1. па̄ра̄джиканиддесаван̣н̣ана̄
1-2. ида̄ни те дассетум̣ ‘‘маггаттайе’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха манусса̄мануссатираччха̄нагата̄нам̣ васена тиссо иттхийо, тайо убхатобйан̃джанака̄, тайо пан̣д̣ака̄, тайо пуриса̄ти па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄нам̣ нимитта̄нам̣ ниссайа̄ два̄дасаматта̄ хонти, тесам̣ ваччамаггаппасса̄вамаггамукхамаггавасена тайо магга̄. таттха манусситтхийа̄ тайо, аманусситтхийа̄ тайо, тираччха̄нагатиттхийа̄ тайоти нава, татха̄ мануссаубхатобйан̃джанака̄дӣнам̣. мануссапан̣д̣ака̄дӣнам̣ пана ваччамаггамукхамаггавасена две две катва̄ чха, татха̄ мануссапуриса̄дӣнанти саббесам̣ васена тим̣са магга̄ хонти. те саббе париггахетва̄ идха ‘‘маггаттайе’’ти вуттам̣, тасмим̣ маггаттайети аттхо. аниккхиттасиккхоти бхиккхубха̄вато чавитука̄мата̄читтена йатха̄лаккхан̣ам̣ апаччаккха̄тасиккхоти аттхо. сантхатасантхатети ваттха̄дӣсу йена кеначи сантхате ва̄ асантхате ва̄. аллока̄сети маггаттайасса пакатива̄тена асампхут̣т̣хаппадесе. нимиттанти ан̇гаджа̄там̣. сам̣сантхатам̣ ва̄ асантхатам̣ ва̄ти аттано ан̇гаджа̄там̣ ваттха̄дӣнам̣ ан̃н̃атарена пат̣иччханнам̣ ва̄ аппат̣иччханнам̣ ва̄. упа̄дин̣н̣анти анат̣т̣хака̄йаппаса̄дам̣. вуттаппака̄ре маггаттайе павесанто чуто па̄ра̄джикоти самбандхо. нат̣т̣хака̄йаппаса̄дам̣ пана пӣл̣акам̣ ва̄ чаммакхилам̣ ва̄ ломам̣ ва̄ павесантасса дуккат̣ам̣, манусса̄нам̣ пана джӣвама̄накасарӣре аккхина̄са̄кан̣н̣аччхиддаваттхикосесу саттхака̄дӣхи катаван̣е ва̄ метхунара̄гена тилабӣджаматтампи ан̇гаджа̄там̣ павесантасса тхуллаччайам̣, авасесасарӣресу упакаччхака̄дӣсу ча дуккат̣ам̣. тираччха̄нагата̄нам̣ хаттхиассагон̣агадрабхаот̣т̣хамахим̣са̄дӣнам̣ на̄са̄йа тхуллаччайам̣, татха̄ тесам̣ ваттхикосесу. саббесампи тираччха̄нагата̄нам̣ аккхикан̣н̣аван̣есу дуккат̣ам̣, татха̄ тесам̣ авасесасарӣресупи.
ида̄ни павесанам̣ на̄ма на кевалам̣ аттупаккаменева хоти, бхиккхупаччаттхика̄дӣнам̣ пана васена парӯпаккамена̄пи хоти, таттха̄пи севаначитте сати па̄ра̄джико хотӣти дассанаттхам̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. тассаттхо – йо бхиккху павесанапавит̣т̣хат̣хитауддха̄ран̣аккхан̣есу са̄дийати, тасмим̣ кхан̣е севаначиттам̣ упат̣т̣хапети, сопи па̄ра̄джико хоти. йо пана бхиккху саббасо аса̄дийанто а̄сӣвисамукхам̣ ан̇га̄рака̄сун̃ча павит̣т̣хам̣ вийа ман̃н̃ати, со ниппара̄дхо хоти. еттха т̣хитам̣ на̄ма суккависсат̣т̣хисамайаппаватти.
пат̣хамам̣.
3-4. ида̄ни дутийам̣ дассетум̣ ‘‘а̄дийеййа̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘а̄дийеййа̄’’тиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ ‘‘адиннам̣ тхеййачиттена бхаве па̄ра̄джико’’ти имина̄ самбандхо. а̄дийеййа̄ти а̄ра̄ма̄дим̣ абхийун̃джитва̄ йо бхиккху ган̣хеййа, со бхаве па̄ра̄джикоти аттхо. евам̣ сесесупи. хареййа̄ти ветанена ва̄ миттабха̄вена ва̄ ан̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ харанто пуна тхеййачитте уппанне ‘‘сӣсе бха̄рам̣ тхеййачитто а̄масатӣ’’тиа̄дина̄ ган̣хеййа̄ти аттхо. авахареййа̄ти ‘‘упаниккхиттам̣ бхан̣д̣ам̣ ‘дехи ме бхан̣д̣а’нти вуччама̄но ‘на̄хам̣ ган̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ авахареййа. ирийа̄патхам̣ копеййа̄ти ‘‘сахабхан̣д̣аха̄ракам̣ несса̄мӣ’’ти тенева пурисена там̣ нетум̣ тасса гаманапатхам̣ ва̄ретва̄ ан̃н̃ена маггена там̣ сантаджджетва̄ нети, евам̣ нентасса тасса пурисасса пат̣хамапа̄де тхуллаччайам̣, дутийапа̄дуддха̄ре па̄ра̄джикам̣. ‘‘тхалат̣т̣хам̣ бхан̣д̣ам̣ тхеййачитто а̄масатӣ’’тиа̄дина̄ т̣ха̄на̄ ча̄веййа. парикаппитат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ сун̇кагха̄там̣ ва̄ атикка̄менто сан̇кетам̣ вӣтина̄меййа. йам̣ кин̃чи парапариггахитам̣ сасса̄микам̣ бхан̣д̣ам̣ техи са̄микехи ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ на диннанти адиннам̣.
ида̄ни на имина̄ва а̄ка̄рена аваха̄рако па̄ра̄джико хоти, ан̃н̃атха̄пи хотӣти дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. тхеййа̄ваха̄рако ча бала̄ваха̄рако ча куса̄ваха̄рако ча пат̣иччханна̄ваха̄рако ча парикаппа̄ваха̄рако ча бхаве па̄ра̄джикоти самбандхо. таттха тхеййа̄ваха̄ро на̄ма сандхиччхеда̄дӣхи ва̄ кам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣атула̄кӯт̣а̄дӣхи ва̄ ван̃четва̄ гахан̣ам̣. пасайха̄ваха̄ро бала̄ваха̄ро. кусасан̇каманам̣ катва̄ паракот̣т̣ха̄саггахан̣ам̣ куса̄ваха̄ро. парабхан̣д̣ам̣ пам̣суа̄дина̄ пат̣иччха̄детва̄ са̄микесу апасситва̄ гатесу пачча̄гантва̄ гахан̣ам̣ пат̣иччханна̄ваха̄ро. парикаппа̄ваха̄ро пана дувидхо бхан̣д̣ока̄савасена. таттха ‘‘са̄т̣ако че, ган̣хисса̄ми, суттан̃че, на ган̣хисса̄мӣ’’ти бхан̣д̣ам̣ парикаппетва̄ андхака̄ре пасиббакам̣ ган̣ха̄ти. таттха че са̄т̣ако хоти, уддха̄рейева па̄ра̄джикам̣. саче суттам̣ хоти, раккхати, пуна ‘‘сутта’’нти н̃атва̄пи ‘‘йам̣ ладдхам̣, там̣ гахетабба’’нти угган̣ханто уддха̄рейева па̄ра̄джикам̣, айам̣ бхан̣д̣апарикаппо. ока̄сапарикаппо габбхадва̄раппамукхавиха̄ра̄дӣнам̣ васена париччхедам̣ кароти ‘‘саче мам̣ еттхантаре пассанти, дасса̄ми, но че пассанти, ган̣хитва̄ гаччха̄мӣ’’ти, тасса там̣ парикаппитапариччхедам̣ атиккамантасса падава̄рена па̄ра̄джикам̣ ведитаббам̣, айам̣ ока̄сапарикаппо.
ида̄ни имасмим̣ адинна̄да̄не виниччхайанайам̣ дассетум̣ ‘‘бхан̣д̣ака̄лаггхадесехӣ’’тиа̄ди вуттам̣. еттха̄ти адинна̄да̄не. ниччхайоти виниччхайо ка̄табботи аттхо. таттха кеначи бхиккхуна̄ ‘‘майа̄ идам̣ на̄ма бхан̣д̣ам̣ тхеййачиттена гахита’’нти вутте винайадхарена сахаса̄ва там̣ а̄паттим̣ ана̄ропетва̄ тасса бхан̣д̣асса са̄микаасса̄микабха̄вам̣ упапариккхитва̄ йади сасса̄микам̣, тасса бхан̣д̣асса аггхавасена а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саче нира̄лайака̄ле гахитам̣, па̄ра̄джикена на ка̄ретаббо, айам̣ бхан̣д̣авасена виниччхайо.
ка̄лоти аваха̄рака̄ло. тадева хи бхан̣д̣ам̣ када̄чи махаггхам̣ хоти, када̄чи аппаггхам̣, тасма̄ йасмим̣ ка̄ле авахат̣ам̣, тасмим̣ ка̄ле йо тасса аггхо, тена аггхена а̄паттийа̄ ка̄ретаббо, айам̣ ка̄лавасена виниччхайо.
аггхоти бхан̣д̣аггхо. навабхан̣д̣асса хи йо аггхо, со паччха̄ париха̄йати, тасма̄ саббада̄ бхан̣д̣ам̣ пакатиаггхавасенева на ка̄ретаббам̣, айам̣ аггхавасена виниччхайо. десоти аваха̄радесо. бхан̣д̣ут̣т̣ха̄надесе хи бхан̣д̣ам̣ аппаггхам̣ хоти, ан̃н̃аттха махаггхам̣, тасма̄ йасмим̣ десе бхан̣д̣ам̣ авахат̣ам̣, тасмим̣йева десе аггхена ка̄ретаббо, айам̣ десавасена виниччхайо.
парибхогенапи са̄т̣ака̄дикасса бхан̣д̣асса аггхо париха̄йати, тасма̄ тасса парибхогавасена парихӣна̄парихӣнабха̄во упапариккхитаббо, айам̣ парибхогавасена виниччхайо.
дутийам̣.
5. ида̄ни татийам̣ дассетум̣ ‘‘мануссавиггаха’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. таттха мануссавиггаханти пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ уппаннам̣ калаларӯпам̣ а̄дим̣ катва̄ пакатийа̄ вӣсативассасата̄йукасса саттасса йа̄ва маран̣ака̄ла̄ еттхантаре анупуббена вуддхиппатто аттабха̄во, есо мануссавиггахо на̄ма, еварӯпам̣ мануссавиггаханти аттхо. чичча̄ти вадхакачетана̄васена сан̃чететва̄ пакаппетва̄ абхивитаритва̄ вӣтиккамоти аттхо. джӣвита̄ ва̄ вийоджайети вуттаппака̄рам̣ мануссавиггахам̣ калалака̄лепи та̄панамадданехи ва̄ бхесаджджасампада̄нена ва̄ тато ва̄ уддхампи таданурӯпена упаккамена сантативикопанавасена йо джӣвита̄ вийоджеййа, со чуто бхавети самбандхо. кин̃ча бхиййо – ‘‘саттхаха̄ракам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. еттха харатӣти ха̄ракам̣, ким̣ харати? джӣвитам̣, харитаббанти ва̄ ха̄ракам̣, упаниккхипитаббанти аттхо, саттхан̃ча там̣ ха̄ракан̃ча̄ти саттхаха̄ракам̣. асса̄ти мануссавиггахасса. йатха̄ мануссавиггахо иччхитиччхитаккхан̣е там̣ асиа̄дисаттхам̣ пат̣илабхати, татха̄ сайам̣ маран̣ачетано маран̣а̄дхиппа̄йо хутва̄ упаниккхипеййа. сопи чуто бхавети аттхо. етена тха̄вараппайогам̣ дассети.
6-7. ида̄ни ‘‘маран̣аван̣н̣ам̣ ва̄ сам̣ван̣н̣еййа̄’’тиа̄дивидхим̣ дассетум̣ ‘‘га̄хеййа маран̣ӯпа̄йам̣, вадеййа маран̣е гун̣а’’нти вуттам̣. таттха ‘‘саттхам̣ ва̄ а̄хара, висам̣ ва̄ кха̄да, раджджуйа̄ ва̄ уббандхитва̄ ка̄лам̣ карохӣ’’тиа̄дина̄ найена маран̣аттха̄йа упа̄йам̣ га̄хеййа. маран̣асам̣ван̣н̣ана̄ панеттха бахувидха̄ ‘‘ка̄йена сам̣ван̣н̣ети, ва̄ча̄йа ка̄йава̄ча̄йа дӯтена лекха̄йа ва̄ сам̣ван̣н̣етӣ’’ти вуттатта̄. таттха ка̄йена сам̣ван̣н̣ети на̄ма ка̄йена вин̃н̃а̄пети. ‘‘йо папа̄те папатана̄дӣни катва̄ марати, со дханам̣ ва̄ лабхати, йасам̣ ва̄ лабхати, саггам̣ ва̄ гаччхатӣ’’тиа̄дина̄ найена сам̣ван̣н̣ети, а̄патти дуккат̣асса. тасса вачанам̣ сутва̄ кочи ‘‘марисса̄мӣ’’ти дуккхам̣ веданам̣ уппа̄дети, тхуллаччайам̣. марати че, па̄ра̄джикам̣. евам̣ сесесупи. дӯтена сам̣ван̣н̣ана̄йам̣ пана дӯтасса са̄санам̣ а̄роча̄пети ‘‘евам̣ а̄рочехӣ’’ти, ‘‘йо евам̣ марати, со дханам̣ ва̄ лабхатӣ’’ти саббам̣ пуримасадисамева. лекха̄йа сам̣ван̣н̣ети на̄ма гирипаббатапура̄н̣а̄дилекхам̣ ликхати, ‘‘йо евам̣ маратӣ’’тиа̄ди вуттанайамева. еттха̄пи йо маран̣ӯпа̄йам̣ ва̄ га̄хеййа, маран̣е ва̄ гун̣ам̣ вадеййа, со чуто бхавети самбандхо.
ида̄ни пана имасса мануссавиггахасса чхаббидхе пайоге дассетум̣ ‘‘пайога̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. са̄хаттхиканиссаггикаа̄н̣аттикатха̄вараиддхимайавиджджа̄майа̄нам̣ васена тасса мануссавиггахасса чхаппайога̄ти адхиппа̄йо. таттха са̄хаттхикоти сайам̣ ма̄рентасса ка̄йена ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхена ва̄ пахаран̣ам̣. ниссаггикоти дӯре т̣хитам̣ ма̄ретука̄масса ка̄йа̄дӣхи усусаттийантапа̄са̄н̣а̄дӣнам̣ ниссаджджанам̣. а̄н̣аттикоти ‘‘асукам̣ на̄ма ма̄рехӣ’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пентасса а̄н̣а̄панам̣. тха̄вароти опа̄таккхан̣анам̣, апассенасам̣видха̄нам̣, асиа̄дӣнам̣ упаниккхипанам̣, тал̣а̄ка̄дӣсу висасампайоджанам̣, рӯпӯпаха̄роти евама̄ди. каммавипа̄каджа̄йа иддхийа̄ пайоджанам̣ иддхипайогам̣. ма̄ран̣аттха̄йа виджджа̄нам̣ париджаппанам̣ виджджа̄майоти.
ида̄ни имесу чхасу пайогесу а̄н̣аттийам̣ сан̇кетависан̇кетатам̣ дассетум̣ ‘‘ка̄лаваттха̄вудхирийа̄патха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ка̄лоти пуббан̣хаса̄йанха̄дика̄ло ча йоббанатха̄варийа̄дика̄лопи ча. имесу йам̣ кин̃чи ка̄лам̣ нийаметва̄ ‘‘имасмим̣ на̄ма ка̄ле ма̄рехӣ’’ти а̄н̣атто саче тасмим̣йева ка̄ле ма̄рети, а̄н̣аттиккхан̣ейева па̄ра̄джикам̣. саче нийамитака̄лато пуре ва̄ паччха̄ ва̄ ма̄рети, а̄н̣а̄пако муччати. ваттхӯти ма̄ретаббо пуггало. саче а̄н̣атто тамева ма̄рети, а̄н̣а̄пакасса а̄н̣аттиккхан̣ейева па̄ра̄джикам̣. атха ан̃н̃ам̣ ма̄рети, а̄н̣а̄пако муччати. евам̣ сесесупи вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. а̄вудханти асиа̄ди. ирийа̄патхоти ма̄ретаббасса гаманам̣ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ти евама̄дико. кирийа̄висесоти виджджханам̣ ва̄ чхеданам̣ ва̄ бхеданам̣ ва̄ сӯла̄ропанам̣ ва̄ти евама̄дико. ока̄соти га̄мо ва̄ ванам̣ ва̄ гехам̣ ва̄ти евама̄дико. имесу йатха̄ йатха̄ вадхако а̄н̣атто, татха̄ татха̄ кате а̄н̣а̄пакасса а̄патти, ан̃н̃атха̄ кате висан̇кето хоти. а̄н̣аттийам̣ пана айам̣ висесо ‘‘адхит̣т̣ха̄йа̄ти адхит̣т̣хахитва̄ а̄н̣а̄пети ‘евам̣ виджджха, евам̣ пахара, евам̣ гха̄техӣ’’ти вутта̄йа па̄л̣ийа̄ лаббхатӣти н̃а̄таббо.
татийам̣.
8-9. ида̄ни чатуттхам̣ дассетум̣ ‘‘джха̄на̄дибхеда’’нтиа̄дима̄ха. тассаттхо – ‘‘джха̄нам̣ вимоккхо сама̄дхи сама̄патти н̃а̄н̣адассанам̣ маггабха̄вана̄ пхаласаччхикирийа̄ килесаппаха̄нам̣ винӣваран̣ата̄ читтасса сун̃н̃а̄га̄ре абхиратӣ’’ти евам̣ вуттам̣ уттаримануссадхаммам̣ аттани наттхита̄йа носантам̣ ‘‘майи аттхӣ’’ти аттани ва̄ там̣ ‘‘ахам̣ еттха сандисса̄мӣ’’ти атта̄нам̣ ва̄ таттха упанетва̄ дӣпенто чуто бхаве. кот̣т̣ха̄сам̣ ва̄ти еттха ‘‘джха̄нала̄бхӣ, вимоккхала̄бхӣ, сама̄дхила̄бхӣ, сама̄паттила̄бхӣмхӣ’’ти евама̄дина̄ найена кот̣т̣ха̄сато ва̄ти аттхо. екекам̣ ва̄ти ‘‘пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣ, дутийасса джха̄насса ла̄бхӣмхӣ’’ти евама̄дина̄ найена екекам̣ ва̄ти аттхо. ‘‘атӣтабхаве сота̄панномхӣ’’ти вадато атӣтабхавам̣ сандха̄йа катхитатта̄ па̄ра̄джикам̣ наттхи, тасма̄ ‘‘паччуппаннабхавассита’’нти вуттам̣, тасса паччуппаннабхаванисситам̣ катва̄ти аттхо. ан̃н̃а̄падесарахитанти ‘‘йо те виха̄ре васати, со бхиккху пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣ’’тиа̄дина̄ найена ан̃н̃а̄падесам̣ вина̄ти аттхо. евам̣ дӣпенто хи тхуллаччайама̄паджджати. дӣпентоти ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджим̣, сама̄паджджа̄ми, сама̄панно, пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣмхи, васӣмхи, саччхикатам̣ асса̄’’ти евама̄дина̄ найена дӣпентоти аттхо. ‘‘адхигато’’ти ма̄но адхима̄но, со йасса наттхи, со анадхима̄нико. кена евам̣ дӣпентоти че? там̣ дассетум̣ ‘‘ка̄йена ва̄ча̄’’тиа̄ди вуттам̣, ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ тадубхайена ва̄ти аттхо. вин̃н̃аттипатхети йаттха т̣хито мануссаджа̄тико гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ тасса вачанам̣ пакатисотена сутва̄ саманантарамева ‘‘имам̣ на̄ма еса вадатӣ’’ти джа̄на̄ти, таттха т̣хатва̄ дӣпенто чуто бхаве, на девабрахма̄дӣсу ан̃н̃атарена н̃а̄тети аттхо.
чатуттхам̣.
10. ида̄ни чатуннампи са̄дха̄ран̣авиниччхайам̣ ваттум̣ ‘‘па̄ра̄джикете чатта̄ро’’тиа̄дима̄ха. таттха̄йам̣ сан̇кхепо – чатта̄ропи ете па̄ра̄джика̄ ‘‘екакаммам̣ екуддесо самасиккхата̄’’ти евам̣ вуттасам̣ва̄сасса абхаббата̄йа асам̣ва̄са̄, йатха̄пуре пуббе гихика̄ле ча анупасампаннака̄ле ча асам̣ва̄сика̄, евам̣ паччха̄ па̄ра̄джикам̣ а̄панна̄пи асам̣ва̄са̄ти. кин̃ча бхиййо – абхабба̄ бхиккхубха̄ва̄йа пуна тена аттабха̄вена упасампада̄йа аваттхута̄йа упасампанна̄ бхавитумпи абхабба̄ти аттхо. ким̣ вийа̄ти че? сӣсаччхиннова джӣвитум̣, йатха̄пи сӣсаччхинно тена аттабха̄вена пуна джӣвитум̣ абхаббо, евамиме чатта̄роти адхиппа̄йо.
11. ида̄ни имесу чатӯсу па̄ра̄джикесу йе парийа̄йа̄н̣аттӣхи самбхаванти, те дассетум̣ ‘‘парийа̄йо ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха парийа̄йоти маран̣а̄дхиппа̄йасса ка̄йапайого ва̄ вачӣпайого ва̄. тасма̄ ‘‘йо ӣдисе мухутте саттхам̣ ва̄ а̄харитва̄ висам̣ ва̄ кха̄дитва̄ соббха̄дӣсу ва̄ папатитва̄ марати, со дханам̣ ва̄ лабхати, йасам̣ ва̄ лабхатӣ’’тиа̄дина̄ найена маран̣ам̣ абхинанданто ‘‘идам̣ сутва̄ йо кочи маратӯ’’ти йо парийа̄йена вадати, там̣ сутва̄ саче кочи татха̄ марати, па̄ра̄джикам̣. нийамитена пана йам̣ сандха̄йа вуттам̣, тассева маран̣е па̄ра̄джикам̣. а̄н̣атти пана вуттаттха̄йева. татийе мануссавиггахапа̄ра̄джике лаббхатӣти самбандхо. дутийе пана адинна̄да̄не а̄н̣атти ева лаббхати, на парийа̄йоти аттхо. касма̄ нам̣ парийа̄йена на̄паджджатӣти? йатха̄ мануссавиггахе ‘‘маран̣аван̣н̣ам̣ ва̄ сам̣ван̣н̣еййа̄’’ти вуттам̣, татха̄ идха адинна̄да̄не ‘‘ван̣н̣ам̣ ва̄ сам̣ван̣н̣еййа̄’’ти авуттатта̄. сесесӯти пат̣хамачатуттхесу парийа̄йа̄н̣аттидвайам̣ на лаббхатӣти аттхо.
12. ида̄ни чатӯсупи йатха̄самбхавам̣ ан̇габхедам̣ дассетум̣ ‘‘севетука̄мата̄читта’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха метхунадхаммасса̄ти метхунадхаммапа̄ра̄джикасса. будха̄ти винайадхара̄.
13. мануссасанти мануссасантаката̄. етена петатираччха̄нагатапариггахесу ана̄паттӣти дӣпитам̣ хоти. татха̄сан̃н̃ӣти мануссасантакавасена парапариггахитасан̃н̃ӣти аттхо. ваттхуно гарута̄ти пан̃чама̄сакам̣ ва̄ атирекапан̃чама̄сакам̣ ва̄ тадаггханакам̣ бхан̣д̣ам̣ ва̄ хотӣти аттхо. аваха̄ро ча̄ти пан̃чавӣсатийа̄ аваха̄ресу йена кеначи аваха̄ро хотӣти аттхо. адинна̄да̄нахетуйоти адинна̄да̄напа̄ра̄джикасса ета̄ни пан̃ча ан̇га̄нӣти адхиппа̄йо.
14. па̄н̣о ма̄нуссакоти мануссаджа̄тикапа̄н̣о. тасмим̣ па̄н̣е па̄н̣асан̃н̃ита̄. гха̄тачетана̄ти вадхакачетана̄. пайоготи там̣самут̣т̣хито са̄хаттхика̄дӣнам̣ чханнам̣ пайога̄нам̣ ан̃н̃атарапайого. тена пайогена маран̣ам̣. пан̃чете вадхахетуйоти мануссавиггахапа̄ра̄джикасса пан̃ча ан̇га̄нӣти аттхо.
15. асантата̄ти уттаримануссадхаммасса аттани асантата̄ ча̄ти аттхо. па̄памиччхата̄йа̄рочана̄ти имина̄ йо кевалам̣ па̄памиччхатам̣ вина̄ мандатта̄ момӯхатта̄ бхан̣ати, тасса ана̄паттӣти дӣпитам̣ хоти. тасса̄ти йасса а̄рочети, тасса мануссаджа̄тита̄ ча. ‘‘йо те виха̄ре васати, со бхиккху араха̄’’тиа̄дина̄ (пари. 160, 336) на̄н̃н̃а̄падесо ча. тадева̄ти тада̄ ева тан̇кхан̣ейева джа̄нанам̣. асантадӣпанети уттаримануссадхамма̄рочанапа̄ра̄джикети аттхо.
16. ида̄ни ‘‘па̄ра̄джика̄ ча чатта̄ро’’ти еттха ча-саддена сан̇гахитехи саддхим̣ самодха̄нетва̄ дассетум̣ ‘‘аса̄дха̄ран̣а̄ чатта̄ро’’тиа̄ди вуттам̣. таттха уббхаджа̄н̣уман̣д̣алика̄ ваджджаппат̣иччха̄дика̄ уккхитта̄нуваттика̄ ат̣т̣хаваттхука̄ти име чатта̄ро бхиккхунӣнам̣ бхиккхӯхи аса̄дха̄ран̣а̄ на̄ма. ета̄су уббхаджа̄н̣уман̣д̣алика̄ на̄ма йа̄ ка̄йасам̣саггара̄гена авассута̄ тенева ра̄гена авассутасса мануссапурисасса аккхака̄нам̣ адхо, джа̄н̣уман̣д̣ала̄нам̣ каппара̄нан̃ча упари йена кеначи сарӣра̄вайавена а̄масана̄дим̣ са̄дийати, тасса̄ адхивачанам̣. йа̄ пана бхиккхунӣ ан̃н̃исса̄ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикасан̇кха̄там̣ ваджджам̣ джа̄нам̣ пат̣иччха̄дети, са̄ ваджджаппат̣иччха̄дика̄ на̄ма. самаггена пана сан̇гхена уккхиттам̣ бхиккхум̣ йа̄ бхиккхунӣ йам̣дит̣т̣хико со хоти, тасса̄ дит̣т̣хийа̄ гахан̣авасена ануваттати, са̄ уккхитта̄нуваттика̄ на̄ма. йа̄ пана ка̄йасам̣саггара̄гена тинта̄ татха̄видхассева пурисасса хаттхаггахан̣ам̣ ва̄ сан̇гха̄т̣икан̣н̣аггахан̣ам̣ ва̄ са̄дийати, ка̄йасам̣саггасан̇кха̄тасса асаддхаммасса пат̣исеванаттха̄йа пурисасса хаттхапа̄се сантит̣т̣хати ва̄, таттха т̣хатва̄ саллапати ва̄, сан̇кетам̣ ва̄ гаччхати, пурисасса а̄гаманам̣ ва̄ са̄дийати, кеначи ва̄ пат̣иччханнока̄сам̣ пависати, хаттхапа̄се т̣хатва̄ ка̄йам̣ упасам̣харати, айам̣ ат̣т̣хаваттхука̄ на̄ма̄ти ведитабба̄.
абхаббака̄ ека̄даса̄ти еттха пан̣д̣ако тхеййасам̣ва̄сако титтхийапаккантако тираччха̄нагато ма̄тугха̄тако питугха̄тако арахантагха̄тако бхиккхунидӯсако сан̇гхабхедако лохитуппа̄дако убхатобйан̃джанакоти име ека̄даса абхаббапуггала̄ на̄ма. виббханта̄ бхиккхунӣти йада̄ бхиккхунӣ виббхамитука̄ма̄ хутва̄ сетаваттхам̣ ва̄ ка̄са̄йамева ва̄ гихинива̄сана̄ка̄рена нива̄сети, тада̄ па̄ра̄джикама̄панна̄ на̄ма хоти, пуна упасампадам̣ на лабхати, са̄ ча па̄ра̄джика̄ти аттхо. мудупит̣т̣хико на̄ма катапарикамма̄йа мудука̄йа пит̣т̣хийа̄ саманна̄гато. со етта̄вата̄ на па̄ра̄джико, атха кхо йада̄ анабхиратийа̄ пӣл̣ито аттано ан̇гаджа̄там̣ аттано мукхамаггаваччамаггесу ан̃н̃атарам̣ павесети, тада̄ па̄ра̄джико хоти.
17-18. ламбӣти ан̇гаджа̄тасса дӣгхатта̄ евам̣ вутто. сопи йада̄ анабхиратийа̄ пӣл̣ито аттано ан̇гаджа̄там̣ аттано мукхе ва̄ ваччамагге ва̄ павесети, тада̄ па̄ра̄джико хоти. мукхена ган̣хантоти еттха йо анабхиратийа̄ пӣл̣ито парасса суттасса ва̄ паматтасса ва̄ ан̇гаджа̄там̣ аттано мукхена ган̣ха̄ти, со ча̄ти аттхо. таттхева̄ти парасса ан̇гаджа̄тева̄ти аттхо. йо анабхиратийа̄ пӣл̣ито парасса ан̇гаджа̄там̣ камманийам̣ дисва̄ аттано ваччамаггена тасса упари нисӣдати, там̣ аттано ваччамаггам̣ павесети, со ча̄ти аттхо. ете чатта̄ро ануломика̄ метхунасса̄ти самбандхо. катхамити че? магге маггаппавесанасадисата̄йа, на убхиннам̣ ра̄гавасена садисабха̄вӯпагата̄нам̣ двайам̣двайасама̄паттисадисата̄йа. идха̄гата̄ чатта̄роти метхунадхамма̄дивасена па̄ра̄джика̄ чатта̄ро ча̄ти евам̣ самодха̄нато чатувӣсати па̄ра̄джика̄ти аттхо.
еттха̄ха – ма̄тугха̄такапитугха̄такаарахантагха̄така̄ татийапа̄ра̄джикам̣ а̄панна̄, бхиккхунидӯсако ламбӣа̄дайо чатта̄ро пат̣хамапа̄ра̄джикам̣ а̄панна̄йева̄ти катва̄ куто чатувӣсатӣти? адхиппа̄йо панеттха аттхи, ма̄тугха̄така̄дайо хи чатта̄ро идха анупасампанна̄йева адхиппета̄, ламбӣа̄дайо чатта̄ро кин̃ча̄пи пат̣хамапа̄ра̄джикена сан̇гахита̄, йасма̄ екена парийа̄йена метхунадхаммам̣ аппат̣исевинопи хонти, тасма̄ висум̣ вутта̄ти. па̄ра̄джикавиниччхайо.
па̄ра̄джиканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.