2. удумбарикасуттаван̣н̣ана̄

нигродхапарибба̄джакаваттхуван̣н̣ана̄

49. удумбарика̄йа̄ти самбандхе са̄мивачананти а̄ха ‘‘удумбарика̄йа девийа̄ сантаке парибба̄джака̄ра̄ме’’ти. ‘‘удумбарика̄йа’’нти ва̄ па̄т̣хо, татха̄ сати адхикаран̣е етам̣ бхуммам̣. айан̃хеттха аттхо удумбарика̄йа ран̃н̃о девийа̄ ниббаттито а̄ра̄мо удумбарика̄, тассам̣ удумбарика̄йам̣. тена̄ха ‘‘удумбарика̄йа девийа̄ сантаке’’ти. та̄йа хи ниббаттито тасса̄ сантако. варан̣а̄дипа̄т̣хавасена четтха ниббаттаттхабодхакасса саддасса адассанам̣. сандха̄ноти бхинна̄нампи тесам̣ сандха̄панена ‘‘сандха̄но’’ти евам̣ ладдхана̄мо. сам̣ван̣н̣итоти пасам̣сито. ирийатӣти паваттати. арийена н̃а̄н̣ена̄ти килесехи а̄ракатта̄ арийена локуттарена н̃а̄н̣ена. арийа̄йа вимуттийа̄ти сувисуддха̄йа локуттарапхалавимуттийа̄.

дива̄-саддо дина-саддо вийа дивасапарийа̄йо, тасса висесанабха̄вена вуччама̄но дива̄-саддо сависесам̣ дивасабха̄гам̣ дӣпетӣти а̄ха ‘‘дивасасса дива̄’’тиа̄ди. йасма̄ сама̄паннасса читтам̣ на̄на̄рамман̣ато пат̣исам̣хатам̣ хоти, джха̄насаман̇гӣ ча павивекӯпагаманена сан̇ган̣ика̄бха̄вато ека̄кийа̄йа нилӣно вийа хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘тато тато…пе… гато’’ти. мано бхаванти манасо виват̣т̣анисситам̣ вад̣д̣хим̣ а̄вахантӣти манобха̄ванийа̄ти а̄ха ‘‘манавад̣д̣хака̄на’’нтиа̄ди. уннамати на сан̇кучати, алӣнан̃ча хотӣти аттхо.

51. йа̄вата̄ти йа̄вантоти айаметтха аттхоти а̄ха ‘‘йаттака̄’’ти. тесанти ниддха̄ран̣е са̄мивачанам̣. ниддха̄ран̣ан̃ча кеначи висесена иччхитаббам̣. йехи ча гун̣ависесехи саманна̄гата̄ бхагавато са̄вака̄ упа̄сака̄ ра̄джагахе пат̣ивасанти, айан̃ча техи саманна̄гатоти имам̣ висесам̣ дӣпетум̣ ‘‘тесам̣ аббхантаро’’ти вуттам̣. тена̄ха ‘‘бхагавато кира̄’’тиа̄ди.

52. тесанти парибба̄джака̄нам̣. катха̄йа̄ти тираччха̄накатха̄йа. дассанена̄ти дит̣т̣хидассанена. а̄каппена̄ти весена. куттена̄ти кирийа̄йа. а̄ча̄рена̄ти ан̃н̃аман̃н̃асмим̣ а̄чаритаббаа̄ча̄рена. виха̄рена̄ти раттиндивам̣ вихаритаббавихаран̣ена. ирийа̄патхена̄ти т̣ха̄на̄диирийа̄патхена. ан̃н̃а̄ка̄рата̄йа ан̃н̃атиттхе нийутта̄ти ан̃н̃атиттхийа̄. сан̇гантва̄ сама̄гантва̄ ра̄сӣ хутва̄ парехи нисиннат̣т̣ха̄не. аран̃н̃а̄ни ча та̄ни ванапаттха̄ни ча̄ти аран̃н̃аванапаттха̄ни. таттха йам̣ аран̃н̃акан̇ганиппха̄дакам̣ а̄ран̃н̃ака̄нам̣, там̣ ‘‘аран̃н̃а’’нти ведитаббам̣. ванапаттханти га̄мантам̣ атиккамитва̄ манусса̄нам̣ анупача̄рат̣т̣ха̄нам̣, йаттха на касӣйати на ваппӣйати. вуттан̃хетам̣ ‘‘ванапаттханти дӯра̄наметам̣ сена̄сана̄нам̣ адхивачана’’нти ‘‘ванапаттханти ванасан̣д̣а̄наметам̣ сена̄сана̄нам̣, ванапаттханти бхӣсанака̄наметам̣, ванапаттханти саломахам̣са̄наметам̣, ванапаттханти парийанта̄наметам̣ ванапаттханти на мануссӯпача̄ра̄наметам̣ сена̄сана̄нам̣ адхивачана’’нти (вибха. 531). тена вуттам̣ ‘‘га̄мӯпача̄рато мутта̄нӣ’’тиа̄ди. панта̄нӣти парийанта̄ни атидӯра̄ни. тена̄ха ‘‘дӯратара̄нӣ’’тиа̄ди. виха̄рӯпача̄рена̄ти виха̄расса упача̄раппадесена. аддхикаджанасса̄ти маггага̄мино джанасса. мандасадда̄нӣти учча̄саддамаха̄садда̄бха̄вато танусадда̄ни. мануссехи сама̄гамма екаджджхам̣ паваттитасаддо ниггхосо, тасса йасма̄ аттхо дуббибха̄вито хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘авибха̄витаттхена ниггхосена̄’’ти. вигатава̄та̄нӣти вигатасадда̄ни. ‘‘рахасса каран̣асса йутта̄нӣ’’ти имина̄пи тесам̣ т̣ха̄на̄нам̣ аран̃н̃алаккхан̣айуттатам̣, джанавивиттатам̣, ванавивиттамева ча вибха̄вети, татха̄ ‘‘екӣбха̄васса анурӯпа̄нӣ’’ти имина̄.

53. кена̄ти хетумхи, сахайоге ча каран̣авачананти а̄ха ‘‘кена ка̄ран̣ена кена пуггалена саддхи’’нти. екопи хи вибхаттиниддесо анекаттхавибха̄вано хоти, татха̄ таддхитаттхападасама̄ха̄рети.

сам̣сандананти а̄ла̄пасалла̄павасена катха̄сам̣санданам̣. н̃а̄н̣абйаттабха̄ванти бйаттан̃а̄н̣абха̄вам̣, со пана парасса вачане уттарада̄навасена, парена ва̄ вуттауттаре паччуттарада̄навасена сийа̄ти а̄ха ‘‘уттарапаччуттаранайена̄’’ти. йо хи парасса вачанам̣ типуккхалена найена рӯпети, татха̄ парасса рӯпанавачанам̣ джа̄тибха̄вам̣ а̄па̄дети, тасса та̄дисам̣ вачанасабха̄вам̣ н̃а̄н̣авеййаттийам̣ вибха̄вети па̄кат̣ам̣ каротӣти. сун̃н̃а̄га̄ресу нат̣т̣ха̄ти сун̃н̃а̄га̄ресу нива̄сесу нат̣т̣ха̄ винат̣т̣ха̄ абха̄вам̣ гата̄. на̄сса пан̃н̃а̄ нассеййа техи техи катапуччханапат̣ипуччхананимиттам̣ на̄на̄пат̣ибха̄нуппаттийа̄ виса̄рама̄паннам̣ пуччхитам̣ пан̃хам̣ виссаджджетум̣ асаматтхата̄йа. ородхеййа̄ма̄ти нирусса̄хам̣ вийа каронта̄ авародхеййа̄ма, там̣ парасса ородханам̣ ва̄даджа̄лена винандханам̣ вийа хотӣти а̄ха ‘‘винандхеййа̄ма̄’’ти. тадаттхам̣ тена туччхакумбхинидассанам̣ катам̣, там̣ бйатирекамукхена дассетум̣ ‘‘пӯритагхат̣о хӣ’’тиа̄ди вуттам̣.

балам̣ дӣпентоти абхӯтамева аттано н̃а̄н̣абалам̣ пака̄сенто. асамбхиннанти джа̄тисамбхеда̄бха̄вена асамбхиннам̣. ан̃н̃аджа̄тисамбхеде сати ассатарасса ассасса джа̄табха̄во вийа сӣхассапи сӣхатха̄ма̄бха̄во сийа̄ти а̄ха ‘‘асамбхиннакесарасӣха’’нти. т̣ха̄насо ва̄ти тан̇кхан̣е ева.

54. ‘‘сума̄гадха̄ на̄ма надӣ’’ти кечи, там̣ миччха̄ти дассенто ‘‘сума̄гадха̄ на̄ма поккхаран̣ӣ’’ти ватва̄ тасса̄ поккхаран̣ибха̄васса суттантаре а̄гататам̣ дассетум̣ ‘‘йасса̄ тӣре’’тиа̄ди вуттам̣. мора̄нам̣ нива̄по еттха̄ти моранива̄по. бйадхикаран̣а̄нампи хи пада̄нам̣ ба̄хираттхасама̄со хотийева йатха̄ ‘‘урасиломо’’ти. атха ва̄ нивуттхам̣ еттха̄ти нива̄по, мора̄нам̣ нива̄по моранива̄по, мора̄нам̣ нива̄падиннат̣т̣ха̄нам̣. тена̄ха ‘‘йаттха мора̄на’’нтиа̄ди. йасма̄ нигродхо таподжигуччхава̄до, са̄сане ча бхиккхӯ аттакиламатха̄нуйогам̣ ваджджетва̄ бха̄вана̄нуйогена парамасса̄саппатте вихаранте пассати, тасма̄ ‘‘катхам̣ ну кхо саман̣о готамо ка̄йакиламатхена вина̄ва са̄ваке винетӣ’’ти сан̃джа̄тасандехо ‘‘ко на̄ма со’’тиа̄дина̄ бхагавантам̣ пуччхи. ассасати анусан̇китапарисан̇кито хоти етена̄ти асса̄со, пӣтисоманассанти а̄ха ‘‘асса̄саппатта̄ти тут̣т̣хиппатта̄ соманассаппатта̄’’ти. адхико сет̣т̣хо а̄сайо ниссайо аджджха̄сайоти а̄ха ‘‘уттаманиссайабхӯта’’нти. а̄дибхӯтам̣ пура̄танам̣ сет̣т̣хачарийам̣ а̄дибрахмачарийам̣, локуттарамагганти аттхо. татха̄ хеса саббабуддхапаччекабуддхаса̄вакехи тенева а̄ка̄рена адхигато. тена̄ха ‘‘пура̄н̣а…пе… арийамагга’’нти. татха̄ хи там̣ бхагава̄ ‘‘аддаса пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣аман̃джаса’’нти авоча. пӯретва̄ бха̄вана̄па̄рипӯривасена. ‘‘пӯретва̄’’ти ва̄ идам̣ ‘‘аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийа’’нти еттха па̄т̣хасесоти ваданти. ‘‘аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти асса̄саппатта̄’’ти евам̣ ва̄ еттха йоджана̄.

таподжигуччха̄ва̄даван̣н̣ана̄

55. паката̄ хутва̄ виччхинна̄ виппаката̄ти а̄ха ‘‘анит̣т̣хита̄ва хутва̄ т̣хита̄’’ти.

56. вӣрийена па̄паджигуччханава̄доти лӯкхапат̣ипаттиса̄дханена вӣрийена аттатан̣ха̄виноданавасена па̄пакасса джигуччханава̄до. джигуччхатӣти джигуччхо, таббха̄во джегуччхам̣, адхикам̣ джегуччхам̣ адхиджегуччхам̣, ативийа па̄паджигуччханам̣, тасмим̣ адхиджегуччхе. ка̄йадал̣хӣбахулам̣ тапатӣти тапо, аттакиламатха̄нуйогавасена паваттам̣ вӣрийам̣, тена ка̄йадал̣хӣбахулата̄нимиттасса па̄пасса джигуччханам̣, вираджджанампи таподжигуччха̄ти а̄ха ‘‘вӣрийена па̄паджигуччха̄’’ти. гха̄саччха̄данасена̄санатан̣ха̄виноданамукхена аттаснехавираджджананти аттхо. упари вуччама̄несу на̄на̄ка̄ресу ачелака̄диватесу екаджджхам̣ сама̄динна̄нам̣ парисодханамеветтха па̄рипӯран̣ам̣, на саббесам̣ анавасесато сама̄да̄нам̣ тасса асамбхаватоти а̄ха ‘‘парипун̣н̣а̄ти парисуддха̄’’ти. парисодханан̃ча несам̣ сакасамайасиддхена найена пат̣ипаджджанамева. випарийа̄йена апарисуддхата̄ ведитабба̄.

57. ‘‘екам̣ пан̃хампи на катхетӣ’’ти пат̣хамам̣ аттана̄ пуччхитапан̃хасса акатхитатта̄ вуттам̣.

тапанисситакоти аттакиламатха̄нуйогасан̇кха̄там̣ тапам̣ нисса̄йа сама̄да̄йа ваттанако. сӣхана̄дети сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄йам̣. йасма̄ таттха виттха̄ританайена ведитабба̄ни, тасма̄ тасса̄ аттхаппака̄сана̄йа вуттанайенапи ведитабба̄ни.

упаккилесаван̣н̣ана̄

58. ‘‘самма̄ а̄дийатӣ’’ти ватва̄ самма̄ а̄дийанан̃часса дал̣хагга̄хо ева̄ти а̄ха ‘‘дал̣хам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти. ‘‘са̄сана̄вачарена̄пи дӣпетабба’’нти ватва̄ там̣ дассетум̣ ‘‘екаччо хӣ’’тиа̄ди вуттам̣, тена дхутан̇гадхарата̄маттена аттаманата̄, парипун̣н̣асан̇каппата̄ самма̄пат̣ипаттийа̄ упаккилесоти имаматтхам̣ дассети, на йатха̄вуттатапасама̄да̄надхутан̇гадхарата̄нам̣ сатипи аниййа̄никатте садисатанти дат̣т̣хаббам̣.

‘‘дувидхасса̄пӣти ‘аттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо’ти ча евам̣ упаккилесабхедена вуттасса дувидхасса̄пи тапассино’’ти кечи. йасма̄ пана ат̣т̣хакатха̄йам̣ са̄саникавасена̄пи аттхо дӣпито, тасма̄ ба̄хиракасса, са̄саникасса ча̄ти евам̣ дувидхасса̄пи тапассиноти аттхо ведитаббо. татха̄ чева хи упарипи аттхаван̣н̣анам̣ ваккхатӣти. етта̄вата̄ти йадидам̣ ‘‘ко ан̃н̃о майа̄ садисо’’ти евам̣ атима̄насса, анит̣т̣хитакиччассева ча ‘‘аламетта̄вата̄’’ти евам̣ атима̄насса ча уппа̄данам̣, етта̄вата̄.

уккам̣сатӣти уккат̣т̣хам̣ кароти. уккхипатӣти ан̃н̃есам̣ упари кхипати, пагган̣ха̄тӣти аттхо. парам̣ сам̣ха̄ретӣти парам̣ сам̣харам̣ нихӣнам̣ кароти. аваккхипатӣти адхо кхипати, аваман̃н̃атӣти аттхо.

ма̄намадакаран̣ена̄ти ма̄насан̇кха̄тасса мадасса каран̣ена уппа̄данена. муччхито хотӣти муччха̄панно хоти, са̄ пана муччха̄патти абхиджджха̄сӣлаббатапара̄ма̄сака̄йагантхехи гадхитачиттата̄, таттха ча атилаггабха̄воти а̄ха ‘‘гадхито аджджхосанно’’ти. памаджджанан̃четтха памаджджанамева̄ти а̄ха ‘‘пама̄дама̄паджджатӣ’’ти. кевалам̣ дхутан̇гасуддхико хутва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ анануйун̃джанто та̄йа ева дхутан̇гасуддхиката̄йа аттуккам̣сана̄дивасена паваттеййа̄ти дассетум̣ ‘‘са̄сане’’тиа̄ди вуттам̣. тена̄ха ‘‘дхутан̇гамева…пе… паччетӣ’’ти.

59. тейева паччайа̄. сут̣т̣ху катва̄ пат̣исан̇кхаритва̄ ладдха̄ти а̄дарага̄равайогена саккаччам̣ абхисан̇кхаритва̄ да̄навасена упанайавасена ладдха̄. ван̣н̣абхан̣ананти гун̣акиттанам̣. асса̄ти тапассино.

60. вода̄санти бйа̄санам̣, вибхаджджананти аттхо. там̣ панеттха вибхаджджанам̣ двидха̄ иччхитанти а̄ха ‘‘двебха̄гам̣ а̄паджджатӣ’’ти. две бха̄ге кароти руччана̄руччанавасена. гедхаджа̄тоти сан̃джа̄тагедхо. муччханам̣ на̄ма сативиппава̄сенева хоти, на сатийа̄ сатӣти а̄ха ‘‘самут̣т̣хассатӣ’’ти. а̄дӣнаваматтампӣти гадхита̄дибха̄вена парибхоге а̄дӣнаваматтампи на пассати. маттан̃н̃ута̄ти парибхоге маттан̃н̃ута̄. паччавеккхан̣апарибхогаматтампӣти паччавеккхан̣аматтена парибхогампи екава̄рам̣ паччавеккхитва̄пи парибхун̃джанампи на кароти.

61. вичаккасан̣т̣ха̄на̄ти випулатамачаккасан̣т̣ха̄на̄. саббасса бхун̃джанато айокӯт̣асадиса̄ данта̄ ева дантакӯт̣ам̣.апаса̄детӣти паса̄дети. ачелака̄дивасена̄ти ачелакавата̄дивасена. лӯкха̄джӣвинти саллекхапат̣ипаттийа̄ лӯкхаджӣвикам̣.

62. тапам̣ каротӣти бха̄вана̄манасика̄ралаккхан̣ам̣ тапам̣ чарати чаранто вийа хоти. чан̇камам̣ отарати бха̄ванам̣ ануйун̃джанто вийа. виха̄ран̇ган̣ам̣ саммаджджати ваттапат̣ипаттим̣ пӯренто вийа.

‘‘а̄дассайама̄но’’ти ва̄ па̄т̣хо.

кин̃чи ваджджанти кин̃чи ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄ досам̣. дит̣т̣хигатанти випарӣтадассанам̣. аруччама̄нанти аттано сиддханте пат̣иккхиттабха̄вена аруччама̄нам̣. руччати мети ‘‘каппати ме’’ти вадати. ануджа̄нитаббанти таччха̄випарӣтабхӯтабха̄вена ‘‘евамета’’нти ануджа̄нитаббам̣. саванаманоха̄рита̄йа ‘‘са̄дху сут̣т̣хӯ’’ти анумодитаббам̣.

63. куджджханасӣлата̄йа кодхано. вутталаккхан̣о упана̄хо етасса аттхӣти упана̄хӣ. евам̣бхӯто ча там̣саман̇гӣ хотӣти ‘‘саманна̄гато хотӣ’’ти вуттам̣. еса найо ито паресупи.

айам̣ пана висесо – иссати усӯйатӣти уссукӣ. сат̣ханам̣ асантагун̣асамбха̄ванам̣ сат̣хо, со етасса аттхӣти сат̣хо. сантадосапат̣иччха̄данасабха̄ва̄ ма̄йа̄, ма̄йа̄ етасса аттхӣти ма̄йа̄вӣ. гарут̣т̣ха̄нийа̄нампи пан̣ипа̄та̄каран̣алаккхан̣ам̣ тхамбханам̣ тхаддхам̣, таметтха аттхӣти тхаддхо. гун̣ехи сама̄нам̣, адхикан̃ча атиккамитва̄ нихӣнам̣ катва̄ ман̃н̃анасӣлата̄йа атима̄нӣ. асантагун̣асамбха̄ванаттхиката̄сан̇кха̄та̄ па̄па̄ ла̄мака̄ иччха̄ етасса̄ти па̄пиччхо. миччха̄ випарӣта̄ дит̣т̣хи етасса̄ти миччха̄дит̣т̣хико. ‘‘идамева саччам̣, могхаман̃н̃а’’нти (ма. ни. 187, 202, 427; 3.27, 29; уда̄. 55; маха̄ни. 20; нетти. 58) евам̣ аттана̄ атта̄бхинивит̣т̣хата̄йа сата̄ дит̣т̣хи сандит̣т̣хи, тамева пара̄масатӣти сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘сайам̣ дит̣т̣хи сандит̣т̣хӣ’’ти ваттхувасена аттхо вутто. а̄ ба̄л̣хам̣ вийа дхӣйатӣти а̄дха̄нанти а̄ха ‘‘дал̣хам̣ сут̣т̣ху т̣хапита’’нти. йатха̄гахитам̣ га̄хам̣ пат̣иниссаджджанасӣло пат̣иниссаггӣ, таппат̣иккхепена дуппат̣иниссаггӣ. пат̣иседхаттхо хи айам̣ ду-саддо йатха̄ ‘‘дуппан̃н̃о, (ма. ни. 1.449) дуссӣло’’ти (а. ни. 5.213; 10.75; па̄ра̄. 195; дха. па. 308) ча.

парисуддхапапат̣икаппаттакатха̄ван̣н̣ана̄

64. идха нигродха тапассӣти йатха̄нуккантам̣ пуримапа̄л̣им̣ нигаманавасена екадесена дассети. тена̄ха ‘‘евам̣ бхагава̄’’тиа̄ди. гахиталаддхинти ‘‘ачелака̄дибха̄во сеййо, тена ча сам̣са̄расуддхи хотӣ’’ти евам̣ гахиталаддхим̣. раккхитам̣ тапанти та̄йа ладдхийа̄ сама̄дийитва̄ раккхитам̣ ачелакавата̄дитапам̣. ‘‘саббамева сам̣килит̣т̣ха’’нти имина̄ йам̣ ваккхати парисуддхапа̄л̣иван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘лӯкхатапассино чева дхутан̇гадхарасса ча васена йоджана̄ ведитабба̄’’ти (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 3.64), тасса парикаппитарӯпасса лӯкхасса тапассиноти айаметтха адхиппа̄йоти дассети. ‘‘парисуддхапа̄л̣идассанаттха’’нти ча имина̄ титтхийа̄нам̣ васена па̄л̣и йеветтха лаббхати, на пана тадаттхоти дассети. вуттавипаккхавасена̄ти вуттасса аттхасса пат̣ипаккхавасена, пат̣иккхепавасена̄ти аттхо. тасмим̣ т̣ха̄нети хетуаттхе бхумманти тасса хетуаттхена каран̣авачанена аттхам̣ дассенто ‘‘евам̣ со тена̄’’тиа̄дима̄ха. уттари ва̄йамама̄ноти йатха̄сама̄диннехи дхутадхаммехи апаритут̣т̣хо, апарийоситасан̇каппо ча хутва̄ упари бха̄вана̄нуйогавасена самма̄ва̄йа̄мам̣ каронто.

69. ито паранти ито йатха̄вуттанайато парам̣. аггабха̄вам̣ ва̄ са̄рабха̄вам̣ ва̄ти таподжигуччха̄йа аггабха̄вам̣ ва̄ са̄рабха̄вам̣ ва̄ аджа̄нанто. ‘‘айамевасса аггабха̄во са̄рабха̄во’’ти ман̃н̃ама̄но ‘‘аггаппатта̄, са̄раппатта̄ ча̄’’ти а̄ха.

парисуддхатачаппатта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

70. йаманам̣ сам̣йаманам̣ йа̄мо, хим̣са̄дӣнам̣ акаран̣авасена чатуббидхо йа̄мова ча̄туйа̄мо, со ева сам̣варо, тена сам̣вуто гуттасаббадва̄ро ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто. тена̄ха ‘‘чатуббидхена сам̣варена пихито’’ти. атипа̄танам̣ хим̣сананти а̄ха ‘‘па̄н̣ам̣ на ханатӣ’’ти. лобхачиттена бха̄витам̣ самбха̄витанти катва̄ бха̄витам̣ на̄ма пан̃ча ка̄магун̣а̄. айан̃ча тесу тесам̣йева самуда̄ча̄ро маггот̣т̣ха̄пакам̣ вийа̄ти а̄ха ‘‘тесам̣ сан̃н̃а̄йа̄’’ти.

етанти абхихаран̣ам̣, хӣна̄йа ана̄ваттанан̃ча. тена̄ха ‘‘со абхихаратӣти а̄дилаккхан̣а’’нти. абхихаратӣти абхибуддхим̣ нети. тена̄ха ‘‘упарӯпари вад̣д̣хетӣ’’ти. чаккаваттина̄пи паббаджитасса абхива̄дана̄ди карӣйатева̄ти паббаджджа̄ сет̣т̣ха̄ гун̣ависесайогато, досавирахитато ча, йато са̄ пан̣д̣итапан̃н̃атта̄ вутта̄. гихибха̄во пана нихӣно тадубхайа̄бха̄ватоти а̄ха ‘‘хӣна̄йа гихибха̄ваттха̄йа̄’’ти.

71. тачаппатта̄ти тачам̣ патта̄, тачасадиса̄ хотӣти аттхо.

74. титтхийа̄нам̣ васена̄ти титтхийа̄нам̣ самайавасена. несанти титтхийа̄нам̣. танти диббачаккхум̣. сӣласампада̄ти сабба̄ка̄расампаннам̣ чатупа̄рисуддхисӣлам̣. тачаса̄расампаттитоти тачатаподжигуччха̄йа̄са̄расампаттито. висесабха̄ванти висесасабха̄вам̣.

ачелакапа̄л̣иматтампӣти ачелакапа̄л̣иа̄гататтхаматтампи наттхи, тасма̄ майам̣ анасса̄ма винат̣т̣ха̄ти аттхо. а-ка̄ро ва̄ нипа̄таматтам̣, насса̄ма̄ти винасса̄ма. куто парисуддхапа̄л̣ӣти куто ева амхесу парисуддхапа̄л̣иа̄гатапат̣ипатти. еса найо сесесупи. сутивасена̄пӣти сотапатха̄гаманаматтена̄пи на джа̄на̄ма.

нигродхассападжджха̄йанаван̣н̣ана̄

75. асса̄ти сандха̄насса гахапатисса. каккхал̣анти пхарусам̣. дура̄садавачананти аваттаббавачанам̣. йасма̄ пхарусавачанам̣ йам̣ уддисса пайуттам̣, тасмим̣ кхама̄пите кхама̄пакасса пат̣ипа̄катикам̣ хоти, тасма̄ ‘‘айам̣ майӣ’’тиа̄ди вуттам̣.

76. бодхаттха̄йа дхаммам̣ десети, на аттано буддхабха̄вагхосанаттха̄йа. ва̄даттха̄йа̄ти парава̄дабхан̃джанава̄даттха̄йа. ра̄га̄дисаманаттха̄йа дхаммам̣ десети, на антева̄сикамйата̄йа. огханиттхаран̣аттха̄йа̄ти чатурогханиттхаран̣аттха̄йа дхаммам̣ десети саббасо орапа̄ра̄тин̣н̣ама̄вахатта̄ десана̄йа. саббакилесапаринибба̄наттха̄йа дхаммам̣ десети килеса̄нам̣ лесенапи десана̄йа апара̄мат̣т̣хабха̄вато.

брахмачарийапарийоса̄на̄диван̣н̣ана̄

77. идам̣ саббампӣти саттавассато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘сатта̄ха’’нти падам̣, идам̣ саббампи вачанам̣. асат̣хо пана ама̄йа̄вӣ уджуджа̄тико тиккхапан̃н̃о уггхат̣итан̃н̃ӯти адхиппа̄йо. со хи там̣мухуттенева арахаттам̣ паттум̣ саккхиссатӣти. ван̇каван̇коти ка̄йаван̇ка̄дӣхипи ван̇кехи ван̇ко джимхо кут̣ило. ‘‘сат̣хам̣ пана̄хам̣ ануса̄ситум̣ на саккомӣ’’ти на идам̣ бхагава̄ кила̄субха̄венева вадати, атха кхо тасса абха̄джанабха̄венева.

78. пакатийа̄ а̄чарийоти йо ева тумха̄кам̣ ито пуббе пакатийа̄ а̄чарийо ахоси, со ева ида̄нипи пубба̄чин̣н̣авасена а̄чарийо хоту, на майам̣ тумхе антева̄сике ка̄тука̄ма̄ти адхиппа̄йо. на майам̣ тумха̄кам̣ уддесена аттхика̄, дхамматанти мева пана тумхе н̃а̄петука̄мамха̄ти адхиппа̄йо. а̄джӣватоти джӣвика̄йа вуттито. акусала̄ти кот̣т̣ха̄сам̣ патта̄ти акусала̄ти там̣ там̣ кот̣т̣ха̄сатам̣йева упагата̄. килесадаратхасампайутта̄ти килесадаратхасахита̄ там̣самбандханато. джа̄тиджара̄маран̣а̄нам̣ хита̄ти джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. сам̣килесо еттха аттхи, сам̣килесе ва̄ нийутта̄ти сам̣килесика̄. вода̄нам̣ вуччати висуддхи, тасса паччайабхӯтатта̄ вода̄нийа̄. татха̄бхӯта̄ чете вода̄пентӣти а̄ха ‘‘сатте вода̄пентӣ’’ти. сикха̄ппатта̄ пан̃н̃а̄йа па̄рипӯривепуллата̄ маггапхалавасенева иччхитабба̄ти а̄ха ‘‘маггапан̃н̃а̄…пе… вепуллата’’нти. убхопи ва̄ ета̄ни па̄рипӯривепулла̄ни. йа̄ хи тасса па̄рипӯрӣ, са̄ ева вепуллата̄ти. татоти сам̣килесадхаммаппаха̄навода̄надхамма̄бхибуддхихету.

79. ‘‘йатха̄ ма̄рена̄’’ти найидам̣ нидассанавасена вуттам̣, атха кхо татха̄бха̄вакатханамева̄ти дассетум̣ ‘‘ма̄ро кира̄’’тиа̄ди вуттам̣. атха̄ти ма̄рена тесам̣ парийут̣т̣ха̄наппаттито паччха̄ ан̃н̃а̄сӣти йоджана̄. касма̄ пана бхагава̄ пагева на ан̃н̃а̄сӣти? ана̄ваджджитатта̄. ма̄рам̣ пат̣иба̄хитва̄ти ма̄рена тесу катам̣ парийут̣т̣ха̄нам̣ видхаметва̄, на тесам̣ сати пайоджане буддха̄нам̣ дуккарам̣. соти маггапхалуппаттихету. тесам̣ парибба̄джака̄нам̣.

пхут̣т̣ха̄ти парийут̣т̣ха̄навасена пхут̣т̣ха̄. йатра̄ти ниддха̄ран̣е бхумманти а̄ха ‘‘йесӯ’’ти. ан̃н̃а̄н̣аттханти а̄джа̄нанаттхам̣, упасаггаматтан̃четтха а̄-ка̄роти а̄ха ‘‘джа̄нанаттха’’нти, вӣмам̣санаттханти аттхо. читтам̣ нуппаннанти ‘‘джа̄на̄ма та̄васса дхамма’’нти а̄джа̄нанаттхам̣ ‘‘брахмачарийам̣ чарисса̄ма̄’’ти екасмим̣ дивасе екава̄рампи тесам̣ читтам̣ нуппаннам̣. сатта̄хо пана вуччама̄но етесам̣ ким̣ кариссатӣти йоджана̄. сатта̄хам̣ пӯретунти сатта̄хам̣ брахмачарийам̣ пӯретум̣, брахмачарийавасена ва̄ сатта̄хам̣ пӯретунти аттхо. парава̄дабхиндананти парава̄дамадданам̣. сакава̄дасамусса̄пананти сакава̄дапагган̣ханам̣. ва̄сана̄йа̄ти саччасампат̣иведхава̄сана̄йа. несанти ча пакаран̣авасена вуттам̣. тадан̃н̃есампи хи бхагавато саммукха̄, парампара̄йа ча деваманусса̄нам̣ сун̣анта̄нам̣ ва̄сана̄йа паччайо ева̄ти. йам̣ панеттха аттхато на вибхаттам̣, там̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

удумбарикасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄.