2. дутийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄

дутийе га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ва̄ти еттха саббопи екакут̣ика̄дибхедо париккхитто ва̄ апариккхитто ва̄ самануссо ва̄ амануссо ва̄ антамасо атирекача̄тума̄санивит̣т̣хо йо кочи саттхопи ‘‘га̄мо’’ти ведитаббо. т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча авасесам̣ аран̃н̃ам̣ на̄ма. таттха асаммохаттхам̣ гхарам̣ гхарӯпача̄ро га̄мо га̄мӯпача̄роти айам̣ вибха̄го ведитаббо. ниббакосасса хи удакапатанат̣т̣ха̄наббхантарам̣ гхарам̣ на̄ма. йам̣ пана два̄ре т̣хито ма̄туга̄мо бха̄джанадхованаудакам̣ чхад̣д̣ети, тасса патанат̣т̣ха̄нан̃ча ма̄туга̄менева антогехе т̣хитена пакатийа̄ бахи кхиттасса суппасса ва̄ сам̣мун̃джанийа̄ ва̄ патанат̣т̣ха̄нан̃ча гхарасса пурато двӣсу кон̣есу самбандхитва̄ маджджхе руккхасӯчидва̄рам̣ т̣хапетва̄ горӯпа̄нам̣ павесананива̄ран̣аттхам̣ катапариккхепо ча айам̣ саббопи гхарӯпача̄ро на̄ма. йам̣ пана саббантимам̣ гхарам̣ хоти, тасса гхарасса та̄дисе гхарӯпача̄ре т̣хитасса тха̄мамаджджхимасса пурисасса йатха̄ тарун̣аманусса̄ аттано балам̣ дассенто ба̄хум̣ паса̄ретва̄ лед̣д̣ум̣ кхипанти, евам̣ кхиттасса лед̣д̣усса патанат̣т̣ха̄наббхантарам̣ га̄мо на̄ма. тато ан̃н̃асса лед̣д̣упа̄тасса аббхантарам̣ га̄мӯпача̄ро на̄ма. патитасса пана лед̣д̣уно паваттитва̄ гатат̣т̣ха̄нам̣ на гахетаббам̣. париккхиттасса пана га̄масса париккхепойева га̄масса париччхедо, тасса саче две индакхила̄ хонти аббхантариме индакхиле т̣хитасса лед̣д̣упа̄таббхантарам̣ га̄мӯпача̄ро на̄ма. падабха̄джанепи (па̄ра̄. 92) хи имина̄ва найена аттхо ведитаббо. таттха йва̄йам̣ апариккхиттасса га̄масса упача̄ро дассито, тасса васена вика̄ле га̄маппавесана̄дӣсу а̄патти париччхиндитабба̄. ити имам̣ т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча авасесам̣ имасмим̣ сиккха̄паде аран̃н̃ам̣ на̄ма. десана̄маттамева четам̣ ‘‘га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ва̄’’ти. йе пана имесам̣ париччхедадассанаттхам̣ гхарагхарӯпача̄рага̄мӯпача̄ра̄ вутта̄, татопи па̄ра̄джикаваттхум̣ авахарантасса па̄ра̄джикам̣ хотийева.

адиннанти ан̃н̃асса мануссаджа̄тикасса сантакам̣. тхеййасан̇кха̄танти еттха тхеноти чоро, тхенасса бха̄во тхеййам̣, авахаран̣ачиттассетам̣ на̄мам̣. сан̇кха̄ сан̇кха̄танти аттхато екам̣, кот̣т̣ха̄сассетам̣ на̄мам̣ ‘‘сан̃н̃а̄нида̄на̄ хи папан̃часан̇кха̄’’тиа̄дӣсу (су. ни. 880; маха̄ни. 109) вийа. тхеййан̃ча там̣ сан̇кха̄тан̃ча̄ти тхеййасан̇кха̄там̣, тхеййачиттасан̇кха̄то еко читтакот̣т̣ха̄соти аттхо. каран̣аттхе четам̣ паччаттавачанам̣, тасма̄ тхеййасан̇кха̄тена̄ти аттхато дат̣т̣хаббам̣. йо ча тхеййасан̇кха̄тена а̄дийати, со йасма̄ тхеййачитто хоти, тасма̄ бйан̃джанам̣ ана̄дийитва̄ аттхамева дассетум̣ ‘‘тхеййачитто авахаран̣ачитто’’ти (па̄ра̄. 92) евамасса падабха̄джанам̣ вуттанти ведитаббам̣.

а̄дийеййа̄ти пан̃чавӣсатийа̄ аваха̄ра̄нам̣ ан̃н̃атаравасена хареййа. те пана аваха̄ра̄ пан̃ча пан̃чака̄ни самодха̄нетва̄ са̄дхукам̣ саллаккхетабба̄. пан̃ча пан̃чака̄ни на̄ма на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ екабхан̣д̣апан̃чакам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣ пуббапайогапан̃чакам̣ тхеййа̄ваха̄рапан̃чаканти. таттха пурима̄ни две пан̃чака̄ни етассева падасса падабха̄джане вутта̄нам̣ ‘‘а̄дийеййа хареййа авахареййа ирийа̄патхам̣ викопеййа т̣ха̄на̄ ча̄веййа̄’’ти имесам̣ пада̄нам̣ васена лаббханти. таттха на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акавасена дат̣т̣хаббам̣, итарам̣ савин̃н̃а̄н̣акавасенева. катхам̣? а̄дийеййа̄ти а̄ра̄мам̣ абхийун̃джати, а̄патти дуккат̣асса. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, а̄патти тхуллаччайасса. са̄мико ‘‘на майхам̣ бхависсатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, а̄патти па̄ра̄джикасса. хареййа̄ти ан̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ харанто сӣсе бха̄рам̣ тхеййачитто а̄масати, дуккат̣ам̣. пханда̄пети, тхуллаччайам̣. кхандхам̣ оропети, па̄ра̄джикам̣. авахареййа̄ти упаниккхиттам̣ бхан̣д̣ам̣ ‘‘дехи ме бхан̣д̣а’’нти вуччама̄но ‘‘на̄хам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти бхан̣ати, дуккат̣ам̣. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, тхуллаччайам̣. са̄мико ‘‘на майхам̣ бхависсатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, па̄ра̄джикам̣. ирийа̄патхам̣ викопеййа̄ти ‘‘саха бхан̣д̣аха̄ракам̣ несса̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ па̄дам̣ атикка̄мети, тхуллаччайам̣. дутийам̣ па̄дам̣ атикка̄мети, па̄ра̄джикам̣. т̣ха̄на̄ ча̄веййа̄ти тхалат̣т̣хам̣ бхан̣д̣ам̣ тхеййачитто а̄масати, дуккат̣ам̣. пханда̄пети, тхуллаччайам̣. т̣ха̄на̄ ча̄вети, па̄ра̄джикам̣. евам̣ та̄ва на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ ведитаббам̣. саса̄микасса пана да̄сасса ва̄ тираччха̄нагатасса ва̄ йатха̄вуттена абхийога̄дина̄ найена а̄дийанахаран̣аавахаран̣аирийа̄патхавикопанат̣ха̄на̄ча̄ванавасена екабхан̣д̣апан̃чакам̣ ведитаббам̣.

катамам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣? са̄хаттхико а̄н̣аттико ниссаггийо аттхаса̄дхако дхураниккхепоти. таттха са̄хаттхико на̄ма парасса бхан̣д̣ам̣ сахаттха̄ авахарати. а̄н̣аттико на̄ма ‘‘асукасса бхан̣д̣ам̣ авахара̄’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети. ниссаггийо на̄ма сун̇кагха̄такапарикаппитока̄са̄нам̣ анто т̣хатва̄ бахи па̄танам̣. аттхаса̄дхако на̄ма ‘‘асукасса бхан̣д̣ам̣ йада̄ саккоти, тада̄ там̣ авахара̄’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети. таттха саче паро анантара̄йико хутва̄ там̣ авахарати, а̄н̣а̄пакасса а̄н̣аттиккхан̣ейева па̄ра̄джикам̣. парасса ва̄ пана телакумбхийа̄ па̄даггханакателам̣ авассам̣ пиванака̄ни упа̄хана̄дӣни паккхипати, хаттхато муттаматтейева па̄ра̄джикам̣. дхураниккхепо пана а̄ра̄ма̄бхийогаупаниккхиттабхан̣д̣авасена ведитаббо. та̄вака̄ликабхан̣д̣адеййа̄ни адентасса̄пи есеванайоти идам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣.

катамам̣ пуббапайогапан̃чакам̣? пуббапайого сахапайого сам̣видха̄ваха̄ро сан̇кетакаммам̣ нимиттакамманти. таттха а̄н̣аттивасена пуббапайого ведитаббо. т̣ха̄на̄ ча̄ванавасена, кхила̄дӣни сан̇ка̄метва̄ кхетта̄диггахан̣авасена ча сахапайого ведитаббо. сам̣видха̄ваха̄ро на̄ма ‘‘асукам̣ на̄ма бхан̣д̣ам̣ авахарисса̄ма̄’’ти сам̣видахитва̄ сам̣мантайитва̄ авахаран̣ам̣. евам̣ сам̣видахитва̄ гатесу хи екена̄пи тасмим̣ бхан̣д̣е т̣ха̄на̄ ча̄вите саббесам̣ аваха̄ра̄ хонти. сан̇кетакаммам̣ на̄ма сан̃джа̄нанакаммам̣. саче хи пуребхатта̄дӣсу йам̣кин̃чи ка̄лам̣ париччхиндитва̄ ‘‘асукасмим̣ ка̄ле иттханна̄мам̣ бхан̣д̣ам̣ авахара̄’’ти вутто сан̇кетато апаччха̄ апуре там̣ авахарати, сан̇кетака̄ракасса сан̇кетакаран̣аккхан̣ейева аваха̄ро. нимиттакаммам̣ на̄ма сан̃н̃уппа̄данаттхам̣ аккхиниккхан̣а̄динимиттакаран̣ам̣. саче хи евам̣ катанимиттато апаччха̄ апуре ‘‘йам̣ авахара̄’’ти вутто, там̣ авахарати, нимиттака̄ракасса нимиттакаран̣аккхан̣ейева аваха̄роти идам̣ пуббапайогапан̃чакам̣.

катамам̣ тхеййа̄ваха̄рапан̃чакам̣? тхеййа̄ваха̄ро пасайха̄ваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро пат̣иччханна̄ваха̄ро куса̄ваха̄роти. таттха йо сандхиччхеда̄дӣни катва̄ адиссама̄но авахарати, кӯт̣ама̄накӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхи ва̄ ван̃четва̄ ган̣ха̄ти, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро тхеййа̄ваха̄роти ведитаббо. йо пана пасайха балакка̄рена паресам̣ сантакам̣ ган̣ха̄ти га̄магха̄така̄дайо вийа, аттано паттабалито ва̄ вуттанайенева адхикам̣ ган̣ха̄ти ра̄джабхат̣а̄дайо вийа, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро пасайха̄ваха̄роти ведитаббо. парикаппетва̄ гахан̣ам̣ пана парикаппа̄ваха̄ро на̄ма. со бхан̣д̣ока̄савасена дувидхо. татра̄йам̣ бхан̣д̣апарикаппо – са̄т̣акаттхико антогаббхам̣ пависитва̄ ‘‘саче са̄т̣ако бхависсати, ган̣хисса̄ми, саче суттам̣, на ган̣хисса̄мӣ’’ти парикаппетва̄ андхака̄ре пасиббакам̣ ган̣ха̄ти, татра че са̄т̣ако хоти, уддха̄рейева па̄ра̄джикам̣. суттам̣ че хоти, раккхати. бахи нӣхаритва̄ мун̃читва̄ ‘‘сутта’’нти н̃атва̄ пуна а̄харитва̄ т̣хапети, раккхатийева. ‘‘сутта’’нти н̃атва̄пи ‘‘йам̣ ладдхам̣, там̣ гахетабба’’нти гаччхати, падава̄рена ка̄ретаббо. бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ ган̣ха̄ти, уддха̄ре па̄ра̄джикам̣. ‘‘чоро чоро’’ти анубандхо чхат̣т̣етва̄ пала̄йати, раккхати. са̄мика̄ дисва̄ ган̣ханти, раккхати йева. ан̃н̃о че кочи ган̣ха̄ти, бхан̣д̣адеййам̣. са̄микесу ниваттесу сайам̣ дисва̄ пам̣сукӯласан̃н̃а̄йа ‘‘пагеветам̣ майа̄ гахитам̣, мама да̄ни сантака’’нти ган̣хантасса̄пи бхан̣д̣адеййамева. таттха йва̄йам̣ ‘‘саче са̄т̣ако бхависсати, ган̣хисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена паватто парикаппо, айам̣ бхан̣д̣апарикаппо на̄ма.

ока̄сапарикаппо пана евам̣ ведитаббо – екаччо пана парапаривен̣а̄дӣни павит̣т̣хо кин̃чи лобханеййам̣ бхан̣д̣ам̣ дисва̄ габбхадва̄рапамукхахет̣т̣ха̄па̄са̄дадва̄ракот̣т̣хакаруккхамӯла̄дивасена париччхедам̣ катва̄ ‘‘саче мам̣ еттхантаре пассиссанти, дат̣т̣хука̄мата̄йа гахетва̄ вичаранто вийа дасса̄ми, но че пассиссанти, харисса̄мӣ’’ти парикаппети, тасса там̣ а̄да̄йа парикаппитапариччхедам̣ атиккантаматте аваха̄ро хоти. ити йва̄йам̣ вуттанайенева паватто парикаппо, айам̣ ока̄сапарикаппо на̄ма. евамимесам̣ двиннампи парикаппа̄нам̣ васена парикаппетва̄ ган̣хато аваха̄ро ‘‘парикаппа̄ваха̄ро’’ти ведитаббо.

пат̣иччха̄детва̄ пана авахаран̣ам̣ пат̣иччханна̄ваха̄ро на̄ма. со евам̣ ведитаббо – йо бхиккху уййа̄на̄дӣсу паресам̣ омун̃читва̄ т̣хапитаан̇гулимуддика̄дӣни дисва̄ ‘‘паччха̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти пам̣суна̄ ва̄ пан̣н̣ена ва̄ пат̣иччха̄дети, тасса етта̄вата̄ уддха̄ро наттхӣти на та̄ва аваха̄ро хоти. йада̄ пана са̄мика̄ вичинанта̄ апасситва̄ ‘‘све джа̄нисса̄ма̄’’ти са̄лайа̄ва гата̄ хонти, атхасса там̣ уддхарато уддха̄ре аваха̄ро. пат̣иччханнака̄лейева ‘‘етам̣ мама сантака’’нти сакасан̃н̃а̄йа ва̄ ‘‘гата̄ да̄ни те, чхат̣т̣итабхан̣д̣ам̣ ида’’нти пам̣сукӯласан̃н̃а̄йа ва̄ ган̣хантасса пана бхан̣д̣адеййам̣. тесу дутийататийадивасе а̄гантва̄ вичинитва̄ адисва̄ дхураниккхепам̣ катва̄ гатесупи гахитам̣ бхан̣д̣адеййамева. паччха̄ н̃атва̄ чодийама̄насса ададато са̄мика̄нам̣ дхураниккхепе аваха̄ро хоти. касма̄? йасма̄ тасса пайогена техи на дит̣т̣хам̣. йо пана татха̄рӯпам̣ бхан̣д̣ам̣ йатха̄т̣ха̄не т̣хитам̣йева аппат̣иччха̄детва̄ тхеййачитто па̄дена аккамитва̄ каддаме ва̄ ва̄лука̄йа ва̄ павесети, тасса павеситаматтейева аваха̄ро.

кусам̣ сан̇ка̄метва̄ пана авахаран̣ам̣ куса̄ваха̄ро на̄ма. сопи евам̣ ведитаббо – йо бхиккху вилӣвамайам̣ ва̄ та̄лапан̣н̣амайам̣ ва̄ катасан̃н̃а̄н̣ам̣ йам̣кин̃чи кусам̣ па̄тетва̄ чӣваре бха̄джӣйама̄не аттано кот̣т̣ха̄сасса самӣпе т̣хитам̣ аппаггхатарам̣ ва̄ махаггхатарам̣ ва̄ самасамам̣ ва̄ аггхена парасса кот̣т̣ха̄сам̣ харитука̄мо аттано кот̣т̣ха̄се патитам̣ кусам̣ парасса кот̣т̣ха̄се па̄тетука̄мата̄йа уддхарати, раккхати та̄ва. парасса кот̣т̣ха̄се па̄тите раккхатева. йада̄ пана тасмим̣ патите парасса кот̣т̣ха̄сато парасса кусам̣ уддхарати, уддхатаматте аваха̄ро. саче пат̣хаматарам̣ паракот̣т̣ха̄сато парасса кусам̣ уддхарати, аттано кот̣т̣ха̄се па̄тетука̄мата̄йа уддха̄ре раккхати, па̄танепи раккхати, аттано кот̣т̣ха̄сато пана аттано кусам̣ уддхарато уддха̄рейева раккхати, там̣ уддхаритва̄ паракот̣т̣ха̄се па̄тентасса хаттхато муттаматте аваха̄ро. айам̣ куса̄ваха̄ро. ити йам̣ вуттам̣ ‘‘а̄дийеййа̄ти пан̃чавӣсатийа̄ аваха̄ра̄нам̣ ан̃н̃атаравасена хареййа̄’’ти, тассаттхо пака̄сито хоти.

йатха̄рӯпети йа̄дисе. адинна̄да̄нети адиннасса парасантакасса гахан̣е. ра̄джа̄нотиидам̣ бимбиса̄рам̣йева сандха̄йа вуттам̣, ан̃н̃е пана татха̄ кареййум̣ ва̄ на кареййум̣ ва̄ти те наппама̄н̣ам̣. ханеййум̣ ва̄ти хаттха̄дӣхи ва̄ потхеййум̣, саттхена ва̄ чхиндеййум̣. бандхеййум̣ ва̄ти раджджубандхана̄дӣхи бандхеййум̣ ва̄. пабба̄джеййум̣ ва̄ти нӣхареййум̣ ва̄. чороси ба̄лоси мӯл̣хоси тхеносӣти имехи вачанехи парибха̄сеййум̣. кӣдисасса пана адиннасса а̄да̄не ра̄джа̄но евам̣ каронти? па̄дасса ва̄ па̄да̄рахасса ва̄. татха̄рӯпам̣ бхиккху адиннам̣ а̄дийама̄ноти та̄дисам̣ бхиккху пора̄н̣акасса каха̄пан̣асса па̄дам̣ ва̄ па̄да̄рахам̣ ва̄ бхан̣д̣ам̣ адиннам̣ бхӯмиа̄дӣсу йаттха каттхачи т̣хитам̣ йам̣кин̃чи саджӣваниджджӣвам̣ вуттаппака̄ра̄нам̣ аваха̄ра̄нам̣ йена кеначи аваха̄рена авахаранто па̄ра̄джико хоти, ко пана ва̄до тато атирекатарасминти.

ра̄джагахе дханийаттхерам̣ а̄раббха ран̃н̃о да̄рӯни адиннам̣ а̄дийанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, харан̣аттха̄йа гамана̄дике пуббаппайоге дуккат̣ам̣, а̄масане дуккат̣ам̣, па̄ра̄джикаваттхуно пханда̄пане тхуллаччайам̣. а̄дийантасса ма̄саке ва̄ ӯнама̄саке ва̄ дуккат̣ам̣, атирекама̄саке ва̄ ӯнапан̃чама̄саке ва̄ тхуллаччайам̣, пан̃чама̄саке ва̄ атирекапан̃чама̄саке ва̄ па̄ра̄джикам̣. саббаттха гахан̣ака̄лавасена ча гахан̣адесавасена ча парибхогабха̄джанапариваттана̄дӣхи ча парихӣна̄парихӣнавасена виниччхайо ведитаббо. сакасан̃н̃исса, висса̄сагга̄хе, та̄вака̄лике, петапариггахе, тираччха̄нагатапариггахе, пам̣сукӯласан̃н̃исса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сӣлавипатти, ан̃н̃асса мануссаджа̄тикасса васена парапариггахитам̣, парапариггахитасан̃н̃ита̄, гарупариккха̄ро, тхеййачиттам̣, вуттаппака̄ра̄нам̣ аваха̄ра̄нам̣ васена авахаран̣ан̃ча̄ти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. адинна̄да̄насамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, тиведананти.

дутийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.