сан̇гха̄дисесакан̣д̣ам̣
1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄
ан̃н̃атра супинанта̄ти сва̄йам̣ дуббалаваттхукатта̄ четана̄йа пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хитум̣ асаматтха̄, супине упат̣т̣хитам̣ нимиттан̃хи дуббалам̣. паватте пана ан̃н̃ехи кусала̄кусалехи упаттхамбхита̄ випа̄кам̣ дети. кин̃ча̄пи випа̄кам̣ дети, атха кхо ависайе уппаннатта̄ аббоха̄рика̄ва супинантачетана̄ти ликхитам̣. йам̣ панеттха ‘‘супине упат̣т̣хитам̣ нимиттан̃хи дуббала’’нти вуттам̣, там̣ анекантам̣, на ча а̄рамман̣адуббалата̄йа читтаппаватти дуббала̄ атӣта̄на̄гата̄рамман̣а̄йа, пан̃н̃атта̄рамман̣а̄йа ва̄ адуббалатта̄. тасма̄ дуббалаваттхукатта̄ти дуббалахадайаваттхукатта̄ти но таккоти (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 236-237) а̄чарийо. аваттхуката̄йа дуббалабха̄во йуджджатӣти че? на, аваттхука̄йа бха̄вана̄пабхава̄йа атирекабалавасамбхавато. бха̄вана̄баласамаппитан̃хи читтам̣ арӯпампи сама̄нам̣ атибха̄рампи караджака̄йам̣ гахетва̄ екачиттаккхан̣енева брахмалокампи па̄петва̄ т̣хапети, таппат̣ибха̄гам̣ анаппитампи ка̄ма̄вачарачиттам̣ караджака̄йам̣ а̄ка̄се лан̇гханасаматтхам̣ кароти. ким̣ панеттха там̣ анума̄накаран̣ам̣? йена читтассева а̄нубха̄воти пан̃н̃а̄йеййа читта̄нубха̄вена т̣хапаналан̇гхана̄дикирийа̄висесаниббаттидассанато. пакатичиттасамут̣т̣ха̄нарӯпам̣ вийа асам̣сат̣т̣хатта̄, никкхаманатта̄ ча ваттхисӣсам̣, кат̣и, ка̄йоти тидха̄ суккасса т̣ха̄нам̣ пакаппенти а̄чарийа̄. саппависам̣ вийа там̣ дат̣т̣хаббам̣, на ча висе т̣ха̄нанийамо, кодхавасена пассантасса хоти. евамасса на т̣ха̄нанийамо, ра̄гавасена упаккамантасса хотӣти но таккоти а̄чарийо.
‘‘дакасотам̣ анотин̣н̣епӣ’’ти идам̣ ‘‘отин̣н̣аматте’’ти имина̄ вируджджхатӣти че, там̣ дассетум̣ ‘‘т̣ха̄нато пана чута’’нтиа̄дима̄ха. тассаттхо – нимитте упаккамам̣ катва̄ суккам̣ т̣ха̄на̄ ча̄ветва̄ пуна виппат̣иса̄равасена дакасоторохан̣ам̣ нива̄ретум̣ на сакка̄, татха̄пи адхива̄са̄дхиппа̄йена адхива̄сетва̄ антара̄ дакасотато уддхам̣ нива̄ретум̣ асаккун̣еййата̄йа ‘‘бахи никкханте ва̄’’ти вуттам̣, тасма̄ т̣ха̄на̄ чутан̃хи авассам̣ дакасотам̣ отаратӣти ат̣т̣хакатха̄йа адхиппа̄йо. тасма̄ убхайам̣ саметӣти гахетаббо.
еттха̄ха – касма̄ имасмим̣ сиккха̄паде ‘‘йо пана бхиккхӯ’’тиа̄дина̄ ка̄рако на ниддит̣т̣хоти? вуччате – адхиппа̄йа̄пеккха̄йа бха̄вато ка̄рако на ниддит̣т̣хо тасса са̄пеккхабха̄вадассанаттхам̣. катхам̣? кан̣д̣увана̄диадхиппа̄йачетана̄васена четентасса кан̣д̣увана̄диупаккамена упаккамантасса метхунара̄гавасена ӯруа̄дӣсу дуккат̣аваттхӯсу, ван̣а̄дӣсу тхуллаччайаваттхӯсу ча упаккамантасса суккависат̣т̣хийа̄ сатипи на сан̇гха̄дисесо ‘‘ана̄патти бхиккху на мочана̄дхиппа̄йасса̄’’ти (па̄ра̄. 263) вачанато. тасма̄ тадаттхадассанаттхам̣ идха ка̄рако на ниддит̣т̣хо. ан̃н̃атха̄ ‘‘йо пана бхиккху сан̃четаникам̣ суккависат̣т̣хим̣ а̄паджджеййа, сан̇гха̄дисесо’’ти ниддит̣т̣хе ка̄раке ‘‘четети на упаккамати муччати, ана̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. 262) вуттавачанавиродхо. татха̄ ‘‘сан̃четаника̄йа суккависат̣т̣хийа̄ ан̃н̃атра супинанта̄ сан̇гха̄дисесо’’ти бхумме ниддит̣т̣хепи со ева виродхо хетваттханийамасиддхито. тасма̄ тадубхайампи вачанаккамам̣ аватва̄ ‘‘сан̃четаника̄ суккависат̣т̣хи ан̃н̃атра супинанта̄ сан̇гха̄дисесо’’ти вуттам̣. таттха нимиттаттхе бхуммавачана̄бха̄вато хетваттханийамо на като хоти. тасмим̣ акате сан̃четаника̄ суккависат̣т̣хи ан̃н̃атра супинанта̄ сан̇гха̄дисесоти, упаккаме асати ана̄паттӣти айаматтхо дӣпито хотӣти ведитаббам̣.
имасмим̣ сиккха̄паде две а̄паттисахасса̄ни хонти. катхам̣? аттано хаттха̄дибхеде аджджхаттарӯпе ра̄гӯпаттхамбханавасена ан̇гаджа̄те камманийаппатте а̄рогйаттха̄йа нӣлам̣ мочентасса ека̄ а̄патти, аджджхаттарӯпе ева ра̄гӯпаттхамбхе пӣтака̄дӣнам̣ мочанавасена нава̄ти даса. евам̣ ‘‘сукхаттха̄йа̄’’тиа̄дӣнам̣ наваннам̣ васена̄ти ра̄гӯпаттхамбхе аджджхаттарӯпавасена сатам̣. евамевам̣ ваччаппасса̄вава̄таучча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хӯпаттхамбхесу ча сатам̣ сатам̣ катва̄ саббам̣ пан̃часатам̣. йатха̄ аджджхаттарӯпе пан̃часатам̣, евам̣ бахиддха̄рӯпе ва̄ аджджхаттабахиддха̄рӯпе ва̄ а̄ка̄се ва̄ кат̣им̣ кампентоти две сахасса̄ни а̄паттийо хонтӣти.
суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄
‘‘отин̣н̣о’’ти имина̄сса севана̄дхиппа̄йата̄ дассита̄. тенева ‘‘ка̄йасам̣саггара̄гасаман̇гиссетам̣ адхивачана’’нти вуттам̣. ‘‘випарин̣атена…пе… саддхи’’нти имина̄сса ва̄йа̄мо дассито. ‘‘саддхи’’нти хи падам̣ сам̣йогам̣ дӣпети, со ча сам̣його сама̄гамо. кена читтена? випарин̣атена читтена, на паттаппат̣иггахан̣а̄дхиппа̄йа̄дина̄ти адхиппа̄йо. ‘‘ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджеййа̄’’ти имина̄сса ва̄йамато пхассаппат̣ивиджа̄нана̄ дассита̄ хоти. ва̄йамитва̄ пхассам̣ пат̣ивиджа̄нанто хи сама̄паджджати на̄ма. евамасса тиван̇гасампатти дассита̄ хоти. атха ва̄ отин̣н̣о випарин̣атена читтена йаккха̄дина̄ сатто вийа. упайогаттхе ва̄ етам̣ каран̣авачанам̣, отин̣н̣о випарин̣атам̣ читтам̣ кӯпа̄дим̣ вийа сатто. атха ва̄ ‘‘ра̄гато уттин̣н̣о бхависса̄мӣ’’ти бхиккхубха̄вам̣ упагатопи йо пана бхиккху тато уттин̣н̣а̄дхиппа̄йато випарин̣атена читтена хетубхӯтена тамева ра̄гам̣ отин̣н̣о. ма̄туга̄мена аттано самӣпам̣ ва̄ а̄гатена, аттана̄ упагатена ва̄. етена ма̄туга̄масса са̄раттата̄ ва̄ хоту, вираттата̄ ва̄, са̄ идха аппама̄н̣ам̣.
хаттхагга̄хам̣ ва̄ти еттха хаттхена саббопи упа̄диннако ка̄йо сан̇гахито, на бхиннасанта̄но таппат̣ибаддхо ваттха̄лан̇ка̄ра̄ди. вен̣иггахан̣ена анупа̄диннако абхиннасанта̄но кесаломанакхаггадантагга̄дико каммапаччайаутусамут̣т̣ха̄но гахитоти ведитаббам̣. тенева̄ха ‘‘антамасо ломена ломам̣ пхусантасса̄пӣ’’ти. тена ан̃н̃атарасса ва̄…пе… пара̄масананти еттха анупа̄диннака̄нампи сесалома̄дӣнам̣ ан̇габха̄во ведитаббо. евам̣ санте ‘‘пхассам̣ пат̣иджа̄нантасса сан̇гха̄дисесо’’ти имина̄ вируджджхатӣти че? на, тадаттхаджа̄нанато. пхут̣т̣хабха̄вам̣ пат̣ивиджа̄нантопи пхассам̣ пат̣иджа̄на̄ти на̄ма, на ка̄йавин̃н̃а̄н̣уппаттийа̄ ева. анекантикан̃хеттха ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣. тасма̄ ева идха пхассаппат̣ивиджа̄нанам̣ ан̇гантвева на вуттам̣. тасмин̃хи вутте т̣ха̄наметам̣ виджджати ‘‘на ча ме ломагхат̣т̣анена ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ уппаннам̣, тасмим̣ ‘на пхассам̣ пат̣иджа̄на̄мӣ’ти ана̄паннасан̃н̃ӣ сийа̄’’ти. ‘‘вен̣ӣ на̄ма каха̄пан̣ама̄ла̄дисампайуттам̣, таттха ‘вен̣им̣ ган̣хисса̄мӣ’ти каха̄пан̣ама̄ла̄дим̣ ева ган̣ха̄ти, на ломам̣, наттхи сан̇гха̄дисесо’’ти ваданти. вӣмам̣ситаббам̣.
ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄
‘‘када̄ те ма̄та̄ пасӣдиссатӣ’’ти а̄йа̄чанам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄йа сикха̄патталаккхан̣адассанаттхам̣ вуттам̣, на метхунупасам̣хитейева дут̣т̣хуллава̄ча̄ти дассанаттхам̣. ‘‘убхатобйан̃джанака̄сӣ’’ти вачанам̣ пана пурисанимиттена асан̇гха̄дисесаваттхуна̄ миссавачанам̣, пурисаубхатобйан̃джанакасса ча иттхинимиттам̣ пат̣иччханнам̣, итарам̣ па̄кат̣ам̣. йади тампи джанети, катхам̣ ‘анимитта̄сӣ’тиа̄дӣни пада̄ни на сан̇гха̄дисесам̣ джанентӣ’’ти еке, там̣ на йуттам̣ пурисасса̄пи нимитта̄дхивачанатта̄. ‘‘метхунупасам̣хита̄хи сан̇гха̄дисесо’’ти (па̄ра̄. 248) ма̄тика̄йам̣ лаккхан̣асса вуттатта̄ ча метхунупасам̣хита̄хи обха̄сане пат̣ивиджа̄нантийа̄ сан̇гха̄дисесо, аппат̣ивиджа̄нантийа̄ тхуллаччайам̣, итарехи обха̄сане пат̣ивиджа̄нантийа̄ тхуллаччайам̣, аппат̣ивиджа̄нантийа̄ дуккат̣анти еке, вича̄ретва̄ гахетаббам̣. еттха̄ха – ‘‘сикхаран̣ӣ’’тиа̄дӣхи аккосантасса пат̣игхачиттам̣ уппаджджати, касма̄ ‘‘тиведана’’нти аватва̄ ‘‘двиведана’’нти вуттанти? ра̄гавасена айам̣ а̄патти, на пат̣игхавасена. тасма̄ ра̄гавасенева паватто аккосо идха адхиппето. тасма̄ ‘‘двиведана’’нти вачанам̣ сувуттамева.
дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. аттака̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄
дут̣т̣хуллобха̄сане вуттаппака̄ра̄йа̄ти дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хулладжа̄нанасаматтха̄йа. парасса бхиккхуно аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣абхан̣ане дуккат̣ам̣, ‘‘йо те виха̄ре васати, тасса аггада̄нам̣ метхунам̣ дхаммам̣ дехӣ’’ти парийа̄йавачанепи дуккат̣ам̣, ‘‘аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сеййа, йа̄ ма̄дисам̣ сӣлаванта’’нти ча вуттатта̄ти еке. пан̃часу ан̇гесу саббха̄ва̄ сан̇гха̄дисесова̄ти еке, вича̄ретва̄ гахетаббам̣. ‘‘имасмим̣ сиккха̄пададвайе ка̄йасам̣сагге вийа йаккхипетӣсупи дут̣т̣хуллаттакаа̄мавачане тхуллаччайанти ваданти. ат̣т̣хакатха̄су пана на̄гата’’нти (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 295) ликхитам̣. убхатобйан̃джанако пана пан̣д̣акагатикова.
аттака̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄
алам̣вачанӣйа̄ти на вачанӣйа̄, нива̄ран̣е алам̣-саддо, на алам̣вачанӣйа̄ на̄лам̣вачанӣйа̄. ‘‘пат̣игган̣ха̄ти вӣмам̣сати пачча̄харати, а̄патти сан̇гха̄дисесасса̄’’ти (па̄ра̄. 305) вуттатта̄ йасса екантена сан̇гха̄дисесо хоти, тасса пат̣игган̣ханавӣмам̣санапайога̄ ете дуккат̣атхуллаччайа̄ наттхӣти вадантӣти ликхитам̣. кин̃ча̄пи еттха ‘‘иттхӣ на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ на петӣ на тираччха̄нагата̄. пурисо на̄ма мануссапурисо, на йаккхо на пето на тираччха̄нагато’’ти па̄л̣и наттхи, татха̄пи ка̄йасам̣сагга̄дӣсу ‘‘ма̄туга̄мо на̄ма манусситтхӣ’’ти (па̄ра̄. 285) иттхиваваттха̄насса кататта̄ идха̄пи манусситтхӣ ева̄ти пан̃н̃а̄йати. метхунапуббабха̄гаса̄ман̃н̃ато иттхиваваттха̄нена пурисававаттха̄нам̣ катамева хоти. тенева̄ха ‘‘йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄). ка̄йасам̣сагга̄дӣсу ча пан̣д̣акайаккхипетийо тхуллаччайаваттхука̄ва вутта̄, татха̄ идха̄пи, пан̣д̣акасабха̄ватта̄ мануссаубхатобйан̃джанако ча тхуллаччайаваттхукова хоти. сеса̄ мануссапурисаамануссапан̣д̣акаубхатобйан̃джанакатираччха̄нагатапуриса̄дайо дуккат̣аваттхука̄ва миччха̄ча̄радассанасабха̄ватоти ведитаббам̣.
сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
ким̣ бхантети еттакепи вутте. пуччхито йадаттха̄йа павит̣т̣хо, там̣ катхетум̣ лабхати пуччхитапан̃н̃атта̄ бхиккха̄ча̄раваттети ликхитам̣. хаттхакаммам̣ йа̄чито ‘‘упакаран̣ам̣, мӯлам̣ ва̄ дассатӣ’’ти йа̄чати, ват̣т̣ати, на ват̣т̣атӣти? ват̣т̣ати сена̄сане обха̄сапарикатха̄дӣнам̣ ладдхатта̄ти еке. тихаттха̄ ва̄ти еттха вад̣д̣хакихаттхена тихаттха̄. ‘‘пама̄н̣айутто ман̃чоти пакативидаттхийа̄ нававидаттхиппама̄н̣аман̃чо, со таттха ито ча на сан̃чарати, тасма̄ чатухаттхавиттха̄ра̄ на хотӣ’’тиа̄ди ликхитам̣. акут̣ийа̄ пана ваттхудесана̄киччам̣ наттхи уллитта̄валиттам̣ ка̄тум̣ вуттатта̄. ‘‘уллитта̄дибха̄во…пе… ‘чхаданамева сандха̄йа вутто’ти йуттамидам̣. касма̄ти че? йасма̄ маттика̄майабхиттим̣ ут̣т̣ха̄петва̄ упари уллиттам̣ ва̄ авалиттам̣ ва̄ убхайам̣ ва̄ бхиттийа̄ гхат̣итам̣ каронтасса а̄патти ева вина̄пи бхиттилепена̄’’ти ликхитам̣. еваметтха тхамбхатула̄пит̣т̣хасан̇гха̄т̣а̄ди нираттхакам̣ сийа̄. тасма̄ вича̄ретва̄ва гахетаббам̣. ‘‘упосатха̄га̄рампи бхависсати, ахампи васисса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘бхиккхӯхи ва̄ са̄ман̣ерехи ва̄ екато васисса̄мӣ’’ти ва̄ каронтасса ват̣т̣ати ева. касма̄? ‘‘аттуддеса’’нти вуттатта̄ти ликхитам̣.
идам̣ пана сиккха̄падам̣ чатуттхапа̄ра̄джикам̣ вийа нида̄на̄пеккхам̣. на хи ваггумуда̄тӣрийа̄ бхиккхӯ сайамева аттано асантам̣ уттаримануссадхаммам̣ муса̄ва̄далаккхан̣ам̣ па̄петва̄ бха̄сим̣су. ан̃н̃аман̃н̃ан̃хи те уттаримануссадхаммаван̣н̣ам̣ бха̄сим̣су. на ча та̄вата̄ па̄ра̄джикаваттху хоти, таттакена пана лесена бхагава̄ там̣ ваттхум̣ нида̄нам̣ катва̄ па̄ра̄джикам̣ пан̃н̃апеси, татха̄ идха̄пи. на хи нида̄не ‘‘адеситаваттхука̄йо са̄рамбха̄йо апариккамана̄йо’’ти вуттам̣. ‘‘аппама̄н̣ика̄йо’’ти пана вуттатта̄ пама̄н̣аматиккамантасса сан̇гха̄дисесова нида̄на̄пеккхо. таттха са̄рамбхе апариккамане сан̇гха̄дисесаппасан̇гам̣ вийа диссама̄нам̣ ‘‘вибхан̇го там̣нийамако’’ти вуттатта̄ вибхан̇ге на нива̄рети. татха̄ махаллаке.
еттха̄ха – киматтхам̣ ма̄тика̄йам̣ дуккат̣аваттху вуттам̣, нану вибхан̇ге ева ваттаббам̣ сийа̄ти? еваметам̣. ким̣ ну бхиккхӯ абхинетабба̄ ваттхудесана̄йа, техи бхиккхӯхи ваттху десетаббам̣, кӣдисам̣? ана̄рамбхам̣ сапариккамананти. итаран̃хи ‘‘са̄рамбхе че бхиккху ваттхусмим̣ апариккамане’’ти евам̣ ануппасан̇гавасена а̄гататта̄ вуттам̣. йасма̄ ваттху на̄ма аттхи са̄рамбхам̣ апариккаманам̣, аттхи ана̄рамбхам̣ сапариккаманам̣, аттхи са̄рамбхам̣ сапариккаманам̣, аттхи ана̄рамбхам̣ апариккамананти бахувидхам̣, тасма̄ бахувидхатта̄ ваттху десетаббам̣ ана̄рамбхам̣ сапариккаманам̣, нетаранти вуттам̣ хоти. киматтхика̄ панеттха ваттхудесана̄ти че? гарука̄паттипан̃н̃а̄панахетупариваджджанупа̄йатта̄. ваттхуадесана̄ хи гарука̄паттипан̃н̃а̄панахетубхӯта̄. гарука̄паттипан̃н̃а̄панам̣ акатавин̃н̃аттигихипӣл̣а̄джананам̣, аттадуккхапарадуккхахетубхӯто ча са̄рамбхабха̄воти ете ваттхудесана̄падесена упа̄йена париваджджита̄ хонти. на хи бхиккхӯ акаппийакут̣икаран̣аттхам̣ гихӣнам̣ ва̄ пӣл̣а̄нимиттам̣, са̄рамбхаваттхукут̣икаран̣аттхам̣ ва̄ ваттхум̣ десентӣти. хонти четтха –
‘‘дуккат̣асса хи ваттхӯнам̣, ма̄тика̄йа пака̄сана̄;
гарука̄паттихетӯнам̣, тесам̣ евам̣ пака̄сита̄.
‘‘ваттхусса десанупа̄йена, гарука̄паттихетуйо;
ваджджита̄ хонти йам̣ тасма̄, са̄рамбха̄ди джаха̄пита’’нти.
кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
кирийа̄маттато самут̣т̣ха̄набха̄вато акирийамеветам̣. там̣ десана̄акаран̣авасена. бхиккхӯ ва̄ анабхинеййа̄ти еттха ва̄-саддо авадха̄ран̣аттхоти ведитаббо. ‘‘а̄йасма̄ чханно четийаруккхам̣ чхеда̄песӣ’’ти (па̄ра̄. 365) а̄гататта̄ идампи нида̄на̄пеккханти ведитаббам̣.
виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄
‘‘касма̄ мама вандана̄дӣни…пе… ‘гхат̣итейева сӣсам̣ етӣ’ти вуттатта̄ антимаваттхуаджджха̄паннакам̣ вандитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. парива̄ра̄васа̄не упа̄липан̃чаке ‘‘кати ну кхо, бханте, авандийа̄’’тиа̄дина̄ (пари. 467) вуттапа̄л̣ийам̣ авуттатта̄, ‘‘паччха̄ упасампаннена пуре упасампанно вандийо’’ти (пари. 468) вуттатта̄ ча, тасма̄ ева имиссам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ ‘‘упасампанноти сан̇кхйупагамана’’нти вуттам̣. сутта̄дхиппа̄йо пана евам̣ гахетаббо – аванданто са̄мӣчиппат̣иккхепасан̇кха̄та̄йа чодана̄йа чодети на̄ма̄ти дассанаттхам̣ вуттанти. тасма̄ ева ‘‘етта̄вата̄ ча чодана̄ на̄ма хотӣ’’ти вуттам̣. идха адхиппетам̣ а̄паттиа̄паджджана̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘‘касма̄ мама вандана̄дӣни на каросӣ’тиа̄ди вутта’’нти ликхитам̣.
катӯпасампаданти йасса упасампада̄ рухати, там̣, пан̣д̣ака̄дайо. т̣хапанаккхеттанти еттха саббасан̇га̄хикам̣, пуггаликан̃ча̄ти дувидхам̣ пава̄ран̣а̄т̣хапанам̣. таттха саббасан̇га̄хике ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо…пе… тева̄чикам̣ пава̄ре’’ти су-ка̄рато йа̄ва ре-ка̄ро. пуггаликат̣хапане пана ‘‘сан̇гхам̣, бханте, пава̄реми…пе… пассанто пат̣ӣ’’ти сам̣-ка̄рато йа̄ва айам̣ саббапаччхимо т̣и-ка̄ро, еттхантаре екападепи т̣хапентена т̣хапита̄ хоти. упосатхе пана имина̄нуса̄рена висесо ведитаббо ‘‘кареййа̄’’ти ре-ка̄ре анатиккаманте.
дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄
ан̃н̃абха̄го ва̄ асса аттхӣти йатха̄ суван̣н̣асседам̣ сован̣н̣амитйатра суван̣н̣ава̄ анена суван̣н̣о итйуччате. там̣ пат̣има̄йа сарӣрам̣, сила̄путтакасса сарӣранти ча нидассанам̣. чхагалакасса ‘‘даббо’’ти диннам̣ на̄мам̣ ‘‘десо’’ти вуччати. касма̄? тхерам̣ ануддхам̣сетум̣ тхерасса̄пи ападиситаббатта̄. ан̃н̃ампи ваттхум̣ на тхерам̣йева. лиссати силиссати воха̄раматтеневана аттхато. ӣсакам̣ аллӣйатӣти лесоти адхиппа̄йо. лисаселачхаколааллӣбха̄ве. тена вуттам̣ ‘‘ӣсакам̣ аллӣйатӣти лесо’’ти. йасма̄ десалеса̄ аттхато нинна̄на̄каран̣ам̣, тасма̄ ‘‘кин̃чидесам̣ лесаматтам̣ упа̄да̄йа̄’’ти падам̣ уддхаритва̄ ‘‘даса леса̄ джа̄тилесо’’тиа̄ди (па̄ра̄. 394) падабха̄джане вуттам̣.
ат̣т̣хуппаттивасенева а̄вибхӯтанти еттха кин̃ча бхиййо анийаматта̄. на хи меттийабхӯмаджака̄нам̣ вийа ан̃н̃есам̣ саббесампи ‘‘чхагалакамеветтха ан̃н̃абха̄гийам̣ адхикаран̣ам̣ хоти, ан̃н̃ам̣ гомахим̣са̄дикампи хоти, на ча меттийабхӯмаджака̄ вийа саббепи на̄малесаматтамева упа̄дийанти, ан̃н̃ампи джа̄тилеса̄дим̣ упа̄дийанти, тасма̄ анийаматта̄ на вибхаттам̣. кин̃ча бхиййо татха̄вутте чхагалакассева ан̃н̃абха̄гийата̄ самбхавати, на ан̃н̃асса, йена сова дассито. лесо ча на̄ма лесова, на джа̄тиа̄ди, йена сова дасситоти евам̣ миччха̄га̄хаппасан̇гатоти ведитаббам̣. идха ча…пе… сан̃н̃инопӣти имасмим̣ сиккха̄паде ча амӯлакасиккха̄паде ча̄ти аттхо.
ан̃н̃абха̄гийасиккхам̣ йо, нева сиккхати йуттито;
гаччхе винайавин̃н̃ӯхи, ан̃н̃абха̄гийатам̣ва со. (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 408);
ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
11. бхеда̄нуваттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄
тин̣н̣ам̣ уддхам̣ камма̄раха̄…пе… каротӣти еттха ‘‘име чатта̄ро’’ти ва̄ ‘‘иман̃ча иман̃ча̄’’ти ва̄ ватва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти ликхитам̣.
бхеда̄нуваттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
12. дуббачасиккха̄падаван̣н̣ана̄
дуккхена ваттаббо дуббачо. вуччама̄но на сахати.
дуббачасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нигаманаван̣н̣ана̄
‘‘на̄маматтавасена̄’’ти па̄т̣хо. ‘‘на̄маготтавасена̄’’ти ликхитам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘айам̣ кирийа̄ бхиккхӯнам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти джа̄нитва̄ саче чха̄дети, чханна̄ва хотӣти аттхо. сабха̄гаматтамева̄ти аверисабха̄гаматтамева̄ти адхиппа̄йо.
ваттху чева готтан̃ча̄ти еттха ваттхӯти вӣтиккаманам̣ асучимуччанам̣. готтанти гам̣ та̄йатӣти готтам̣, саджа̄тито ан̃н̃аттха гантум̣ адатва̄ гам̣ буддхим̣, вачанан̃ча та̄йатӣти аттхо. ваттху ча саджа̄тимева гаччхати. саджа̄ти на̄меттха ан̃н̃ехи висит̣т̣ха̄висит̣т̣хабхӯта̄ кирийа̄, на ка̄йасам̣сагга̄ди. на̄ман̃чева а̄патти ча̄ти еттха а̄паттӣти вӣтиккамена̄панна̄паттийа̄ на̄мам̣.
пуна а̄гата̄гата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочентена̄ти еттха двиннам̣ а̄рочентена ‘‘а̄йасманта̄ дха̄ренту’’тин̣н̣ам̣ ва̄ атирека̄нам̣ ва̄ а̄рочентена ‘‘а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти евам̣ а̄рочанавидха̄нам̣ ведитаббам̣. ваттабхедан̃ча раттиччхедан̃ча акатва̄ти еттха т̣хапетва̄ навакатарам̣ па̄рива̄сикам̣ авасеса̄нам̣ антамасо мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дӣнампи абхива̄дана̄диса̄дийане, пат̣ипа̄т̣ийа̄ нисӣдане, овадане, каммика̄нам̣ гарахан̣е ча̄тиа̄дӣсу ваттабхедо хоти. дассанасаванависайесу ана̄рочане ча бхиккхӯхи екаччханне васане ча аджа̄нантассева виха̄ре бхиккхӯнам̣ а̄гантва̄ гамане ча̄тиа̄дӣсу раттиччхедо хоти. на̄на̄сам̣ва̄сакехи винайакамма̄бха̄вато тесам̣ ана̄рочане раттиччхедо на хоти. ‘‘две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄’’ти вачанато анто на ват̣т̣ати. никкхиттаваттенева хутва̄ вичарантена йасса сантике пуббе сама̄дийитва̄ а̄рочитам̣, тасса̄пи сантике паччха̄ никкхипанака̄ле а̄рочетва̄ва никкхипитаббам̣. тасма̄ пуна сама̄да̄нака̄лепи со че тато гаччхати, там̣ дивасам̣ агантва̄ дива̄ а̄рочетва̄пи йади евам̣ атӣтадивасам̣ хоти, ‘‘арун̣е ут̣т̣хите тасса сантике а̄рочетва̄ ваттам̣ никкхипитва̄ виха̄рам̣ гантаббанти тасса сантике а̄рочетва̄ ваттам̣ никкхипитабба’’нти вуттам̣. апича ‘‘виха̄рам̣ гантва̄ йам̣ саббапат̣хамам̣ бхиккхум̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитабба’’нти вуттам̣. саче раттиччхедо хоти, виха̄расӣма̄парийа̄панна̄нам̣ саббесам̣ а̄рочетаббам̣ сийа̄. ‘‘тасса а̄рочетва̄’’ти идам̣ пана пуббе ана̄рочитам̣ сандха̄йа ваттабхедараккхан̣аттхам̣ вуттам̣. тасма̄ ева самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) евам̣ вуттам̣ ‘‘ан̃н̃ам̣ виха̄рато никкхантам̣ ва̄ а̄гантукам̣ ва̄’’ти.
суддхантапарива̄се пана саче ‘‘ма̄саматтам̣ асуддхомхӣ’’ти аггахеси, паривасанто пуна ӯнам̣ ва̄ адхикам̣ ва̄ саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти, таттакампи париваситаббамева, парива̄сада̄накиччам̣ наттхи. айан̃хи суддхантапарива̄со на̄ма уддхампи а̄рохати, хет̣т̣ха̄пи орохати. идамасса лаккхан̣ам̣.
самодахитва̄ти мӯла̄паттит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄, паккхипитва̄ти аттхо. аппат̣иччханна̄ че антара̄патти, мӯла̄йа пат̣икассанам̣ акатва̄ пуббе гахитапарива̄сенева париваситаббам̣. йо пана а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ виббхамитва̄ пуна упасампанно хутва̄пи пат̣иччха̄дети, йо ча пуббе пат̣иччха̄детва̄ паччха̄ на пат̣иччха̄дети, йо ча убхайаттха пат̣иччха̄дети, саббесам̣ пат̣иччханнадивасавасена парива̄со да̄таббо. ‘‘пуримасмим̣ а̄паттиккхандхе ва̄’’ти ча ‘‘паччхимасмим̣ а̄паттиккхандхе ва̄’’ти (чӯл̣ава. 166 а̄дайо) ча па̄л̣ийам̣ вуттатта̄ две бхиккхӯ висуддхикам̣ а̄панна̄ хонти, те суддхикадит̣т̣хино хонти. еко чха̄дети, еко на чха̄дети. йо чха̄дети, со дуккат̣ам̣ деса̄петаббо. ‘‘убхопи йатха̄дхаммам̣ ка̄ра̄петабба̄’’ти (чӯл̣ава. 181) вачанато йам̣ кан̃чи а̄паттим̣ чха̄детва̄ дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти ведитаббо.
тесу гатесу ва̄ агатесу ва̄ пуриманайенева пат̣ипаджджитаббанти еттха ӯне ган̣е чаран̣ам̣, анут̣т̣хаханам̣ екараттампи ган̣ена виппава̄сам̣, саче раттийа̄ екаккхан̣ена сан̇гхо васати, саче со пуре арун̣амева кеначи каран̣ӣйена гатоти еттхапи ма̄наттепи евам̣ джа̄те. ‘‘айан̃ча йасма̄ ган̣асса а̄рочетва̄, бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ва васи, тенасса ӯне ган̣е чаран̣адосо ва̄ виппава̄со ва̄ на хотӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттам̣. тасма̄ тена а̄рочите мухуттампи нисӣдитва̄ гатепи виппава̄со наттхи. па̄рива̄сикасса, уккхиттакасса ча пакататтена тасмим̣ васанам̣ удакапа̄тена ва̄ритам̣, тасма̄ на̄нӯпача̄репи екаччханне на ват̣т̣ати.
ида̄ни па̄т̣хавича̄ран̣а̄ ведитабба̄ – ‘‘нава пат̣хама̄паттика̄ чатта̄ро йа̄вататийака̄’’ти идам̣ сабха̄ванийамавачанам̣. тена вут̣т̣ха̄нам̣ анийаманти дассети. екачча̄паттивут̣т̣ха̄нан̃хи камматопи хоти акамматопи, на евам̣ а̄паджджананти вуттам̣ хоти. ан̃н̃атарам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ ва̄ти тесам̣ двидха̄ бхинна̄нампи вут̣т̣ха̄наккамабхеда̄бха̄вадӣпакавачанам̣. йа̄ватӣхам̣, та̄ватӣханти еттха ахапариччхедо арун̣авасена. ‘‘джа̄на’’нти имина̄ джа̄нанаппат̣иччханнасса ака̄ма̄ париваттхаббанти дассети. тена бхиккхуна̄ ака̄ма̄ париваттхаббанти тена бхиккхуна̄ васата̄ ака̄ма̄ париваттхаббам̣, на париваттиталин̇гена̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣. паривуттхапарива̄сена̄ти а̄димхи паривуттхапарива̄сенева парива̄сато уттари итива̄рена а̄дито бхиккхуна̄ва чха̄раттам̣, париваттиталин̇гена уддхампи бхиккхума̄натта̄йа пат̣ипаджджитаббам̣, на парива̄се вийа таппаччайа̄ ачин̣н̣ама̄натто. чин̣н̣ама̄наттова аббхетаббо, на итаро, на парива̄се вийа ма̄натта̄рахе, паккхама̄наттан̃ча чарантийа̄ бхиккхунийа̄ лин̇гам̣ париватта̄тиккаме сати чин̣н̣ама̄натто бхиккху хоти, пуна бхиккхума̄наттам̣ гахетва̄ чин̣н̣ама̄наттова бхиккху аббхетабботи дассети.
йаттха сийа̄ти йассам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йампи вӣсатиган̣о бхиккхусан̇гхо аттхи. екенапи че ӯно вӣсатиган̣оти на йуджджати, ӯно че. на хи вӣсатиган̣о, сан̇гхо че ӯно. тасма̄ ‘‘екенапи че ӯно сан̇гхо’’ти еттакамева ваттаббанти че? на, чатуваггапан̃чаваггадасаваггаппасан̇ганива̄ран̣аппайоджанато. тасма̄ вӣсативагго бхиккхусан̇гхо че бхиккхуна̄ екенапи ӯно, нат̣т̣хо дат̣т̣хаббо. кечи пана винайе аппакатан̃н̃уно ‘‘йатха̄ атирекачатуваггопи сан̇гхо чатуваггакаран̣ӣйе камме ‘чатувагго’ти вуччати, татха̄ пан̃чаваггадасаваггакаран̣ӣйе камме атирекапан̃чаваггадасаваггопи ‘пан̃чаваггадасавагго’ти вуччати. тасма̄ ӯнопи чатуваггапан̃чаваггадасаваггавӣсативаггова̄’’ти ман̃н̃еййум̣, тесам̣ ман̃н̃ана̄нива̄ран̣аттхам̣ ‘‘екенапи че ӯно’’тиа̄ди вуттам̣. атха ва̄ вӣсати бхиккхусан̇гхо че, т̣хапетва̄ екенапи че ӯно аппакататто, там̣ т̣хапетва̄ екенапи чети еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. айам̣ таттха са̄мӣчӣти вачанам̣ йам̣ вуттам̣ саббаттха ‘‘тасса а̄паттийа̄ парива̄сам̣ дети, мӯла̄йа пат̣икассати, ма̄наттам̣ дети, аббхетӣ’’ти, тасса а̄вибха̄вакаран̣аттхам̣ вуттанти ведитаббам̣. тена тесу айам̣ йатха̄вутта̄ са̄мӣчи нийата̄ иччхитабба̄, на ра̄джасиккха̄пада̄дӣсу вийа анийата̄. таттха хи кеначи антара̄йена там̣ са̄мӣчимакаронтепи ана̄паттӣти дӣпитам̣ хоти.
сан̇гха̄дисесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.