3. чӣвараниддесаван̣н̣ана̄
30. евам̣ гаруке сиккхитабба̄ка̄рам̣ дассетва̄ ида̄ни чӣваресу дассетум̣ ‘‘чӣвара’’нти уддхат̣ам̣. таттха джа̄тито чха чӣвара̄ни (маха̄ва. 339; па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.462-463; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄), та̄ни ка̄нӣти че, там̣ дассетум̣ ‘‘кхома̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха кхомам̣ на̄ма кхомава̄касуттехи катам̣ ваттхам̣. са̄н̣ам̣ на̄ма са̄н̣ава̄кехи катам̣ ваттхам̣. бхан̇гам̣ на̄ма кхомасутта̄дӣхи пан̃чахи миссетва̄ катам̣ ваттхам̣. па̄т̣еккам̣ ва̄камайамева ва̄ти ваданти. камбалам̣ на̄ма мануссаломам̣ ва̄л̣аломам̣ т̣хапетва̄ ломехи ва̄йитва̄ катам̣ ваттхам̣. чхал̣ета̄нӣти чха ета̄ни. саха ануломехӣти са̄нулома̄ни. джа̄тито пана каппийа̄ни чха чӣвара̄нӣти вуттам̣ хоти.
31. ида̄ни тесам̣ анулома̄ни дассетум̣ ‘‘дукӯла’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха (маха̄ва. ат̣т̣ха. 305) дукӯлам̣ са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. пат̣т̣ун̣н̣анти пат̣т̣ун̣н̣адесе па̄н̣акехи сан̃джа̄таваттхам̣. сома̄радесе, чӣнадесе джа̄там̣ сома̄рачӣнаджам̣ пат̣анти самбандхо. има̄ни тӣн̣ипи косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджанти ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттачӣварам̣. там̣ пана кхома̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ хоти. каппаруккхехи ниббаттам̣ джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттха̄дикам̣ девадиннам̣. тампи кхома̄дӣхи ниббаттаваттхасадисатта̄ чханнампи ануломам̣ хотийева каппа̄сикасса ва̄, иддхиджампи татхева ведитаббам̣. тасса тасса̄ти кхома̄дикасса. ануломиканти анурӯпам̣.
32-33. евам̣ джа̄тито са̄нулома̄ни чха чӣвара̄ни дассетва̄ ида̄ни тесу адхит̣т̣ха̄на̄дикам̣ видха̄нам̣ дассетум̣ ‘‘тичӣвара’’нтиа̄ди вуттам̣. еттха (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасикакха̄падаван̣н̣ана̄; маха̄ва. 358) дхит̣т̣ха̄нато пуббе тичӣварам̣ на̄ма па̄т̣еккам̣ наттхи сан̇гха̄т̣иа̄диппахонакасса паччаттхаран̣а̄дивасена̄пи адхит̣т̣ха̄тум̣ анун̃н̃а̄татта̄. тасма̄ ‘‘тичӣварам̣ адхит̣т̣хеййа на викаппеййа̄’’ти еттха ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нти евам̣ на̄ме гахите ‘‘адхит̣т̣ха̄на’’миччева ваттаббам̣, ‘‘викаппемӣ’’ти пана на ваттаббанти адхиппа̄йо. евам̣ сесесупи. мукхапун̃чханан̃ча нисӣданан̃ча мукхапун̃чхананисӣданам̣. кан̣д̣уччха̄динти кан̣д̣уппат̣иччха̄дим̣ адхит̣т̣хеййа, на викаппеййа̄ти самбандхо. еттха̄ти имесу навасу чӣваресу. тичӣваранти тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нанайена адхит̣т̣хитатичӣварам̣. вина̄ аладдхасаммутико бхиккху авиппава̄сасаммутиаладдхат̣т̣ха̄не ека̄хампи хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ на васеййа̄ти аттхо. ‘‘на бхиккхаве ча̄тума̄сам̣ нисӣданена виппаваситаббам̣, йо виппавасеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти кхуддакаккхандхаке (чӯл̣ава. 263) вуттатта̄ ча̄тума̄сам̣ нисӣданам̣ вина̄ на васеййа̄ти аттхо.
34. ида̄ни адхит̣т̣ха̄навидхим̣ дассетум̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха миччадхит̣т̣хайети ити адхит̣т̣хайе, ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти евам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣хайети аттхо. ахаттхапа̄саметанти дӯре т̣хитам̣ пана т̣хапитока̄сам̣ саллаккхетва̄ саче екам̣, ‘‘ета’’нти, бахӯни че, ‘‘ета̄нӣ’’ти ватва̄ адхит̣т̣хайети аттхасамбандхо. сесесупи айам̣ найоти йатха̄ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти вуттам̣, евам̣ ‘‘имам̣ уттара̄сан̇гам̣, имам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дим̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти евам̣ аттано на̄менева ватва̄ саммукха̄пи параммукха̄пи вуттанайена адхит̣т̣ха̄таббанти вуттам̣ хоти.
35. ида̄ни саче пуббе адхит̣т̣хитам̣ тичӣварам̣ нисӣданам̣ вассикаса̄т̣икам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄дӣти имесу чхасу чӣваресу ан̃н̃атарам̣ чӣварам̣ аттхи, пуна татха̄видхам̣ чӣварам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парихаритум̣ иччхантена ‘‘две пана на ват̣т̣антӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттатта̄ пуббе адхит̣т̣хитам̣ паччуддхаритва̄ адхит̣т̣ха̄таббанти дассетум̣ ‘‘адхит̣т̣хаханто’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ утта̄намева. патта̄дхит̣т̣хахане татха̄ти ‘‘имам̣ паттам̣, етам̣ патта’’нти евам̣ на̄маматтамева висесо. сесам̣ та̄дисамева̄ти аттхо.
36. етам̣ имам̣ ва сан̇гха̄т̣им̣ сам̣сети еттха саче антогаббхе ва̄ са̄мантавиха̄ре ва̄ хоти, т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄, саче хаттхапа̄се хоти, ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нти тесам̣ тесам̣ на̄мавасена ва̄ча̄ бхиндитабба̄ти аттхо. паччуддха̄репи есева найо. еттха пана ‘‘две чӣварасса адхит̣т̣ха̄на̄ ка̄йена ва̄ адхит̣т̣хети, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣хетӣ’’ти (пари. 322) вуттатта̄ сан̇гха̄т̣иа̄дикам̣ хаттхена гахетва̄ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄рам̣ каронтена ка̄йена адхит̣т̣ха̄таббам̣, йена кеначи сарӣра̄вайавена апхусантасса на ват̣т̣ати. ва̄ча̄йа адхит̣т̣хахантена вачӣбхедам̣ катва̄ва адхит̣т̣ха̄таббам̣. татха̄ паттепи. видӯти пан̣д̣ито.
37-8. ида̄ни тесам̣ пама̄н̣апариччхедам̣ дассетум̣ ‘‘сан̇гха̄т̣и паччхимантена̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха дӣгхато мут̣т̣хипан̃чакато (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) пат̣т̣ха̄йа ‘‘татридам̣ сугатасса сугатачӣвараппама̄н̣ам̣, дӣгхасо нава видаттхийо сугатавидаттхийа̄, тирийам̣ чха видаттхийо’’ти (па̄чи. 548) евам̣ вуттасугатачӣварӯна̄пи ват̣т̣ати. тирийам̣ пана мут̣т̣хиттикам̣. ча-саддена атирекампи ват̣т̣атӣти аттхо. уттара̄сан̇гассапи етадева пама̄н̣анти там̣ дассетум̣ ‘‘татха̄ екам̣сикасса̄пӣ’’ти вуттам̣. антарава̄сакасса пана ‘‘па̄рупаненапи хи сакка̄ на̄бхим̣ пат̣иччха̄дету’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) ат̣т̣хакатха̄вачанато ‘‘двихаттхо ва̄’’ти вуттам̣.
39. нисӣданасса дӣгхена̄ти еттха (па̄чи. 531 а̄дайо; па̄чи. ат̣т̣ха. 531; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нисӣданасиккха̄падаван̣н̣ана̄) нисӣдананти сантхатасадисам̣ сантхаритва̄ екасмим̣ анте вуттаппама̄н̣ена двӣсу т̣ха̄несу пха̄летва̄ ката̄хи тӣхи даса̄хи йуттасса париккха̄рассетам̣ на̄мам̣.
40. кан̣д̣уппат̣иччха̄ди (па̄чи. 538; маха̄ва. 354; па̄чи. ат̣т̣ха. 537; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. кан̣д̣уппат̣иччха̄дисиккха̄падаван̣н̣ана̄) на̄ма йасса адхона̄бхиуббхаджа̄н̣уман̣д̣алам̣ кан̣д̣у ва̄ пил̣ака̄ ва̄ асса̄во ва̄ тхуллакаччху ва̄ а̄ба̄дхо, тасса пат̣иччха̄данаттха̄йа анун̃н̃а̄там̣ чӣварам̣. га̄тха̄йо сувин̃н̃еййа̄ва.
41. ад̣д̣хатеййа̄ва̄ти (па̄чи. 544) еттха тато уддхам̣ на ват̣т̣атӣти аттхо.
42. еттха̄ти сан̇гха̄т̣ито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва вассикаса̄т̣ика̄, та̄ва дасситачӣваресӯти аттхо. тадуттаринти тато тесам̣ чӣвара̄нам̣ вуттаппама̄н̣ато уттарим̣ каронтасса чхеданапа̄читти хотӣти па̄т̣хасесо, там̣ атирекам̣ чхиндитва̄ пуна па̄читтийам̣ десетаббанти аттхо. паччаттхаран̣амукхачол̣а̄ти еттха ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йа̄ва махантам̣ паччаттхаран̣ам̣ а̄кан̇кхати, та̄ва махантам̣ паччаттхаран̣ам̣ ка̄ту’’нти (маха̄ва. 353) вуттатта̄ паччаттхаран̣асса пама̄н̣апариччхедо наттхи,. мукхапун̃чханачол̣асса пана уккат̣т̣хавасена ва̄ антимавасена ва̄ пама̄н̣апариччхедо на вутто, тасма̄ тампи аппама̄н̣икам̣. тена вуттам̣ ‘‘а̄кан̇кхитаппама̄н̣ика̄’’ти, иччхитаппама̄н̣ика̄ти аттхо. йа̄ва екам̣ дховӣйати, та̄ва ан̃н̃ам̣ парибхогаттха̄йа иччхитаббанти двепи ват̣т̣анти.
43. на дӣпитанти каттха на дӣпитам̣? ат̣т̣хакатха̄су. касма̄ти че? ‘‘тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти тичӣварам̣, аттхо ча хоти парисса̄ванехипи тхавика̄хипи. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, париккха̄рачол̣ака’’нти (маха̄ва. 357) бахӯнам̣ паттатхавикапарисса̄вана̄дӣнам̣ сан̇гахавасена вуттатта̄ па̄т̣еккам̣ нидха̄намукханти. йасма̄ пана бхагавата̄ ‘‘йам̣ йам̣ лаббхати, там̣ там̣ имина̄ видха̄нена адхит̣т̣хахитва̄ пуна йена йена парисса̄вана̄дина̄ аттхо хоти, там̣ там̣ катва̄ ган̣хантӯ’’ти анукампа̄йа анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ викаппанупагапаччхимачӣвараппама̄н̣ам̣ тхавикампи пат̣апарисса̄ванампи бахӯнипи екато катва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни париккха̄рачол̣а̄ни адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ватва̄ адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣атийева. тасма̄ вуттам̣ ‘‘татха̄ ватва̄’’ти, ‘‘париккха̄рачол̣а’’нти ватва̄ти аттхо. викаппийанти викаппанупагам̣.
44. ахатакаппа̄нанти (маха̄ва. 348) екава̄рам̣ дховитака̄нам̣.
45. утуддхат̣а̄нанти утуто дӣгхака̄лато уддхат̣а̄нам̣, катаваттхакичча̄нам̣ пилотика̄нанти вуттам̣ хоти. сеса̄ти уттара̄сан̇гаантарава̄сака̄. пам̣су вийа куччхитабха̄вам̣ пат̣иккӯлабха̄вам̣ улати гаччхатӣти пам̣сукӯлам̣, чол̣акхан̣д̣а̄наметам̣ на̄мам̣, тасмим̣ пам̣сукӯле йатха̄ручӣти аттхо. касма̄ти че? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ахата̄нам̣ дусса̄нам̣ ахатакаппа̄нам̣ дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ екаччийам̣ уттара̄сан̇гам̣ екаччийам̣ антарава̄сакам̣, утуддхат̣а̄нам̣ дусса̄нам̣ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ дигун̣ам̣ уттара̄сан̇гам̣ дигун̣ам̣ антарава̄сакам̣, пам̣сукӯле йа̄вадаттхам̣, па̄пан̣ике усса̄хо каран̣ӣйо’’ти вуттатта̄, тасма̄ суса̄на̄дӣсу патитапам̣сукӯле ча антара̄пан̣е патитапилотикачӣваре ча пат̣апариччхедо наттхи, пат̣асатампи ват̣т̣атӣти сиддхам̣.
46. ида̄ни ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чхиннакам̣ сан̇гха̄т̣им̣ чхиннакам̣ уттара̄сан̇гам̣ чхиннакам̣ антарава̄сака’’нти (маха̄ва. 345) ватва̄ пуна ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно тичӣваре кайирама̄не саббам̣ чхиннакам̣ наппахоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, две чхиннака̄ни екам̣ аччхиннаканти. две чхиннака̄ни екам̣ аччхиннакам̣ наппахоти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, две аччхиннака̄ни екам̣ чхиннаканти. екам̣ чхиннакам̣ наппахоти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, анва̄дхикампи а̄ропетум̣. на ча, бхиккхаве, саббам̣ аччхиннакам̣ дха̄ретаббам̣, йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 360) евам̣ вуттавидха̄нам̣ дассетум̣ ‘‘тӣсӯ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. тасса аттхо – тӣсу чӣваресу йам̣ чхиндитва̄ сиббитум̣ саббапаччхимаппама̄н̣ам̣ пахоти, там̣ чхиндитаббам̣. саббесу пана аппахонтесу анва̄дхикам̣ а̄дийеййа̄ти. таттха анва̄дхи на̄ма анува̄там̣ вийа сам̣харитва̄ чӣварасса упари сан̇гха̄т̣иа̄ка̄рена а̄ропетаббам̣. а̄гантукапаттантипи ваданти. идам̣ пана аппахонаке анун̃н̃а̄там̣. саче пахоти, на ват̣т̣анти, чхиндитаббамева. ана̄дин̣н̣анти ана̄ропитам̣ анва̄дхикам̣. на дха̄реййа̄ти тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄навасена адхит̣т̣хахитва̄ на дха̄ретаббанти адхиппа̄йо.
47-8. ида̄ни удоситасиккха̄паданайам̣ дассетум̣ ‘‘га̄ме’’тиа̄ди вуттам̣. еттха пана саче га̄мо (па̄ра̄. 478; па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.477-478; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄) екасса ран̃н̃о ва̄ бходжакасса ва̄ васена екакуласса хоти, па̄ка̄ра̄дина̄ париккхиттатта̄ екӯпача̄ро ча, еварӯпе га̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ тасмим̣ га̄ме йатха̄ручитат̣т̣ха̄не васитум̣ лаббхати. саче со га̄мо апариккхитто, йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣ хоти, тасмим̣ гхаре васитаббам̣, тасса ва̄ гхарасса самантато хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣.
саче со га̄мо веса̄ликусина̄ра̄дайо вийа на̄на̄ра̄джӯнам̣ ва̄ бходжака̄нам̣ ва̄ хоти, вуттаппака̄рена париккхитто ча, еварӯпе га̄ме йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ гхаре ва̄ ваттхаббам̣. йасса̄ вӣтхийа̄ там̣ гхарам̣ хоти, тасса̄ вӣтхийа̄ тасса гхарасса саммукха̄т̣т̣ха̄не сабха̄йе ва̄ нагарадва̄ре ва̄ ваттхаббам̣, тесам̣ сабха̄йадва̄ра̄нам̣ хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. саче апариккхитто, йасмим̣ гхаре никкхиттам̣, таттха ва̄ тасса хаттхапа̄се ва̄ ваттхаббам̣.
нивесана̄дайо хаммийапарийоса̄на̄ га̄мапариккхепато бахи саннивит̣т̣ха̄ти ведитабба̄. итаратха̄ тесам̣ га̄маггахан̣енева гахитатта̄ га̄масса екакулана̄на̄кулаекӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄васенева виниччхайо ваттаббо сийа̄. нивесана̄дӣнам̣ васенева па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 478 а̄дайо) аттхо вибхатто, на га̄мавасена. удоситавиниччхайе айам̣ найо вуттойева.
нивесанети еттха саче екакуласса нивесанам̣ хоти париккхиттан̃ча, антонивесане чӣварам̣ никкхипитва̄ антонивесане ваттхаббам̣. апариккхиттан̃че хоти, йасмим̣ габбхе чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ ваттхаббам̣, тасса габбхасса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. саче на̄на̄куласса хоти париккхиттан̃ча, йасмим̣ габбхе чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ габбхе ваттхаббам̣, саббесам̣ са̄дха̄ран̣адва̄рамӯле ва̄ тесам̣ габбхадва̄рамӯле ва̄ тесам̣ габбхадва̄рамӯла̄нам̣ ва̄ хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣. апариккхиттан̃че хоти, йасмим̣ габбхе чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ габбхе ваттхаббам̣, хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.
удоситоти йа̄на̄дӣнам̣ бхан̣д̣а̄нам̣ са̄ла̄. па̄са̄доти дӣгхапа̄са̄до. хаммийанти мун̣д̣аччхаданапа̄са̄до. на̄ва̄ пана тхалам̣ а̄ропетва̄ никкхитта̄пи хоти, самудде т̣хита̄пи. саче екакуласса на̄ва̄ хоти, антона̄ва̄йа чӣварам̣ никкхипитва̄ антона̄ва̄йа ваттхаббам̣. на̄на̄куласса на̄ва̄ хоти на̄на̄габбха̄ на̄на̄оварака̄, йасмим̣ овараке чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ ваттхаббам̣, чӣварасса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.
ат̣т̣оти пат̣ира̄джа̄дӣнам̣ пат̣иба̄ханаттхам̣ ит̣т̣хака̄хи като бахалабхиттико чатупан̃чабхӯмико патиссайависесо. ма̄л̣оти екакӯт̣асан̇гахито чатурассапа̄са̄до. имесу пана удосита̄дӣсу ма̄л̣апарийоса̄несу нивесане вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. нивесананти пана удосита̄дӣнам̣ васена аката̄йа патиссайавикатийа̄ адхивачанам̣.
а̄ра̄мо на̄ма пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дико. саче екакуласса а̄ра̄мо хоти париккхитто ча, антоа̄ра̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ антоа̄ра̄ме ваттхаббам̣. саче апариккхитто, чӣварасса хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣. саче на̄на̄куласса а̄ра̄мо хоти париккхитто ча, два̄рамӯле ва̄ ваттхаббам̣, два̄рамӯласса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. апариккхитто че, чӣварасса хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣.
саттхо на̄ма джан̇гхасаттхасакат̣асаттха̄наман̃н̃атаро. саче екакуласса саттхо хоти, саттхе чӣварам̣ никкхипитва̄ пурато ва̄ паччхато ва̄ саттаббхантара̄ на виджахитабба̄, пассато аббхантарам̣ на виджахитаббам̣. аббхантарам̣ на̄ма ат̣т̣хавӣсатихаттхам̣ хоти. саче гаччханто саттхо сакат̣е ва̄ бхагге, гон̣е ва̄ нат̣т̣хе антара̄ чхиджджати, йасмим̣ кот̣т̣ха̄се чӣварам̣ никкхипитаббам̣, таттха васитаббам̣. саче на̄на̄куласса хоти, саттхе чӣварам̣ никкхипитва̄ чӣварасса хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣.
кхеттакхалесу а̄ра̄ме вуттасадисова виниччхайо. думети руккхамӯле. саче екакуласса руккхамӯлам̣ хоти, йам̣ маджджханхикака̄ле саманта̄ чха̄йа̄ пхарати, тасмим̣ т̣ха̄не авирал̣е падесе тасса чха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сасса анто ева никкхипитаббам̣. саче вирал̣аса̄кхасса пана руккхасса а̄тапена пхут̣т̣хока̄се т̣хапети, арун̣уггамане саче со бхиккху тасса хаттхапа̄се на хоти, ан̃н̃асмим̣ ва̄ т̣ха̄не тасса чха̄йа̄йапи хоти, ниссаггийам̣ хотийева. на̄на̄куласса че хоти, чӣварасса хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣.
аджджхока̄се пана вин̃джха̄т̣авӣа̄дӣсу аран̃н̃есупи самуддамаджджхе маччхабандха̄нам̣ агаманапатхесу дӣпакесупи чӣварам̣ т̣хапетва̄ тато саманта̄ саттаббхантаре падесе йаттха каттхачи васитаббам̣. саче саттаббхантарато кесаггаматтампи атиккамитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣хапети, ниссаггийам̣ хоти.
еттха пана па̄л̣ийам̣ ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄нӯпача̄ро’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 477) ависесена ма̄тикам̣ никкхипитва̄пи га̄манивесанаудоситакхеттадхан̃н̃акаран̣аа̄ра̄мавиха̄ра̄нам̣ екӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄ ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма екакуласса га̄мо хоти париккхитто ча апариккхитто ча̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 478) париккхитта̄париккхиттавасена вибхатта̄. ат̣т̣ама̄л̣апа̄са̄дахаммийана̄ва̄саттхаруккхамӯлааджджхока̄са̄нампи евам̣ аватва̄ ‘‘екакуласса ат̣т̣о хоти, на̄на̄куласса ат̣т̣о хотӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 484) найена екакулана̄на̄кулавасена ча анте ‘‘аджджхока̄со екӯпача̄ро на̄ма ага̄маке аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄ екӯпача̄ро, тато парам̣ на̄нӯпача̄ро’’ти (па̄ра̄. 494) ча евам̣ екӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄ вибхатта̄. тасма̄ га̄ма̄дӣсу париккхиттам̣ екӯпача̄рам̣, апариккхиттам̣ на̄нӯпача̄ранти ча ат̣т̣а̄дӣсу йам̣ екакуласса, там̣ екӯпача̄рам̣ на̄на̄куласса на̄нӯпача̄ранти ча гахетаббам̣. аджджхока̄сападе вуттанайена гахетаббам̣.
бхиккхусаммутийа̄н̃н̃атра̄ти йам̣ гила̄насса бхиккхуно чӣварам̣ а̄да̄йа паккамитум̣ асакконтасса н̃аттидутийена каммена авиппава̄сасаммути дӣйати, там̣ т̣хапетва̄ти аттхо. ладдхасаммутикасса пана йа̄ва рого на вӯпасаммати, тасмим̣ вӯпасанте ан̃н̃о ва̄ куппати, ана̄паттийева.
49. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, кан̣д̣уппат̣иччха̄дим̣ йа̄ва а̄ба̄дха̄ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппетум̣. вассикаса̄т̣икам̣ васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппету’’нти (маха̄ва. 358) вуттатта̄ рогапарийанта̄ кан̣д̣уппат̣иччха̄ди, васса̄напарийанта̄ вассикаса̄т̣ика̄ти аттхо. сеса̄ти тичӣвара̄дайо ка̄лавасена апарийантика̄ти аттхо.
50. паччаттхаран̣а̄диттайам̣ садасампи адасампи раттампи араттампи а̄дин̣н̣акаппампи ана̄дин̣н̣акаппампи лаббхатӣти аттхо. нисӣдананти нисӣданан̃ча раттам̣ ана̄дин̣н̣акаппан̃ча лаббхатӣти адхиппа̄йо. паччаттхаран̣апариккха̄рамукхапун̃чханачол̣а̄ни пана нӣлампи пӣтакампи лохитакампи пуппхадаса̄дикампи ват̣т̣анти, тасма̄ ‘‘садасампӣ’’тиа̄ди вуттам̣. еварӯпам̣ пана нива̄сетум̣ ва̄ па̄рупитум̣ ва̄ на ват̣т̣ати, кевалам̣ паччаттхаран̣а̄дивасена адхит̣т̣ха̄наматтам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
51. тичӣварам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄ди вассикаса̄т̣ика̄ти идам̣ пана сесачӣварапан̃чакам̣ адасам̣ раджитам̣йева каппати, тан̃ча а̄дин̣н̣акаппамева̄ти аттхо. садасам̣ва нисӣдананти идам̣ пана пуббе ‘‘садасампӣ’’ти еттха вуттатта̄ адасампи нисӣданам̣ ват̣т̣атӣти саммоханива̄ран̣аттхам̣ вуттанти ваданти.
52. анадхит̣т̣хитанти тичӣвара̄дивасена анадхит̣т̣хитам̣. аниссат̣т̣хам̣ на̄ма ан̃н̃есам̣ ависсаджджитам̣, там̣ пана викаппетва̄ парибхун̃джитаббанти аттхо.
ида̄ни викаппанупагасса пама̄н̣ам̣ хет̣т̣химапариччхедена дассетум̣ ‘‘хаттхадӣгха’’нтиа̄дима̄ха. таттха ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄йа̄мена ат̣т̣хан̇гулам̣ сугатан̇гулена чатуран̇гулавиттхатам̣ паччхимам̣ чӣварам̣ викаппету’’нти (маха̄ва. 358) вуттатта̄ дӣгхато екахаттхам̣ путхулато упад̣д̣хахаттхам̣ викаппетаббанти адхиппа̄йо.
53. тичӣварасса̄ти винайатичӣварасса, на дхутан̇гатичӣварасса. тасса пана имесу навасу чӣвараттайамева лаббхати, на ан̃н̃ам̣ лаббхати. саббаметанти саббам̣ адхит̣т̣ха̄навидха̄нан̃ча парихаран̣авидха̄нан̃ча̄ти аттхо. париккха̄рачол̣ийо саббанти тичӣвара̄дикам̣ нававидхампи чӣварам̣. татха̄ ватва̄ти ‘‘париккха̄рачол̣а’’нти ватва̄. адхит̣т̣хатӣти адхит̣т̣ха̄ти. ким̣ пана тичӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣти? а̄ма ват̣т̣ати, ‘‘париккха̄рачол̣ам̣ на̄ма па̄т̣еккам̣ нидха̄намукхаметанти тичӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. удоситасиккха̄паде пана тичӣварам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парихарантасса париха̄ро вутто’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) вуттам̣, тасма̄ тичӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣хахантена паччуддхаритва̄ пуна адхит̣т̣ха̄таббам̣.
54. ида̄ни етесам̣ адхит̣т̣ха̄навиджахана̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘аччхедависсаджджанага̄хавиббхама̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха аччхедоти чора̄дӣхи аччхинданам̣. виссаджджананти ан̃н̃есам̣ да̄нам̣. катхам̣ пана диннам̣, катхам̣ гахитам̣ судиннам̣ суггахитан̃ча хотӣти? саче ‘‘идам̣ туйхам̣ деми дада̄ми даджджа̄ми он̣оджеми париччаджа̄ми ниссаджджа̄ми виссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘иттханна̄масса деми…пе… виссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ вадати, саммукха̄пи параммукха̄пи диннам̣йева хоти. ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, судиннам̣ суггахитан̃ча. ‘‘тава сантакам̣ карохи, тава сантакам̣ хоту, тава сантакам̣ кариссатӣ’’ти вутте ‘‘мамасантакам̣ кароми, мама сантакам̣ хоту, мама сантакам̣ карисса̄мӣ’’ти вадати, дуддиннам̣ дуггахитан̃ча. саче пана ‘‘тава сантакам̣ карохӣ’’ти вутте ‘‘са̄дху, бханте, майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахитам̣.
га̄хоти висса̄сагга̄хо (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.131). со пана евам̣ ведитаббо – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатасса висса̄сам̣ гахетум̣. сандит̣т̣хо ча хоти, самбхатто ча, а̄лапито ча, джӣвати ча, джа̄на̄ти ча ‘гахите ме аттамано бхависсатӣ’’’ти (маха̄ва. 356). таттха сандит̣т̣хоти дит̣т̣хаматтакамитто. самбхаттоти дал̣хамитто. а̄лапитоти ‘‘мама сантакам̣ йам̣ иччхаси, там̣ ган̣хеййа̄си, а̄пуччхитва̄ гахан̣е ка̄ран̣ам̣ наттхӣ’’ти вутто. джӣватӣти анут̣т̣ха̄насеййа̄йа сайитопи йа̄ва джӣвитиндрийупаччхедам̣ на па̄пун̣а̄ти. гахите ча аттаманоти гахите ча тут̣т̣хачитто. еварӯпасса сантакам̣ ‘‘гахите ме аттамано бхависсатӣ’’ти джа̄нантена гахетум̣ ват̣т̣ати. анавасесапарийа̄да̄навасена чета̄ни пан̃ча ан̇га̄ни вутта̄ни, висса̄сагга̄хо пана тӣхи ан̇гехи рухати. катхам̣? сандит̣т̣хо джӣвати гахите аттамано, самбхатто джӣвати гахите аттамано, а̄лапито джӣвати гахите аттаманоти евам̣.
йо пана джӣвати, на ча гахите аттамано хоти, тасса сантакам̣ висса̄сабха̄вена гахитампи пуна да̄таббам̣. дадантена матакадханам̣ та̄ва йе тасса дхане иссара̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄, тесам̣ да̄таббам̣. йо пана пат̣хамам̣йева ‘‘сут̣т̣ху катам̣ тайа̄ мама сантакам̣ ган̣хантена̄’’ти вачӣбхедена ва̄ читтуппа̄даматтена ва̄ анумодитва̄ паччха̄ кеначи ка̄ран̣ена купито, со пачча̄хара̄петум̣ на лабхати. йопи ада̄тука̄мо, читтена пана адхива̄сети, на кин̃чи вадати, сопи пуна пачча̄хара̄петум̣ на лабхати. йо пана ‘‘майа̄ тумха̄кам̣ сантакам̣ гахита’’нти ва̄ ‘‘парибхутта’’нти ва̄ вутте на̄дхива̄сети, ‘‘пат̣идехӣ’’ти бхан̣ати, со пачча̄хара̄петум̣ лабхати.
виббхама̄ти имина̄ бхиккхунийа̄йева адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ гахитам̣ хоти. са̄ пана йада̄ виббхамати, тада̄ ассаман̣ӣ хоти. бхиккху пана виббхамантопи йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, та̄ва бхиккхуйева̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти. лин̇гасиккха̄ти лин̇гапариваттанан̃ча сиккха̄паччаккха̄нан̃ча̄ти аттхо. саббесӯти навасу чӣваресу. адхит̣т̣ха̄навийогака̄ран̣а̄ти адхит̣т̣ха̄навиджаханака̄ран̣а̄, имесу ан̃н̃атарена адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти аттхо.
кин̃ча бхиййо (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) – тичӣварасса пана виниббиддхачхиддан̃ча адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ каротӣти аттхо. таттха сан̇гха̄т̣иуттара̄сан̇га̄нам̣ дӣгхантато видаттхиппама̄н̣асса тирийантато ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣асса падесасса орато канит̣т̣хан̇гулинакхапит̣т̣хиппама̄н̣акам̣ чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати. антарава̄сакасса дӣгхантато видаттхиппама̄н̣ассева тирийантато чатуран̇гулаппама̄н̣асса падесасса орато чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, парато пана на бхиндати. тасма̄ чхидде джа̄те тичӣварам̣ атирекачӣварам̣ хоти, сӯчикаммам̣ катва̄ пуна адхит̣т̣ха̄таббам̣. итаресам̣ пана чхиддена виджаханам̣ на̄ма наттхи. йо пана тичӣварепи дуббалат̣т̣ха̄не пат̣хамам̣ аггал̣ам̣ датва̄ паччха̄ дуббалат̣т̣ха̄нам̣ чхиндитва̄ апанети, адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. ман̣д̣алапариваттанепи есева найо. йо пана убхо кот̣ийо маджджхе каронто саче пат̣хамам̣ чхиндитва̄ паччха̄ гхат̣ети, адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, атха гхат̣етва̄ чхиндати, на виджахати. раджакехи дхова̄петва̄ сетакам̣ каронтасса̄пи на виджахати ева.
55. ида̄ни акаппийачӣвара̄ни дассетум̣ ‘‘кусава̄капхалака̄нӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха кусачӣрам̣ (маха̄ва. 371; маха̄ва. ат̣т̣ха. ) на̄ма кусе гантхетва̄ катачӣварам̣. ва̄качӣрам̣ на̄ма та̄паса̄нам̣ ваккалам̣. пхалакачӣрам̣ на̄ма пхалака̄ни сиббитва̄ катачӣварам̣. кесакамбаланти кесехи тантам̣ ва̄йитва̄ катакамбалам̣. ва̄лакамбаланти чамарава̄лехи ва̄йитва̄ катакамбалам̣. улӯкапаккханти улӯкасакун̣асса паккхехи катанива̄санам̣. аджинаккхипанти саломам̣ сакхурам̣ аджинамигачаммам̣. имесу саттасу ваттхесу йам̣ кин̃чи дха̄райато тхуллаччайанти аттхо. йатха̄ имесу тхуллаччайам̣, татха̄ аккана̄л̣ам̣ нива̄сентасса. аккана̄л̣ам̣ на̄ма аккадан̣д̣е ва̄ка̄дӣхи гантхетва̄ катачӣварам̣. ‘‘на бхиккхаве аккана̄л̣ам̣ нива̄сетаббам̣, йо нива̄сеййа, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти (маха̄ва. 371) хи вуттам̣.
56. кадалеракаккадуссе поттхаке ча̄пӣти еттха кадалиеракааккамакачива̄кехи ката̄ни ваттха̄ни евам̣ вутта̄нӣти ведитабба̄ни. етесу поттхакойева па̄л̣ийам̣ а̄гато, итара̄ни таггатикатта̄ ат̣т̣хакатха̄су пат̣иккхитта̄ни. имесу чатӯсупи дуккат̣амева. ‘‘на бхиккхаве наггийам̣ титтхийасама̄да̄нам̣ сама̄дийитаббам̣, йо сама̄дийеййа, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти (маха̄ва. 370) вуттатта̄ наггийампи на каппати ева. саббамева нӣлакам̣ саббанӣлакам̣. евам̣ сесесупи. еттха нӣлам̣ ума̄пуппхаван̣н̣ам̣ хоти. ман̃джет̣т̣хакам̣ ман̃джет̣т̣хакаван̣н̣амева. пӣтакам̣ кан̣ика̄рапуппхаван̣н̣ам̣. лохитакам̣ джайасуманапуппхаван̣н̣ам̣. кан̣хакам̣ адда̄рит̣т̣хакаван̣н̣ам̣.
57. маха̄ран̇гам̣ на̄ма сатападипит̣т̣хиван̣н̣ам̣. маха̄на̄мам̣ на̄ма раттасамбхиннаван̣н̣ам̣ хоти. падумапуппхаван̣н̣антипи вуттам̣, мандараттанти аттхо. тирӣт̣акети руккхатаче. аччхиннадӣгхадасакети саббасо аччхиннадасаке ча маджджхе чхиннадасаке ча̄ти аттхо. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сиббитва̄ катадасам̣ пхаладасам̣ на̄ма. кетакапуппха̄дипуппхасадиса̄хи даса̄хи йуттам̣ пуппхадасам̣ на̄ма. етесупи ‘‘поттхаке ча̄пӣ’’ти еттха вуттаапи-саддена дуккат̣анти ведитаббам̣. татха̄ти йатха̄ етесу кадалидусса̄дӣсу пуппхадаса̄васа̄несу дуккат̣ам̣, татха̄ кан̃чукавет̣ханесупи йам̣ кин̃чи дха̄рентасса дуккат̣анти аттхо.
етесу пана айам̣ виниччхайо (маха̄ва. ат̣т̣ха. 372) – саббанӣлака̄дӣни раджана̄ни ваметва̄ пуна раджитва̄ дха̄ретабба̄ни, на сакка̄ че ваметум̣, паччаттхаран̣а̄дӣни ва̄ ка̄ретабба̄ни, типат̣т̣ачӣварасса маджджхе ва̄ да̄табба̄ни. аччхиннадасака̄дӣни даса̄ чхиндитва̄ дха̄ретабба̄ни. кан̃чукам̣ виджат̣етва̄ раджитва̄ парибхун̃джитаббам̣. вет̣ханепи есева найо. тирӣт̣акам̣ па̄дапун̃чханам̣ ка̄таббам̣. саббанти имам̣ вуттаппака̄рам̣ кусачӣра̄дикам̣ акаппийачӣварам̣ аччхинначӣваро лабхатӣти аттхо. вуттампи четам̣ парива̄ре.
‘‘акаппакатам̣ на̄пи раджана̄йа раттам̣,
тена ниваттхо йена ка̄мам̣ ваджеййа;
на часса хоти а̄патти,
со ча дхаммо сугатена десито;
пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 481);
айан̃хи пан̃хо аччхинначӣварабхиккхум̣ сандха̄йа вутто, тасма̄ хи йам̣ кин̃чи акаппийачӣварам̣ нива̄сетва̄ ва̄ па̄рупитва̄ ва̄ аччхинначӣваракена ан̃н̃ам̣ парийеситаббам̣. еттха пана ‘‘идха пана, бхиккхаве, манусса̄ ниссӣмагата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ денти ‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дема̄’ти, ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, са̄дитум̣, на та̄ва там̣ ган̣анӯпагам̣, йа̄ва на хаттхам̣ гаччхатӣ’’ти (маха̄ва. 259) вуттатта̄ йа̄ва а̄харитва̄ там̣ на диннам̣, ‘‘тумха̄кам̣, бханте, чӣварам̣ уппанна’’нти пахин̣итва̄ ва̄ на̄рочитам̣, та̄ва ган̣анам̣ на упети, анадхит̣т̣хитам̣ ват̣т̣ати. паттепи есева найо. а̄нетва̄ динне ва̄ а̄рочите ва̄ париха̄ро наттхи, даса̄хам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. чӣваравиниччхайо.
чӣвараниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.