма̄сане а̄санда̄диттайа̄ сесети йоджетва̄ аттхо гахетаббо. ат̣т̣хакатха̄йан̃хи ‘‘а̄сандӣ паллан̇ко гонако’’тиа̄дипа̄л̣иккаме а̄санда̄дидвайама̄дито хитва̄ ‘‘гонака̄дӣни сан̇гхикавиха̄ре ва̄ пуггаликавиха̄ре ва̄ ман̃чапӣт̣хакесу аттхаритва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти, дхамма̄сане пана гихивикат̣анӣха̄рена лаббханти, татра̄пи нипаджджитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 320) вуттам̣. бхаттаггам̣ на̄ма виха̄ре да̄нат̣т̣ха̄нам̣. дхамма̄санам̣ пана йаттха каттхачи. гхарети антарагхаре. нисӣдитум̣ лаббхатети имина̄ нипаджджитум̣ на ват̣т̣атӣти дӣпети. сам̣кхипанам̣ антокаран̣ам̣ сан̇кхепо, бхӯматтхаран̣е сан̇кхепо асса сайанасса̄ти сама̄со. тасмим̣ бхӯматтхаран̣е антокаран̣абхӯматтхарато бхӯматтхаран̣амева̄ти дат̣т̣хаббам̣. сайитун̃ча̄ти аттано каппийапаччаттхаран̣ам̣ аттхаритва̄ сайитун̃ча нисӣдитун̃ча. ‘‘парибхан̣д̣акатам̣ бхӯмим̣ ва̄ бхӯматтхаран̣асена̄санам̣ ва̄ сан̇гхикаман̃чапӣт̣хам̣ ва̄ аттано сантакена паччаттхаран̣ена паччаттхаритва̄ва нипаджджитабба’’нти хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 324) вуттам̣. идан̃ча а̄санда̄дӣнампи ан̃н̃атхаттакаран̣е парибхоге лаккхан̣авачанам̣. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве, а̄сандийа̄ па̄де чхиндитва̄ парибхун̃джитум̣, паллан̇касса ва̄л̣е бхиндитва̄ парибхун̃джитум̣, тӯликам̣ виджат̣етва̄ биббоханам̣ ка̄тум̣, авасесам̣ бхӯматтхаран̣ам̣ ка̄ту’’нти (чӯл̣ава. 320).

191. чатурам̣сапӣт̣ха̄ ча…пе… пан̃чан̇га̄ ча уччапа̄дака̄ каппантӣти аттхато вачанам̣ випалла̄сетва̄ самбандхитаббам̣, ‘‘каппийа̄’’ти имина̄ ва̄ самбандхо ведитаббо. таттха чатта̄ро ам̣са̄ кон̣а̄ йесам̣, те ча те пӣт̣ха̄ ча̄ти сама̄со. тин̣н̣ам̣ апассайа̄нам̣, чатуннан̃ча па̄да̄нам̣ васена сатта ан̇га̄ни йесанти сама̄со. ека̄пассайасса васена пан̃чан̇га̄. чатурам̣сапӣт̣ха̄нам̣ висум̣ каппийабха̄васса вуттатта̄ саттан̇га̄дайо пана дӣгха̄ти вин̃н̃а̄йанти. па̄л̣ийам̣ бхаттаггасса екайоганиддит̣т̣хатта̄ екайоганиддит̣т̣ха̄нам̣ саха ва̄ паватти, саха ва̄ ниваттӣти гхарети имина̄ бхаттаггассапи гахан̣ам̣. ева-саддо ат̣т̣ха̄наппайутто, тасма̄ тӯлонаддха̄ ман̃чапӣт̣ха̄ гхаре ва̄ бхаттагге ва̄ нисӣдитумева каппантӣти самбандхо. татра̄йам̣ па̄л̣и ‘‘тена кхо пана самайена манусса̄ бхаттагге антарагхаре тӯлонаддхам̣ ман̃чампи пӣт̣хампи пан̃н̃апенти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄бхинисӣданти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гихивикат̣ам̣ абхинисӣдитум̣, на твева абхинипаджджиту’’нти (чӯл̣ава. 314). те пана каронтасса ва̄ ка̄ра̄пентасса ва̄ удда̄ланакам̣ па̄читтийам̣.

192. са̄нулома̄нам̣ чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ чӣварам̣ чхави ета̄санти виггахо. пан̃ча бхисӣти чол̣а̄дитӯлаган̣ана̄йа пан̃чака̄ вутта̄. саббаттха̄ти виха̄раман̃чапӣт̣ха̄дӣсу саббаттха.

193. тӯлаттайанти симбалируккха̄дӣнам̣ кхӣраваллиа̄дӣнам̣ ерака̄дӣнам̣ тин̣а̄нам̣ тӯлаттайам̣. бхисигаббхо чол̣а̄дико пан̃чавидхо бхисигаббхо. мигапаккхинам̣ лома̄нӣти етам̣ саббанти сесо. мига-садденева саббепи сӣха̄дайо чатуппада̄, паккхи-саддена саббепи хам̣самора̄дайо гахита̄. нану ча бхисигаббхасаддантогадха̄йа ун̣н̣а̄йа мигапаккхилома̄нампи гахан̣асаббха̄вепи тесам̣ висум̣ гахан̣е сати пунаруттидосо а̄паджджатӣти? на̄паджджати мануссаломапаричча̄гавибха̄ванаппайоджанасаббха̄вато. нану ча евампи досойева, ‘‘мануссаломамун̣н̣а̄йа’’нтиа̄дина̄ бхисигаббха̄нам̣ упари нӣйама̄натта̄ гамйате биббоханепи айамева бхисигаббхоти? саччам̣, татха̄пи на досо, гамйама̄наттхасса саддасса пайогам̣ пати ка̄мача̄роти. масӯраке тӯлаваджджа̄ анун̃н̃а̄та̄ти випарин̣а̄метва̄ самбандхитаббам̣. масӯракам̣ на̄ма чаммачхавика̄ бхисӣти ваданти.

194. ун̣н̣а̄йам̣ мануссаломан̃ча пан̣н̣е суддхам̣ тама̄лакан̃ча пуппхан̃ча аппат̣ивеккхитам̣ а̄санан̃чева на лаббханти самбандхо. мануссаломанти имина̄ на кевалам̣ идха ел̣акаломамева ун̣н̣а̄, атха кхо каппийа̄каппийамам̣саджа̄тӣнам̣ паккхичатуппада̄нам̣ ломампӣти дассети. пуппханти пийан̇губакулапуппха̄ди. тама̄лакасадденева упача̄рато паттам̣ гахетва̄ ‘‘тама̄лака’’нти вуттам̣. аппат̣ивеккхитанти анупапариккхитам̣. кӣдисам̣ пана пат̣ивеккхитаббам̣, кӣдисам̣ на пат̣ивеккхитаббанти? йам̣ виниччхайато вин̃н̃а̄там̣, там̣ на пат̣ивеккхитаббам̣, итарам̣ хаттхена пара̄масантена пат̣ивеккхитаббам̣.

акаппийасайананиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.