16. индрийапаччайаниддесаван̣н̣ана̄
16. арӯпаджӣвитиндрийампи сан̇гахитанти миссакатта̄ джӣвитиндрийам̣ на саббена саббам̣ ваджджитаббанти адхиппа̄йо.
авиниббхуттадхамма̄нанти еттха айам̣ адхиппа̄йо – рӯпа̄рӯпа̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ авиниббхуттавоха̄ро наттхӣти арӯпа̄нам̣ индрийапаччайабхӯта̄ни паччайантара̄пеккха̄ни чаккха̄дӣни аттано виджджама̄наккхан̣е авиниббхуттадхамма̄нам̣ индрийапаччайатам̣ апхаранта̄нипи индрийапаччайа̄ сийум̣. йо пана нирапеккхо индрийапаччайо авиниббхуттадхамма̄нам̣ хоти, со аттано виджджама̄наккхан̣е тесам̣ индрийапаччайатам̣ апхаранто на̄ма наттхи. йади ча иттхиндрийапурисиндрийа̄ни индрийапаччайо лин̇га̄дӣнам̣ сийум̣, авиниббхутта̄нам̣ тесампи сийум̣. на хи рӯпам̣ рӯпасса, арӯпам̣ ва̄ арӯпасса виниббхуттасса индрийапаччайо аттхӣти. сати чевам̣ иттхипурисиндрийехи авиниббхуттатта̄ калала̄дика̄ле ча лин̇га̄дӣни сийум̣, йесам̣ та̄ни индрийапаччайатам̣ пхареййум̣, на ча пхаранти. тасма̄ на техи та̄ни авиниббхуттака̄ни, авиниббхуттатта̄бха̄вато ча тесам̣ индрийапаччайатам̣ на пхаранти. ан̃н̃есам̣ пана йехи та̄ни сахаджа̄та̄ни, тесам̣ абӣджабха̄ватойева на пхаранти, тасма̄ а̄паннавиниббхуттабха̄ва̄нам̣ тесам̣ лин̇га̄дӣнам̣ авиниббхутта̄нам̣ ан̃н̃есан̃ча сама̄накала̄падхамма̄нам̣ индрийапаччайата̄йа апхаран̣ато та̄ни индрийапаччайо на хонтӣти. йесам̣ бӣджабхӯта̄ни иттхипурисиндрийа̄ни, тесам̣ лин̇га̄дӣнам̣ апараматтхабха̄ватоти кечи, те пана калала̄дика̄лепи лин̇га̄дӣнам̣ таданурӯпа̄нам̣ аттхитам̣ иччханти.
джа̄тибхӯмивасена вуттесу бхедесу кусаладжа̄тийам̣ рӯпа̄вачаракусаламева а̄руппе т̣хапетаббанти ‘‘т̣хапетва̄ пана рӯпа̄вачаракусалам̣ авасеса̄ кусала̄кусала̄’’ти вуттам̣. пат̣хамалокуттарам̣ пана доманассайуттан̃ча висум̣ ека̄ джа̄ти бхӯми ва̄ на хотӣти а̄руппе алаббхама̄нампи на т̣хапитам̣. хетуа̄дӣсупи ‘‘татха̄ апарийа̄паннакусалахету, татха̄ акусалахетӯ’’тиа̄дӣсу (пат̣т̣ха̄. ат̣т̣ха. 1.1) еса найо йоджетаббо.
т̣хитиккхан̣ети идам̣ рӯпаджӣвитиндрийасса сахаджа̄тапаччайатта̄бха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. уппа̄даккхан̣епи пана тасса индрийапаччайата̄ на сакка̄ нива̄ретум̣. ваккхати хи ‘‘абйа̄катам̣ дхаммам̣ пат̣ичча…пе… асан̃н̃асатта̄нам̣ екам̣ маха̄бхӯтам̣ пат̣ичча…пе… индрийапаччайам̣ каммапаччайасадиса’’нти (пат̣т̣ха̄. 1.1.66). на хи асан̃н̃асатта̄нам̣ индрийапаччайа̄ уппаджджама̄насса рӯпасса рӯпаджӣвитиндрийато ан̃н̃о индрийапаччайо аттхи, пан̃чавока̄ре паватте ча кат̣атта̄рӯпасса. пат̣иччава̄ра̄дайо ча чха уппа̄даккхан̣амева гахетва̄ паватта̄, еван̃ча катва̄ паччха̄джа̄тапаччайо етесу ануломато на тит̣т̣хатӣти.
индрийапаччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.