1. рӯпаккхандханиддесаван̣н̣ана̄

2. йам̣ кин̃чӣти еттха йанти са̄ман̃н̃ена анийаманидассанам̣, кин̃чӣти пака̄рантарабхедам̣ а̄маситва̄ анийаманидассанам̣. убхайенапи атӣтам̣ ва̄…пе… сантике ва̄ аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ йа̄дисам̣ ва̄ та̄дисам̣ ва̄ йам̣ кин̃чӣти напум̣саканиддеса̄рахам̣ саббам̣ бйа̄петва̄ сан̇ган̣ха̄тӣти ан̃н̃есупи напум̣саканиддеса̄рахесу пасан̇гам̣ дисва̄ тасса адхиппетаттхам̣ атичча паваттито атиппасан̇гасса нийаманаттхам̣ ‘‘рӯпа’’нти а̄ха. йам̣кин̃чӣти санипа̄там̣ йам̣-саддам̣ ким̣-саддан̃ча анийамекаттхадӣпанавасена екам̣ паданти гахетва̄ ‘‘пададвайенапӣ’’ти вуттам̣.

кин̃ча, бхиккхаве, рӯпам̣ вадетха̄ти тумхепи рӯпам̣ рӯпанти вадетха, там̣ кена ка̄ран̣ена вадетха̄ти аттхо, атха ва̄ кена ка̄ран̣ена рӯпам̣, там̣ ка̄ран̣ам̣ вадетха̄ти аттхо. атхетесу бхиккхӯсу тун̣хӣбхӯтесу бхагава̄ а̄ха ‘‘руппатӣти кхо’’тиа̄ди.

бхиджджатӣти сӣта̄дисаннипа̄те висадисасанта̄нуппаттидассанато пуримасанта̄насса бхедам̣ сандха̄йа̄ха. бхедо ча висадисата̄вика̄ра̄паттӣти бхиджджатӣти вика̄рам̣ а̄паджджатӣти аттхо. вика̄ра̄патти ча сӣта̄дисаннипа̄те висадисарӯпуппаттийева. арӯпаккхандха̄нам̣ пана атилахупариваттито йатха̄ рӯпадхамма̄нам̣ т̣хитиккхан̣е сӣта̄дӣхи сама̄гамо хоти, йена таттха утуно т̣хитиппаттасса пуримасадисасанта̄нуппа̄данасаматтхата̄ на хоти а̄ха̄ра̄дикасса ва̄, евам̣ ан̃н̃ехи сама̄гамо наттхи. сан̇гхат̣т̣анена ча вика̄ра̄паттийам̣ руппана-саддо нирул̣хо, тасма̄ арӯпадхамма̄нам̣ сан̇гхат̣т̣анавирахитатта̄ рӯпадхамма̄нам̣ вийа па̄кат̣асса вика̄расса абха̄вато ча ‘‘руппантӣ’’ти ‘‘руппаналаккхан̣а̄’’ти ча на вуччанти. джигхаччха̄пипа̄са̄хи руппанан̃ча удараггисаннипа̄тена хотӣти дат̣т̣хаббам̣. еттха ча куппатӣти етена каттуаттхе рӯпападасиддхим̣ дассети, гхат̣т̣ӣйати пӣл̣ӣйатӣти етехи камматтхе. копа̄дикирийа̄йева хи руппанакирийа̄ти. со пана каттубхӯто каммабхӯто ча аттхо бхиджджама̄но хотӣти имассаттхасса дассанаттхам̣ ‘‘бхиджджатӣти аттхо’’ти вуттам̣. атха ва̄ руппатӣти рӯпанти каммакаттуттхе рӯпападасиддхи вутта̄. вика̄ро хи руппананти. тенева ‘‘бхиджджатӣти аттхо’’ти каммакаттуттхена бхиджджати-саддена аттхам̣ дассети. йам̣ пана руппати бхиджджати, там̣ йасма̄ куппати гхат̣т̣ӣйати пӣл̣ӣйати, тасма̄ етехи ча падехи падаттхо па̄кат̣о катоти. ‘‘кенат̣т̣хена̄’’ти пуччха̄сабха̄гавасена ‘‘руппанат̣т̣хена̄’’ти вуттам̣. на кевалам̣ саддаттхойева руппанам̣, тасса панаттхасса лаккхан̣ан̃ча хотӣти аттхалаккхан̣авасена ‘‘руппаналаккхан̣ена рӯпантипи ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха.

чхиджджитва̄ти муччха̄паттийа̄ муччитва̄ ан̇гапаччан̇га̄нам̣ чхеданавасена ва̄ чхиджджитва̄. аччантакха̄рена сӣтодакена̄ти атисӣтабха̄вамева сандха̄йа аччантакха̄рата̄ вутта̄ сийа̄. на хи там̣ каппасан̣т̣ха̄нам̣ удакам̣ сампаттикарам̣ патхавӣсандха̄ракам̣ каппавина̄саудакам̣ вийа кха̄рам̣ бхавитум̣ арахати. татха̄ хи сати патхавӣ вилӣйеййа̄ти. авӣчимаха̄нирайети сауссадам̣ авӣчинирайам̣ вуттам̣. тенева ‘‘таттха хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. петти…пе… на хонтӣти евам̣видха̄пи сатта̄ аттхӣти адхиппа̄йо евам̣видха̄йева хонтӣти нийама̄бха̄вато. евам̣ ка̄лакан̃джика̄дӣсупӣти. саранта̄ гаччхантӣти сарӣсапа-саддасса аттхам̣ вадати.

абхисан̃н̃ӯхитва̄ти еттха самӯхам̣ катва̄типи аттхо. етена саббам̣ рӯпам̣…пе… дасситам̣ хотӣти етена рӯпаккхандха-саддасса сама̄на̄дхикаран̣асама̄сабха̄вам̣ дассети. тенева̄ха ‘‘на хи рӯпато…пе… аттхӣ’’ти.

3. паккхипитва̄ти еттха ека̄дасока̄сесу рӯпам̣ паккхипитва̄ти аттхо. на хи таттха ма̄тикам̣йева паккхипитва̄ ма̄тика̄ т̣хапита̄, атха кхо пакаран̣аппаттам̣ рӯпанти.

апаро найо…пе… еттхева ган̣анам̣ гатанти етена атӣтам̣сена̄ти бхумматтхе каран̣авачананти дассети. йена пака̄рена ган̣анам̣ гатам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘чатта̄ро ча маха̄бхӯта̄’’тиа̄ди вуттанти имасмим̣ аттхе сати маха̄бхӯтупа̄да̄йарӯпабха̄во атӣтакот̣т̣ха̄се ган̣анасса ка̄ран̣анти а̄паджджати. на хи атӣтам̣са̄нам̣ ведана̄дӣнам̣ ниваттанаттхам̣ идам̣ вачанам̣ ‘‘йам̣ рӯпа’’нти етенева тесам̣ ниваттитатта̄, на̄пи рӯпасса ан̃н̃аппака̄раниваттанаттхам̣ саббаппака̄расса таттха ган̣итатта̄, на ча ана̄гатапаччуппанна̄ка̄раниваттанаттхам̣ атӣтам̣савачанена там̣ниваттанатоти. атха пана йам̣ атӣтам̣сена ган̣итам̣, там̣ чатта̄ро ча…пе… рӯпанти евам̣ ган̣итанти айаматтхо адхиппето, евам̣ сати ган̣анантарадассанам̣ идам̣ сийа̄, на атӣтам̣сена ган̣итаппака̄радассанам̣, там̣дассане пана сати бхӯтупа̄да̄йарӯпаппака̄рена атӣтам̣се ган̣итам̣ там̣сабха̄ватта̄ти а̄паннамева хоти, на ча евам̣сабха̄вата̄ атӣтам̣се ган̣итата̄йа ка̄ран̣ам̣ бхавитум̣ арахати евам̣сабха̄вассева паччуппанна̄на̄гатесу ган̣итатта̄ сукха̄дисабха̄васса ча атӣтам̣се ган̣итатта̄, тасма̄ пуриманайо ева йутто. аджджхаттабахиддха̄ниддесесупи та̄дисо еваттхо лаббхатӣти.

суттантапарийа̄йатоти парийа̄йадесанатта̄ суттасса вуттам̣. абхидхамманиддесатоти ниппарийа̄йадесанатта̄ абхидхаммасса ниччхайена десо ниддесоти катва̄ вуттам̣. кин̃ча̄пӣтиа̄дӣсу айамадхиппа̄йо – суттантабха̄джанӣйатта̄ йатха̄ ‘‘атӣтам̣ нанва̄гамеййа̄’’тиа̄дӣсу аддха̄навасена атӣта̄дибха̄вова вутто, татха̄ идха̄пи ниддиситаббо (ма. ни. 3.272, 275; апа. тхера 2.55.244) сийа̄. евам̣ сантепи суттантабха̄джанӣйампи абхидхаммадесана̄йева суттанте вуттадхамме вичинитва̄ вибхаджанавасена паватта̄ти абхидхамманиддесенева атӣта̄дибха̄во ниддит̣т̣хоти.

аддха̄сантатисамайакхан̣авасена̄ти еттха чутипат̣исандхипариччхинне ка̄ле аддха̄-саддо ваттатӣти ‘‘ахосим̣ ну кхо ахаматӣтамаддха̄на’’нтиа̄дисуттавасена (ма. ни. 1.18; сам̣. ни. 2.20) вин̃н̃а̄йати. ‘‘тайоме, бхиккхаве, аддха̄. катаме тайо? атӣто аддха̄, ана̄гато аддха̄, паччуппанно аддха̄’’ти (итиву. 63; дӣ. ни. 3.305) еттха пана параматтхато париччхиджджама̄но аддха̄ нируттипатхасуттавасена (сам̣. ни. 3.62) кхан̣апариччхинно йутто. таттха хи ‘‘йам̣, бхиккхаве, рӯпам̣ джа̄там̣ па̄тубхӯтам̣, ‘аттхӣ’ти тасса сан̇кха̄’’ти (сам̣. ни. 3.62) виджджама̄насса паччуппанната̄ тато пуббе паччха̄ ча атӣта̄на̄гатата̄ вутта̄ти. йебхуййена пана чутипат̣исандхипариччхинно (дӣ. ни. 3.305; итиву. 63) суттесу атӣта̄дико аддха̄ вуттоти со ева идха̄пи ‘‘аддха̄васена̄’’ти вутто. сӣтам̣ сӣтасса сабха̄го, татха̄ ун̣хам̣ ун̣хасса. йам̣ пана сӣтам̣ ун̣хам̣ ва̄ сарӣре саннипатитам̣ санта̄навасена паваттама̄нам̣ анӯнам̣ анадхикам̣ ека̄ка̄рам̣, там̣ еко утӯти вуччати. сабха̄гаутуно анекантасабха̄вато екагахан̣ам̣ катам̣, евам̣ а̄ха̄репи. екавӣтхиекаджаванасамут̣т̣ха̄нанти пан̃чачхат̣т̣хадва̄равасена вуттам̣. сантатисамайакатха̄ випассака̄нам̣ упака̄раттха̄йа ат̣т̣хакатха̄су катхита̄.

нит̣т̣хитахетупаччайакиччам̣, нит̣т̣хитахетукиччаманит̣т̣хитапаччайакиччам̣, убхайакиччамасампаттам̣, сакиччаккхан̣е паччуппаннам̣. джанако хету, упаттхамбхако паччайо, тесам̣ уппа̄данам̣ упаттхамбханан̃ча киччам̣. йатха̄ бӣджасса ан̇куруппа̄данам̣ патхавӣа̄дӣнан̃ча тадупаттхамбханам̣ каммасса кат̣атта̄рӯпавипа̄куппа̄данам̣ а̄ха̄ра̄дӣнам̣ тадупаттхамбханам̣, евам̣ екекасса кала̄пасса читтуппа̄дасса ча джанака̄нам̣ камма̄нантара̄дипаччайабхӯта̄нам̣ упаттхамбхака̄нан̃ча сахаджа̄тапуреджа̄тапаччха̄джа̄та̄нам̣ киччам̣ йатха̄самбхавам̣ йоджетаббам̣. таттха уппа̄даккхан̣е хетукиччам̣ дат̣т̣хаббам̣, тӣсупи кхан̣есу паччайакиччам̣. патхавӣа̄дӣнам̣ сандха̄ран̣а̄дикам̣ пхасса̄дӣнам̣ пхусана̄дикан̃ча аттано аттано киччам̣ сакиччам̣, тасса каран̣аккхан̣о сакиччаккхан̣о. саха ва̄ киччена сакиччам̣, йасмим̣ кхан̣е сакиччам̣ рӯпам̣ ва̄ арӯпам̣ ва̄ хоти, со сакиччаккхан̣о, тасмим̣ кхан̣е паччуппаннам̣.

6. еттакамева̄ти ‘‘тесам̣ теса’’нти имина̄ а̄мед̣итавачанена абхибйа̄панаттхена вуттаттхамева. ‘‘апарасса апарасса̄’’ти дӣпанам̣ апарадӣпанам̣. парийесатӯти етена парийесана̄йа анит̣т̣хана̄маниваттанасса ака̄ран̣абха̄вам̣ дассети. каммадосена хи читтавипалла̄садосена ча гӯтхабхаккхапа̄н̣а̄дайо умматтака̄дайо ча парийесеййум̣ дит̣т̣хивипалла̄сена ча йонака̄дайо на а̄рамман̣асса парийеситаббасабха̄ватта̄, апарийеситаббасабха̄ватта̄ пана етасса анит̣т̣хамиччева на̄манти аттхо.

сампаттивирахатоти рӯпа̄дӣнам̣ девамануссасампаттибхаве кусалакаммапхалата̄ самиддхасобханата̄ ча сампатти, таббирахатоти аттхо. тато ева там̣ на парийеситаббанти. собхана̄ни ча ка̄ничи хаттхирӯпа̄дӣни акусалакамманиббатта̄ни на тесам̣йева хаттхиа̄дӣнам̣ сукхасса хетубха̄вам̣ гаччхантӣти тесам̣ сан̇ган̣ханаттхам̣ ‘‘аканта’’нти вуттам̣. тасса тассева хи саттасса аттана̄ катена кусалена ниббаттам̣ сукхасса паччайо хоти, акусалена ниббаттам̣ дуккхасса. тасма̄ каммаджа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нит̣т̣хата̄ каммака̄ракасаттасса васена йоджана̄раха̄ сийа̄. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘кусалакаммаджам̣ анит̣т̣хам̣ на̄ма наттхӣ’’ти идамева вуттам̣, на вуттам̣ ‘‘акусалакаммаджам̣ ит̣т̣хам̣ на̄ма наттхӣ’’ти. тена акусалакаммаджампи собханам̣ парасатта̄нам̣ ит̣т̣ханти анун̃н̃а̄там̣ бхависсати. кусалакаммаджам̣ пана саббесам̣ ит̣т̣хамева̄ти ваданти. тираччха̄нагата̄нам̣ пана кесан̃чи мануссарӯпам̣ амана̄пам̣, йато те дисва̄ва пала̄йанти. манусса̄ ча девата̄рӯпам̣ дисва̄ бха̄йанти, тесампи випа̄кавин̃н̃а̄н̣ам̣ там̣ рӯпам̣ а̄раббха кусалавипа̄кам̣ уппаджджати, та̄дисасса пана пун̃н̃асса абха̄ва̄ на тесам̣ таттха абхирати хотӣти адхиппа̄йо. кусалакаммаджасса пана анит̣т̣хасса̄бха̄во вийа акусалакаммаджасса собханасса ит̣т̣хасса абха̄во ваттаббо. хаттхиа̄дӣнампи хи акусалакаммаджам̣ манусса̄нам̣ акусалавипа̄кассева а̄рамман̣ам̣, кусалакаммаджам̣ пана паватте самут̣т̣хитам̣ кусалавипа̄касса. ит̣т̣ха̄рамман̣ена пана вомиссакатта̄ аппакам̣ акусалакаммаджам̣ бахулам̣ акусалавипа̄куппаттийа̄ ка̄ран̣ам̣ на бхависсатӣти сакка̄ ваттунти. випа̄кам̣ пана каттхачи на сакка̄ ван̃четунти випа̄кавасена ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄рамман̣ававаттха̄нам̣ сут̣т̣ху вуттам̣. тасма̄ там̣ анугантва̄ саббаттха ит̣т̣ха̄нит̣т̣хата̄ йоджетабба̄.

анит̣т̣ха̄ пан̃ча ка̄магун̣а̄ти касма̄ вуттам̣, нану ‘‘чаккхувин̃н̃еййа̄ни рӯпа̄ни ит̣т̣ха̄нӣ’’ти (ма. ни. 1.166; 2.155; 3.190; сам̣. ни. 5.30) евама̄дина̄ ит̣т̣ха̄нева рӯпа̄дӣни ‘‘ка̄магун̣а̄’’ти вутта̄нӣти? ка̄магун̣асадисесу ка̄магун̣авоха̄рато, садисата̄ ча рӯпа̄дибха̄войева, на ит̣т̣хата̄. ‘‘анит̣т̣ха̄’’ти ва̄ вачанена ака̄магун̣ата̄ дассита̄ти ка̄магун̣ависабха̄га̄ рӯпа̄дайо ‘‘ка̄магун̣а̄’’ти вутта̄ асиве ‘‘сива̄’’ти воха̄ро вийа. сабба̄ни ва̄ ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄ни рӯпа̄дӣни тан̣ха̄ваттхубха̄вато ка̄магун̣а̄йева. вуттан̃хи ‘‘рӯпа̄ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпа’’нтиа̄ди (дӣ. ни. 2.400; ма. ни. 1.133; вибха. 203). атисайена пана ка̄манӣйатта̄ суттесу ‘‘ка̄магун̣а̄’’ти ит̣т̣ха̄ни рӯпа̄дӣни вутта̄нӣти.

двӣсупи хӣнапан̣ӣтападесу ‘‘акусалакаммаджавасена кусалакаммаджавасена̄’’ти вачанам̣ ‘‘тесам̣ тесам̣ сатта̄на’’нти саттавасена нийаметва̄ вибхаджитатта̄, айан̃чаттхо ‘‘тесам̣ теса’’нти авайавайоге са̄мивачанам̣ катва̄ вуттоти ведитаббо. саттасанта̄напарийа̄паннесу каммаджам̣ висит̣т̣ханти ‘‘каммаджавасена̄’’ти вуттам̣. йади пана техи техӣти етасмим̣ аттхе тесам̣ тесанти са̄мивачанам̣, висайависайӣсамбандхе ва̄, на каммаджавасенева рӯпа̄дӣни вибхатта̄ни, саббесам̣ пана индрийабаддха̄нам̣ васена вибхатта̄нӣти вин̃н̃а̄йанти. еттха ча па̄кат̣ехи рӯпа̄дӣхи найо дасситоти чаккха̄дӣсупи хӣнапан̣ӣтата̄ йоджетабба̄.

мана̄папарийантанти мана̄пам̣ парийантам̣ марийа̄да̄бхӯтам̣ пан̃часу ка̄магун̣есу вада̄мӣти аттхо. ким̣ ка̄ран̣анти? йасма̄ те екаччасса мана̄па̄ хонти, екаччасса амана̄па̄, йасса йева мана̄па̄, тасса тева парама̄, тасма̄ тасса тасса аджджха̄сайавасена ка̄магун̣а̄нам̣ парамата̄ хоти, на тесам̣йева сабха̄вато.

еванти имасмим̣ сутте вуттанайена. екасмим̣йева асса̄данакуджджханато а̄рамман̣асабха̄вассева ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄бха̄вато анит̣т̣хам̣ ‘‘ит̣т̣ха’’нти гахан̣ато ча, ит̣т̣хам̣ ‘‘анит̣т̣ха’’нти гахан̣ато ча ит̣т̣ха̄нит̣т̣хам̣ на̄ма па̄т̣ийеккам̣ пат̣ивибхаттам̣ наттхӣти аттхо. сан̃н̃а̄випалла̄сена ча̄тиа̄дина̄ нибба̄не вийа ан̃н̃есу а̄рамман̣есу сан̃н̃а̄випалла̄сена ит̣т̣ха̄нит̣т̣хаггахан̣ам̣ хоти. питтумматта̄дӣнам̣ кхӣрасаккара̄дӣсу досуссадасамут̣т̣хитасан̃н̃а̄випалла̄савасена титтаггахан̣ам̣ вийа̄ти имаматтхам̣ сандха̄йа мана̄папарийантата̄ вутта̄ти дассети.

вибхаттам̣ аттхӣти ча ваваттхитам̣ аттхӣти аттхо, ат̣т̣хакатха̄чарийехи вибхаттам̣ пака̄ситанти ва̄. тан̃ча маджджхимакасаттасса васена ваваттхитам̣ пака̄ситан̃ча, ан̃н̃есан̃ча випалла̄савасена идам̣ ит̣т̣хам̣ анит̣т̣хан̃ча хотӣти адхиппа̄йо. евам̣ ваваттхитасса панит̣т̣ха̄нит̣т̣хасса анит̣т̣хам̣ ит̣т̣ханти ча гахан̣е на кевалам̣ сан̃н̃а̄випалла̄сова ка̄ран̣ам̣, дха̄туккхобхавасена индрийавика̄ра̄паттиа̄дина̄ кусала̄кусалавипа̄куппаттихетубха̄вопӣти сакка̄ ваттум̣. татха̄ хи сӣтудакам̣ гхамма̄бхитатта̄нам̣ кусалавипа̄касса ка̄йавин̃н̃а̄н̣асса хету хоти, сӣта̄бхибхӯта̄нам̣ акусалавипа̄касса. тӯлапичусампхассо ван̣е дуккхо ниван̣е сукхо, мудутарун̣ахаттхасамба̄ханан̃ча сукхам̣ уппа̄дети, тенева хаттхена пахаран̣ам̣ дуккхам̣, тасма̄ випа̄кавасена а̄рамман̣ававаттха̄нам̣ йуттам̣.

кин̃ча̄пӣтиа̄дина̄ сатипи сан̃н̃а̄випалла̄се буддхарӯпадассана̄дӣсу кусалавипа̄кассева гӯтхадассана̄дӣсу ча акусалавипа̄касса уппаттим̣ дассенто тена випа̄кена а̄рамман̣асса ит̣т̣ха̄нит̣т̣хатам̣ дассети. виджджама̄непи сан̃н̃а̄випалла̄се а̄рамман̣ена випа̄канийамадассанам̣ а̄рамман̣анийамадассанаттхамева катанти.

апича два̄равасенапӣтиа̄дина̄ два̄рантаре дуккхасса сукхасса ча паччайабхӯтасса два̄рантаре сукхадуккхавипа̄куппа̄данато випа̄кена а̄рамман̣анийамадассанена екасмим̣йева ча два̄ре сама̄нассева ман̣иратана̄дипхот̣т̣хаббасса сан̣икам̣ пхусане потхане ча сукхадуккхуппа̄данато випа̄кавасена ит̣т̣ха̄нит̣т̣хата̄ дассита̄ти вин̃н̃а̄йати.

хет̣т̣химанайоти маджджхимакасаттасса випа̄касса ча васена ваваттхитам̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ ‘‘тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ ун̃н̃а̄та’’нти (вибха. 6) ча а̄дина̄ вуттанайо. саммутимана̄панти маджджхимакасаттасса випа̄касса ча васена самматам̣ ваваттхитам̣ мана̄пам̣, там̣ пана сабха̄венева ваваттхитанти абхиндитаббатова на бхиндатӣти адхиппа̄йо. сан̃н̃а̄випалла̄сена нерайика̄дӣхипи пуггалехи мана̄панти гахитам̣ пуггаламана̄пам̣ ‘‘там̣ там̣ ва̄ пана̄’’тиа̄дина̄ бхиндати. вема̄никапетарӯпампи акусалакаммаджатта̄ каммака̄ран̣а̄дидуккхаваттхубха̄вато ча ‘‘мануссарӯпато хӣна’’нти вуттам̣.

7. ол̣а̄рикарӯпа̄нам̣ ваттха̄рамман̣апат̣игха̄тавасена супариггахитата̄, сукхума̄нам̣ татха̄ абха̄вато дуппариггахитата̄ ча йоджетабба̄. дуппариггахат̣т̣хенева лаккхан̣адуппат̣ивиджджханата̄ дат̣т̣хабба̄. дасавидханти ‘‘дӯре’’ти авуттасса дассанаттхам̣ вуттам̣. вуттампи пана ока̄сато дӯре хотийева.

хет̣т̣химанайоти ‘‘иттхиндрийам̣…пе… идам̣ вуччати рӯпам̣ сантике’’ти (вибха. 7) евам̣ лаккхан̣ато два̄дасахаттхавасена ваваттхитаока̄сато ча дассетва̄ ниййа̄титанайо. со лаккхан̣ока̄савасена дӯрасантикена саха гахетва̄ ниййа̄титатта̄ бхиндама̄но миссакам̣ каронто гато. атха ва̄ бхиндама̄ноти сарӯпадассанена лаккхан̣ато йева̄панакена ока̄сатоти евам̣ лаккхан̣ато ока̄сато ча висум̣ каронто гатоти аттхо. атха ва̄ лаккхан̣ато сантикадӯра̄нам̣ ока̄сато дӯрасантикабха̄вакаран̣ена сантикабха̄вам̣ бхиндитва̄ дӯрабха̄вам̣, дӯрабха̄ван̃ча бхиндитва̄ сантикабха̄вам̣ каронто паваттоти ‘‘бхиндама̄но гато’’ти вуттам̣. идха пана̄ти ‘‘там̣ там̣ ва̄ пана рӯпам̣ упа̄да̄йа упа̄да̄йа̄’’ти идха пуриманайена лаккхан̣ато дӯрам̣ ока̄сато сантикабха̄вакаран̣ена на бхиндати бхагава̄, на ча ока̄садӯрато висум̣ каран̣ена, на̄пи ока̄садӯрена вомиссакакаран̣ена̄ти аттхо. ким̣ пана каротӣти? ока̄сато дӯрамева бхиндати. еттха пана на пуббе вуттанайена тидха̄ аттхо дат̣т̣хаббо. на хи ока̄сато дӯрам̣ лаккхан̣ато сантикам̣ кароти, лаккхан̣ато ва̄ висум̣ тена ва̄ вомиссаканти. ока̄сато дӯрасса пана ока̄сатова сантикабха̄вакаран̣ам̣ идха ‘‘бхедана’’нти ведитаббам̣. идха пана на лаккхан̣ато дӯрам̣ бхиндатӣти еттха̄пи ва̄ на пуббе вуттанайена тидха̄ бхедасса акаран̣ам̣ вуттам̣, лаккхан̣ато сантикадӯра̄нам̣ пана лаккхан̣ато упа̄да̄йупа̄да̄йа дӯрасантикабха̄во наттхӣти лаккхан̣ато дӯрасса лаккхан̣атова сантикабха̄ва̄каран̣ам̣ лаккхан̣ато дӯрасса абхедананти дат̣т̣хаббам̣. пуриманайо вийа айам̣ найо на хотӣти еттакамева хи еттха дассетӣти бхиндама̄ноти еттха ча ан̃н̃атха̄ бхеданам̣ вуттам̣, бхеданам̣ идха ча ан̃н̃атха̄ вуттанти.

рӯпаккхандханиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.