22-23-24. наттхивигатаавигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

22-23. паччайалаккхан̣амева хеттха на̄нанти етена наттхивигатапаччайесу аттхиавигатапаччайесу ча бйан̃джанаматтейева на̄наттам̣, на аттхети идам̣ йо паччайоти аттхо, тасмим̣ на̄наттам̣ наттхи, бйан̃джанасан̇гахите паччайалаккхан̣аматтейева на̄наттанти имаматтхам̣ сандха̄йа вуттанти вин̃н̃а̄йати.

наттхивигатаавигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паччайаниддесапакин̣н̣акавиниччхайакатха̄ван̣н̣ана̄

‘‘лобхадосамоха̄ випа̄капаччайа̄пи на хонти, сеса̄нам̣ саттарасаннам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайа̄ хонтӣ’’тиа̄димапа̄т̣хо. еттха ча лобхадосамоха̄нам̣ паччекам̣ саттарасахи паччайехи паччайабха̄во вутто, саббе хетӯ саха аггахетва̄ екадхаммасса анекапаччайабха̄вадассанаттхам̣ амоха̄дӣнам̣ висум̣ гахитатта̄ти досассапи саттарасахи паччайабха̄во а̄паджджати, татха̄ ча сати досассапи гарукаран̣ам̣ па̄л̣ийам̣ ваттаббам̣ сийа̄. ‘‘акусало пана а̄рамман̣а̄дхипати на̄ма лобхасахагатачиттуппа̄до вуччатӣ’’ти (пат̣т̣ха̄. ат̣т̣ха. 1.4) еттха̄пи лобхадосасахагатачиттуппа̄да̄ти ваттаббам̣ сийа̄, на пана вуттам̣, тасма̄ досасса адхипатипаччайата̄пи нива̄ретабба̄. на ча ‘‘сеса̄на’’нти вачанена адхипатипаччайо нива̄рито, атха кхо сан̇гахито пуреджа̄та̄дӣхи йатха̄вуттехи сесатта̄ти таннива̄ран̣аттхам̣ досам̣ лобхамохехи саха аггахетва̄ висун̃ча аггахетва̄ ‘‘досо адхипатипаччайопи на хоти, сеса̄нам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайо хотӣ’’ти пат̣ханти. имина̄ найена̄ти етена пхот̣т̣хабба̄йатанасса сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вам̣, саббадхамма̄нам̣ йатха̄йогам̣ хета̄дипаччайабха̄ван̃ча дассети. на хи етам̣ екапаччайасса анекапаччайабха̄вадассананти рӯпа̄дӣнам̣ пакатӯпаниссайабха̄во ча етена дасситоти дат̣т̣хаббо.

чатуннам̣ кхандха̄нам̣ бхеда̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туа̄дайоти бхедам̣ ана̄маситва̄ те ева гахетва̄ а̄ха ‘‘чатӯсу кхандхесӯ’’ти. миччха̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄ техи чева камма̄ха̄рапаччайехи ча̄ти екӯнавӣсатидха̄ти идамевам̣ на сакка̄ ваттум̣. на хи миччха̄ва̄ча̄дайо миччха̄дит̣т̣хи вийа маггапаччайа̄ хонти четана̄йа маггапаччайатта̄бха̄вато. йади ча бхавеййа, пан̃ха̄ва̄ре ‘‘каммапаччайа̄ магге тӣн̣ӣ’’ти ваттаббам̣ сийа̄, тасма̄ миччха̄ва̄ча̄дӣнам̣ маггапаччайабха̄во на ваттаббо. пат̣т̣ха̄насам̣ван̣н̣ана̄ хеса̄. сесапаччайабха̄во ча четана̄йа анекапаччайабха̄вавачанена вуттойева̄ти на идам̣ пат̣хитаббанти на пат̣ханти. ‘‘ахирикам̣…пе… миддхам̣ уддхаччам̣ вичикиччха̄’’тиа̄димапа̄т̣хо, вичикиччха̄ пана адхипатипаччайо на хотӣти там̣ таттха апат̣хитва̄ ‘‘вичикиччха̄исса̄маччхарийакуккучча̄ни тато адхипатипаччайам̣ апанетва̄’’ти еваметтха пат̣ханти.

‘‘чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни а̄рамман̣а…пе… пуреджа̄тавиппайуттааттхиавигатавасена дасадха̄ паччайа̄ хонти, пуна татха̄ хадайаваттхӯ’’ти пуримапа̄т̣хо, маха̄бхӯта̄ни пана виппайуттапаччайа̄ на хонтӣти ‘‘пуреджа̄тааттхиавигатавасена навадха̄ паччайа̄ хонти, виппайуттапаччайам̣ паккхипитва̄ дасадха̄ ваттху’’нти пат̣ханти. еттакамеветтха апуббанти етасмим̣ пуреджа̄тапаччайе сахаджа̄таниссайехи апуббам̣ рӯпасаддагандхараса̄йатанаматтамева̄ти аттхо, а̄рамман̣а̄ни панета̄ни а̄рамман̣апаччайадхамма̄нам̣ анекапаччайабха̄ве вутта̄нӣти сабба̄тиккантапаччайа̄пеккха̄ етесам̣ апуббата̄ наттхӣти. индрийа̄дӣсу апуббам̣ наттхӣти рӯпаджӣвитиндрийассапи арӯпаджӣвитиндрийато апуббасса паччайабха̄васса абха̄вам̣ ман̃н̃ама̄нена апуббата̄ на вутта̄. тасса пана пуреджа̄тапаччайабха̄вато апуббата̄. кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расса ча пуреджа̄тена саддхим̣ саттадха̄ паччайабха̄во йоджетаббо.

а̄ка̄роти мӯла̄диа̄ка̄ро. аттхоти тена̄ка̄рена упака̄раката̄. ‘‘йена̄ка̄рена̄’’ти етасса ва̄ аттхавачанам̣ ‘‘йенаттхена̄’’ти. випа̄кахетӯсуйева лаббхатӣти еттха амохавипа̄кахетусса адхипатипаччайабха̄во ча локуттаравипа̄кейева лаббхатӣти. евам̣ саббаттха лаббхама̄на̄лаббхама̄нам̣ саллаккхетаббам̣. виппайуттам̣ апат̣хитва̄ ‘‘чхаха̄ка̄рехӣ’’ти пуримапа̄т̣хо, там̣ пана пат̣хитва̄ ‘‘саттаха̄ка̄рехӣ’’ти пат̣ханти. уккат̣т̣хапариччхедо хеттха вуччати, на ча йам̣ а̄рамман̣ам̣ ниссайо хоти, там̣ виппайуттам̣ на хотӣти.

анантарасаманантаресу йам̣ каммапаччайо хоти, там̣ на а̄севанапаччайо. йан̃ча а̄севанапаччайо хоти, на там̣ каммапаччайоти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘пакатӯпаниссайо пакатӯпаниссайова̄’’ти вуттам̣, каммапаччайопи пана со хоти, тасма̄ ‘‘каммапаччайо ча̄’’ти пат̣ханти. айам̣ панеттха аттхо – пакатӯпаниссайо йебхуййена пакатӯпаниссайова хоти, кочи панеттха каммапаччайо ча хотӣти. ‘‘а̄рамман̣апуреджа̄те панеттха индрийавиппайуттапаччайата̄ на лаббхатӣ’’ти вуттам̣. таттха а̄рамман̣апуреджа̄танти йади кан̃чи а̄рамман̣абхӯтам̣ пуреджа̄там̣ вуттам̣, а̄рамман̣абхӯтасса ваттхусса виппайуттапаччайата̄ лаббхатӣти са̄ на лаббхатӣти на ваттабба̄. атха пана ваттхупуреджа̄тато ан̃н̃ам̣ ваттхубха̄варахита̄рамман̣амева ‘‘а̄рамман̣апуреджа̄та’’нти вуттам̣, тасса ниссайапаччайата̄ на лаббхатӣти ‘‘ниссайиндрийавиппайуттапаччайата̄ на лаббхатӣ’’ти ваттаббам̣. ито уттарипӣти пуреджа̄тато паратопӣти аттхо, ито ва̄ индрийавиппайуттато ниссайиндрийавиппайуттато ва̄ уттари а̄рамман̣а̄дхипатиа̄ди ча лаббхама̄на̄лаббхама̄нам̣ ведитаббанти аттхо ваттаббо. камма̄дӣсу пана лаббхама̄на̄лаббхама̄нам̣ на ваккхатӣти пуримойеветтха аттхо адхиппето.

‘‘кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро а̄ха̄рапаччайова̄’’ти пуримапа̄т̣хо, аттхиавигатапаччайопи пана со хоти, тена ‘‘кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро а̄ха̄рапаччайаттам̣ авиджахантова аттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи двӣха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхатӣ’’ти пат̣ханти.

‘‘йатха̄нурӯпам̣ джха̄напаччайе вутта̄нам̣ дасаннам̣ хетуадхипатӣнан̃ча̄ти имесам̣ васена̄’’ти пуримапа̄т̣хо, ‘‘йатха̄нурӯпам̣ джха̄напаччайе вутта̄нам̣ маггаваджджа̄нам̣ наваннам̣ хетуадхипатиджха̄на̄нан̃ча̄ти имесам̣ васена̄’’ти паччхимапа̄т̣хо, тесу вича̄ретва̄ йутто гахетаббо.

саманантаранируддхата̄йа а̄рамман̣абха̄вена ча садисо паччайабха̄во паччайасабха̄гата̄, вируддхапаччайата̄ паччайависабха̄гата̄. ‘‘имина̄ упа̄йена̄’’ти вачанато хетуа̄дӣнам̣ сахаджа̄та̄нам̣ сахаджа̄табха̄вена сабха̄гата̄, сахаджа̄та̄сахаджа̄та̄нам̣ хетуа̄рамман̣а̄дӣнам̣ ан̃н̃аман̃н̃ависабха̄гата̄ти евама̄дина̄ упа̄йена сабха̄гата̄ висабха̄гата̄ йоджетабба̄.

джанака̄йева, на аджанака̄ти джанакабха̄ваппадха̄на̄йева хутва̄ паччайа̄ хонти, на упаттхамбхакабха̄ваппадха̄на̄ти аттхо дат̣т̣хаббо. йесам̣ хетуа̄дайо паччайа̄ хонти, те техи вина̄ нева уппаджджанти, на ча паваттантӣти тесам̣ убхайаппадха̄ната̄ вутта̄. на хи те анантара̄дайо вийа джананенева паваттим̣ каронтӣти.

саббесам̣ т̣ха̄нам̣ ка̄ран̣абха̄во саббат̣т̣ха̄нам̣, там̣ етесам̣ аттхӣти саббат̣т̣ха̄ника̄. упаниссайам̣ бхиндантена тайопи упаниссайа̄ ваттабба̄, абхиндитва̄ ва̄ упаниссайаггахан̣амева ка̄таббам̣. таттха бхинданам̣ пакатӯпаниссайасса рӯпа̄нам̣ паччайатта̄бха̄вадассанаттхам̣, а̄рамман̣а̄нантарӯпаниссайа̄нам̣ пана пуббе а̄рамман̣а̄дхипатианантараггахан̣ехи гахитатта̄ тесу екадесена анантарӯпаниссайена итарампи дассетӣти дат̣т̣хаббам̣. пуреджа̄тапаччха̄джа̄та̄пи асаббат̣т̣ха̄ника̄ арӯпарӯпа̄нан̃н̃ева йатха̄ккамена паччайабха̄ватоти еттха пуреджа̄тапаччайо анантара̄дӣсу ева ваттаббо там̣сама̄нагатикатта̄, на ча йугал̣абха̄во паччха̄джа̄тена саха катхане ка̄ран̣ам̣ асаббат̣т̣ха̄никадассанаматтасса адхиппетатта̄ти там̣ таттха пат̣хитва̄ ‘‘паччха̄джа̄топи асаббат̣т̣ха̄нико рӯпа̄нам̣йева паччайабха̄вато’’ти пат̣ханти.

паччайаниддесапакин̣н̣акавиниччхайакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.