3. татийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄

татийе сан̃чичча̄ти сам̣чететва̄ саддхим̣ чететва̄. ‘‘па̄н̣о’’тисан̃н̃а̄йа саддхим̣йева ‘‘вадха̄ми на’’нти вадхакачетана̄йа чететва̄ пакаппетва̄. мануссавиггаханти калалато пат̣т̣ха̄йа джӣвама̄накамануссаджа̄тикасарӣрам̣. джӣвита̄ воропеййа̄ти калалака̄лепи та̄панамадданехи ва̄ бхесаджджасампада̄нена ва̄ тато ва̄ уддхампи таданурӯпена упаккамена джӣвита̄ вийоджеййа. имасса панаттхасса а̄вибха̄ваттхам̣ па̄н̣о ведитаббо, па̄н̣а̄типа̄то ведитаббо, па̄н̣а̄типа̄тӣ ведитаббо, па̄н̣а̄типа̄тасса пайого ведитаббо. таттха па̄н̣оти воха̄рато сатто, параматтхато джӣвитиндрийам̣. па̄н̣а̄типа̄тоти йа̄йа четана̄йа джӣвитиндрийупаччхедакапайогам̣ самут̣т̣ха̄пети, са̄ четана̄. па̄н̣а̄типа̄тӣти вуттачетана̄йа саман̇гипуггало. па̄н̣а̄типа̄тасса пайоготи па̄н̣а̄типа̄тасса чха пайога̄ са̄хаттхико ниссаггийо а̄н̣аттико тха̄варо виджджа̄майо иддхимайоти. таттха са̄хаттхикоти сайам̣ ма̄рентасса ка̄йена ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхена ва̄ пахаран̣ам̣. ниссаггийоти дӯре т̣хитам̣ ма̄ретука̄масса ка̄йена ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхена ва̄ усусаттийантапа̄са̄н̣а̄дӣнам̣ ниссаджджанам̣. таттха екеко уддисса̄нуддиссабхедато дувидхо. таттха уддиссаке йам̣ уддисса пахарати, тассева маран̣ена каммабаддхо. ‘‘йо кочи маратӯ’’ти евам̣ ануддиссаке паха̄раппаччайа̄ йасса кассачи маран̣ена каммабаддхо. убхайаттха̄пи ча пахаритаматте ва̄ марату, паччха̄ ва̄ тенева рогена, пахаритаккхан̣ейева каммабаддхо. а̄н̣аттикоти ‘‘асукам̣ на̄ма ма̄рехӣ’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пентасса а̄н̣а̄панам̣.

таттха –

ваттху ка̄ло ча ока̄со, а̄вудхам̣ ирийа̄патхо;

крийа̄висесоти име, чха а̄н̣атти нийа̄мака̄.

таттха ваттхӯти пуггало. йан̃хи пуггалам̣ ‘‘ма̄рехӣ’’ти а̄н̣атто саче тамева ма̄рети, а̄н̣а̄пакасса а̄патти. атха ан̃н̃ам̣ ма̄рети, там̣ман̃н̃ама̄но ва̄ ан̃н̃ам̣ ма̄рети, а̄н̣а̄пако муччати. ‘‘имам̣ ма̄рехӣ’’ти а̄н̣атте пана а̄н̣а̄пакасса дуккат̣ам̣. ка̄лоти пуребхатта̄дика̄ло. саче хи ‘‘пуребхаттам̣ ма̄рехӣ’’ти а̄н̣атто пуребхаттамева ма̄рети, а̄н̣а̄пакасса а̄патти. атха йам̣ пуребхаттам̣ нийа̄митам̣, тато паччха̄ ва̄ пуре ва̄ ма̄рети, а̄н̣а̄пако муччати. имина̄ найена саббаттха виниччхайо ведитаббо. тха̄вароти асам̣ха̄римена упакаран̣ена ма̄ретука̄масса опа̄таккхан̣анам̣ апассенасам̣видха̄нам̣ асиа̄дӣнам̣ упаниккхипанам̣ тал̣а̄ка̄дӣсу висасампайоджанам̣ рӯпӯпаха̄ротиевама̄ди. вуттанайенева четтха̄пи уддисса̄нуддиссабхедо ведитаббо. виджджа̄майоти ма̄ран̣аттхам̣ виджджа̄париджаппанам̣. иддхимайоти каммавипа̄каджа̄йа иддхийа̄ пайоджанам̣.

саттхаха̄ракам̣ ва̄сса парийесеййа̄ти еттха харатӣти ха̄ракам̣, ким̣ харати? джӣвитам̣. атха ва̄ харитаббанти ха̄ракам̣, упаниккхипитаббанти аттхо. саттхан̃ча там̣ ха̄ракан̃ча̄ти саттхаха̄ракам̣. асса̄ти мануссавиггахасса. парийесеййа̄ти йатха̄ лабхати, татха̄ кареййа, упаниккхипеййа̄ти аттхо. етена тха̄варапайогам̣ дассети. итаратха̄ хи парийит̣т̣химаттейева па̄ра̄джико бхавеййа, на четам̣ йуттам̣. падабха̄джане панасса бйан̃джанам̣ ана̄дийитва̄ йам̣ еттха тха̄варапайогасан̇гахитам̣ саттхам̣, тадева дассетум̣ ‘‘асим̣ ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. маран̣аван̣н̣ам̣ ва̄ сам̣ван̣н̣еййа̄ти ва̄ча̄йа ва̄ та̄лапан̣н̣а̄дӣсу ликхитва̄ ва̄ ‘‘йо евам̣ марати, со дханам̣ ва̄ лабхатӣ’’тиа̄дина̄ найена маран̣е гун̣ам̣ пака̄сеййа. етена йатха̄ ‘‘адинна̄да̄не а̄дийеййа̄’’ти вуттатта̄ парийа̄йакатха̄йа муччати, найидха, евам̣ ‘‘сам̣ван̣н̣еййа̄’’ти вачанато пана идха парийа̄йакатха̄йапи на муччатӣти айаматтхо ведитаббо. маран̣а̄йа ва̄ сама̄дапеййа̄ти ‘‘саттхам̣ ва̄ а̄хара̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 172) найена маран̣аттха̄йа упа̄йам̣ га̄ха̄пеййа. етена а̄н̣аттикаппайогам̣ дассети. амбхо пуриса̄ти а̄лапанаметам̣. ким̣ туйхимина̄тиа̄ди сам̣ван̣н̣ана̄ка̄ранидассанам̣. ити читтаманоти ити читто ити мано. ‘‘матам̣ те джӣвита̄ сеййо’’тиеттха вуттамаран̣ачитто маран̣аманоти аттхо. еттха ча ‘‘мано’’тиидам̣ читтасса аттхадӣпанаттхам̣ вуттам̣. теневасса падабха̄джане ‘‘йам̣ читтам̣ там̣ мано’’ти (па̄ра̄. 172) а̄ха. читтасан̇каппоти вичиттасан̇каппо. еттха̄пи ити-саддо а̄харитаббо. ‘‘сан̇каппо’’ти ча сам̣видаханаматтассетам̣ на̄мам̣, на витаккассева. тан̃ча сам̣видаханам̣ имасмим̣ аттхе сан̃н̃а̄четана̄дхиппа̄йехи сан̇гахам̣ гаччхати, тасма̄ ‘‘ити читтасан̇каппо’’ти ‘‘матам̣ те джӣвита̄ сеййо’’тиеттха вуттамаран̣асан̃н̃ӣ маран̣ачетано маран̣а̄дхиппа̄йоти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. падабха̄джанепи хи айамева найо дассито. етена маран̣ачитта̄дӣхи вина̄ ‘‘ека̄хам̣ джӣвитам̣ сеййо, вӣрийама̄рабхато дал̣ха’’нтиа̄дина̄ (дха. па. 112) найена дхаммам̣ бха̄сантасса сам̣ван̣н̣ана̄ на̄ма на хотӣти дассети. анекапарийа̄йена̄ти на̄наппака̄рена учча̄вачена ка̄ран̣ена. пуна маран̣аван̣н̣антиа̄ди нигаманавачанам̣. па̄ра̄джико хотӣти тан̇кхан̣ӯпапаннампи мануссавиггахам̣ вуттанайена джӣвита̄ воропенто па̄ра̄джико хотӣти.

веса̄лийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха ан̃н̃аман̃н̃ам̣ джӣвита̄ воропанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘маран̣аван̣н̣ам̣ ва̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, ма̄ран̣аттха̄йа опа̄таккхан̣ана̄дӣсу дуккат̣ам̣, анодисса кхате опа̄те йасса кассачи патанепи дуккат̣ам̣, йаккхапетатираччха̄нагатамануссавиггаха̄нам̣ тираччха̄нагатасса ча дуккхуппаттийам̣ дуккат̣амева, мануссаджа̄тикасса дуккхуппаттийам̣ тхуллаччайам̣, татха̄ йаккха̄дӣнам̣ маран̣е, тираччха̄нагатамаран̣е пана па̄читтийам̣, мануссамаран̣е па̄ра̄джиканти. имина̄ найена саббаттха пайогабхедавасена а̄паттибхедо ведитаббо. асан̃чичча ма̄рентасса аджа̄нантасса намаран̣а̄дхиппа̄йасса умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. таттха асан̃чичча̄ти ‘‘имина̄ упаккамена имам̣ ма̄ремӣ’’ти ачететва̄ катена упаккамена мусалусса̄панаваттхусмим̣ (па̄ра̄. 180 а̄дайо) вийа паре матепи ана̄патти. аджа̄нантасса̄ти ‘‘имина̄ айам̣ мариссатӣ’’ти аджа̄нантасса упаккамена висагатапин̣д̣апа̄таваттхусмим̣ (па̄ра̄. 181) вийа паре матепи ана̄патти. намаран̣а̄дхиппа̄йасса̄ти маран̣ам̣ аниччхантасса упаккамена бхесаджджаваттхусмим̣ (па̄ра̄. 187) вийа паре матепи ана̄патти. евам̣ асан̃чичча̄тиа̄дӣсу виниччхайо ведитаббо. сӣлавипатти, мануссаджа̄тикапа̄н̣о, па̄н̣асан̃н̃ита̄, вадхакачиттам̣, упаккамо, тена маран̣анти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. адинна̄да̄насамаут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, дуккхаведананти.

татийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.