5. пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чаме бхутта̄вӣти бхуттава̄, йена пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ са̄сапаматтампи аджджхохаритам̣, со евам̣ вуччати. пава̄ритоти ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йати, бходжанам̣ пан̃н̃а̄йати, хаттхапа̄се т̣хито абхихарати, пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣ’’ти (па̄чи. 239) евам̣ па̄л̣ийам̣ вуттапан̃чан̇гавасена катаппава̄ран̣о, катаппат̣иккхепоти аттхо. таттха йасма̄ ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти имина̄ виппакатабходжано ‘пава̄рито’ти вутто. йо ча виппакатабходжано, тена кин̃чи бхуттам̣, кин̃чи абхуттам̣, йан̃ча бхуттам̣, там̣ сандха̄йа ‘бхутта̄вӣ’типи сан̇кхам̣ гаччхати. тасма̄ ‘бхутта̄вӣ’тивачанена висум̣ кин̃чи аттхасиддхим̣ на пасса̄ма, ‘‘дираттатиратта’’нтиа̄дӣсу (па̄чи. 52) пана диратта̄дивачанам̣ вийа пава̄ритападасса парива̄рабха̄вена бйан̃джанасилит̣т̣хата̄йа четам̣ вуттанти ведитаббам̣.

пава̄ран̣ан̇гесу пана асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣти виппакатабходжанам̣ диссати, там̣ бхун̃джама̄но чеса пуггало хотӣти аттхо. бходжанам̣ пан̃н̃а̄йатӣти пава̄ран̣аппахонакам̣ бходжанам̣ диссати, одана̄дӣнам̣ че ан̃н̃атарам̣ пат̣иккхипитаббам̣ бходжанам̣ хотӣти аттхо. хаттхапа̄се т̣хитоти пава̄ран̣аппахонакам̣ че бходжанам̣ ган̣хитва̄ да̄йако ад̣д̣хатеййахаттхаппама̄н̣е ока̄се т̣хито хотӣти аттхо. абхихаратӣти со че да̄йако тасса там̣ бходжанам̣ ка̄йена абхисам̣харатӣти аттхо. пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣти пат̣иккхепо диссати, там̣ че абхихат̣ам̣ со бхиккху ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхипатӣти аттхо. евам̣ пан̃чаннам̣ ан̇га̄нам̣ васена пава̄рито хоти.

татра̄йам̣ виниччхайо – ‘асана’нтиа̄дӣсу та̄ва йан̃ча асна̄ти, йан̃ча бходжанам̣ хаттхапа̄се т̣хитена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипати, там̣ одано кумма̄со сатту маччхо мам̣санти имесам̣ ан̃н̃атарамева ведитаббам̣. таттха одано на̄ма са̄ли вӣхи йаво годхумо кан̇гу варако кудрӯсакоти имесам̣ саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣уле гахетва̄ ‘‘бхаттам̣ пача̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘йа̄гум̣ пача̄ма̄’’ти ва̄ йам̣кин̃чи сандха̄йа пачанту, саче ун̣хам̣ ва̄ сӣталам̣ ва̄ бхун̃джанта̄нам̣ бходжанака̄ле гахитагахитат̣т̣ха̄не одхи пан̃н̃а̄йати, одано хоти, пава̄ран̣ам̣ джанети. йо пана па̄йа̄со ва̄ амбилайа̄гу ва̄ уддханато ота̄ритаматта̄ аббхун̣ха̄ сакка̄ хоти а̄виджджхитва̄ пивитум̣, са̄ йасса хаттхена гахитока̄сепи одхи на пан̃н̃а̄йати, пава̄ран̣ам̣ на джанети. саче пана усума̄йа вигата̄йа гханабха̄вам̣ гаччхати, одхим̣ дассети, пуна пава̄ран̣ам̣ джанети, пуббе танукабха̄во на раккхати. сачепи бахӯ пан̣н̣апхалакал̣ӣре паккхипитва̄ мут̣т̣химатта̄пи тан̣д̣ула̄ паккхитта̄ хонти, бходжанака̄ле че одхи пан̃н̃а̄йати, пава̄ран̣ам̣ джанети. айа̄гуке нимантане ‘‘йа̄гум̣ дасса̄ма̄’’ти бхатте удакакан̃джикакхӣра̄дӣни а̄киритва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти денти, кин̃ча̄пи танука̄ хоти, пава̄ран̣ам̣ джанетийева. саче пана паккутхитесу удака̄дӣсу паккхипитва̄ пачитва̄ денти, йа̄гусан̇гахамева гаччхати. саче йа̄гуйа̄пи са̄сапаматтампи маччхамам̣саккхан̣д̣ам̣ ва̄ нха̄ру ва̄ паккхиттам̣ хоти, пава̄ран̣ам̣ джанети. т̣хапетва̄ са̄нулома̄нам̣ вуттадхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣уле ан̃н̃ехи вел̣утан̣д̣ула̄дӣхи ва̄ кандамӯлапхалехи ва̄ йехи кехичи катабхаттам̣ пава̄ран̣ам̣ на джанети. кумма̄со на̄ма йавехи като. ан̃н̃ехи пана мугга̄дӣхи катакумма̄со пава̄ран̣ам̣ на джанети. сатту на̄ма сатта дхан̃н̃а̄ни бхаджджитва̄ като. антамасо кхарапа̄кабхаджджита̄нам̣ вӣхӣнам̣ тан̣д̣уле кот̣т̣етва̄ катачун̣н̣ампи кун̣д̣акампи саттусан̇гахамева гаччхати. самапа̄кабхаджджита̄нам̣ пана а̄тапасуккха̄нам̣ кун̣д̣акам̣ ва̄, йе кечи тан̣д̣ула̄ ва̄ ла̄джа̄ ва̄, ла̄джехи катабхаттасаттуа̄дӣни ва̄ на пава̄ренти. маччхамам̣сесу саче йа̄гум̣ пивантасса йа̄гуситтхаматта̄нева две маччхаккхан̣д̣а̄ни ва̄ мам̣саккхан̣д̣а̄ни ва̄ екабха̄джане ва̄ на̄на̄бха̄джане ва̄ денти, та̄ни че акха̄данто ан̃н̃ам̣ пава̄ран̣аппахонакам̣ йам̣кин̃чи пат̣иккхипати, на пава̄рети. тато екам̣ кха̄дитам̣, екам̣ хаттхе ва̄ патте ва̄ хоти, саче ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати пава̄рети. двепи кха̄дита̄ни хонти, мукхе са̄сапаматтампи авасит̣т̣хам̣ наттхи, сачепи ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. йо пана акаппийамам̣сам̣ куладӯсанаведжджакаммауттаримануссадхамма̄рочанаса̄дитарӯпийа̄дӣхи ниббаттам̣ акаппийабходжанан̃ча ан̃н̃ам̣ каппийам̣ ва̄ акаппийам̣ ва̄ кха̄данто пат̣иккхипати, на пава̄рети.

евам̣ йан̃ча асна̄ти, йан̃ча бходжанам̣ хаттхапа̄се т̣хитена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипанто пава̄ран̣ам̣ джанети, там̣ н̃атва̄ ида̄ни йатха̄ а̄паджджати, тасса джа̄нанаттхам̣ айам̣ виниччхайо ведитаббо – ‘‘асанам̣ бходжана’’нти еттха та̄ва йена екаситтхампи аджджхохат̣ам̣ хоти, со саче паттамукхахаттхесу йаттхакаттхачи бходжане сати са̄пеккхова ан̃н̃ам̣ вутталаккхан̣ам̣ бходжанам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. саче пана нирапеккхо хоти, йам̣ патта̄дӣсу авасит̣т̣хам̣, там̣ на ча аджджхохаритука̄мо, ан̃н̃асса ва̄ да̄тука̄мо, ан̃н̃атра ва̄ гантва̄ бхун̃джитука̄мо, со пат̣иккхипантопи на пава̄рети. ‘‘хаттхапа̄се т̣хито’’ти еттха пана саче бхиккху нисинно хоти, а̄нисадасса паччхимантато пат̣т̣ха̄йа, саче т̣хито, пан̣хӣнам̣ антато пат̣т̣ха̄йа, саче нипанно, йена пассена нипанно, тасса па̄римантато пат̣т̣ха̄йа да̄йакасса нисиннасса ва̄ т̣хитасса ва̄ нипаннасса ва̄ т̣хапетва̄ паса̄ритахаттхам̣ йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇гам̣, тасса оримантена париччхиндитва̄ ад̣д̣хатеййахаттхо ‘хаттхапа̄со’ти ведитаббо. тасмим̣ т̣хатва̄ абхихат̣ам̣ пат̣иккхипантассева пава̄ран̣а̄ хоти, на тато парам̣. ‘абхихаратӣ’ти хаттхапа̄саббхантаре т̣хито гахан̣аттхам̣ упана̄мети. саче пана анантаранисиннопи бхиккху хаттхе ва̄ а̄дха̄раке ва̄ т̣хитам̣ паттам̣ анабхихаритва̄ва ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. бхаттапаччхим̣ а̄нетва̄ пурато бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ евам̣ вуттепи есева найо. ӣсакам̣ пана уддхаритва̄ ва̄ апана̄метва̄ ва̄ ‘ган̣хатха̄’ти вутте там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. бхаттапаччхим̣ гахетва̄ паривисантасса ан̃н̃о ‘‘ахам̣ дха̄ресса̄мӣ’’ти гахитаматтамева кароти, паривесакойева пана там̣ дха̄рети, тасма̄ са̄ абхихат̣а̄ва хоти, тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хоти. саче пана паривесакена пхут̣т̣хаматта̄ва хоти, итарова нам̣ дха̄рети, тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ на хоти. кат̣аччхуна̄ уддхат̣е пана хоти, двиннам̣ самабха̄репи пат̣иккхипанто пава̄ретийева. анантарасса диййама̄не итаро паттам̣ пидахати, ан̃н̃асса абхихат̣ам̣ на̄ма пат̣иккхиттам̣ хоти, тасма̄ пава̄ран̣а̄ наттхи. ‘пат̣иккхепо’ти еттха ва̄ча̄йа абхихат̣е пат̣иккхепо на рухати, ка̄йена абхихат̣ам̣ пана ан̇гуличалана̄дина̄ ка̄йавика̄рена ва̄ ‘‘алам̣, ма̄ дехӣ’’тиа̄дина̄ вачӣвика̄рена ва̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти.

еко самам̣сакам̣ расам̣ абхихарати, ‘‘расам̣ пат̣игган̣хатха̄’’ти вадати, там̣ сутва̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. ‘мам̣сараса’нти вутте пана пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. ‘‘имам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепи хотийева. мам̣сам̣ висум̣ катва̄ ‘мам̣сараса’нти вуттепи саче са̄сапаматтампи кхан̣д̣ам̣ аттхи, пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. саче наттхи, ват̣т̣ати. кал̣ӣрапанаса̄дӣхи миссетва̄ маччхамам̣сам̣ пачанти, там̣ гахетва̄ ‘‘кал̣ӣрасӯпам̣ ган̣хатха, панасабйан̃джанам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, евампи на пава̄рети. касма̄? апава̄ран̣а̄рахасса на̄мена вуттатта̄. ‘‘маччхамам̣сам̣ бйан̃джана’’нти ва̄ ‘‘имам̣ ган̣хатха̄’’ти ва̄ вутте пана пава̄рети, айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ вутто. гамана̄дӣсу пана йасмим̣ ирийа̄патхе пава̄рети, там̣ авикопентенева бхун̃джитаббам̣.

анатириттанти на атириттам̣, на адхиканти аттхо. там̣ пана каппийаката̄дӣхи саттахи винайакамма̄ка̄рехи акатам̣ ва̄ гила̄насса анадхикам̣ ва̄ хоти. тасма̄ падабха̄джане (па̄чи. 239) ‘акаппийаката’нтиа̄ди вуттам̣, таттха йам̣ пхалам̣ ва̄ кандамӯла̄ди ва̄ пан̃чахи саман̣акаппийехи каппийам̣ акатам̣, йан̃ча акаппийамам̣сам̣ ва̄ акаппийабходжанам̣ ва̄, етам̣ акаппийам̣ на̄ма, там̣ акаппийам̣ ‘‘аламетам̣ сабба’’нти евам̣ атириттам̣ катам̣ акаппийакатанти ведитаббам̣. аппат̣иггахитакатанти бхиккхуна̄ аппат̣иггахитам̣йева пуриманайена атириттам̣ катам̣. анучча̄ритакатанти каппийам̣ ка̄ретум̣ а̄гатена бхиккхуна̄ ӣсакампи ануккхиттам̣ ва̄ анапана̄митам̣ ва̄ катам̣. ахаттхапа̄се катанти каппийам̣ ка̄ретум̣ а̄гатасса хаттхапа̄сато бахи т̣хитена катам̣. абхутта̄вина̄ катанти йо атириттам̣ кароти, тена пава̄ран̣аппахонакам̣ бходжанам̣ абхуттена катам̣. бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена катанти идам̣ утта̄намева. ‘‘аламетам̣ сабба’’нти авуттанти вачӣбхедам̣ катва̄ евам̣ авуттам̣ хоти. ити имехи саттахи винайакамма̄ка̄рехи йам̣ атириттам̣ каппийам̣ акатам̣, йан̃ча пана на гила̄на̄тириттам̣, тадубхайампи анатириттам̣. атириттам̣ пана тассева пат̣ипаккханайена ведитаббам̣.

апичеттха бхутта̄вина̄ катам̣ хотӣти (па̄чи. 239) антамасо анантаранисиннасса паттато екампи ситтхам̣ ва̄ мам̣сахӣрам̣ ва̄ кха̄дитва̄ катампи бхутта̄вина̄ катам̣ хоти, йо па̄това евам̣ бхутта̄вӣ пава̄рито нисӣдатийева, со упакат̣т̣хепи ка̄ле абхихат̣ам̣ пин̣д̣ам̣ бхиккхуна̄ упанӣтам̣ каппийам̣ ка̄тум̣ лабхати. саче пана тасмим̣ каппийе кате бхун̃джантасса ан̃н̃ам̣ а̄мисам̣ а̄киранти, там̣ со пуна ка̄тум̣ на лабхати. йан̃хи акатам̣, там̣ ка̄таббам̣. йена ча акатам̣, тена ча ка̄таббанти (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-9) вуттам̣, тасма̄ тасмим̣ бха̄джане карийама̄не пат̣хамакатена саддхим̣ катам̣ хотӣти там̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. ан̃н̃асмим̣ пана бха̄джане тена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. евам̣ катам̣ пат̣хамакатена миссетва̄пи бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, на кевалан̃ча тасса йена пана катам̣, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃есам̣ пава̄рита̄нампи бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. йатха̄ пана акатена миссам̣ на хоти, евам̣ мукхан̃ча хаттхан̃ча суддхам̣ катва̄ бхун̃джитаббам̣. гила̄на̄тириттам̣ пана на кевалам̣ гила̄насса бхутта̄васесамева, атха кхо йам̣кин̃чи гила̄нам̣ уддисса ‘‘аджджа ва̄ све ва̄ йада̄ ва̄ иччхати, тада̄ кха̄диссатӣ’’ти а̄хат̣ам̣, там̣ саббам̣ ‘гила̄на̄тиритта’нти ведитаббам̣. кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ти йам̣кин̃чи йа̄вака̄ликам̣. кха̄деййа ва̄ бхун̃джеййа ва̄ па̄читтийанти еттха вуттанайена пава̄ритасса анатириттам̣ йам̣кин̃чи а̄мисам̣ аджджхохаран̣аттха̄йа пат̣игган̣хато гахан̣е дуккат̣ам̣, аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре па̄читтийам̣.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха ан̃н̃атра бхун̃джанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘анатиритта’’нти айаметтха анупан̃н̃атти, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, йа̄мака̄лика̄дӣни а̄ха̄раттха̄йа ган̣хато, нира̄миса̄ни аджджхохарато ча дуккат̣ам̣, татха̄ атиритте анатириттасан̃н̃ино чева вематикасса ча. атириттасан̃н̃ино пана, ‘‘атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джисса̄мӣ’’ти ган̣хантасса, ан̃н̃ассаттха̄йа ган̣хантасса, йа̄мака̄лика̄дӣни тесам̣ анун̃н̃а̄тапарибхогавасена нира̄миса̄ни парибхун̃джантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. пава̄ритабха̄во, а̄мисасса анатириттата̄, ка̄лена аджджхохаран̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамакатхинасадиса̄нева, идам̣ пана кирийа̄кирийанти.

пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.