сан̇гха̄дисесакан̣д̣о

име кхо пана̄ти ида̄ни ваттабба̄нам̣ абхимукхӣкаран̣ам̣. а̄йасмантоти саннипатита̄нам̣ пийавачанена а̄лапанам̣. тераса̄ти ган̣анапариччхедо. сан̇гха̄дисеса̄ти евам̣на̄мака̄. дхамма̄ти а̄паттийо. уддесам̣ а̄гаччхантӣти сарӯпена уддиситаббатам̣ а̄гаччханти, на нида̄не вийа ‘‘йасса сийа̄ а̄паттӣ’’ти са̄дха̄ран̣авачанаматтена.

1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄

сам̣виджджати четана̄ асса̄ти сан̃четана̄, сан̃четана̄ва сан̃четаника̄, сан̃четана̄ ва̄ асса аттхӣти сан̃четаника̄. суккависсат̣т̣хӣти суккасса виссат̣т̣хи, ра̄гӯпаттхамбха̄дӣсу йена кеначи ан̇гаджа̄те камман̃н̃атам̣ патте а̄рогйа̄дӣсу йам̣кин̃чи ападиситва̄ аджджхаттарӯпа̄дӣсу йаттха каттхачи мочанасса̄дачетана̄йа нимитте упаккамантасса а̄сайадха̄туна̄наттато нӣла̄дивасена (па̄ра̄. 239-240) дасавидхесу суккесу йасса кассачи суккасса т̣ха̄на̄ ча̄вана̄ти аттхо. ан̃н̃атра супинанта̄ти йа̄ супине суккависсат̣т̣хи хоти, там̣ т̣хапетва̄. сан̇гха̄дисесоти йа̄ ан̃н̃атра супинанта̄ сан̃четаника̄ суккависсат̣т̣хи, айам̣ сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йоти аттхо. вачанаттхо панеттха сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄ти сан̇гха̄дисесо. ким̣ вуттам̣ хоти – имам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄тука̄масса йам̣ там̣ а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣, тасса а̄димхи чева парива̄сада̄наттха̄йа, а̄дито сесе маджджхе ма̄наттада̄наттха̄йа мӯла̄йа пат̣икассанена ва̄ саха ма̄наттада̄наттха̄йа, аваса̄не аббха̄наттха̄йа ча сан̇гхо иччхитаббо, на хеттха екампи каммам̣ вина̄ сан̇гхена сакка̄ ка̄тум̣. ити сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄ти сан̇гха̄дисесоти.

са̄ваттхийам̣ сеййасакам̣ а̄раббха упаккамитва̄ асучимочанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘ан̃н̃атра супинанта̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣. саче пана парена аттано ан̇гаджа̄те упаккамам̣ ка̄ретва̄ моча̄пети, а̄паджджатийева. чететва̄ антамасо а̄ка̄се кат̣икампаненапи нимитте упаккамантасса саче на муччати, тхуллаччайам̣. саче пана антамасо йам̣ ека̄ кхуддакамаккхика̄ пивеййа, таттакампи т̣ха̄нато муччати, дакасотам̣ анотин̣н̣епи сан̇гха̄дисесо. т̣ха̄нато пана чутам̣ авассамева дакасотам̣ отарати, тасма̄ ‘‘дакасотам̣ отин̣н̣аматте бахи никкханте ва̄ аниккханте ва̄ сан̇гха̄дисесо’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.237) ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. анупаккамантасса ча, амочана̄дхиппа̄йасса ча, супинам̣ пассантасса ча, умматтака̄дӣнан̃ча муттепи ана̄патти. сӣлавипатти, четана̄, упаккамо, муччананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамапа̄ра̄джике вуттасадиса̄нева̄ти.

суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дутийе отин̣н̣оти йаккха̄дӣхи вийа сатта̄ анто уппаджджантена ра̄гена ва̄ отин̣н̣о, кӯпа̄дӣни вийа сатта̄ асамапеккхитва̄ раджджанӣйе т̣ха̄не раджджанто сайам̣ ва̄ ра̄гам̣ отин̣н̣о, ка̄йасам̣саггара̄гасаман̇гиссетам̣ адхивачанам̣. випарин̣атена читтена̄ти парисуддхабхаван̇гасантатисан̇кха̄там̣ пакатим̣ виджахитва̄ ан̃н̃атха̄ паваттена, вирӯпам̣ ва̄ парин̣атена йатха̄ париваттама̄нам̣ вирӯпам̣ хоти, евам̣ вуттара̄гавасена париваттетва̄ т̣хитена читтена̄ти аттхо. ма̄туга̄мена саддхинти тадахуджа̄та̄йапи джӣвама̄накаманусситтхийа̄ саддхим̣. ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджеййа̄ти хаттхаггахан̣а̄дикаа̄йасампайогам̣ ка̄йамиссӣбха̄вам̣ сама̄паджджеййа. хаттхагга̄хам̣ ва̄тиа̄ди панасса виттха̄рена аттхадассанам̣. таттха хаттхо на̄ма каппарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва агганакха̄. вен̣ӣ на̄ма винандхитва̄ ва̄ авинандхитва̄ ва̄ суддхакесехи ва̄ нӣла̄диван̣н̣асуттакусумакаха̄пан̣ама̄ла̄суван̣н̣ачӣракамутта̄вал̣иа̄дӣсу ан̃н̃атарамиссехи ва̄ катакесакала̄пассетам̣ адхивачанам̣. вен̣иггахан̣ена четтха кеса̄пи гахита̄йева саддхим̣ ломехи. ити вутталаккхан̣асса хаттхасса гахан̣ам̣ хаттхагга̄хо, вен̣ийа̄ гахан̣ам̣ вен̣игга̄хо. авасесасса сарӣрасса пара̄масанам̣ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̇гасса пара̄масанам̣ на̄ма. йо там̣ хаттхагга̄хам̣ ва̄ вен̣игга̄хам̣ ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ ан̇гасса пара̄масанам̣ сама̄паджджеййа, тасса сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йо хотӣти.

са̄ваттхийам̣ уда̄йиттхерам̣ а̄раббха ка̄йасам̣саггасама̄паджджанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, иттхийа̄ иттхисан̃н̃ино антамасо ломена ломам̣ пхусантасса̄пи, иттхийа̄ ва̄ пхусийама̄насса севана̄дхиппа̄йена ва̄йамитва̄ пхассам̣ пат̣иджа̄нантасса сан̇гха̄дисесо. екена пана хаттхена гахетва̄ дутийена хаттхена дивасампи таттха таттха пхусантасса ека̄ва а̄патти, аггахетва̄ пхусанто пана саче сӣсато йа̄ва па̄да̄, та̄ва ка̄йато хаттхам̣ амочентойева пхусати, ека̄ва а̄патти, пан̃чаннам̣ ан̇гулӣнам̣ екато гахан̣епи ека̄йева. саче пана на̄ниттхӣнам̣ пан̃чан̇гулийо екато ган̣ха̄ти, пан̃ча а̄паттийо. иттхийа̄ вематикасса, пан̣д̣акапурисатираччха̄нагатасан̃н̃исса ча тхуллаччайам̣, татха̄ ка̄йена ка̄йаппат̣ибаддхена, аманусситтхипан̣д̣акехи ча саддхим̣ ка̄йасам̣саггепи. манусситтхийа̄ пана ка̄йаппат̣ибаддхена ка̄йаппат̣ибаддха̄дӣсу, пурисака̄йапхусана̄дӣсу ча дуккат̣ам̣. иттхийа̄ пхусийама̄насса севана̄дхиппа̄йасса̄пи ка̄йена ава̄йамитва̄ пхассам̣ пат̣иджа̄нантасса, моккха̄дхиппа̄йена иттхим̣ пхусантасса, асан̃чичча, ассатийа̄, аджа̄нантасса, аса̄дийантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, ка̄йасам̣саггара̄го, тена ра̄гена ва̄йа̄мо, хаттхагга̄ха̄дисама̄паджджананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамапа̄ра̄джике вуттасадиса̄нева̄ти.

ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

татийе отин̣н̣ата̄ ча випарин̣атачиттата̄ ча дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гавасена ведитабба̄. ма̄туга̄манти дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хулласам̣лаккхан̣асаматтхам̣ манусситтхим̣. дут̣т̣хулла̄хива̄ча̄хӣти ваччамаггапасса̄вамаггеметхунадхаммаппат̣исам̣йутта̄хи ва̄ча̄хи. обха̄сеййа̄ти авабха̄сеййа, ван̣н̣а̄ван̣н̣айа̄чанаа̄йа̄чанапуччханапат̣ипуччханаа̄чиккхан̣а̄нуса̄санааккосанавасена на̄наппака̄рам̣ асаддхаммавачанам̣ вадеййа. йатха̄ танти еттха нти нипа̄таматтам̣, йатха̄ йува̄ йуватинти аттхо. етена обха̄сане нира̄сан̇кабха̄вам̣ дассети. метхунупасам̣хита̄хӣтиидам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄йа сикха̄патталаккхан̣адассанам̣. сан̇гха̄дисесоти двиннам̣ магга̄нам̣ васена ван̣н̣а̄ван̣н̣ехи ва̄ метхунайа̄чана̄дӣхи ва̄ ‘‘сикхаран̣ӣси, сам̣бхинна̄си, убхатобйан̃джанака̄сӣ’’ти имесу тӣсу ан̃н̃атарена аккосавачанена ва̄ ма̄туга̄мам̣ обха̄сантасса сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттиника̄йо хотӣти.

са̄ваттхийам̣ уда̄йиттхерам̣ а̄раббха дут̣т̣хуллава̄ча̄хи обха̄санаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, иттхийа̄ иттхисан̃н̃ино антамасо хаттхамудда̄йапи вуттанайена обха̄сантасса саче са̄ таматтхам̣ тасмим̣йева кхан̣е джа̄на̄ти, сан̇гха̄дисесо. пан̣д̣аке тхуллаччайам̣. тасмим̣йева иттхисан̃н̃ино дуккат̣ам̣. пунаппунам̣ обха̄сантасса, самбахула̄ ча иттхийо екава̄ча̄йа обха̄сантасса ва̄ча̄ган̣ана̄йа чева иттхиган̣ана̄йа ча а̄паттийо. саче йам̣ иттхим̣ обха̄сати, са̄ на джа̄на̄ти, тхуллаччайам̣. адхаккхакам̣ уббхаджа̄н̣уман̣д̣алам̣ а̄дисса ван̣н̣а̄дибхан̣анепи тхуллаччайам̣. пан̣д̣аке дуккат̣ам̣, уббхаккхакам̣ адходжа̄н̣уман̣д̣алам̣ ка̄йаппат̣ибаддхан̃ча а̄дисса ван̣н̣а̄дибхан̣ане саббаттха дуккат̣ам̣. аттхадхаммаануса̄санипуреккха̄ра̄нам̣ умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄го, тена ра̄гена обха̄санам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. адинна̄да̄насамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, двиведананти.

дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. аттака̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄

чатуттхе отин̣н̣ата̄ ча випарин̣атачиттата̄ ча аттака̄мапа̄ричарийа̄васена ведитабба̄. ма̄туга̄масса сантикети дут̣т̣хуллобха̄сане вуттаппака̄ра̄йа иттхийа̄ самӣпе. аттака̄мапа̄ричарийа̄йа̄ти метхунадхаммасан̇кха̄тена ка̄мена па̄ричарийа̄ ка̄мапа̄ричарийа̄, аттано аттха̄йа ка̄мапа̄ричарийа̄ аттака̄мапа̄ричарийа̄, аттана̄ ва̄ ка̄мита̄ иччхита̄ти аттака̄ма̄, сайам̣ метхунара̄гавасена паттхита̄ти аттхо, аттака̄ма̄ ча са̄ па̄ричарийа̄ ча̄ти аттака̄мапа̄ричарийа̄, тасса̄ аттака̄мапа̄ричарийа̄йа. ван̣н̣ам̣ бха̄сеййа̄ти гун̣ам̣ а̄нисам̣сам̣ пака̄сеййа. етадаггантиа̄ди тасса̄ аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣абха̄сана̄ка̄ранидассанам̣. татра̄йам̣ падасамбандхавасенева сан̇кхепаттхо – йа̄ ма̄дисам̣ па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи вирахитатта̄ сӣлавантам̣ метхунадхамма̄ вирахитатта̄ брахмача̄рим̣ тадубхайена̄пи калйа̄н̣адхаммам̣ етена дхаммена паричареййа абхирамеййа, тасса̄ евам̣ ма̄дисам̣ паричарантийа̄ йа̄ айам̣ па̄ричарийа̄ на̄ма, етадаггам̣ па̄ричарийа̄нанти. метхунупасам̣хитена сан̇гха̄дисесоти евам̣ аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄санто ча ‘‘арахаси твам̣ майхам̣ метхунадхаммам̣ да̄ту’’нтиа̄дина̄ метхунаппат̣исам̣йуттенева вачанена йо бха̄сеййа, тасса сан̇гха̄дисесо.

са̄ваттхийам̣ уда̄йиттхерам̣ а̄раббха аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣абха̄санаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, иттхийа̄ иттхисан̃н̃ино антамасо хаттхамудда̄йапи вуттанайенева аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сантасса саче са̄ таматтхам̣ тасмим̣йева кхан̣е джа̄на̄ти, сан̇гха̄дисесо. но че джа̄на̄ти, тхуллаччайам̣. пан̣д̣аке пан̣д̣акасан̃н̃инопи тхуллаччайам̣. тасмим̣йева иттхисан̃н̃ино дуккат̣ам̣. чӣвара̄дӣхи ваттхука̄мехи па̄ричарийа̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сантасса умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ра̄го, тена ра̄гена ван̣н̣абхан̣анам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни дут̣т̣хуллобха̄сане вуттасадиса̄нева̄ти.

аттака̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чаме сан̃чариттанти иттхипуриса̄нам̣ антаре сам̣чаран̣абха̄вам̣. сама̄паджджеййа̄ти самма̄ пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄ни каронто а̄паджджеййа. иттхийа̄ ва̄тиа̄ди сама̄паджджана̄ка̄радассанам̣. таттха иттхийа̄ ва̄ пурисаматинти пурисена ва̄ тасса ма̄та̄пита̄дӣхи ва̄ песито пурисасса матим̣ адхиппа̄йам̣ иттхийа̄ а̄рочеййа̄ти аттхо. пурисасса ва̄ иттхиматинти иттхийа̄ ва̄ тасса̄ ма̄та̄пита̄дӣхи ва̄ песито иттхийа̄ матим̣ адхиппа̄йам̣ пурисасса а̄рочеййа̄ти аттхо. джа̄йаттане ва̄ джа̄раттане ва̄ти джа̄йабха̄ве ва̄ джа̄рабха̄ве ва̄. пурисасса хи матим̣ иттхийа̄ а̄роченто джа̄йаттане а̄рочети, иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочети. апича пурисассева матим̣ иттхийа̄ а̄роченто джа̄йаттане ва̄ а̄рочети нибаддхабхарийабха̄ве, джа̄раттане ва̄ миччха̄ча̄рабха̄ве, теневасса падабха̄джане (па̄ра̄. 302) ‘‘джа̄йаттане ва̄ти джа̄йа̄ бхависсаси, джа̄раттане ва̄ти джа̄рӣ бхависсасӣ’’ти вуттам̣. етенева упа̄йена иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄рочанепи ‘‘пати бхависсаси, джа̄ро бхависсасӣ’’ти ваттаббата̄ ведитабба̄. антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣти саббантимена париччхедена йа̄ айам̣ тан̇кхан̣е мухуттаматте сам̣васитаббато ‘‘тан̇кхан̣ика̄’’ти вуччати, мухуттика̄ти аттхо. тасса̄пи ‘‘мухуттика̄ бхависсасӣ’’ти евам̣ пурисасса матим̣ а̄рочентасса сан̇гха̄дисесо, етенева упа̄йена ‘‘мухуттико бхависсасӣ’’ти евам̣ пурисасса иттхиматим̣ а̄рочентопи сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджатӣти ведитаббо.

са̄ваттхийам̣ уда̄йиттхерам̣ а̄раббха сан̃чариттасама̄паджджанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣ’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ‘‘пат̣игган̣ха̄ти, вӣмам̣сати, антева̄сим̣ пачча̄хара̄петӣ’’тиимина̄ (па̄ра̄. 338) найена са̄н̣аттикам̣, ан̃н̃атра на̄лам̣вачанӣйа̄йа йа̄йа ка̄йачи иттхийа̄ антамасо ма̄туйа̄пи пурисаматим̣ а̄роченто ‘‘хохи кира бхарийа̄ дханаккӣта̄’’ти ваттука̄мо сачепи чхандава̄синӣа̄дӣсу ан̃н̃атара̄ка̄рена а̄рочетва̄ та̄йа ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитепи асампат̣иччхитепи пуна а̄гантва̄ йена пахито, тасса там̣ паваттим̣ а̄рочети, сан̇гха̄дисесам̣ а̄паджджати. са̄ пана тасса бхарийа̄ хоту ва̄, ма̄ ва̄, ака̄ран̣аметам̣. сачепи йасса̄ сантикам̣ песито, там̣ адисва̄ ан̃н̃атарасса авасса̄рочанакасса ‘‘а̄рочехӣ’’ти ватва̄ пачча̄харати, а̄паджджатийева. ‘‘ма̄тураккхитам̣ брӯхӣ’’ти песитасса пана гантва̄ ан̃н̃ам̣ питураккхита̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ вадантасса висан̇кетам̣ хоти, пурисасса ва̄ иттхийа̄ ва̄ вачанам̣ ‘‘са̄дхӯ’’ти ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ убхайена ва̄ пат̣игган̣хитва̄ тасса̄ иттхийа̄ ва̄ пурисасса ва̄ а̄рочетва̄ ва̄ а̄роча̄петва̄ ва̄ пуна йена песито, тасса там̣ паваттим̣ сайам̣ а̄рочентасса ва̄ ан̃н̃ена а̄роча̄пентасса ва̄ сан̇гха̄дисесо. етта̄вата̄ хи ‘‘пат̣игган̣ха̄ти, вӣмам̣сати, пачча̄харатӣ’’тиидам̣ ан̇гаттайам̣ сампа̄дитамева хоти, ито пана йехи кехичи двӣхи ан̇гехи, пан̣д̣аке ча ан̇гаттайена̄пи тхуллаччайам̣. екена дуккат̣ам̣. сан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ гила̄насса ва̄ киччена гаччхантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти.

сӣлавипатти, йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, на на̄лам̣вачанӣйата̄,

пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄нӣти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. чхасамут̣т̣ха̄нам̣, пан̣н̣аттим̣ ва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ аджа̄нантасса ка̄йавика̄рена са̄санам̣ гахетва̄ татхева вӣмам̣ситва̄ татхева пачча̄харантасса ка̄йато самут̣т̣ха̄ти. ‘‘иттханна̄ма̄ а̄гамиссати, тасса̄ читтам̣ джа̄неййа̄тха̄’’ти кеначи вутте ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ там̣ а̄гатам̣ ватва̄ пуна тасмим̣ пурисе а̄гате а̄рочентасса ка̄йена кин̃чи акататта̄ ва̄чато самут̣т̣ха̄ти. ва̄ча̄йа ‘‘са̄дхӯ’’ти са̄санам̣ гахетва̄ ан̃н̃ена каран̣ӣйена тасса̄ гхарам̣ гантва̄ ан̃н̃аттха ва̄ гаманака̄ле там̣ дисва̄ вачӣбхедена вӣмам̣ситва̄ пунапи ан̃н̃енева ка̄ран̣ена тато апаккамма када̄чидева там̣ пурисам̣ дисва̄ а̄рочентасса̄пи ва̄чато самут̣т̣ха̄ти. пан̣н̣аттим̣ аджа̄нантасса пана кхӣн̣а̄савасса̄пи питувачанена гантва̄ алам̣вачанӣйам̣ ма̄тарампи ‘‘ехи ме питарам̣ упат̣т̣ха̄хӣ’’ти ватва̄ пачча̄харантасса ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄ти. има̄ни тӣн̣и ачиттакасамут̣т̣ха̄на̄ни. тадубхайам̣ пана джа̄нитва̄ етехева тӣхи найехи сама̄паджджантасса та̄нева тӣн̣и тадубхайаджа̄наначиттена сачиттака̄ни хонти, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, кусала̄дивасена четтха тӣн̣и читта̄ни, сукха̄дивасена тиссо ведана̄ти.

сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхат̣т̣хе сан̃н̃а̄чика̄йа пана̄ти еттха сан̃н̃а̄чика̄ на̄ма сайам̣ паваттитайа̄чана̄ вуччати, тасма̄ сан̃н̃а̄чика̄йа̄ти аттано йа̄чана̄йа̄ти вуттам̣ хоти, сайам̣ йа̄читакехи упакаран̣ехӣти аттхо. еттха ча йам̣кин̃чи парапариггахитакам̣ мӯлаччхедавасена йа̄читум̣ на ват̣т̣ати, та̄вака̄ликам̣ пана ват̣т̣ати. саха̄йаттха̄йа каммакаран̣аттха̄йа ‘‘пурисам̣ детха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати, пурисаттакарампи йа̄читум̣ ват̣т̣ати, пурисаттакаро на̄ма вад̣д̣хакиа̄дина̄ пурисена ка̄таббам̣ хаттхакаммам̣. там̣ ‘‘пурисаттакарам̣ дехӣ’’ти ва̄ ‘‘хаттхакаммам̣ дехӣ’’ти ва̄ ватва̄ йа̄читум̣ ват̣т̣ати. хаттхакаммам̣ на̄ма кин̃чи ваттху на хоти, тасма̄ ‘‘ким̣, бханте, а̄гататтха̄’’ти пуччхите ва̄ апуччхите ва̄ йа̄читум̣ ват̣т̣ати, вин̃н̃аттипаччайа̄ досо наттхи, мигалуддака̄дайо пана сакакаммам̣ на йа̄читабба̄. кут̣инти уллитта̄дӣсу ан̃н̃атарам̣. таттха уллитта̄ на̄ма т̣хапетва̄ тхамбхатула̄пит̣т̣хасан̇гха̄т̣ава̄тапа̄надхӯмаччхидда̄дибхедам̣ алепока̄сам̣ авасесе лепока̄се кут̣т̣ехи саддхим̣ гхат̣етва̄ чхаданасса анто судха̄йа ва̄ маттика̄йа ва̄ литта̄. авалитта̄ на̄ма татхева вуттанайенева чхаданасса бахи литта̄. уллитта̄валитта̄ на̄ма татхева чхаданасса анто ча бахи ча литта̄. ка̄райама̄нена̄ти сайам̣ ва̄ каронтена, а̄н̣аттийа̄ ва̄ ка̄ра̄пентена. аса̄миканти ка̄рета̄ да̄йакена вирахитам̣. аттуддесанти ‘‘майхам̣ ва̄са̄га̄рам̣ еса̄’’ти евам̣ атта̄ уддесо етисса̄ти аттуддеса̄, там̣ аттуддесам̣. пама̄н̣ика̄ ка̄ретабба̄ти пама̄н̣айутта̄ ка̄ретабба̄. татридам̣ пама̄н̣анти тасса̄ кут̣ийа̄ идам̣ пама̄н̣ам̣. дӣгхасоти дӣгхато. два̄даса видаттхийо сугатавидаттхийа̄тиеттха сугатавидаттхи на̄ма ида̄ни маджджхимасса пурисасса тиссо видаттхийо, вад̣д̣хакихаттхена дийад̣д̣хо хаттхо хоти. минантена пана кут̣ийа̄ бахикут̣т̣е пат̣хамам̣ диннам̣ маха̄маттикапарийантам̣ аггахетва̄ тхусапин̣д̣апарийантена два̄даса видаттхийо минетабба̄, саче тхусапин̣д̣акена анаттхико хоти, маха̄маттикалепенева нит̣т̣ха̄пети, свева париччхедо. тирийанти виттха̄рато. саттантара̄ти кут̣т̣асса бахиантам̣ аггахетва̄ аббхантаримена антена сатта сугатавидаттхийо пама̄н̣анти вуттам̣ хоти. еттха ча кесаггаматтампи дӣгхато ха̄петва̄ тирийам̣, тирийато ва̄ ха̄петва̄ дӣгхам̣ вад̣д̣хетум̣ на ват̣т̣ати, ко пана ва̄до убхатовад̣д̣хане. йа̄ пана дӣгхато сат̣т̣хихаттха̄пи хоти, тирийато тихаттха̄ ва̄ ӯнакачатухаттха̄ ва̄, йаттха пама̄н̣айутто ман̃чо ито чито ча на париват̣т̣ати, паччхимакот̣ийа̄ чатухаттхавиттха̄ра̄ на хоти, айам̣ кут̣исан̇кхйам̣ на гаччхати, тасма̄ ват̣т̣ати. бхиккхӯ абхинетабба̄ ваттхудесана̄йа̄ти йасмим̣ падесе кут̣им̣ ка̄ретука̄мо хоти, там̣ содхетва̄ падабха̄джане (па̄ра̄. 349) вуттанайена сан̇гхам̣ тиккхаттум̣ йа̄читва̄ саббе ва̄ сан̇гхапарийа̄панна̄ сан̇гхена ва̄ саммата̄ две тайо бхиккхӯ таттха ваттхудесанаттха̄йа нетабба̄. техи бхиккхӯхи ваттху десетаббам̣ ана̄рамбхам̣ сапариккамананти техи бхиккхӯхи кипиллика̄дӣнам̣ а̄сайа̄дӣхи терасахи, пуббан̣н̣а̄паран̣н̣аниссита̄дӣхи сол̣асахи упаддавехи вирахитатта̄ ана̄рамбхам̣, двӣхи ва̄ чатӯхи ва̄ балибаддхехи йуттена сакат̣ена екам̣ чаккам̣ ниббодакапатанат̣т̣ха̄не екам̣ бахи катва̄ а̄виджджхитум̣ саккун̣еййата̄йа сапариккамананти саллаккхетва̄ саче сан̇гхапахонака̄ хонти, таттхева, но че, сан̇гхамаджджхам̣ гантва̄ тена бхиккхуна̄ йа̄читехи н̃аттидутийена каммена ваттху десетаббам̣. са̄рамбхе четиа̄ди пат̣ипаккханайена ведитаббам̣.

а̄л̣авийам̣ а̄л̣авике бхиккхӯ а̄раббха сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣икаран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, ‘‘адеситаваттхукам̣ пама̄н̣а̄тиккантам̣ кут̣им̣ ка̄ресса̄мӣ’’ти упакаран̣аттхам̣ аран̃н̃ам̣ гаманато пат̣т̣ха̄йа саббапайогесу дуккат̣ам̣, ‘‘ида̄ни двӣхи пин̣д̣ехи нит̣т̣ха̄нам̣ гамиссатӣ’’ти тесу пат̣хамапин̣д̣ада̄не тхуллаччайам̣, дутийада̄нена лепе гхат̣ите саче адеситаваттхука̄ ева ва̄ пама̄н̣а̄тикканта̄ ева ва̄ хоти, еко сан̇гха̄дисесо, две ча дуккат̣а̄ни. убхайавиппанна̄, две сан̇гха̄дисеса̄, две ча дуккат̣а̄ни. саче пана два̄рабандхам̣ ва̄ ва̄тапа̄нам̣ ва̄ ат̣т̣хапетва̄ва маттика̄йа лимпати, т̣хапите ча тасмим̣ лепо на гхат̣ийати, раккхати та̄ва. пуна лимпантасса пана гхат̣итаматте сан̇гха̄дисесо. саче там̣ т̣хапийама̄нам̣ пат̣хамадинналепена саддхим̣ нирантарамева хутва̄ тит̣т̣хати, пат̣хамамева сан̇гха̄дисесо. кевалам̣ са̄рамбха̄йа дуккат̣ам̣, татха̄ апариккамана̄йа. виппакатам̣ кут̣им̣ ан̃н̃асса дадато ча, бхӯмим̣ самам̣ катва̄ бхиндантасса ча, лен̣агуха̄тин̣акут̣ипан̣н̣аччхаданагехесу ан̃н̃атарам̣ ка̄рентасса, кут̣импи ан̃н̃асса ва̄саттха̄йа, ва̄са̄га̄рам̣ т̣хапетва̄ упосатха̄га̄ра̄дӣсу ан̃н̃атараттха̄йа ка̄рентасса ча умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, уллитта̄дӣнам̣ ан̃н̃атарата̄, хет̣т̣химапама̄н̣асамбхаво, адеситаваттхуката̄, пама̄н̣а̄тиккантата̄, аттуддесиката̄, ва̄са̄га̄рата̄, лепагхат̣ана̄ти има̄неттха чха ва̄ сатта ва̄ ан̇га̄ни. чхасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийан̃ча, кирийа̄кирийан̃ча. идан̃хи ваттхум̣ деса̄петва̄ пама̄н̣а̄тиккантам̣ ва̄ карото кирийато самут̣т̣ха̄ти, адеса̄петва̄ карото кирийа̄кирийато самут̣т̣ха̄ти. сесаметтха сан̃чаритте вуттасадисамева̄ти.

кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

саттаме махаллаканти саса̄микабха̄вена сан̃н̃а̄читакут̣ито махантабха̄во етасса аттхӣти махаллако, йасма̄ ва̄ ваттхум̣ деса̄петва̄ пама̄н̣а̄тиккамена̄пи ка̄тум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ пама̄н̣амахантата̄йапи махаллако, там̣ махаллакам̣. йасма̄ панасса там̣ пама̄н̣амахантаттам̣ саса̄микатта̄ва лаббхати, тасма̄ тадаттхадассанаттхам̣ ‘‘махаллако на̄ма виха̄ро саса̄мико вуччатӣ’’ти евамасса падабха̄джане (па̄ра̄. 367) вуттам̣. сесам̣ саббам̣ кут̣ика̄расиккха̄паде вуттасадисам̣, саса̄микабха̄ваматтамева хи висесо.

косамбийам̣ чханнаттхерам̣ а̄раббха четийаруккхам̣ чхеда̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттабха̄во, акирийаматтато самут̣т̣ха̄набха̄во, екасан̇гха̄дисесата̄ ча еттха висесо.

виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хаме дут̣т̣хо досоти дӯсито чева дӯсако ча. уппанне хи досе пуггало тена досена дӯсито хоти, пакатибха̄вам̣ джаха̄пито, тасма̄ ‘‘дут̣т̣хо’’ти вуччати. паран̃ча дӯсети вина̄сети, тасма̄ ‘‘досо’’ти вуччати. ити ‘‘дут̣т̣хо досо’’ти екассеветам̣ пуггаласса а̄ка̄рана̄наттена нидассанам̣. аппатӣтоти наппатӣто, пӣтисукха̄дӣхи виваджджито, на абхисат̣оти аттхо. амӯлакена̄ти йам̣ чодакена чудитакамхи пуггале адит̣т̣хам̣ ассутам̣ апарисан̇китам̣, идам̣ етесам̣ дассанасаванапарисан̇ка̄сан̇кха̄та̄нам̣ мӯла̄нам̣ абха̄вато амӯлакам̣ на̄ма. там̣ пана со а̄панно ва̄ хоту, ана̄панно ва̄, етам̣ идха аппама̄н̣ам̣. еттха ча адит̣т̣хам̣ на̄ма аттано паса̄дачаккхуна̄ ва̄ диббачаккхуна̄ ва̄ адит̣т̣хам̣, ассутам̣ на̄ма татхева кеначи вуччама̄нам̣ на сутам̣, апарисан̇китам̣ на̄ма аттано ва̄ парасса ва̄ дит̣т̣хасутамутавасена четаса̄ апарисан̇китам̣, ити еварӯпена амӯлакена. па̄ра̄джикена̄ти бхиккхуно анурӯпесу екӯнавӣсатийа̄ ан̃н̃атарена, падабха̄джане (па̄ра̄. 386) пана па̄ра̄джикуддесе а̄гата̄нева гахетва̄ ‘‘чатуннам̣ ан̃н̃атарена̄’’ти вуттам̣. ануддхам̣сеййа̄ти дхам̣сеййа виддхам̣сеййа падхам̣сеййа абхибхавеййа. там̣ пана ануддхам̣санам̣ йасма̄ аттана̄ чодентопи парена чода̄пентопи кароти, тасма̄сса падабха̄джане ‘‘чодети ва̄ чода̄пети ва̄’’ти вуттам̣. таттха ваттхусандассана̄ а̄паттисандассана̄ сам̣ва̄саппат̣иккхепо са̄мӣчиппат̣иккхепоти сан̇кхепато чатассо чодана̄. та̄су ваттхусандассана̄ на̄ма ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевӣ’’тиа̄дина̄ найена паватта̄. а̄паттисандассана̄ на̄ма ‘‘твам̣ метхунадхамма̄паттим̣ а̄панно’’тиа̄дина̄ найена паватта̄. сам̣ва̄саппат̣иккхепо на̄ма ‘‘наттхи тайа̄ саддхим̣ упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ сан̇гхакаммам̣ ва̄’’ти евам̣ паватто. етта̄вата̄ пана сӣсам̣ на ети, ‘‘ассаман̣осӣ’’тиа̄дӣхи вачанехи саддхим̣ гхат̣итейева сӣсам̣ ети. са̄мӣчиппат̣иккхепо на̄ма абхива̄данапаччут̣т̣ха̄наан̃джаликаммаса̄мӣчикаммабӣджаникамма̄дӣнам̣ акаран̣ам̣, там̣ пат̣ипа̄тийа̄ вандана̄дӣни карото екасса акатва̄ сеса̄нам̣ каран̣ака̄ле ведитаббам̣. етта̄вата̄ ча чодана̄ на̄ма хоти, а̄патти пана сӣсам̣ на ети. ‘‘касма̄ мама вандана̄дӣни на каросӣ’’ти пуччхите пана ‘‘ассаман̣осӣ’’тиа̄дивачанехи саддхим̣ гхат̣итейева сӣсам̣ ети, тасма̄ йо бхиккху бхиккхум̣ самӣпе т̣хатва̄ ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевӣ’’ти ва̄ ‘‘ассаман̣осӣ’’ти ва̄ а̄дӣхи вачанехи хаттхамудда̄йа ева ва̄ етаматтхам̣ дӣпенто сайам̣ ва̄ чодети, гахат̣т̣хапаббаджитесу ва̄ ан̃н̃атарена чода̄пети, айам̣ ануддхам̣сети на̄ма. аппева на̄ма нам̣ имамха̄ брахмачарийа̄ ча̄веййанти апи ева на̄ма нам̣ пуггалам̣ имамха̄ сет̣т̣хачарийа̄ апанеййам̣. ‘‘са̄дху ватасса сача̄хам̣ имам̣ пуггалам̣ имамха̄ брахмачарийа̄ ча̄веййа’’нти имина̄ адхиппа̄йена ануддхам̣сеййа̄ти вуттам̣ хоти. етена екам̣ ча̄вана̄дхиппа̄йам̣ гахетва̄ авасеса̄ аккоса̄дхиппа̄йо камма̄дхиппа̄йо вут̣т̣ха̄на̄дхиппа̄йо упосатхат̣т̣хапана̄дхиппа̄йо пава̄ран̣ат̣т̣хапана̄дхиппа̄йо анувиджджана̄дхиппа̄йо дхаммакатха̄дхиппа̄йоти сатта адхиппа̄йа̄ пат̣иккхитта̄ хонти. тато апарена самайена̄ти йасмим̣ самайе ануддхам̣сито хоти, тато ан̃н̃асмим̣ самайе. саманугга̄хӣйама̄но ва̄ти анувиджджакена ким̣ те дит̣т̣хантиа̄дина̄ найена анувиджджийама̄но упапариккхийама̄но. асаманугга̄хӣйама̄но ва̄ти дит̣т̣ха̄дӣсу кеначи ваттхуна̄ва̄ анувиджджака̄дӣсу йена кеначи пуггалена ва̄ авуччама̄но. имесам̣ пана пада̄нам̣ парато ‘‘бхиккху ча досам̣ патит̣т̣ха̄тӣ’’ти имина̄ самбандхо. идан̃хи вуттам̣ хоти – евам̣ саманугга̄хӣйама̄но ва̄ асаманугга̄хӣйама̄но ва̄ бхиккху ча досам̣ патит̣т̣ха̄ти пат̣ичча тит̣т̣хати пат̣иджа̄на̄ти, сан̇гха̄дисесоти. идан̃ча амӯлакабха̄васса па̄кат̣ака̄ладассанаттхам̣ вуттам̣. а̄паттим̣ пана ануддхам̣ситаккхан̣ейева а̄паджджати. амӯлакан̃чева там̣ адхикаран̣ам̣ хотӣти еттха пана дит̣т̣хамӯла̄дӣнам̣ абха̄вена амӯлакам̣, саматхехи адхикаран̣ӣйабха̄вена адхикаран̣ам̣. йан̃хи адхикичча а̄раббха пат̣ичча сандха̄йа саматха̄ паваттанти, там̣ адхикаран̣ам̣. идха пана па̄ра̄джикасан̇кха̄там̣ а̄патта̄дхикаран̣амева адхиппетам̣. йади хи там̣ адхикаран̣ам̣ дит̣т̣ха̄дӣхи мӯлехи амӯлакан̃чева хоти, айам̣ чодетум̣ а̄гато бхиккху ча досам̣ патит̣т̣ха̄ти пат̣ичча тит̣т̣хати, ‘‘туччхакам̣ майа̄ бхан̣ита’’нтиа̄дӣни (па̄ра̄. 386) ваданто пат̣иджа̄на̄ти, тасса бхиккхуно ануддхам̣ситаккхан̣ейева сан̇гха̄дисесоти, айам̣ сиккха̄падасса пада̄нуккамена аттхо.

ра̄джагахе меттийабхӯмаджаке бхиккхӯ а̄раббха амӯлакена па̄ра̄джикена ануддхам̣санаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, катӯпасампадам̣ суддхам̣ ва̄ асуддхам̣ ва̄ пуггалам̣ йена па̄ра̄джикена чодети, там̣ ‘‘айам̣ анаджджха̄панно’’ти н̃атва̄ ча̄вана̄дхиппа̄йена ‘‘кароту ме а̄йасма̄ ока̄сам̣, ахам̣ там̣ ваттука̄мо’’ти евам̣ ока̄сам̣ ака̄ретва̄ чодентасса саче со тан̇кхан̣ейева джа̄на̄ти ‘‘мам̣ чодетӣ’’ти, ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесо чева дуккат̣ан̃ча. ока̄сам̣ ка̄ретва̄ чодентасса сан̇гха̄дисесойева. хаттхамудда̄йа саммукха̄ чодентасса̄пи есева найо. параммукха̄ чодентасса пана сӣсам̣ на ети. аттана̄ самӣпе т̣хатва̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄пети, со тасса вачанена там̣ чодети, чода̄пакассева вуттанайена а̄паттийо. атха сопи ‘‘майа̄ дит̣т̣хам̣ сутам̣ аттхӣ’’ти чодети, двиннампи джа̄на̄нам̣ татхева а̄паттийо. аккоса̄дхиппа̄йена пана ока̄сам̣ ака̄ретва̄ вадантасса вуттанайенева па̄читтийан̃чева дуккат̣ан̃ча. ока̄сам̣ ка̄ретва̄ вадантасса па̄читтийамева. камма̄дхиппа̄йена асаммукха̄ саттавидхампи каммам̣ каронтасса дуккат̣амева. вут̣т̣ха̄на̄дхиппа̄йена ‘‘твам̣ иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно, там̣ пат̣икарохӣ’’ти вадантасса, упосатхам̣ ва̄ пава̄ран̣ам̣ ва̄ т̣хапентасса ча ока̄сакаммам̣ наттхи, т̣хапанаккхеттам̣ пана джа̄нитаббам̣, анувиджджакасса̄пи осат̣е ваттхусмим̣ ‘‘аттхетам̣ тава̄’’ти анувиджджана̄дхиппа̄йена вадантасса ока̄сакаммам̣ наттхи, дхаммакатхикасса̄пи ‘‘йо идан̃ча идан̃ча кароти, айам̣ ассаман̣о’’тиа̄дина̄ найена анодисакам̣ дхаммам̣ катхентасса ока̄сакаммам̣ наттхи. саче пана одисса нийаметва̄ ‘‘асуко ча асуко ча ассаман̣о анупа̄сако’’ти катхети, а̄санато оруйха а̄паттим̣ десетва̄ гантаббам̣. умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти, сӣлавипатти, йам̣ чодети ва̄ чода̄пети ва̄, тасса ‘‘упасампанно’’ти сан̇кхйупагаманам̣, тасмим̣ суддхасан̃н̃ита̄, йена па̄ра̄джикена чодети, тасса дит̣т̣ха̄дивасена амӯлаката̄, ча̄вана̄дхиппа̄йена саммукха̄чодана̄, тасса тан̇кхан̣авиджа̄нананти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄ни. ведана̄ панеттха дуккха̄йева̄ти.

дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄

наваме ан̃н̃абха̄гийасса̄тиа̄дӣсу ан̃н̃абха̄гасса идам̣, ан̃н̃абха̄го ва̄ асса аттхӣти ан̃н̃абха̄гийам̣. адхикаран̣анти а̄дха̄ро ведитаббо, ваттху адхит̣т̣ха̄нанти вуттам̣ хоти. йо хи со ат̣т̣хуппаттийам̣ ‘‘даббо маллапутто на̄ма̄’’ти чхагалако вутто. со йва̄йам̣ а̄йасмато даббасса маллапуттасса бха̄го кот̣т̣ха̄со паккхо мануссаджа̄ти чева бхиккхубха̄во ча, тато ан̃н̃асса бха̄гасса кот̣т̣ха̄сасса паккхасса хоти тираччха̄наджа̄тийа̄ чева чхагалакабха̄васса ча, со ва̄ ан̃н̃абха̄го асса аттхи, тасма̄ ан̃н̃абха̄гийасан̇кхйам̣ лабхати. йасма̄ ча тесам̣ ‘‘имам̣ майам̣ даббам̣ маллапуттам̣ на̄ма карома̄’’ти ваданта̄нам̣ тасса на̄макаран̣асан̃н̃а̄йа а̄дха̄ро ваттху адхит̣т̣ха̄нам̣, тасма̄ ‘‘адхикаран̣а’’нти ведитаббо. тан̃хи сандха̄йа ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, даббам̣ маллапуттам̣ ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса̄’’тиа̄ди (па̄ра̄. 391) вуттам̣. на вива̄да̄дхикаран̣а̄дӣсу ан̃н̃атарам̣, касма̄? асамбхавато. на хи меттийабхӯмаджака̄ чатуннам̣ адхикаран̣а̄нам̣ кассачи ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса кин̃чидесам̣ лесаматтам̣ уппа̄дийим̣су, на ча чатуннам̣ адхикаран̣а̄нам̣ лесо на̄ма аттхи. джа̄тилеса̄дайо хи пуггала̄нам̣йева леса̄ вутта̄, на вива̄да̄дхикаран̣а̄дӣнам̣. тан̃ча ‘‘даббо маллапутто’’ти на̄мам̣ тасса ан̃н̃абха̄гийа̄дхикаран̣абха̄ве т̣хитасса чхагалакасса кочи десо хоти тхерам̣ па̄ра̄джикена дхаммена ануддхам̣сетум̣ лесаматто, еттха ча диссати ападиссати ‘‘асса айа’’нти вохарӣйатӣти десо, джа̄тиа̄дӣсу ан̃н̃атаракот̣т̣ха̄сассетам̣ адхивачанам̣. ан̃н̃ампи ваттхум̣ лиссати силиссати воха̄раматтенева ӣсакам̣ аллӣйатӣти лесо, джа̄тиа̄дӣнам̣йева ан̃н̃атаракот̣т̣ха̄сассетам̣ адхивачанам̣. падабха̄джане (па̄ра̄. 393) пана йасса ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса кин̃чидесам̣ лесаматтам̣ упа̄да̄йа па̄ра̄джикена дхаммена ануддхам̣сеййа, там̣ йасма̄ ат̣т̣хуппаттивасенева а̄вибхӯтам̣, тасма̄ там̣ авибхаджитва̄ йа̄ни ‘‘адхикаран̣а’’нти вачанаса̄ман̃н̃ато аттхуддха̄равасена паватта̄ни чатта̄ри адхикаран̣а̄ни, тесам̣ ан̃н̃абха̄гийата̄ ча таббха̄гийата̄ ча йасма̄ апа̄кат̣а̄, джа̄нитабба̄ ча винайадхарехи, тасма̄ тан̃ча аваса̄не а̄паттан̃н̃абха̄гийена чоданан̃ча а̄вика̄тум̣ ‘‘ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса̄ти а̄паттан̃н̃абха̄гийам̣ ва̄ хоти адхикаран̣ан̃н̃абха̄гийам̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣, сеса̄ виниччхайакатха̄ ат̣т̣хаме вуттасадиса̄йева. айам̣ пана висесо – идам̣ ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса кин̃чидесам̣ лесаматтам̣ упа̄да̄йа па̄ра̄джикена дхаммена ануддхам̣санаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, идха ча а̄паттан̃н̃абха̄гийачодана̄йа татха̄сан̃н̃инопи ана̄патти. ан̇гесу ча ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса кин̃чидесам̣ лесаматтам̣ упа̄дийаната̄ адхика̄ти.

ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дасаме самаггасса сан̇гхасса̄ти сахитасса бхиккхусан̇гхасса, читтена ча сарӣрена ча авийуттасса̄ти аттхо. теневасса падабха̄джане (па̄ра̄. 412) ‘‘самагго на̄ма сан̇гхо сама̄насам̣ва̄сако сама̄насӣма̄йам̣ т̣хито’’ти вуттам̣. сама̄насам̣ва̄сако хи самачиттата̄йа читтена авийутто хоти, сама̄насӣма̄йам̣ т̣хито ка̄йаса̄маггида̄нато сарӣрена авийутто. бхеда̄йа параккамеййа̄ти ‘‘катхам̣ на̄ма̄йам̣ бхиджджеййа̄’’ти бхеданаттха̄йа ва̄йа̄меййа. бхеданасам̣ваттаникам̣ ва̄ адхикаран̣анти бхеданасса сан̇гхабхедасса аттха̄йа сам̣ваттаникам̣ ка̄ран̣ам̣. имасмин̃хи ока̄се ‘‘ка̄махету ка̄манида̄нам̣ ка̄ма̄дхикаран̣а’’нти а̄дӣсу (ма. ни. 1.168, 178) вийа ка̄ран̣ам̣ ‘‘адхикаран̣а’’нти адхиппетам̣. там̣ бхедакараваттхувасена ат̣т̣ха̄расавидхам̣. сама̄да̄йа̄ти гахетва̄. паггайха тит̣т̣хеййа̄ти там̣ сан̇гхабхедасса аттха̄йа сам̣ваттаникам̣ сан̇гхабхеданиббаттисаматтхам̣ ка̄ран̣ам̣ гахетва̄ дӣпеййа чева наппат̣иниссаджджеййа ча. бхиккхӯхи евамасса вачанӣйоти йе там̣ паггайха тит̣т̣хантам̣ саммукха̄ пассанти, йе ва̄ ‘‘асукасмим̣ на̄ма виха̄ре’’ти сун̣анти, техи саббантимена париччхедена ад̣д̣хайоджанаматтам̣ гантва̄пи йва̄йам̣ анантаре ‘‘ма̄йасма̄’’тиа̄дивачанаккамо вутто, евамасса вачанӣйо. дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ аваданта̄нам̣ дуккат̣ам̣. еттха ча ма̄ити падам̣ ‘‘параккамӣ’’типадена ‘‘ат̣т̣ха̄сӣ’’типадена ча саддхим̣ ‘‘ма̄ паракками, ма̄ ат̣т̣ха̄сӣ’’ти йоджетаббам̣. самета̄йасма̄ сан̇гхена̄ти а̄йасма̄ сан̇гхена саддхим̣ самету сама̄гаччхату, екаладдхико хотӯти аттхо. ким̣ ка̄ран̣а̄? самагго хи сан̇гхо…пе… вихаратӣти. таттха саммодама̄ноти ан̃н̃аман̃н̃асампаттийа̄ сут̣т̣ху модама̄но. авивадама̄ноти ‘‘айам̣ дхаммо, на̄йам̣ дхаммо’’ти евам̣ на вивадама̄но. еко уддесо асса̄ти екуддесо, екато паваттапа̄тимоккхуддесоти аттхо. пха̄су вихаратӣти сукхам̣ вихарати. евам̣ висумпи сан̇гхамаджджхепи тиккхаттум̣ вуччама̄насса аппат̣иниссаджджато дуккат̣ам̣. еван̃ча сотиа̄димхи саманубха̄ситабботи саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббам̣. иччетам̣ кусаланти ити етам̣ пат̣иниссаджджанам̣ кусалам̣ кхемам̣ соттхибха̄во тасса бхиккхуно. но че пат̣иниссаджджеййа, сан̇гха̄дисесоти еттха саманубха̄санакаммапарийоса̄не аппат̣иниссаджджантасса сан̇гха̄дисесо. сесам̣ утта̄нападаттхамева.

ра̄джагахе девадаттам̣ а̄раббха сан̇гхабхеда̄йа параккаманаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, саманубха̄санакамме карийама̄не аппат̣иниссаджджантасса н̃аттипарийоса̄не дуккат̣ам̣, двӣхи каммава̄ча̄хи две тхуллаччайа̄, ‘‘йасса наккхамати, со бха̄сеййа̄’’ти евам̣ ййа-ка̄рапатта̄йа татийакаммава̄ча̄йа тан̃ча дуккат̣ам̣ те ча тхуллаччайа̄ пат̣иппассамбханти, сан̇гха̄дисесойева тит̣т̣хати. асаманубха̄сийама̄насса ча пат̣иниссаджджантасса ча умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, бхеда̄йа параккаманам̣, дхаммакаммена саманубха̄санам̣, каммава̄ча̄парийоса̄нам̣, аппат̣иниссаджджананти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. саманубха̄санасамут̣т̣ха̄нам̣, акирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.

сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

11. бхеда̄нуваттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ека̄дасаме тассева кхо пана̄ти йо сан̇гхабхеда̄йа параккамати, тассева. ануваттака̄ти тасса дит̣т̣хим̣ кхантим̣ ручим̣ гахан̣ена анупат̣ипаджджанака̄. ваггам̣ аса̄маггипаккхийавачанам̣ вадантӣти ваггава̄дака̄. йасма̄ пана тин̣н̣ам̣ уддхам̣ камма̄раха̄ на хонти. на хи сан̇гхо сан̇гхасса каммам̣ кароти, тасма̄ ‘‘еко ва̄ две ва̄ тайо ва̄’’ти вуттам̣. джа̄на̄ти ноти амха̄кам̣ чханда̄дӣни джа̄на̄ти. бха̄сатӣти ‘‘евам̣ карома̄’’ти амхехи саддхим̣ бха̄сати. амха̄кампетам̣ кхаматӣти йам̣ со кароти, етам̣ амха̄кампи руччати. самета̄йасманта̄нам̣ сан̇гхена̄ти а̄йасманта̄нам̣ читтам̣ сан̇гхена саддхим̣ самету сама̄гаччхату, екӣбха̄вам̣ гаччхатӯти вуттам̣ хоти. сесам̣ падаттхато утта̄намева. виниччхайакатха̄петтха дасаме вуттасадиса̄йева.

айам̣ пана висесо – идам̣ ра̄джагахе самбахуле бхиккхӯ а̄раббха девадаттасса сан̇гхабхеда̄йа параккамантасса ануваттанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ан̇гесу ча йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха ануваттанам̣ дат̣т̣хаббанти.

бхеда̄нуваттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

12. дуббачасиккха̄падаван̣н̣ана̄

два̄дасаме дуббачаджа̄тикоти дуббачасабха̄во, ваттум̣ асаккун̣еййоти аттхо. уддесапарийа̄паннесӯти уддесе парийа̄паннесу антогадхесу, ‘‘йасса сийа̄ а̄патти, со а̄викареййа̄’’ти евам̣ сан̇гахитатта̄ анто па̄тимоккхасса ваттама̄несӯти аттхо. сахадхаммикам̣ вуччама̄ноти сахадхаммикена вуччама̄но, ка̄ран̣аттхе четам̣ упайогавачанам̣. пан̃чахи сахадхаммикехи сиккхитаббатта̄, тесам̣ ва̄ сантакатта̄ ‘‘сахадхаммика’’нти ладдхана̄мена буддхапан̃н̃аттена сиккха̄падена вуччама̄ноти аттхо. вираматха̄йасманто мама вачана̄йа̄ти йена вачанена мам̣ вадатха, тато мама вачанато вираматха, ма̄ мам̣ там̣ вачанам̣ вадатха̄ти вуттам̣ хоти. вадату саха дхаммена̄ти сахадхаммикена сиккха̄падена, сахадхаммена ва̄ ан̃н̃енапи па̄са̄дикабха̄васам̣ваттаникена вачанена вадету. йадиданти вуддхика̄ран̣адассанаттхе нипа̄то, тена йам̣ идам̣ ан̃н̃аман̃н̃асса хитавачанам̣, а̄паттито ча вут̣т̣ха̄панам̣, тена ан̃н̃аман̃н̃авачанена ан̃н̃аман̃н̃авут̣т̣ха̄панена. евам̣ сам̣ваддха̄хи тасса бхагавато париса̄ти евам̣ париса̄йа вуддхика̄ран̣ам̣ дасситам̣ хоти. сесам̣ утта̄наттхамева. виниччхайакатха̄пи дасаме вуттасадиса̄йева.

айам̣ пана висесо – идам̣ косамбийам̣ чханнаттхерам̣ а̄раббха атта̄нам̣ авачанӣйакаран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ан̇гесу ча йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха авачанӣйакаран̣ата̄ дат̣т̣хабба̄ти.

дуббачасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

13. куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

терасаме га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ва̄ти еттха нагарампи га̄ме антогадхамева. упанисса̄йа вихаратӣтитаттха пат̣ибаддхачӣвара̄дипаччайата̄йа там̣ нисса̄йа васати. пуппхада̄на̄дӣхи манусса̄нам̣ саддхам̣ вина̄сенто кула̄ни дӯсетӣти куладӯсако. ма̄ла̄ваччхаропана̄дайо па̄пака̄ сама̄ча̄ра̄ асса̄ти па̄пасама̄ча̄ро. со бхиккхӯти со куладӯсако бхиккху. а̄йасма̄ кхо куладӯсако…пе… алам̣ те идха ва̄сена̄ти имина̄сса пабба̄джанӣйакамма̄рахатам̣ дассети. пабба̄джанӣйакаммакато панеса йасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ куладӯсакакаммам̣ катам̣, йасмин̃ча виха̄ре васати, нева тасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ чаритум̣ лабхати, на виха̄ре васитум̣. еван̃ча со бхиккхӯтиеттха соти пабба̄джанӣйакаммакато адхиппето. чхандена гаччхантӣти чхандага̄мино, еса найо сесесу. со бхиккхӯти со ‘‘чхандага̄мино’’тиа̄дӣни вадама̄но. тасса вачанасса пат̣иниссагга̄йа евам̣ вачанӣйо, на куладӯсананива̄ран̣аттха̄йа. куладӯсанакаммена хи со а̄паджджитабба̄ а̄паттийо пуббева а̄панно, евам̣ панасса висумпи сан̇гхамаджджхепи вуччама̄насса аппат̣иниссаджджато апарам̣ дуккат̣ам̣. еван̃ча сотиа̄ди ито пуббе вуттан̃ча авуттан̃ча саббам̣ утта̄наттхамева. виниччхайакатха̄пи дасаме вуттасадиса̄йева.

айам̣ пана висесо – идам̣ са̄ваттхийам̣ ассаджипунаббасуке бхиккхӯ а̄раббха чхандага̄мита̄дӣхи па̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ан̇гесу ча йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха чханда̄дӣхи па̄панам̣ дат̣т̣хаббанти.

куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нигаманаван̣н̣ана̄

уддит̣т̣ха̄ кхо…пе… еваметам̣ дха̄райа̄мӣтиеттха пат̣хамам̣ а̄патти етесанти пат̣хама̄паттика̄, пат̣хамам̣ вӣтиккаманаккхан̣ейева а̄паджджитабба̄ти аттхо. итаре пана йатха̄ татийе ча чатуттхе ча дивасе хотӣти еттха ‘‘татийако, чатуттхако’’ти вуччати, евам̣ йа̄вататийе саманубха̄санакамме хонтӣти йа̄вататийака̄ти ведитабба̄. йа̄ватӣханти йаттака̄ни аха̄ни. джа̄нам̣ пат̣иччха̄детӣти джа̄нанто пат̣иччха̄дети. таттха̄йам̣ пат̣иччха̄даналаккхан̣асса ма̄тика̄ – а̄патти ча хоти, а̄паттисан̃н̃ӣ ча, пакататто ча хоти, пакататтасан̃н̃ӣ ча, анантара̄йико ча хоти, анантара̄йикасан̃н̃ӣ ча, паху ча хоти, пахусан̃н̃ӣ ча, чха̄детука̄мо ча хоти, чха̄дети ча̄ти. таттха а̄патти ча хоти, а̄паттисан̃н̃ӣ ча̄ти йам̣ а̄паттим̣ а̄панно, са̄ терасаннам̣ ан̃н̃атара̄ хоти, сопи ча таттха ваттхувасена ва̄ ‘‘идам̣ бхиккхӯнам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти на̄маматтавасена ва̄ ‘‘айам̣ иттханна̄ма̄ а̄паттӣ’’ти а̄паттисан̃н̃ӣйева хутва̄ ‘‘на да̄ни нам̣ кассачи а̄рочесса̄мӣ’’ти евам̣ чха̄детука̄мова дхурам̣ никкхипитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, чханна̄ хоти а̄патти. саче панеттха ана̄паттисан̃н̃ӣ ва̄ хоти, ан̃н̃а̄паттиккхандхасан̃н̃ӣ ва̄, вематико ва̄, аччханна̄ва хоти. пакататтоти ануккхитто сама̄насам̣ва̄сако. со че пакататтасан̃н̃ӣ хутва̄ вуттанайенева чха̄дети, чханна̄ хоти. анантара̄йикоти йасса дасасу ра̄джачорааггиудакамануссаамануссава̄л̣асарӣсападжӣвитабрахмачарийантара̄йесу екопи наттхи, со че анантара̄йикасан̃н̃ӣ чха̄дети, чханна̄ хоти. пахӯти йо саккоти бхиккхуно сантикам̣ гантун̃чева а̄рочетун̃ча, со че пахусан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, чханна̄ хоти. чха̄детука̄мо ча хоти, чха̄дети ча̄тиидам̣ утта̄намева. сачепи хи со сабха̄гам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ ме упаджджха̄йо ва̄ а̄чарийо ва̄’’ти ладжджа̄йа на̄рочети, чханна̄ва хоти. упаджджха̄йа̄дибха̄во хи идха аппама̄н̣ам̣, сабха̄гаматтамева пама̄н̣ам̣. айам̣ ‘‘джа̄нам̣ пат̣иччха̄детӣ’’типадасса сан̇кхепато аттхавиниччхайо.

та̄ватӣханти таттака̄ни аха̄ни, пат̣иччха̄дитадивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва а̄рочитадивасо, та̄ва дивасапаккхама̄сасам̣ваччхаравасена йаттако ка̄ло атикканто, таттакам̣ ка̄ланти аттхо. ака̄ма̄ париваттхаббанти на ка̄мена на васена, атха кхо ака̄мена авасена парива̄сам̣ сама̄да̄йа ваттхаббам̣. таттха пат̣иччханнапарива̄со суддхантапарива̄со самодха̄напарива̄со ча̄ти тивидхо парива̄со. таттха пат̣иччханнапарива̄со та̄ва йатха̄пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ да̄таббо. кассачи хи ека̄хаппат̣иччханна̄ а̄патти хоти, кассачи двӣха̄диппат̣иччханна̄. кассачи ека̄ а̄патти хоти, кассачи две ва̄ тиссо ва̄ тадуттари ва̄. тасма̄ пат̣иччханнапарива̄сам̣ дентена пат̣хамамева вуттанайена пат̣иччханнабха̄вам̣ н̃атва̄ тато пат̣иччханнадивасе ча а̄паттийо ча саллаккхетва̄ саче ека̄ ека̄хаппат̣иччханна̄ хоти, ‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ ека̄хаппат̣иччханна’’нти евам̣ парива̄сам̣ йа̄ча̄петва̄ кхандхаке (чӯл̣ава. 98) а̄гатанайена каммава̄чам̣ ватва̄ парива̄со да̄таббо. атха двӣхатӣха̄диппат̣иччханна̄ хоти, двӣхаппат̣иччханнам̣ тӣхаппат̣иччханнам̣ чатӯхаппат̣иччханнам̣ пан̃ча̄хаппат̣иччханнам̣…пе… чуддаса̄хаппат̣иччханнантиевам̣ йа̄ва чуддасадиваса̄ни дивасавасена йоджана̄ ка̄табба̄, пан̃чадасадивасаппат̣иччханна̄йам̣ ‘‘паккхаппат̣иччханна’’нти йоджана̄ ка̄табба̄. тато йа̄ва екӯнатим̣сатимо дивасо, та̄ва ‘‘атирекапаккхаппат̣иччханна’’нти, тато ма̄саппат̣иччханнам̣ атирекама̄саппат̣иччханнам̣ двема̄саппат̣иччханнам̣ атирекадвема̄саппат̣иччханнам̣ тема̄саппат̣иччханнам̣…пе… атирекаека̄дасама̄саппат̣иччханнанти евам̣ йоджана̄ ка̄табба̄. сам̣ваччхаре пун̣н̣е ‘‘екасам̣ваччхараппат̣иччханна’’нти, тато парам̣ атирекасам̣ваччхарам̣ двесам̣ваччхарам̣ евам̣ йа̄ва сат̣т̣хисам̣ваччхараатирекасат̣т̣хисам̣ваччхараппат̣иччханнанти, тато ва̄ бхиййопи ватва̄ йоджана̄ ка̄табба̄.

саче пана две тиссо тадуттари ва̄ а̄паттийо хонти, йатха̄ ‘‘екам̣ а̄патти’’нти вуттам̣, евам̣ ‘‘две а̄паттийо, тиссо а̄паттийо’’ти ваттаббам̣. тато парам̣ пана сатам̣ ва̄ хоту, сахассам̣ ва̄, ‘‘самбахула̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. на̄на̄ваттхука̄супи ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ екам̣ суккависсат̣т̣хим̣ екам̣ ка̄йасам̣саггам̣ екам̣ дут̣т̣хуллава̄чам̣ екам̣ аттака̄мам̣ екам̣ сан̃чариттам̣ ека̄хаппат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ ган̣анавасена ва̄, ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ на̄на̄ваттхука̄йо ека̄хаппат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ ваттхукиттанавасена ва̄, ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ ека̄хаппат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ на̄маматтавасена ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. таттха на̄мам̣ дувидхам̣ саджа̄тиса̄дха̄ран̣ам̣ саббаса̄дха̄ран̣ан̃ча, таттха сан̇гха̄дисесоти саджа̄тиса̄дха̄ран̣ам̣, а̄паттӣти саббаса̄дха̄ран̣ам̣, тасма̄ ‘‘самбахула̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ ека̄хаппат̣иччханна̄йо’’ти евам̣ саббаса̄дха̄ран̣ана̄мавасена̄пи ваттум̣ ват̣т̣ати. идан̃хи парива̄са̄дивинайакаммам̣ ваттхувасена готтавасена на̄мавасена а̄паттивасена ча ка̄тум̣ ват̣т̣атийева. таттха суккависсат̣т̣хӣти ваттху чева готтан̃ча, сан̇гха̄дисесоти на̄ман̃чева а̄патти ча, таттха ‘‘суккависсат̣т̣хим̣ ка̄йасам̣сагга’’нтиа̄дивачанена̄пи ‘‘на̄на̄ваттхука̄йо’’тивачанена̄пи ваттху чева готтан̃ча гахитам̣ хоти, ‘‘сан̇гха̄дисесо’’тивачанена̄пи ‘‘а̄паттийо’’тивачанена̄пи на̄ман̃чева а̄патти ча гахита̄ хоти, тасма̄ етесу йасса кассачи васена каммава̄ча̄ ка̄табба̄.

каммава̄ча̄парийоса̄не ча саче аппабхиккхуко а̄ва̄со хоти, сакка̄ раттиччхедам̣ ана̄паджджантена васитум̣, таттхева ‘‘парива̄сам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти тиккхаттум̣ ваттам̣ сама̄да̄таббам̣, сама̄дийитва̄ таттхева сан̇гхасса а̄рочетва̄ пуна а̄гата̄гата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочентена ваттабхедан̃ча раттиччхедан̃ча акатва̄ париваситаббам̣. саче на сакка̄ хоти парива̄сам̣ содхетум̣, никкхиттаваттена васитука̄мо хоти, таттхева сан̇гхамаджджхе, екапуггаласса ва̄ сантике ‘‘парива̄сам̣ никкхипа̄ми, ваттам̣ никкхипа̄мӣ’’ти парива̄со никкхипитаббо, екападена̄пи четтха никкхитто хоти парива̄со, двӣхи пана суниккхиттойева, сама̄да̄непи есева найо. никкхиттака̄лато пат̣т̣ха̄йа пакататтат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, атха̄нена паччӯсасамайе екена бхиккхуна̄ саддхим̣ париккхиттасса виха̄расса париккхепато, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ маха̄маггато оккамма гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ антоарун̣ейева ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетаббам̣. йампи ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ пассати, тасса̄пи а̄рочетаббамева. арун̣е ут̣т̣хите тасса сантике ваттам̣ никкхипитва̄ виха̄рам̣ гантаббам̣. саче со пуре арун̣ейева кеначи каран̣ӣйена гато, виха̄рам̣ гантва̄ йам̣ саббапат̣хамам̣ бхиккхум̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. евам̣ саллаккхетва̄ йа̄ва раттийо пӯренти, та̄ва париваттхаббам̣, айам̣ сан̇кхепато пат̣иччханнапарива̄савиниччхайо, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дика̄йа винайасам̣ван̣н̣ана̄йа (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) вуттанайенева ведитаббо.

итаресу пана двӣсу ‘‘а̄паттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, раттипарийантам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти (чӯл̣ава. 157) имасмим̣ ваттхусмим̣ кхандхаке анун̃н̃а̄то суддхантапарива̄со на̄ма, со дувидхо чӯл̣асуддханто маха̄суддхантоти, дувидхопи чеса раттипариччхедам̣ сакалам̣ ва̄ екаччам̣ ва̄ аджа̄нантасса ча ассарантасса ча таттха вематикасса ча да̄таббо. а̄паттипарийантам̣ пана ‘‘еттика̄ ахам̣ а̄паттийо а̄панно’’ти джа̄на̄ту ва̄, ма̄ ва̄, ака̄ран̣аметам̣. тасса да̄навидхи кхандхаке а̄гато, виниччхайакатха̄ пана виттха̄рато самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вутта̄. итаро пана самодха̄напарива̄со на̄ма, со тивидхо хоти одха̄насамодха̄но аггхасамодха̄но миссакасамодха̄ноти. таттха одха̄насамодха̄но на̄ма антара̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пат̣иччха̄дентасса паривуттхадивасе одхунитва̄ маккхетва̄ пурима̄йа а̄паттийа̄ мӯладивасапариччхеде паччха̄ а̄паннам̣ а̄паттим̣ самодахитва̄ да̄таббапарива̄со вуччати. аггхасамодха̄но на̄ма самбахула̄су а̄паттӣсу йа̄ ека̄ ва̄ две ва̄ тиссо ва̄ самбахула̄ ва̄ а̄паттийо саббачираппат̣иччханна̄йо, та̄сам̣ аггхена самодха̄йа та̄сам̣ раттипариччхедавасена авасеса̄нам̣ ӯнатараппат̣иччханна̄нам̣ а̄паттӣнам̣ да̄таббапарива̄со вуччати. миссакасамодха̄но на̄ма на̄на̄ваттхука̄йо а̄паттийо екато катва̄ да̄таббапарива̄со вуччати, айам̣ тивидхепи самодха̄напарива̄се сан̇кхепакатха̄, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вутто, идам̣ ‘‘париваттхабба’’нти падасса виниччхайакатха̄мукхам̣.

уттари чха̄раттанти парива̄сато уттари чха раттийо. бхиккхума̄натта̄йа̄ти бхиккхӯнам̣ ма̄набха̄ва̄йа, а̄ра̄дханаттха̄йа̄ти вуттам̣ хоти. пат̣ипаджджитаббанти ваттитаббам̣. бхиккхума̄наттан̃ча панетам̣ пат̣иччханна̄пат̣иччханнавасена дувидхам̣. таттха йасса аппат̣иччханна̄патти хоти, тасса парива̄сам̣ адатва̄ ма̄наттамева да̄таббам̣, идам̣ аппат̣иччханнама̄наттам̣. йасса пат̣иччханна̄ хоти, тасса парива̄сапарийоса̄не да̄таббам̣ ма̄наттам̣ пат̣иччханнама̄наттанти вуччати, идам̣ идха адхиппетам̣. убхиннампи панетесам̣ да̄навидхи виниччхайакатха̄ ча самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вуттанайена ведитабба̄, айам̣ панеттха сан̇кхепо. саче айам̣ ваттам̣ никкхипитва̄ паччӯсасамайе сама̄да̄тум̣ гаччхати, саббантимена париччхедена чатӯхи бхиккхӯхи саддхим̣ парива̄се вуттаппака̄рам̣ падесам̣ гантва̄ ‘‘ма̄наттам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти сама̄дийитва̄ несам̣ а̄рочетва̄ тато тесу гатесу ва̄ агатесу ва̄ пуриманайена пат̣ипаджджитаббам̣. йаттха сийа̄ вӣсатиган̣оти еттха вӣсатисан̇гхо ган̣о асса̄ти вӣсатиган̣о. татра̄ти йатра саббантимена париччхедена вӣсатиган̣о бхиккхусан̇гхо аттхи, таттха. аббхетабботи абхиетаббо, сампат̣иччхитаббо, аббха̄накаммавасена оса̄ретабботи вуттам̣ хоти. авха̄табботи ва̄ аттхо. аббха̄накаммам̣ пана па̄л̣ивасена кхандхаке (чӯл̣ава. 100 а̄дайо) виниччхайавасена самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттам̣. анаббхитоти на аббхито асампат̣иччхито, акатаббха̄накаммоти вуттам̣ хоти. анавха̄тоти ва̄ аттхо. те ча бхиккхӯ га̄райха̄ти йе ӯнабха̄вам̣ н̃атва̄ аббхенти, те бхиккхӯ ча гарахитабба̄, са̄тиса̄ра̄ садоса̄ дуккат̣ам̣ а̄паджджантӣти аттхо. айам̣ таттха са̄мӣчӣти айам̣ таттха анудхаммата̄ локуттарадхаммам̣ анугата̄ ова̄да̄нуса̄санӣ са̄мӣчи дхаммата̄. сесаметтха вуттанайамева̄ти.

кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа

сан̇гха̄дисесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.