2. бхӯтага̄мавагго

1. бхӯтага̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄

бхӯтага̄маваггасса пат̣хаме бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа̄ти еттха бхаванти ахесун̃ча̄ти бхӯта̄, джа̄йанти вад̣д̣ханти джа̄та̄ вад̣д̣хита̄ ча̄ти аттхо. га̄моти ра̄си, бхӯта̄нам̣ га̄мо, бхӯта̄ ева ва̄ га̄моти бхӯтага̄мо, патит̣т̣хитахаритатин̣аруккха̄дӣнаметам̣ адхивачанам̣. па̄табйасса бха̄во па̄табйата̄, чхеданабхедана̄дӣхи йатха̄ручи парибхун̃джитаббата̄ти аттхо, тассам̣ бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа, нимиттаттхе четам̣ бхуммавачанам̣, бхӯтага̄мапа̄табйата̄хету бхӯтага̄масса чхедана̄дипаччайа̄ па̄читтийанти аттхо. тасма̄ йо бхиккху патхавиудакапа̄ка̄ра̄дӣсу йаттхакаттхачи джа̄там̣ асуккхам̣ антамасо атисукхуматин̣ампи са̄сапабӣджакасева̄лампи уддхаран̣аччхеданавиджджхана̄дӣхи викопети ва̄ патхавикхан̣ане вуттанайена викопа̄пети ва̄ па̄читтийам̣ а̄паджджати.

а̄л̣авийам̣ а̄л̣аваке бхиккхӯ а̄раббха руккхачхинданаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, бхӯтага̄мато вийоджитамӯлабӣджакхандхабӣджапхалубӣджааггабӣджабӣджабӣджа̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бха̄джанагатам̣ ва̄ ра̄сикатам̣ ва̄ бхӯмийам̣ ропитампи никкхантамӯламаттам̣ ва̄ никкхантаан̇кураматтам̣ ва̄ сачеписса видаттхиматта̄ паттават̣т̣и ниггаччхати, аниккханте ва̄ мӯле никкханте ва̄ мӯле йа̄ва ан̇куро харито на хоти, та̄ва там̣ викопентасса дуккат̣ам̣, татха̄ бхӯтага̄мабӣджага̄ме вематикасса, абхӯтага̄мабӣджага̄ме бхӯтага̄мабӣджага̄масан̃н̃ино чева вематикасса ча. убхайаттха пана ататха̄сан̃н̃исса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти, асан̃чичча асатийа̄ аджа̄нитва̄ ва̄ викопентасса, ‘имам̣ руккха’нти евам̣ анийаметва̄ ‘‘руккхам̣ чхинда, валлим̣ чхинда̄’’тиа̄дӣни бхан̣антасса, ‘‘имам̣ пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ джа̄на, имам̣ дехи, имам̣ а̄хара, имина̄ ме аттхо, имам̣ каппийам̣ карохӣ’’ти бхан̣антасса ча ана̄патти. евам̣ каппийавачанена бхӯтага̄мато вийоджитам̣ пана бӣджаджа̄там̣ пуна пи ‘‘каппийам̣ карохӣ’’ти ка̄ретва̄ва парибхун̃джитаббам̣. еван̃хисса бӣджага̄мапаримочанампи катам̣ хоти.

каппийам̣ каронтена пана аггина̄ ва̄ накхена ва̄ саттхена ва̄ каттаббам̣, аггина̄ каронтена ча йена кеначи аггина̄ екадесе пхусантена ‘каппийа’нти ватва̄ва ка̄таббам̣. саттхена каронтена йасса кассачи тикхин̣асаттхасса антамасо сӯчинакхаччхедана̄дӣнампи тун̣д̣ена ва̄ дха̄ра̄йа ва̄ ведхам̣ ва̄ чхедам̣ ва̄ дассентена татхева ка̄таббам̣. накхена каронтена т̣хапетва̄ гомахим̣са̄дӣнам̣ кхуре йена кеначи апӯтина̄ манусса̄нам̣ ва̄ тираччха̄на̄нам̣ ва̄ накхена антамасо чхиндитва̄ а̄хат̣ена̄пи саттхе вуттанайенева ка̄таббам̣. таттха сачепи бӣджа̄нам̣ паббатаматто ра̄си, руккхасахассам̣ ва̄ чхиндитва̄ ека̄баддхам̣, уччхӯнам̣ ва̄ маха̄бха̄ро бандхитва̄ т̣хапито хоти, екасмим̣ бӣдже ва̄ руккхаса̄кха̄йа ва̄ уччхумхи ва̄ каппийе кате саббам̣ катам̣ хоти. уччхум̣ ‘‘каппийам̣ карисса̄мӣ’’ти техи саддхим̣ баддхам̣ да̄рукам̣ виджджхати, ват̣т̣атийева. саче пана йа̄йа валлийа̄ бха̄ро баддхо, там̣ виджджхати, на ват̣т̣ати. маричапакка̄дӣхи миссетва̄ бхаттам̣ а̄харанти, ‘‘каппийам̣ карохӣ’’ти вутте сачепи бхаттаситтхе виджджхати, ват̣т̣атийева, тилатан̣д̣улесупи есева найо. йа̄гуйа̄ паккхитта̄ни пана ека̄баддха̄ни хутва̄ на сантит̣т̣ханти, таттха екекам̣ виджджхитва̄ва ка̄таббам̣. капит̣т̣хапхала̄дӣнам̣ анто мин̃джам̣ кат̣а̄хам̣ мун̃читва̄ сан̃чарати, бхинда̄петва̄ каппийам̣ ка̄ретаббам̣. ека̄баддха̄ че, кат̣а̄хепи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йам̣ пана пхалам̣ тарун̣ам̣ хоти абӣджам̣ йан̃ча ниббаттабӣджам̣ бӣджам̣ апанетва̄ парибхун̃джитаббам̣, таттха каппийакаран̣акиччам̣ наттхи. бхӯтага̄мо, бхӯтага̄масан̃н̃ита̄, викопанам̣ ва̄ викопа̄панам̣ ва̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни патхавикхан̣анасадиса̄нева̄ти.

бхӯтага̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ан̃н̃ава̄дакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дутийе йаматтхам̣ сан̇гхамаджджхе винайадхаро пуччхати, тато ан̃н̃ам̣ вадатӣти ан̃н̃ава̄дако, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаран̣ассетам̣ на̄мам̣. вихесатӣти вихесако, тун̣хӣбха̄вассетам̣ на̄мам̣, тасмим̣ ан̃н̃ава̄даке вихесаке. па̄читтийанти ваттхудвайе па̄читтийадвайам̣ вуттам̣. тасма̄ йо бхиккху са̄васесам̣ а̄паттим̣ а̄панно сан̇гхамаджджхе ануйун̃джийама̄но там̣ на катхетука̄мо ан̃н̃ена вачанена ан̃н̃ам̣ чха̄денто татха̄ татха̄ виккхипати, йо ча тун̣хӣбха̄вена вихесети, тесам̣ йам̣ бхагавата̄ ан̃н̃ава̄дакакамман̃чева вихесакакамман̃ча анун̃н̃а̄там̣, тасмим̣ сан̇гхена кате пуна татха̄ каронта̄нам̣ па̄читтийам̣.

косамбийам̣ чханнаттхерам̣ а̄раббха ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, дхаммакамме тикапа̄читтийам̣, адхаммакамме тикадуккат̣ам̣, ана̄ропите пана ан̃н̃ава̄даке ва̄ вихесаке ва̄ татха̄ каронтасса дуккат̣амева. а̄паттим̣ а̄паннабха̄вам̣ ва̄ аджа̄нантасса ‘‘ким̣ тумхе бхан̣атха̄’’ти пуччхато, гелан̃н̃ена ва̄, ‘‘сан̇гхасса бхан̣д̣ана̄дӣни ва̄ бхависсанти, адхаммена ва̄ ваггена ва̄ накамма̄рахасса ва̄ каммам̣ кариссантӣ’’ти имина̄ адхиппа̄йена на катхентасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. дхаммакаммена а̄ропитата̄, а̄паттийа̄ ва̄ ваттхуна̄ ва̄ ануйун̃джийама̄ната̄, чха̄детука̄мата̄йа ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаран̣ам̣ ва̄ тун̣хӣбха̄во ва̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄ни, идам̣ пана сийа̄ кирийам̣, сийа̄ акирийам̣, дуккхаведанан̃ча хотӣти.

ан̃н̃ава̄дакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. уджджха̄панакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

татийе йена вачанена уджджха̄пенти ‘‘чханда̄йа иттханна̄мо идам̣ на̄ма каротӣ’’тиа̄дӣни ваданта̄ упасампаннам̣ сан̇гхена самматам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пака̄дибхедам̣ тасса айасака̄ма̄ хутва̄ бхиккхӯхи аваджа̄на̄пенти, аван̃н̃а̄йа олока̄пенти, ла̄макато ва̄ чинта̄пенти, там̣ вачанам̣ уджджха̄панакам̣. йена ча татхева ваданта̄ кхиййанти, саббаттха тасса аван̣н̣ам̣ пака̄сенти, там̣ кхиййанакам̣, тасмим̣ уджджха̄панаке кхиййанаке. па̄читтийанти ваттхудвайе па̄читтийадвайам̣ вуттам̣. тасма̄ йо самматасса бхиккхуно айасака̄мата̄йа упасампаннасса ваданто уджджха̄пети ва̄ кхиййати ва̄, тасса па̄читтийам̣ хоти.

ра̄джагахе меттийабхӯмаджаке бхиккхӯ а̄раббха уджджха̄панакхиййанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, йам̣ тасса упасампаннасса саммутикаммам̣ катам̣, тасмим̣ дхаммакамме тикапа̄читтийам̣, адхаммакамме тикадуккат̣ам̣, анупасампаннасса пана сантике татха̄ бхан̣антасса, асамматасса ча аван̣н̣ам̣ йасса кассачи сантике бхан̣антасса, анупасампаннасса пана самматасса ва̄ асамматасса ва̄ аван̣н̣ам̣ йасса кассачидева сантике бхан̣антасса ча дуккат̣амева. пакатийа̄ва чханда̄дивасена каронтам̣ уджджха̄пентасса ва̄ кхиййантасса ва̄, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. дхаммакаммена самматата̄, упасампанната̄, агатигамана̄бха̄во, тасса аван̣н̣ака̄мата̄, йасса сантике вадати, тасса упасампанната̄, уджджха̄панам̣ ва̄ кхиййанам̣ ва̄ти има̄неттха чха ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄ни, идам̣ пана дуккхаведанамева̄ти.

уджджха̄панакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄

чатуттхе сан̇гхиканти сан̇гхасса сантакам̣. ман̃ча̄дӣсу йокочи ман̃часан̇кхепена като саббопи ман̃чойева, пӣт̣хепи есева найо. йена кеначи пана чол̣ена ва̄ каппийачаммена ва̄ чхавим̣ катва̄ т̣хапетва̄ мануссаломам̣ та̄лӣсапаттан̃ча йехи кехичи ломапан̣н̣атин̣ава̄качол̣ехи пӯретва̄ катасена̄санам̣ бхисӣти вуччати. таттха нисӣдитумпи нипаджджитумпи ват̣т̣ати, пама̄н̣апариччхедопи четтха наттхи. коччхам̣ пана ва̄каусӣрамун̃джапаббаджа̄дӣнам̣ ан̃н̃атарамайам̣ анто сам̣веллитва̄ баддхам̣ хет̣т̣ха̄ ча упари ча виттхатам̣ пан̣авасан̣т̣ха̄нам̣ маджджхе сӣхачамма̄дипариккхиттам̣ хоти, акаппийачаммам̣ на̄меттха наттхи. сена̄санан̃хи сован̣н̣амайампи ват̣т̣ати. аджджхока̄сети еттха йе авассикасан̇кета̄ васса̄нама̄са̄ти евам̣ асан̃н̃ита̄ ат̣т̣ха ма̄са̄, те т̣хапетва̄ итаресу чатӯсу ма̄сесу сачепи дево на вассати. татха̄пи пакатиаджджхока̄се ча овассакаман̣д̣апе ча сантхаритум̣ на ват̣т̣ати. йаттха пана хеманте вассати, таттха апарепи чатта̄ро ма̄се на ват̣т̣ати. гимхе пана саббаттха вигатавала̄хакам̣ висуддхам̣ набхам̣ хоти, тасма̄ тада̄ кеначидева каран̣ӣйена гаччхати, ват̣т̣ати. ка̄ка̄дӣнам̣ нибаддхава̄саруккхамӯле пана када̄чипи на ват̣т̣ати. ити йаттха ча йада̄ ча сантхаритум̣ на ват̣т̣ати, там̣ саббамидха аджджхока̄сасан̇кхамева гатанти ведитаббам̣.

сантхаритва̄ти татха̄рӯпе т̣ха̄не аттано ва̄ парасса ва̄ аттха̄йа сантхаритва̄. ан̃н̃ассаттха̄йа сантхатампи хи йа̄ва со таттха на нисӣдати, ‘гаччха тва’нти ва̄ на бхан̣ати, та̄ва сантха̄ракассева бха̄ро. сантхара̄петва̄ти анупасампаннена сантхара̄петва̄. етадева хи тасса палибодхо хоти, упасампаннена сантхатам̣ сантха̄ракассева бха̄ро, тан̃ча кхо йа̄ва а̄н̣а̄пако таттха на нисӣдати, ‘гаччха тва’нти ва̄ на бхан̣ати. йасмин̃хи аттана̄ сантхара̄пите ва̄ пакатисантхате ва̄ упасампанно нисӣдати, саббам̣ там̣ нисиннассева бха̄ро, тасма̄ сантхара̄питантвева сан̇кхам̣ гаччхати. там̣ паккаманто нева уддхареййа, на уддхара̄пеййа̄ти аттана̄ ва̄ уддхаритва̄ патирӯпе т̣ха̄не на т̣хапеййа, парена ва̄ татха̄ на ка̄ра̄пеййа. ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа̄ти йо бхиккху ва̄ са̄ман̣еро ва̄ а̄ра̄мико ва̄ ладжджӣ хоти, аттано палибодхам̣ вийа ман̃н̃ати, татха̄рӯпам̣ ана̄пуччхитва̄ там̣ сена̄санам̣ тасса аниййа̄тетва̄ нирапеккхо гаччхати, тха̄мамаджджхимасса пурисасса лед̣д̣упа̄там̣ атиккамеййа, тасса екена па̄дена лед̣д̣упа̄та̄тиккаме дуккат̣ам̣, дутийапа̄да̄тиккаме па̄читтийам̣. бходжанаса̄ла̄йа т̣хито пана ‘‘асукасмим̣ на̄ма дива̄виха̄рат̣т̣ха̄не пан̃н̃апетва̄ гаччха̄хӣ’’ти песетва̄ тато никкхамитва̄ ан̃н̃аттха гаччханто па̄дуддха̄рена ка̄ретаббо.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха сантхатам̣ ануддхаритва̄ ана̄пуччхам̣ паккаманаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, пуггалике тикадуккат̣ам̣, чимиликам̣ ва̄ уттараттхаран̣ам̣ ва̄ бхӯматтхаран̣ам̣ ва̄ тат̣т̣икам̣ ва̄ чаммаккхан̣д̣ам̣ ва̄ па̄дапун̃чханам̣ ва̄ пхалакапӣт̣хам̣ ва̄ йам̣ ва̄ панан̃н̃ам̣ кан̃чи да̄рубхан̣д̣ам̣ маттика̄бхан̣д̣ам̣ антамасо патта̄дха̄ракампи вутталаккхан̣е аджджхока̄се т̣хапетва̄ гаччхантасса дуккат̣амева. а̄ран̃н̃акена пана асати ановассаке саббам̣ руккхе лаггетва̄пи йатха̄ ва̄ упачика̄хи на кхаджджати, евам̣ катва̄пи гантум̣ ват̣т̣ати. аббхока̄сикена пана чӣваракут̣икам̣ катва̄пи раккхитаббам̣. аттано сантаке, висса̄сикапуггалике, уддхаран̣а̄дӣни катва̄ гамане, ота̄пентасса, ‘‘а̄гантва̄ уддхарисса̄мӣ’’ти гаччхато, вуд̣д̣хатара̄ ут̣т̣ха̄пенти, амануссо таттха нисӣдати, кочи иссаро ган̣ха̄ти, сӣха̄дайо там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ тит̣т̣ханти, евам̣ сена̄санам̣ палибуддхам̣ хоти, татха̄ палибуддхе ва̄ сена̄сане, джӣвитабрахмачарийантара̄йакара̄су а̄пада̄су ва̄ гаччхантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. ман̃ча̄дӣнам̣ сан̇гхиката̄, вутталаккхан̣е десе сантхаран̣ам̣ ва̄ сантхара̄панам̣ ва̄, апалибуддхата̄, а̄пада̄йа абха̄во, нирапеккхата̄, лед̣д̣упа̄та̄тиккамоти има̄неттха чха ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамакатхинасадиса̄нева, идам̣ пана кирийа̄кирийанти.

пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. дутийасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чаме виха̄рети габбхе ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ саббапариччханне вуттасена̄сане. сеййанти сеййа̄ на̄ма бхисӣ чимилика̄ уттараттхаран̣ам̣ бхӯматтхаран̣ам̣ тат̣т̣ика̄ чаммаккхан̣д̣о нисӣданам̣ паччаттхаран̣ам̣ тин̣асантха̄ро пан̣н̣асантха̄роти вуттам̣. таттха чимилика̄ на̄ма парикаммаката̄йа бхӯмийа̄ ван̣н̣а̄нураккхан̣аттхам̣ ката̄. уттараттхаран̣ам̣ на̄ма ман̃чапӣт̣ха̄дӣнам̣ упари аттхаритаббайуттакам̣ паччаттхаран̣ам̣. бхӯматтхаран̣ам̣ на̄ма чимилика̄йа сати тасса̄ упари, асати суддхабхӯмийам̣ аттхаритабба̄ кат̣аса̄рака̄ди викати. тат̣т̣ика̄ на̄ма та̄лапан̣н̣а̄дӣхи кататат̣т̣ика̄. чаммаккхан̣д̣о на̄ма йам̣кин̃чи чаммам̣, сӣхачамма̄дӣнан̃хи парихаран̣ейева париккхепо, сена̄санапарибхоге пана акаппийачаммам̣ на̄ма наттхи. паччаттхаран̣ам̣ на̄ма па̄ва̄ро коджавоти еттакамева, сесам̣ па̄кат̣амева. ити има̄су дасасу сеййа̄су екампи сеййам̣ аттано вассаггена гахетва̄ вутталаккхан̣е виха̄ре сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ йо бхиккху дисам̣гамико йатха̄ т̣хапитам̣ упачика̄хи на кхаджджати, татха̄ т̣хапанавасена нева уддхареййа, на уддхара̄пеййа, пуримасиккха̄паде вуттанайена ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, тасса париккхиттасса а̄ра̄масса париккхепам̣, апариккхиттасса упача̄рам̣ атиккамантасса пат̣хамапа̄де дуккат̣ам̣, дутийапа̄де па̄читтийам̣. йаттха пана упачика̄сан̇ка̄ наттхи, тато ана̄пуччха̄пи гантум̣ ват̣т̣ати, а̄пуччханам̣ пана ваттам̣.

са̄ваттхийам̣ саттарасаваггийе бхиккхӯ а̄раббха сан̇гхике виха̄ре сеййам̣ сантхаритва̄ ануддхаритва̄ ана̄пуччха̄ паккаманаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, пуггалике тикадуккат̣ам̣, вутталаккхан̣асса пана виха̄расса упача̄ре бахи а̄санне упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йа ва̄ апариччханнаман̣д̣апе ва̄ париччханне ва̄пи бахӯнам̣ саннипа̄табхӯте руккхамӯле ва̄ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄, ман̃чапӣт̣хан̃ча виха̄ре ва̄ вуттаппака̄ре виха̄рӯпача̄ре ва̄ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ уддхаран̣а̄дӣни акатва̄ гаччхантасса дуккат̣амева. аттано сантаке, висса̄сикапуггалике, уддхаран̣а̄дӣни катва̄, пуриманайенева палибуддхам̣ чхад̣д̣етва̄ гамане, йо ча ‘‘аджджева а̄гантва̄ пат̣иджаггисса̄мӣ’’ти евам̣ са̄пеккхо надипа̄рам̣ ва̄ га̄мантарам̣ ва̄ гантва̄ йаттхасса гаманачиттам̣ уппаннам̣, таттхева т̣хито кан̃чи песетва̄ ва̄ а̄пуччхати, надипӯрара̄джачора̄дӣсу ва̄ кеначи палибуддхо на саккоти пачча̄гантум̣, тасса ча, а̄пада̄су ча, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. вутталаккхан̣асеййа̄, тасса̄ сан̇гхиката̄, вутталаккхан̣е виха̄ре сантхаран̣ам̣ ва̄ сантхара̄панам̣ ва̄, апалибуддхата̄, а̄пада̄йа абха̄во, анапеккхасса диса̄паккаманам̣, упача̄расӣма̄тиккамоти има̄неттха сатта ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни анантарасиккха̄паде вуттанайа̄нева̄ти.

дутийасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхат̣т̣хе джа̄нанти ‘‘анут̣т̣ха̄панӣйо айа’’нти джа̄нанто, теневасса падабха̄джане ‘‘вуд̣д̣хо’ти джа̄на̄ти, ‘гила̄но’ти джа̄на̄ти, ‘сан̇гхена динно’ти джа̄на̄тӣ’’ти (па̄чи. 121) вуттам̣. вуд̣д̣хо хи аттано вуд̣д̣хата̄йа анут̣т̣ха̄панӣйо, гила̄но гила̄ната̄йа, сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхараган̣ава̄чака̄чарийа̄нам̣ ва̄ бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхетва̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ саллаккхетва̄ самманнитва̄ дети, тасма̄ йасса сан̇гхена динно, сопи анут̣т̣ха̄панӣйо. пуббупагатанти пуббам̣ упагатам̣. анупакхаджджа̄ти ман̃чапӣт̣ха̄нам̣ ва̄ тасса ва̄ бхиккхуно пависантасса ва̄ никкхамантасса ва̄ упача̄рам̣ анупависитва̄. таттха ман̃чапӣт̣ха̄нам̣ та̄ва махаллаке виха̄ре саманта̄ дийад̣д̣хо хаттхо упача̄ро, кхуддаке йато пахоти, тато дийад̣д̣хо хаттхо, тасса пана пависантасса па̄дадхованапа̄са̄н̣ато йа̄ва ман̃чапӣт̣хам̣, никкхамантасса ман̃чапӣт̣хато йа̄ва пасса̄ват̣т̣ха̄нам̣, та̄ва упача̄ро. сеййам̣ каппеййа̄ти тасса самба̄дхам̣ каттука̄мата̄йа тасмим̣ упача̄ре дасасу сеййа̄су екампи сантхарантасса ва̄ сантхара̄пентасса ва̄ дуккат̣ам̣, таттха нисӣдантасса ва̄ нипаджджантасса ва̄ па̄читтийам̣, двепи каронтасса две па̄читтийа̄ни, пунаппунам̣ каронтасса пайогаган̣ана̄йа па̄читтийам̣.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха анупакхаджджа сеййакаппанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, пуггалике тикадуккат̣ам̣, вуттӯпача̄рато ва̄ бахи, упат̣т̣ха̄наса̄ла̄дике ва̄, виха̄расса упача̄ре ва̄, сантхаран̣асантхара̄панесупи нисаджджасайанесупи дуккат̣амева. аттано ва̄, висса̄сикасса ва̄ сантаке пана виха̄ре сантхарантасса, йо ча гила̄но ва̄ сӣтун̣хапӣл̣ито ва̄ пависати, тасса ча, а̄пада̄су ча, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сан̇гхикавиха̄рата̄, анут̣т̣ха̄панӣйабха̄ваджа̄нанам̣, самба̄дхетука̄мата̄, упача̄ре нисӣданам̣ ва̄ нипаджджанам̣ ва̄ти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамапа̄ра̄джикасадиса̄нева, идам̣ пана дуккхаведанамева̄ти.

анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. никкад̣д̣ханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

саттаме купитоти куддхо. анаттаманоти атут̣т̣хачитто. никкад̣д̣хеййа ва̄ никкад̣д̣ха̄пеййа ва̄ па̄читтийанти еттха йе анекабхӯмака̄ па̄са̄да̄, анекакот̣т̣хака̄ни ва̄ чатусса̄ла̄ни, та̄дисесу сена̄санесу гахетва̄ антара̄ ат̣т̣хапетва̄ екенева пайогена атикка̄ментасса екам̣ па̄читтийам̣, т̣хапетва̄ т̣хапетва̄ на̄на̄пайогехи атикка̄ментасса два̄раган̣ана̄йа па̄читтийа̄ни, хаттхена ана̄маситва̄ ‘никкхама̄’ти ватва̄ ва̄ча̄йа никкад̣д̣хантасса̄пи есева найо. никкад̣д̣ха̄пентасса пана ‘никкад̣д̣ха̄’ти а̄н̣аттаматте дуккат̣ам̣, саким̣ а̄н̣атте пана тасмим̣ бахукепи два̄ре никкхаманте итарасса екамева па̄читтийам̣. саче пана ‘‘еттака̄ни два̄ра̄ни никкад̣д̣ха̄хӣ’’ти ва̄, ‘‘йа̄ва маха̄два̄рам̣, та̄ва никкад̣д̣ха̄хӣ’’ти ва̄ евам̣ нийаметва̄ а̄н̣атто хоти, два̄раган̣ана̄йа па̄читтийа̄ни.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха бхиккхум̣ сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣ханаваттхусмим̣

пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, пуггалике тикадуккат̣ам̣, тасса париккха̄раниккад̣д̣хане, упат̣т̣ха̄наса̄ла̄дика̄ виха̄рӯпача̄ра̄ тасса ва̄ тасса париккха̄расса ва̄ никкад̣д̣хане, анупасампаннасса пана анупасампаннапариккха̄расса ва̄ виха̄ра̄ ва̄ виха̄рӯпача̄ра̄ ва̄ никкад̣д̣хане никкад̣д̣ха̄пане ча дуккат̣амева. тан̃ча кхо асамбаддхесу париккха̄ресу париккха̄раган̣ана̄йа ведитаббам̣. аттано ва̄, висса̄сикасса ва̄ сантака̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хане, сакаласан̇гха̄ра̄матопи бхан̣д̣анака̄ракасса ва̄ тасса париккха̄расса ва̄ никкад̣д̣хане никкад̣д̣ха̄пане ва̄, аттано васанат̣т̣ха̄нато аладжджисса, умматтакасса, на самма̄ваттанта̄нам̣ антева̄сикасаавиха̄рика̄нам̣, тесам̣ париккха̄расса ва̄ никкад̣д̣хане ча, сайам̣ умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сан̇гхикавиха̄ро, упасампаннасса бхан̣д̣анака̄ракабха̄ва̄дивинимуттата̄, копена никкад̣д̣ханам̣ ва̄ никкад̣д̣ха̄панам̣ ва̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄ни, идам̣ пана дуккхаведананти.

никкад̣д̣ханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. веха̄сакут̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хаме упаривеха̄сакут̣ийа̄ти упари аччханнатала̄йа двибхӯмикакут̣ийа̄ ва̄ тибхӯмикакут̣ийа̄ ва̄, падабха̄джане пана идха адхиппетам̣ кут̣им̣ дассетум̣ ‘‘маджджхимасса пурисасса асӣсагхат̣т̣а̄’’ти (па̄чи. 131) вуттам̣. а̄хаччапа̄даканти ан̇ге виджджхитва̄ павеситапа̄дакам̣. абхинисӣдеййа̄ти абхибхавитва̄ аджджхоттхаритва̄ нисӣдеййа, бхумматтхе ва̄ етам̣ упайогавачанам̣, ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ нисӣдеййа ва̄ нипаджджеййа ва̄ти аттхо. абхӣти идам̣ пана падасобхан̣аттхе упасаггаматтамева, тасма̄ йо бхиккху вутталаккхан̣а̄йа веха̄сакут̣ийа̄ саббантимена париччхедена йа̄ва пама̄н̣амаджджхимасса пурисасса саббасо хет̣т̣хима̄хи тула̄хи сӣсам̣ на гхат̣т̣ети, еттакам̣ учча̄йа тула̄нам̣ упари т̣хапите а̄хаччапа̄даке ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ нисӣдати ва̄ нипаджджати ва̄, тасса анупакхаджджасиккха̄паде вуттанайена пайогаган̣ана̄йа па̄читтийам̣.

са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ пӣт̣хам̣ сахаса̄ абхинисӣданаабхинипаджджанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, пуггалике тикадуккат̣ам̣, аттано ва̄, висса̄сикасса ва̄ сантаке виха̄ре, авеха̄сакут̣ийа̄, сӣсагхат̣т̣а̄йа, йасса ва̄ хет̣т̣ха̄ даббасамбха̄ра̄дӣнам̣ никкхиттатта̄ апарибхогам̣ хоти, упариталам̣ ва̄ падарасан̃читам̣ судха̄дипарикаммакатам̣ ва̄, таттха а̄хаччапа̄даке нисӣдантасса, йо че тасмим̣ веха̄сат̣т̣хепи а̄хаччапа̄даке т̣хито кин̃чи ган̣ха̄ти ва̄ лаггати ва̄, йасса ча пат̣а̄н̣ӣ динна̄ хоти, па̄дасӣса̄нам̣ упари а̄н̣ӣ павесита̄, таттха нисӣдантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сан̇гхико виха̄ро, асӣсагхат̣т̣а̄ веха̄сакут̣и, хет̣т̣ха̄ сапарибхогам̣, апат̣а̄н̣идинне а̄хаччапа̄даке нисӣданам̣ ва̄ нипаджджанам̣ ва̄ти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни ел̣акаломасадиса̄нӣти.

веха̄сакут̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. махаллакавиха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

наваме махаллаканти сасса̄микам̣. виха̄ранти уллитта̄валлиттам̣. йа̄ва два̄ракоса̄тиеттха два̄ракосо на̄ма уккат̣т̣хапариччхедена пит̣т̣хасан̇гха̄т̣асса са̄манта̄ ад̣д̣хатеййахаттхо падесо. аггал̣ат̣т̣хапана̄йа̄ти сакава̄т̣акасса два̄рабандхасса ниччалабха̄ваттха̄йа. кава̄т̣ан̃хи лахупариваттакам̣ виваран̣ака̄ле бхиттим̣ а̄ханати, пидаханака̄ле два̄рабандхам̣. тена а̄ханена бхитти кампати, тато маттика̄ чалати, чалитва̄ ситхила̄ ва̄ хоти патати ва̄, тена̄ха бхагава̄ ‘‘йа̄ва два̄ракоса̄ аггал̣ат̣т̣хапана̄йа̄’’ти. таттха кин̃ча̄пи ‘‘идам̣ на̄ма каттабба’’нти нева ма̄тика̄йам̣, на падабха̄джане вуттам̣, ат̣т̣хуппаттийам̣ пана ‘‘пунаппунам̣ чха̄да̄песи, пунаппунам̣ лепа̄песӣ’’ти (па̄чи. 134) адхика̄рато йа̄ва два̄ракоса̄ аггал̣ат̣т̣хапана̄йа пунаппунам̣ лимпитаббо ва̄ лепа̄петаббо ва̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо. а̄локасандхипарикамма̄йа̄тиеттха а̄локасандхӣти ва̄тапа̄накава̄т̣ака̄ вуччанти. те виваран̣ака̄ле видаттхиматтампи атирекампи бхиттиппадесам̣ пахаранти, упача̄ро панеттха саббадиса̄су лаббхати, тасма̄ саббадиса̄су кава̄т̣авиттха̄раппама̄н̣о ока̄со а̄локасандхипарикамматтха̄йа лимпитаббо ва̄ лепа̄петаббо ва̄ти айаметтха адхиппа̄йо.

евам̣ лепакамме йам̣ каттаббам̣, там̣ дассетва̄ ида̄ни чхадане каттаббам̣ дассетум̣ дваттиччхаданасса̄тиа̄дима̄ха. таттха дваттиччхаданасса парийа̄йанти чхаданасса дваттипарийа̄йам̣, парийа̄йам̣ вуччати париккхепо, париккхепадвайам̣ ва̄ париккхепаттайам̣ ва̄ адхит̣т̣ха̄таббанти аттхо. аппахарите т̣хитена̄ти ахарите т̣хитена. хаританти четтха саттадхан̃н̃а̄дибхедам̣ пуббан̣н̣ам̣, муггама̄сатилакулаттхаала̄букумбхан̣д̣а̄дибхедан̃ча апаран̣н̣ам̣ адхиппетам̣. йам̣ тасмим̣ кхетте вуттам̣ на та̄ва сампаджджати, вассе пана патите сампаджджиссати, тампи харитасан̇кхамева гаччхати. тасма̄ тасмим̣ т̣хатва̄ адхит̣т̣хаханто дуккат̣ам̣ а̄паджджати. аппахарите т̣хатва̄ адхит̣т̣хахантасса̄пи айам̣ париччхедо, пит̣т̣хивам̣сасса ва̄ кӯт̣а̄га̄ратхӯпика̄йа ва̄ пассе нисинно пурисо чхаданамукхават̣т̣иантена олокенто йасмим̣ бхӯмибха̄ге т̣хитам̣ бхиккхум̣ пассати, йасмин̃ча т̣хито там̣ упари нисиннакам̣ татхева уллокенто пассати, тасмим̣ т̣ха̄таббам̣, тасса анто ахаритепи т̣ха̄тум̣ на лабхати. тато че уттарӣти маггена чха̄дийама̄не тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣, парийа̄йена чха̄дийама̄не тин̣н̣ам̣ парийа̄йа̄нам̣ упари ит̣т̣хакасила̄судха̄хи чха̄дийама̄не ит̣т̣хакасила̄судха̄пин̣д̣аган̣ана̄йа, тин̣апан̣н̣ехи чха̄дийама̄не пан̣н̣аган̣ана̄йа чева тин̣амут̣т̣хиган̣ана̄йа ча па̄читтийам̣.

косамбийам̣ чханнаттхерам̣ а̄раббха пунаппунам̣ чха̄да̄паналепа̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, ӯнадваттипарийа̄йе атирекасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. сетаван̣н̣а̄дикаран̣е, дваттипарийа̄йе ва̄ ӯнакадваттипарийа̄йе ва̄, лен̣агуха̄тин̣акут̣ика̄дӣсу, ан̃н̃ассаттха̄йа, аттано дханена ка̄рентасса, ва̄са̄га̄рам̣ т̣хапетва̄ сеса̄ни адхит̣т̣хахантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. махаллакавиха̄рата̄, аттано ва̄са̄га̄рата̄, уттари адхит̣т̣ха̄нанти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни сан̃чаритте вуттанайа̄нева̄ти.

махаллакавиха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. саппа̄н̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дасаме джа̄нам̣ саппа̄н̣аканти ‘‘саппа̄н̣акам̣ ета’’нти дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена джа̄нанто. син̃чеййа ва̄ син̃ча̄пеййа ва̄ти тена удакена сайам̣ ва̄ син̃чеййа, ан̃н̃ам̣ ва̄ а̄н̣а̄петва̄ син̃ча̄пеййа. таттха дха̄рам̣ авиччхиндитва̄ син̃чантасса екасмим̣ гхат̣е ека̄ва а̄патти, виччхиндантасса пайогаган̣ана̄йа а̄паттийо. ма̄тикам̣ памукхам̣ кароти, дивасампи сандату, ека̄ва а̄патти. таттха таттха бандхитва̄ ан̃н̃ато нентасса пайогаган̣ана̄йа а̄паттийо. бахукампи тин̣апан̣н̣аса̄кха̄дим̣ екаппайогена удаке паккхипантасса ека̄ва а̄патти, екекам̣ паккхипантасса пайогаган̣ана̄йа а̄паттийо. идан̃ча йам̣ евам̣ паккхипийама̄не парийа̄да̄нам̣ гаччхати, а̄вилам̣ ва̄ хоти, йатха̄ па̄н̣ака̄ маранти, та̄дисам̣ сандха̄йа вуттам̣, на маха̄удакам̣. син̃ча̄пане а̄н̣аттийа̄ дуккат̣ам̣, ека̄н̣аттийа̄ бахукампи син̃чату, а̄н̣а̄пакасса екамева па̄читтийам̣.

а̄л̣авийам̣ а̄л̣аваке бхиккхӯ а̄раббха син̃чанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, аппа̄н̣аке саппа̄н̣акасан̃н̃ино, убхосу вематикасса дуккат̣ам̣. аппа̄н̣акасан̃н̃ино, асан̃чичча ассатийа̄ ва̄ син̃чантасса, аджа̄нантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. удакасса саппа̄н̣аката̄, ‘‘син̃чанена па̄н̣ака̄ мариссантӣ’’ти джа̄нанам̣, тан̃ча удакам̣ та̄дисамева, вина̄ вадхакачетана̄йа йена кеначи каран̣ӣйена тин̣а̄дӣнам̣ син̃чананти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄ни, идам̣ пана пан̣н̣аттиваджджам̣, тичиттам̣, тиведананти.

саппа̄н̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхӯтага̄мавагго дутийо.