4. чатуттхапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄
чатуттхе анабхиджа̄нанти сакасанта̄не ануппаннатта̄ аттани аттхибха̄вам̣ аджа̄нанто. уттаримануссадхамманти уттариманусса̄нам̣ джха̄йӣнан̃чева арийа̄нан̃ча дхаммам̣. аттупана̄йиканти аттани там̣ упанети ‘‘майи аттхӣ’’ти самуда̄чаранто, атта̄нам̣ ва̄ таттха упанети ‘‘ахам̣ еттха сандисса̄мӣ’’ти самуда̄чарантоти аттупана̄йико, там̣ аттупана̄йикам̣. евам̣ катва̄ самуда̄чареййа̄ти самбандхо. аламарийан̃а̄н̣адассанантиеттха махаггаталокуттарапан̃н̃а̄ джа̄нанат̣т̣хена н̃а̄н̣ам̣, чаккхуна̄ ча дит̣т̣хамива дхаммам̣ паччаккхакаран̣ато дассанаттхена дассананти н̃а̄н̣адассанам̣, арийам̣ висуддхам̣ уттамам̣ н̃а̄н̣адассананти арийан̃а̄н̣адассанам̣, алам̣ парийаттам̣ килесавиддхам̣санасаматтхам̣ арийан̃а̄н̣адассанаметтха джха̄на̄дибхеде уттаримануссадхамме, алам̣ ва̄ арийан̃а̄н̣адассанамасса̄ти аламарийан̃а̄н̣адассано, там̣ аламарийан̃а̄н̣адассанам̣. самуда̄чареййа̄ти вуттаппака̄раметам̣ уттаримануссадхаммам̣ аттупана̄йикам̣ катва̄ ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ тадубхайена ва̄ вин̃н̃усса мануссаджа̄тикасса а̄рочеййа. ити джа̄на̄ми ити пасса̄мӣти самуда̄чаран̣а̄ка̄радассанаметам̣, аттупана̄йикан̃хи катва̄ вина̄ ан̃н̃а̄падесена самуда̄чаранто евам̣ самуда̄чарати, тасма̄ йва̄йам̣ падабха̄джане (па̄ра̄. 209) ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджим̣, сама̄паджджа̄ми, сама̄панно’’тиа̄дибхедо вутто, со саббо идхева сан̇гахам̣ гаччхатӣти ведитаббо. ‘‘ити джа̄на̄ми ити пасса̄мӣ’’ти хи ваданто на йидам̣ вачанаматтамева вадати, атха кхо ‘‘имина̄ ча имина̄ ча ка̄ран̣ена айам̣ дхаммо майи аттхӣ’’ти дӣпети, ‘‘сама̄паджджи’’нтиа̄дӣни ча вадантена хи сама̄паджджана̄дӣхи ка̄ран̣ехи аттхита̄ дӣпита̄ хоти, тена вуттам̣ ‘‘йва̄йам̣ падабха̄джане пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджим̣, сама̄паджджа̄ми, сама̄паннотиа̄дибхедо вутто, со саббо идхева сан̇гахам̣ гаччхатӣ’’ти. тато апарена самайена̄ти тато а̄рочитака̄лато ан̃н̃атарасмим̣ ка̄ле. ити а̄паттипат̣иджа̄нанака̄ладассанаметам̣, айам̣ пана а̄рочитаккхан̣ева а̄паттим̣ а̄паджджати. а̄паттим̣ пана а̄панно йасма̄ парена чодито ва̄ ачодито ва̄ пат̣иджа̄на̄ти, тасма̄ ‘‘саманугга̄хӣйама̄но ва̄ асаманугга̄хӣйама̄но ва̄’’ти вуттам̣. а̄панноти а̄рочитаккхан̣ейева па̄ра̄джикам̣ а̄панно. висуддха̄пеккхоти аттано гихибха̄ва̄дикам̣ висуддхим̣ апеккхама̄но иччхама̄но. айан̃хи йасма̄ па̄ра̄джикам̣ а̄панно, тасма̄ бхиккхубха̄ве т̣хатва̄ абхаббо джха̄на̄дӣни адхигантум̣, иччасса бхиккхубха̄во висуддхи на̄ма на хоти. йасма̄ пана гихи ва̄ упа̄сака̄ра̄микаса̄ман̣ера̄нам̣ ва̄ ан̃н̃атаро хутва̄ да̄на̄дӣхи саггамаггам̣ ва̄ джха̄на̄дӣхи моккхамаггам̣ ва̄ а̄ра̄дхетум̣ бхаббо хоти, тасма̄сса гихиа̄дибха̄во висуддхи на̄ма хоти. тена вуттам̣ ‘‘гихибха̄ва̄дикам̣ висуддхим̣ апеккхама̄но’’ти. евам̣ вадеййа̄ти евам̣ бхан̣еййа, катхам̣? ‘‘аджа̄намевам̣, а̄вусо’’тиа̄дим̣. таттха аджа̄нанти аджа̄нанто. апассанти апассанто. туччхам̣ муса̄ вилапинти ахам̣ вачанаттхавирахато туччхам̣, ван̃чана̄дхиппа̄йато муса̄ вилапим̣ абхан̣инти вуттам̣ хоти. ан̃н̃атра адхима̄на̄ти йва̄йам̣ тилаккхан̣ам̣ а̄ропетва̄ сан̇кха̄ре саммасантасса а̄раддхавипассакасса апатте паттасан̃н̃ита̄сан̇кха̄то адхима̄но уппаджджати, там̣ адхима̄нам̣ т̣хапетва̄ кевалам̣ па̄пиччхата̄йа йо самуда̄чареййа, айампи па̄ра̄джико хотӣти аттхо.
веса̄лийам̣ ваггумуда̄тӣрийе бхиккхӯ а̄раббха тесам̣ уттаримануссадхамма̄рочанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘ан̃н̃атра адхима̄на̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджи’’нтиа̄дина̄ найена вуттаппака̄рам̣ асантам̣ джха̄на̄дидхаммам̣ а̄рочентасса саче йасса кассачи а̄рочети, со мануссаджа̄тико хоти, анантарамева ‘‘айам̣ джха̄нала̄бхӣ’’ти ва̄ ‘‘арийо’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена таматтхам̣ джа̄на̄ти, па̄ра̄джикам̣. саче на джа̄на̄ти, тхуллаччайам̣. саче пана ‘‘йо те виха̄ре васи, со бхиккху пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 220) найена ан̃н̃а̄падесена а̄рочентасса джа̄на̄ти, тхуллаччайам̣. саче на джа̄на̄ти, дуккат̣ам̣. адхима̄нена а̄рочентасса, ануллапана̄дхиппа̄йасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, уттаримануссадхаммасса аттани асантата̄, па̄пиччхата̄йа тасса а̄рочанам̣, анан̃н̃а̄падесо, йасса а̄рочети, тасса мануссаджа̄тиката̄, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄не вуттасадиса̄нева̄ти.
чатуттхапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
уддит̣т̣ха̄ кхо а̄йасманто чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄тиидам̣ идха уддит̣т̣хапа̄ра̄джикапаридӣпанамева. самодха̄нетва̄ пана сабба̄нева чатувӣсати па̄ра̄джика̄ни ведитабба̄ни. катама̄ни чатувӣсати? па̄л̣ийам̣ а̄гата̄ни та̄ва бхиккхӯнам̣ чатта̄ри бхиккхунӣнам̣ аса̄дха̄ран̣а̄ни чатта̄рӣти ат̣т̣ха, та̄ни ека̄дасаннам̣ пан̣д̣ака̄дӣнам̣ абхаббабха̄васан̇кха̄техи ека̄дасахи па̄ра̄джикехи саддхим̣ екӯнавӣсати, гихибха̄вам̣ паттхайама̄на̄йа бхиккхунийа̄ виббхантабха̄вапа̄ра̄джикена саддхим̣ вӣсати, апара̄нипи ламбӣ, мудупит̣т̣хико, парасса ан̇гаджа̄там̣ мукхена ган̣ха̄ти, парасса ан̇гаджа̄те абхинисӣдатӣти имесам̣ чатуннам̣ васена ‘‘чатта̄ри ануломапа̄ра̄джика̄нӣ’’ти ваданти, ити има̄ни ча чатта̄ри, пурима̄ни ча вӣсатӣти самодха̄нетва̄ сабба̄нева чатувӣсати па̄ра̄джика̄ни ведитабба̄ни. на лабхати бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄санти упосатха̄дибхедам̣ сам̣ва̄сам̣ бхиккхӯхи саддхим̣ на лабхати. йатха̄ пуре, татха̄ паччха̄ти йатха̄ пуббе гихика̄ле анупасампаннака̄ле ча, паччха̄ па̄ра̄джикам̣ а̄паннопи татхева асам̣ва̄со хоти, наттхи тасса бхиккхӯхи саддхим̣ упосатха̄дибхедо сам̣ва̄соти. таттха̄йасманте пуччха̄мӣти тесу чатӯсу па̄ра̄джикесу а̄йасманте ‘‘каччиттха парисуддха̄’’ти пуччха̄ми. каччиттха̄ти каччи еттха, етесу чатӯсу па̄ра̄джикесу каччи парисуддха̄ти аттхо. атха ва̄ каччиттха парисуддха̄ти каччи парисуддха̄ аттха, бхаватха̄ти аттхо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа
па̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.