1. пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄
йо пана̄ти рассадӣгха̄дина̄ лин̇га̄дибхедена йо кочи. бхиккхӯти ехибхиккхуупасампада̄, саран̣агаманӯпасампада̄, ова̄даппат̣иггахан̣ӯпасампада̄, пан̃ха̄бйа̄каран̣ӯпасампада̄, ат̣т̣хагарудхаммаппат̣иггахан̣ӯпасампада̄, дӯтенӯпасампада̄, ат̣т̣хава̄чикӯпасампада̄, н̃аттичатуттхакаммӯпасампада̄ти има̄су ат̣т̣хасу упасампада̄су н̃аттичатуттхена упасампада̄каммена акуппена т̣ха̄на̄рахена упасампанно. тасса пана каммасса ваттхун̃аттианусса̄вана сӣма̄ париса̄сампаттивасена акуппата̄ ведитабба̄.
таттха ваттхӯти упасампада̄пеккхо пуггало, со т̣хапетва̄ ӯнавӣсативассам̣ антимаваттхуаджджха̄паннапуббам̣, пан̣д̣ака̄дайо ча ека̄даса абхаббапуггале ведитаббо. таттха ӯнавӣсативассо на̄ма пат̣исандхиггахан̣ато пат̣т̣ха̄йа апарипун̣н̣авӣсативассо. антимаваттхуаджджха̄паннапуббо на̄ма чатуннам̣ па̄ра̄джика̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ аджджха̄паннапуббо. пан̣д̣ака̄дайо ваджджанӣйапуггалакатха̄йам̣ вутта̄. тесу а̄ситтапан̣д̣акан̃ча усӯйапан̣д̣акан̃ча т̣хапетва̄ опаккамикапан̣д̣ако напум̣сакапан̣д̣ако пан̣д̣акабха̄вапаккхе т̣хито паккхапан̣д̣ако ча идха адхиппето.
тхеййасам̣ва̄сако пана тивидхо лин̇гаттхенако сам̣ва̄саттхенако убхайаттхенакоти. таттха йо сайам̣ паббаджитва̄ на бхиккхувасса̄ни ган̣ети, на йатха̄вуд̣д̣хам̣ бхиккхӯнам̣ ва̄ са̄ман̣ера̄нам̣ ва̄ ванданам̣ са̄дийати, на а̄санена пат̣иба̄хати, на упосатха̄дӣсу сандиссати, айам̣ асуддхачиттата̄йа лин̇гаматтассева тхенитатта̄ лин̇гаттхенако на̄ма. йо пана бхиккхӯхи паббаджито са̄ман̣еро сама̄но ка̄са̄йа̄ни апанетва̄ тесу саусса̄хова метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитва̄ пуна нива̄сетва̄ са̄ман̣ерабха̄вам̣ пат̣иджа̄на̄ти, айам̣ бхиккхӯхи динналин̇гасса апариччаттатта̄ на лин̇гаттхенако, на лин̇га̄нурӯпасса сам̣ва̄сасса са̄дитатта̄ на̄пи сам̣ва̄саттхенако. антимаваттхуаджджха̄паннакепи есева найо. йо ча кхо са̄ман̣еро сама̄но видесам̣ гантва̄ бхиккхувасса̄ни ган̣ети, йатха̄вуд̣д̣хам̣ ванданам̣ са̄дийати, а̄санена пат̣иба̄хати, упосатха̄дӣсу сандиссати, айам̣ сам̣ва̄саматтассева тхенитатта̄ сам̣ва̄саттхенако на̄ма. бхиккхувассаган̣ана̄дико хи саббопи кирийабхедо имасмим̣ аттхе ‘‘сам̣ва̄со’’ти ведитаббо. сиккхам̣ паччаккха̄йа ‘‘на мам̣ кочи джа̄на̄тӣ’’ти пуна евам̣ пат̣ипаджджантепи есева найо. йо пана сайам̣ паббаджитва̄ виха̄рам̣ гантва̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ ванданам̣ са̄дийати, а̄санена пат̣иба̄хати, бхиккхувасса̄ни ган̣ети, упосатха̄дӣсу сандиссати, айам̣ лин̇гасса чева сам̣ва̄сасса ча тхенитатта̄ убхайаттхенако на̄ма. дхураниккхепавасена ка̄са̄йа̄ни апанетва̄ антимаваттхум̣ аджджха̄паджджитва̄ пуна та̄ни аччха̄детва̄ евам̣ пат̣ипаджджантепи есева найо, айам̣ тивидхопи тхеййасам̣ва̄сако идха адхиппето. т̣хапетва̄ пана имам̣ тивидхам̣.
‘‘ра̄джа дуббхиккха канта̄ра-рога верӣ бхайена ва̄;
чӣвара̄харан̣аттхам̣ ва̄, лин̇гам̣ а̄дийатӣдха йо.
‘‘сам̣ва̄сам̣ на̄дхива̄сети, йа̄ва со суддхама̄насо;
тхеййасам̣ва̄сако на̄ма, та̄ва еса на вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 110);
йо пана упасампанно титтхийабха̄вам̣ паттхайама̄но сайам̣ ва̄ кусачӣра̄дикам̣ титтхийалин̇гам̣ а̄дийати, тесам̣ ва̄ сантике паббаджати, нагго ва̄ хутва̄ а̄джӣвака̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ тесам̣ вата̄ни а̄дийати, айам̣ титтхийапаккантако на̄ма. т̣хапетва̄ пана мануссаджа̄тикам̣ авасесо саббопи тираччха̄нагато на̄ма. йена мануссаджа̄тика̄ джанетти сайампи мануссабхӯтенева сан̃чичча джӣвита̄ воропита̄, айам̣ ма̄тугха̄тако на̄ма. питугха̄такепи есева найо. йена антамасо гихилин̇ге т̣хитопи мануссаджа̄тико кхӣн̣а̄саво сан̃чичча джӣвита̄ воропито, айам̣ арахантагха̄тако на̄ма. йо пана пакататтам̣ бхиккхуним̣ тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ ан̃н̃атарасмим̣ магге дӯсети, айам̣ бхиккхунидӯсако на̄ма. йо девадатто вийа са̄санам̣ уддхаммам̣ уббинайам̣ катва̄ чатуннам̣ камма̄нам̣ ан̃н̃атаравасена сан̇гхам̣ бхиндати, айам̣ сан̇гхабхедако на̄ма. йо девадатто вийа дут̣т̣хачиттена вадхакачиттена татха̄гатасса джӣвама̄накасарӣре кхуддакамаккхика̄йа пиванаматтампи лохитам̣ уппа̄дети, айам̣ лохитуппа̄дако на̄ма. йасса иттхинимиттуппа̄данакаммато ча пурисанимиттуппа̄данакаммато ча убхато дувидхампи бйан̃джанам̣ аттхи, айам̣ убхатобйан̃джанако на̄ма. ити име тераса пуггала̄ упасампада̄йа аваттхӯ, име пана т̣хапетва̄ ан̃н̃асмим̣ упасампада̄пеккхе сати упасампада̄каммам̣ ваттхусампаттивасена акуппам̣ хоти.
катхам̣ н̃аттисампаттивасена акуппам̣ хоти? ваттхусан̇гхапуггалан̃аттӣнам̣ апара̄масана̄ни, паччха̄ н̃аттит̣т̣хапанан̃ча̄ти име та̄ва пан̃ча н̃аттидоса̄. таттха ‘‘айам̣ иттханна̄мо’’ти упасампада̄пеккхасса акиттанам̣ ваттхуапара̄масанам̣ на̄ма. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо’’тиеттха ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте’’ти ватва̄ ‘‘сан̇гхо’’ти абхан̣анам̣ сан̇гхаапара̄масанам̣ на̄ма. ‘‘иттханна̄масса упасампада̄пеккхо’’ти упаджджха̄йасса акиттанам̣ пуггалаапара̄масанам̣ на̄ма. саббена саббам̣ н̃аттийа̄ анучча̄ран̣ам̣ н̃аттиапара̄масанам̣ на̄ма. пат̣хамам̣ каммава̄чам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ ‘‘еса̄ н̃аттӣ’’ти ватва̄ ‘‘кхамати сан̇гхасса̄’’ти евам̣ н̃аттикиттанам̣ паччха̄ н̃аттит̣т̣хапанам̣ на̄ма. ити имехи досехи вимутта̄йа н̃аттийа̄ сампаннам̣ н̃аттисампаттивасена акуппам̣ хоти.
анусса̄ванавасена акуппата̄йапи ваттхусан̇гхапуггала̄нам̣ апара̄масана̄ни, са̄вана̄йа ха̄панам̣, ака̄ле са̄вананти име пан̃ча анусса̄ванадоса̄. таттха ваттха̄дӣнам̣ апара̄масана̄ни н̃аттийам̣ вуттасадиса̄нева. тӣсу пана анусса̄вана̄су йаттха каттхачи етесам̣ апара̄масанам̣ апара̄масанамева. саббена саббам̣ пана каммава̄чам̣ аватва̄ чатуккхаттум̣ н̃аттикиттанамева, атха ва̄ пана каммава̄ча̄ббхантаре аккхарасса ва̄ падасса ва̄ анучча̄ран̣ам̣ ва̄ дуручча̄ран̣ам̣ ва̄ са̄вана̄йа ха̄панам̣ на̄ма. са̄вана̄йа анока̄се пат̣хамам̣ н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ анусса̄ванакаран̣ам̣ ака̄ле са̄ванам̣ на̄ма. ити имехи досехи вимутта̄йа анусса̄вана̄йа сампаннам̣ анусса̄ванасампаттивасена акуппам̣ хоти.
пуббе вуттам̣ випаттисӣма̄лаккхан̣ам̣ саматикканта̄йа пана сӣма̄йа катам̣ сӣма̄сампаттивасена акуппам̣ хоти. йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммаппатта̄, тесам̣ ана̄гаманам̣, чханда̄раха̄нам̣ чхандасса ана̄харан̣ам̣, саммукхӣбхӯта̄нам̣ пат̣иккосананти име пана тайо париса̄доса̄, техи вимутта̄йа париса̄йа катам̣ париса̄сампаттивасена акуппам̣ хоти. ка̄ран̣а̄рахатта̄ пана саттху са̄сана̄рахатта̄ т̣ха̄на̄рахам̣ на̄ма хоти. ити йо имина̄ евам̣ акуппена т̣ха̄на̄рахена н̃аттичатуттхена упасампада̄каммена упасампанно, айам̣ идха ‘‘бхиккхӯ’’ти адхиппето. пан̣н̣аттиваджджесу пана ан̃н̃епи сан̇гахам̣ гаччханти.
бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панноти йа̄ бхиккхӯнам̣ адхисӣласан̇кха̄та̄ сиккха̄, тан̃ча, йаттха чете саха джӣванти, екаджӣвика̄ сабха̄гавуттино хонти, там̣ бхагавата̄ пан̃н̃аттам̣ сиккха̄падасан̇кха̄там̣ са̄джӣван̃ча, таттха сиккханабха̄вена сама̄панноти бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасамаа̄панно. сама̄панноти сиккхан̃ча парипӯренто са̄джӣван̃ча авӣтиккаманто хутва̄ тадубхайам̣ упагатоти аттхо. сиккхам̣ апаччаккха̄йа дуббалйам̣ ана̄викатва̄ти йам̣ сиккхам̣ сама̄панно, там̣ апат̣иккхипитва̄, йан̃ча са̄джӣвам̣ сама̄панно, тасмим̣ дуббалабха̄вам̣ аппака̄сетва̄. таттха читтакхеттака̄лапайогапуггалавиджа̄нанавасена сиккха̄йа паччаккха̄нам̣ н̃атва̄ тадабха̄вена апаччаккха̄нам̣ ведитаббам̣. катхам̣? упасампаннабха̄вато чавитука̄мата̄читтенева хи сиккха̄паччаккха̄нам̣ хоти, на дава̄ ва̄ рава̄ ва̄ бхан̣антасса. евам̣ читтавасена сиккха̄паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена. татха̄ ‘‘буддхам̣ паччаккха̄ми, дхаммам̣ паччаккха̄ми, сан̇гхам̣ паччаккха̄ми, сиккхам̣, винайам̣, па̄тимоккхам̣, уддесам̣, упаджджха̄йам̣, а̄чарийам̣, саддхивиха̄рикам̣, антева̄сикам̣, сама̄нупаджджха̄йакам̣, сама̄на̄чарийакам̣, сабрахмача̄рим̣ паччаккха̄мӣ’’ти евам̣ вутта̄нам̣ буддха̄дӣнам̣ чуддасаннам̣, ‘‘гихӣти мам̣ дха̄рехи, упа̄сако, а̄ра̄мико, са̄ман̣еро, титтхийо, титтхийаса̄вако, асаман̣о, ‘асакйапуттийо’ти мам̣ дха̄рехӣ’’ти евам̣ вутта̄нам̣ гихиа̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнан̃ча̄ти имесам̣ два̄вӣсатийа̄ кхеттапада̄нам̣ йасса кассачи савевачанасса васена тесу йам̣кин̃чи ваттука̄масса йам̣кин̃чи вадато сиккха̄паччаккха̄нам̣ хоти, на руккха̄дӣнам̣ ан̃н̃атарасса на̄мам̣ гахетва̄ пачча̄чиккхантасса. евам̣ кхеттавасена паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена.
таттха йадетам̣ ‘‘паччаккха̄мӣ’’ти ча, ‘‘мам̣ дха̄рехӣ’’ти (па̄ра̄. 51) ча вуттам̣ ваттама̄нака̄лавачанам̣, йа̄ни ча ‘‘алам̣ ме буддхена, ким̣ ну ме буддхена, на маматтхо буддхена, сумутта̄хам̣ буддхена̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 52) найена а̄кхйа̄тавасена ка̄лам̣ ана̄маситва̄ пуримехи чуддасахи падехи саддхим̣ йоджетва̄ вутта̄ни ‘‘алам̣ ме’’тиа̄дӣни чатта̄ри пада̄ни, тесам̣йева ча савевачана̄нам̣ васена паччаккха̄нам̣ хоти, на ‘‘паччаккха̄си’’нти ва̄ ‘‘паччаккхисса’’нти ва̄ ‘‘мам̣ дха̄ресӣ’’ти ва̄ ‘‘мам̣ дха̄рессатӣ’’ти ва̄ ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ паччаккхеййа’’нти (па̄ра̄. 45) ва̄тиа̄дӣни атӣта̄на̄гатапарикаппавачана̄ни бхан̣антасса. евам̣ ваттама̄на ка̄лавасена чева ана̄мат̣т̣хака̄лавасена ча паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена.
пайого пана дувидхо ка̄йико ча ва̄часико ча. таттха ‘‘буддхам̣ паччаккха̄мӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 51) найена йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄часикаппайогенева паччаккха̄нам̣ хоти, на аккхараликханам̣ ва̄ хаттхамудда̄дидассанам̣ ва̄ ка̄йаппайогам̣ каронтасса. евам̣ ва̄часикаппайогенева паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена.
пуггало пана дувидхо – йо ча паччаккха̄ти, йасса ча паччаккха̄ти. таттха йо паччаккха̄ти, со саче умматтакакхиттачиттаведана̄т̣т̣а̄нам̣ ан̃н̃атаро на хоти. йасса пана паччаккха̄ти, со саче мануссаджа̄тико хоти, на ча умматтака̄дӣнам̣ ан̃н̃атаро, саммукхӣбхӯто ча сиккха̄паччаккха̄нам̣ хоти. на хи асаммукхӣбхӯтасса дӯтена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ а̄рочанам̣ рухати. евам̣ йатха̄вуттапуггалавасена паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена.
виджа̄нанампи нийамита̄нийамитавасена дувидхам̣. таттха йасса йесам̣ ва̄ нийаметва̄ ‘‘имасса, имесам̣ ва̄ а̄рочемӣ’’ти вадати, саче те йатха̄ пакатийа̄ локе манусса̄ вачанам̣ сутва̄ а̄ваджджанасамайе джа̄нанти, евам̣ тасса вачана̄нантарамева тасса ‘‘айам̣ уккан̣т̣хито’’ти ва̄ ‘‘гихибха̄вам̣ паттхайатӣ’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена сиккха̄паччаккха̄набха̄вам̣ джа̄нанти, паччаккха̄та̄ва хоти сиккха̄. атха апарабха̄ге ‘‘ким̣ имина̄ вутта’’нти чинтетва̄ джа̄нанти, ан̃н̃е ва̄ джа̄нанти, апаччаккха̄та̄ва хоти сиккха̄. анийаметва̄ а̄рочентасса пана саче вуттанайена йо кочи мануссаджа̄тико вачанаттхам̣ джа̄на̄ти, паччаккха̄та̄ва хоти сиккха̄. евам̣ виджа̄нанавасена паччаккха̄нам̣ хоти, на тадабха̄вена. йо пана антамасо дава̄йапи паччаккха̄ти, тена апаччаккха̄та̄ва хоти сиккха̄. ити имесам̣ вуттаппака̄ра̄нам̣ читта̄дӣнам̣ ва̄ васена, саббасо ва̄ пана апаччаккха̄нена сиккхам̣ апаччаккха̄йа сиккха̄паччаккха̄нассева ча аттхабхӯтам̣ екаччам̣ дуббалйам̣ ана̄викатва̄.
метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄ти еттха метхунам̣ дхамманти ра̄гапарийут̣т̣ха̄нена садиса̄нам̣ убхиннам̣ дхаммам̣. пат̣исевеййа̄ти пат̣исевеййа аджджха̄паджджеййа. антамасоти саббантимена париччхедена. тираччха̄нагата̄йапӣти пат̣исандхивасена тираччха̄несу гата̄йапи, айаметтха анупан̃н̃атти. па̄ра̄джико хотӣти пара̄джито хоти, пара̄джайам̣ а̄панно. асам̣ва̄соти пакататта̄ бхиккхӯ саха васанти еттха̄ти екакамма̄дикова тивидхопи видхи сам̣ва̄со на̄ма, со тена саддхим̣ наттхӣти асам̣ва̄со. сан̇гхакаммесу хи еса ган̣апӯракопи на хоти, айам̣ та̄ва падаван̣н̣ана̄.
айам̣ панеттха виниччхайо – манусса̄мануссатираччха̄нагатавасена хи тиссо иттхийо, та̄сам̣ ваччамаггапасса̄вамаггамукхамаггавасена тайо тайо катва̄ нава магга̄, татха̄ убхатобйан̃джанака̄нам̣. пуриса̄нам̣ пана ваччамаггамукхамаггавасена две две катва̄ чха магга̄, татха̄ пан̣д̣ака̄нанти евам̣ тим̣са магга̄. тесу аттано ва̄ паресам̣ ва̄ йасса кассачи маггасса сантхатасса ва̄ асантхатасса ва̄, паресам̣ пана мата̄нампи аккха̄йитасса ва̄ йебхуййена аккха̄йитасса ва̄ пакатива̄тена асам̣пхут̣т̣хе аллока̄се йо бхиккху екатилабӣджаматтампи аттано ан̇гаджа̄там̣ сантхатам̣ ва̄ асантхатам̣ ва̄ севаначиттена павесети, парена ва̄ павесийама̄не павесанапавит̣т̣хат̣т̣хитауддхаран̣есу йам̣кин̃чи са̄дийати, айам̣ па̄ра̄джика̄паттим̣ а̄панно на̄ма хоти, айам̣ та̄веттха аса̄дха̄ран̣авиниччхайо. саббасиккха̄пада̄нам̣ пана са̄дха̄ран̣авиниччхайаттхам̣ айам̣ ма̄тика̄ –
нида̄нам̣ пуггалам̣ ваттхум̣, пан̃н̃аттивидхимева ча;
а̄н̣атта̄паттина̄патти-випаттим̣ ан̇гамева ча.
самут̣т̣ха̄навидхим̣ кирийа̄-сан̃н̃а̄читтехи на̄наттам̣;
ваджджакаммаппабхедан̃ча, тикадвайавидхим̣ татха̄.
лаккхан̣ам̣ саттарасадха̄, т̣хитам̣ са̄дха̄ран̣ам̣ идам̣;
н̃атва̄ йоджеййа медха̄вӣ, таттха таттха йатха̄раханти.
таттха нида̄нам̣ на̄ма веса̄ли-ра̄джагаха-са̄ваттхи-а̄л̣ави-косамби-сагга-бхагга̄нам̣ васена саттавидхам̣ пан̃н̃аттит̣т̣ха̄нам̣, идан̃хи саббасиккха̄пада̄нам̣ нида̄нам̣. пуггало на̄ма йам̣ йам̣ а̄раббха там̣ там̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣. ваттху на̄ма тасса тасса пуггаласса аджджха̄ча̄ро вуччати. пан̃н̃аттивидхинти пан̃н̃аттианупан̃н̃аттиануппаннапан̃н̃аттисаббаттхапан̃н̃аттипадесапан̃н̃аттиса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти аса̄дха̄ран̣апан̃н̃аттиекатопан̃н̃аттиубхатопан̃н̃аттивасена нававидха̄ пан̃н̃атти. таттха ануппаннапан̃н̃атти на̄ма ануппанне досе пан̃н̃атта̄, са̄ ат̣т̣хагарудхаммаппат̣иггахан̣авасена (чӯл̣ава. 403) бхиккхунӣнам̣йева а̄гата̄, ан̃н̃атра наттхи. винайадхарапан̃чамена (маха̄ва. 259) ган̣ена упасампада̄, ган̣ан̇ган̣ӯпа̄хана̄ (маха̄ва. 259) дхуванха̄нам̣ чамматтхаран̣анти етесам̣ васена чатуббидха̄ падесапан̃н̃атти на̄ма. маджджхимадесейева хи етехи а̄патти хоти, тесупи дхуванха̄нам̣ пат̣иккхепаматтамева па̄тимоккхе а̄гатам̣, тато ан̃н̃а̄ падесапан̃н̃атти на̄ма наттхи. сабба̄ни саббаттхапан̃н̃аттийева хонти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттидукан̃ча екатопан̃н̃аттидукан̃ча аттхато екам̣, тасма̄ ануппаннапан̃н̃аттин̃ча саббаттхапан̃н̃аттидукан̃ча екатопан̃н̃аттидукан̃ча т̣хапетва̄ сеса̄нам̣ чатассаннам̣ пан̃н̃аттӣнам̣ васена саббаттха виниччхайо ведитаббо. а̄н̣атта̄паттина̄паттивипаттинтиеттха а̄н̣аттӣтиа̄н̣а̄пана̄ вуччати. а̄паттӣти пуббаппайога̄дивасена а̄паттибхедо. ана̄паттӣти аджа̄нана̄дивасена ана̄патти. випаттӣти сӣлаа̄ча̄радит̣т̣хиа̄джӣвавипаттӣнам̣ ан̃н̃атара̄. ити има̄сам̣ а̄н̣атта̄дӣнампи васена саббаттха виниччхайо ведитаббо. ан̇ганти саббасиккха̄падесу а̄паттӣнам̣ ан̇гам̣ ведитаббам̣.
самут̣т̣ха̄навидхинти сабба̄паттӣнам̣ ка̄йо ва̄ча̄ ка̄йава̄ча̄ ка̄йачиттам̣ ва̄ча̄читтам̣ ка̄йава̄ча̄читтанти има̄ни екан̇гикадван̇гикативан̇гика̄ни. чха самут̣т̣ха̄на̄ни на̄ма йа̄ни ‘‘сиккха̄падасамаут̣т̣ха̄на̄нӣ’’типи вуччанти. таттха пурима̄ни тӣн̣и ачиттака̄ни, паччхима̄ни сачиттака̄ни. тесу екена ва̄ двӣхи ва̄ тӣхи ва̄ чатӯхи ва̄ чхахи ва̄ самут̣т̣ха̄нехи а̄паттийо самут̣т̣хаханти, пан̃часамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма наттхи. таттха екасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма чатуттхена ча пан̃чамена ча чхат̣т̣хена ча самут̣т̣ха̄нена самут̣т̣ха̄ти, на ан̃н̃ена. двисамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма пат̣хамачатуттхехи ча дутийапан̃чамехи ча татийачхат̣т̣хехи ча чатуттхачхат̣т̣хехи ча пан̃чамачхат̣т̣хехи ча самут̣т̣ха̄нехи, самут̣т̣ха̄ти, на ан̃н̃ехи. тисамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма пат̣хамехи ча тӣхи, паччхимехи ча тӣхи самут̣т̣ха̄нехи самут̣т̣ха̄ти, на ан̃н̃ехи. чатусамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма пат̣хамататийачатуттхачхат̣т̣хехи ча дутийататийапан̃чамачхат̣т̣хехи ча самут̣т̣ха̄нехи самут̣т̣ха̄ти, на ан̃н̃ехи. чха самут̣т̣ха̄на̄ на̄ма чхахипи самут̣т̣ха̄ти.
евам̣ –
тидха̄ екасамут̣т̣ха̄на̄, пан̃чадха̄ двисамут̣т̣хита̄;
двидха̄ тичатуро т̣ха̄на̄, екадха̄ чхасамут̣т̣хита̄ти.
самут̣т̣ха̄навасена сабба̄ва тераса а̄паттийо хонти (чӯл̣ава. 165 а̄дайо), та̄ пат̣хамапан̃н̃аттисиккха̄падавасена самут̣т̣ха̄нато тераса на̄ма̄ни лабханти пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄на̄, адинна̄да̄на-сан̃чаритта-саманубха̄сана-катхина-ел̣акалома-падасодхамма-аддха̄на-тхеййасаттха-дхаммадесана̄бхӯта̄рочана-чоривут̣т̣ха̄пана-ананун̃н̃а̄тасамут̣т̣ха̄на̄ти. таттха йа̄ ка̄йачиттато самут̣т̣ха̄ти, айам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ сачиттакехи тӣхи самут̣т̣ха̄нехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ адинна̄да̄насамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ чхахипи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ сан̃чариттасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ чхат̣т̣хенева самут̣т̣ха̄ти, айам̣ саманубха̄санасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ татийачхат̣т̣хехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ катхинасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ пат̣хамачатуттхехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ ел̣акаломасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ дутийапан̃чамехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ падасодхаммасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ пат̣хамататийачатуттхачхат̣т̣хехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ аддха̄насамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ чатуттхачхат̣т̣хехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ тхеййасаттхасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ пан̃чаменева самут̣т̣ха̄ти, айам̣ дхаммадесана̄самут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ ачиттакехи тӣхи самут̣т̣ха̄нехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ бхӯта̄рочанасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ пан̃чамачхат̣т̣хехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ чоривут̣т̣ха̄панасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма. йа̄ дутийататийапан̃чамачхат̣т̣хехи самут̣т̣ха̄ти, айам̣ ананун̃н̃а̄тасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма̄ти. ити имасса самут̣т̣ха̄навидхинопи васена саббаттха виниччхайо ведитаббо.
кирийа̄сан̃н̃а̄читтехи на̄наттанти етехи кирийа̄дӣхи сабба̄паттӣнам̣ на̄на̄бха̄вам̣ н̃атва̄ саббаттха виниччхайо ведитаббо. сабба̄паттийо хи кирийа̄васена пан̃чавидха̄ хонти, сеййатхидам̣ – аттха̄патти кирийато самут̣т̣ха̄ти, аттхи акирийато, аттхи кирийа̄кирийато, аттхи сийа̄ кирийато сийа̄ акирийато, аттхи сийа̄ кирийато сийа̄ кирийа̄кирийатоти. таттха йа̄ ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ патхавикхан̣ана̄дӣсу (пачи. 84) вийа вӣтиккамам̣ каронтасса хоти, айам̣ кирийато самут̣т̣ха̄ти на̄ма. йа̄ ка̄йава̄ча̄хи каттаббам̣ акаронтасса хоти пат̣хамакатхина̄патти (па̄ра̄. 459 а̄дайо) вийа, айам̣ акирийато самут̣т̣ха̄ти на̄ма. йа̄ каронтасса ча акаронтасса ча хоти ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ хаттхато чӣвараппат̣иггахан̣а̄патти (па̄ра̄. 508-511) вийа, айам̣ кирийа̄кирийато самут̣т̣ха̄ти на̄ма. йа̄ сийа̄ каронтасса ча, сийа̄ акаронтасса ча хоти рӯпийаппат̣иггахан̣а̄патти (па̄ра̄. 582) вийа, айам̣ сийа̄ кирийато сийа̄ акирийато самут̣т̣ха̄ти на̄ма. йа̄ сийа̄ каронтасса ча сийа̄ каронта̄каронтасса ча хоти кут̣ика̄ра̄патти (па̄ра̄. 342 а̄дайо) вийа, айам̣ сийа̄ кирийато сийа̄ кирийа̄кирийато самут̣т̣ха̄ти на̄ма.
сабба̄паттийо ча сан̃н̃а̄васена дувидха̄ хонти сан̃н̃а̄вимоккха̄ носан̃н̃а̄вимоккха̄ти. таттха йато вӣтиккамасан̃н̃а̄йа абха̄вена муччати, айам̣ сан̃н̃а̄вимоккха̄, итара̄ носан̃н̃а̄вимоккха̄. пуна ча сабба̄пи читтавасена дувидха̄ хонти сачиттака̄ ачиттака̄ ча̄ти. таттха йа̄ сачиттакасамут̣т̣ха̄навасенева самут̣т̣ха̄ти айам̣ сачиттака̄. йа̄ ачиттакена ва̄ сачиттакамиссакена ва̄ самут̣т̣ха̄ти айам̣ ачиттака̄.
ваджджакаммаппабхеданти еттха сабба̄паттийо ваджджавасена дувидха̄ хонти локаваджджа̄ пан̣н̣аттиваджджа̄ ча̄ти. таттха йасса̄ сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева хоти, айам̣ локаваджджа̄, сеса̄ пан̣н̣аттиваджджа̄. сабба̄ ча ка̄йакаммавачӣкамматадубхайавасена тивидха̄ хонти. таттха ка̄йадва̄ре а̄паджджитабба̄ ка̄йакамманти вуччати, вачӣдва̄ре а̄паджджитабба̄ вачӣкамманти вуччати, убхайаттха а̄паджджитабба̄ ка̄йакаммам̣ вачӣкамман̃ча̄ти, манодва̄ре а̄патти на̄ма наттхи. ити имина̄ ваджджакаммаппабхедена̄пи саббаттха виниччхайо ведитаббо.
тикадвайавидхинти кусалаттикаведана̄ттикавидхим̣. а̄паттим̣ а̄паджджама̄но хи акусалачитто ва̄ а̄паджджати кусала̄бйа̄катачитто ва̄, татха̄ дуккхаведана̄саман̇гӣ ва̄ итараведана̄двайасаман̇гӣ ва̄. евам̣ сантепи саббасиккха̄падесу акусалачиттавасена екам̣ читтам̣, кусала̄бйа̄катачиттавасена две читта̄ни, саббесам̣ васена тӣн̣и читта̄ни. дуккхаведана̄васена ека̄ ведана̄, сукхаупеккха̄васена две, сабба̄сам̣ васена тиссо ведана̄ти. айамева пабхедо лаббхати, на ан̃н̃о.
лаккхан̣ам̣ саттарасадха̄, т̣хитам̣ са̄дха̄ран̣ам̣ идам̣, н̃атва̄ти идам̣ нида̄на̄диведана̄ттикапарийоса̄нам̣ саттарасаппака̄рам̣ лаккхан̣ам̣ джа̄нитва̄ йоджеййа медха̄вӣ. таттха таттха йатха̄раханти пан̣д̣ито бхиккху тасмим̣ тасмим̣ сиккха̄паде идам̣ лаккхан̣ам̣ йатха̄нурӯпам̣ йоджеййа̄ти аттхо. там̣ пана айоджитам̣ дуббиджа̄нам̣ хоти, тасма̄ нам̣ саббасиккха̄пада̄нам̣ аса̄дха̄ран̣авиниччхайапарийоса̄не имам̣ ма̄тикам̣ ануддхаритва̄ва йоджетва̄ дассайисса̄ма.
идха панасса айам̣ йоджана̄ – идам̣ веса̄лийам̣ судиннаттхерам̣ а̄раббха метхунавӣтиккамаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣. ‘‘метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄’’ти айаметтха пан̃н̃атти, ‘‘сиккхам̣ апаччаккха̄йа̄’’ти ча ‘‘антамасо тираччха̄нагата̄йапӣ’’ти ча две анупан̃н̃аттийо. анупан̃н̃атти ча на̄меса̄ а̄паттикара̄ ча хоти ан̃н̃ава̄дакасиккха̄пада̄дӣсу (па̄чи. 95 а̄дайо) вийа, ана̄паттикара̄ ча ан̃н̃атра супинанта̄тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 236-237) вийа, а̄паттиупаттхамбхакара̄ ча адинна̄да̄на̄дӣсу (па̄ра̄. 91) вийа, идха пана упаттхамбхакара̄ти ведитабба̄. ито парам̣ пана йаттха анупан̃н̃атти аттхи, таттха ‘‘айам̣ анупан̃н̃аттӣ’’ти еттакамева дассайисса̄ма. т̣хапетва̄ пана анупан̃н̃аттим̣ авасеса̄ пан̃н̃аттийева̄ти саббаттха виниччхайо ведитаббо. бхиккхум̣ а̄раббха уппаннаваттхусмим̣йева ‘‘йа̄ пана бхиккхунӣ чхандасо метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄’’ти евам̣ бхиккхунӣнампи пан̃н̃аттито са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти. а̄н̣аттийа̄ ана̄паджджанато ана̄н̣аттикам̣. бхиккхум̣ пана а̄н̣а̄пенто акаппийасама̄да̄на̄паттито на муччати, метхунара̄гена ка̄йасам̣сагге дуккат̣ам̣, джӣвама̄накасарӣрасса вуттаппака̄ре магге сачепи тача̄дӣни анавасесетва̄ саббасо чхинне нимиттасан̣т̣ха̄наматтам̣ пан̃н̃а̄йати, таттха антамасо ан̇гаджа̄те ут̣т̣хитам̣ анат̣т̣хака̄йаппаса̄дам̣ пӣл̣акам̣ ва̄ чаммакхилам̣ ва̄ павесентасса̄пи севаначитте сати па̄ра̄джикам̣, нат̣т̣хака̄йаппаса̄дам̣ суккхапӣл̣акам̣ ва̄ матачаммам̣ ва̄ ломам̣ ва̄ павесентасса дуккат̣ам̣, саче нимиттасан̣т̣ха̄наматтампи анавасесетва̄ саббасо магго уппа̄т̣ито, таттха упаккамато ван̣асан̇кхепавасена тхуллаччайам̣, татха̄ манусса̄нам̣ аккхина̄са̄кан̣н̣аччхиддаваттхикосесу саттхакена катаван̣е ва̄, хаттхиасса̄дӣнан̃ча тираччха̄на̄нам̣ ваттхикосана̄са̄пут̣есу тхуллаччайам̣. тираччха̄на̄нам̣ пана аккхикан̣н̣ана̄са̄ван̣есу ахимаччха̄дӣнам̣ павесанаппама̄н̣авирахите ан̣унимитте саббесан̃ча упакаччхака̄дӣсу сесасарӣресу дуккат̣ам̣. матасарӣре нимитте упад̣д̣хаккха̄йитато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва на кутхитам̣ хоти, та̄ва тхуллаччайам̣. кутхите дуккат̣ам̣, татха̄ ват̣т̣акате мукхе аччхупантам̣ ан̇гаджа̄там̣ павесентасса дуккат̣ам̣. от̣т̣хато бахи никкхантадживха̄йа ва̄ дантесу ва̄ тхуллаччайам̣. нимиттато бахи патитамам̣сапесийам̣ дуккат̣анти айаметтха а̄паттибхедо.
аджа̄нантасса аса̄дийантасса умматтакасса кхиттачиттасса ведана̄т̣т̣асса а̄дикаммика̄нан̃ча ана̄патти. еттха пана йо ниддам̣ оккантатта̄ парена катампи упаккамам̣ на джа̄на̄ти, со аджа̄нанто. йо джа̄нитва̄пи на са̄дийати, со аса̄дийанто. йо питтавасена атекиччхам̣ умма̄дам̣ патто, со умматтако. йаккхехи катачиттавиккхепо кхиттачитто. двиннампи ча етесам̣ аггисуван̣н̣агӯтхачандана̄дӣсу самаппаваттибха̄вена аджа̄нанабха̄вова пама̄н̣ам̣. йо адхиматтаведана̄йа а̄туратта̄ кин̃чи на джа̄на̄ти, со ведана̄т̣т̣о. йо тасмим̣ тасмим̣ ваттхусмим̣ а̄дибхӯто, со а̄дикаммико. айам̣ пана ана̄патти. чатӯсу випаттӣсу сӣлавипатти. тасса̄ две ан̇га̄ни севаначиттан̃ча маггена маггапат̣ипа̄данан̃ча̄ти. самут̣т̣ха̄на̄дито идам̣ сиккха̄падам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, акусалачиттам̣, двиведананти, има̄ни ча самут̣т̣ха̄на̄дӣни на̄ма а̄паттийа̄ хонти, на сиккха̄падасса. воха̄расукхаттхам̣ пана саббат̣т̣хакатха̄су сиккха̄падасӣсена десана̄ а̄гата̄, тасма̄ ан̃н̃есупи еварӯпесу т̣ха̄несу бйан̃джане а̄дарам̣ акатва̄ адхиппетамева гахетаббам̣.
аттхан̃хи на̄тхо саран̣ам̣ авоча;
на бйан̃джанам̣ локахито махесӣ.
тасма̄ акатва̄ ратимаккхаресу;
аттхе нивесеййа матим̣ мутӣма̄ти.
пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.