2. дутийанайо сан̇гахитенаасан̇гахитападаван̣н̣ана̄
171. сан̇гахитенаасан̇гахитападаниддесе йам̣ там̣ уддесе асан̇гахитата̄йа пуччхитаббам̣ виссаджджитаббан̃ча сан̇гахитата̄висит̣т̣хам̣ асан̇гахитам̣ дхаммаджа̄там̣ ниддха̄ритам̣, тадева та̄ва дассенто ‘‘чаккха̄йатанена йе дхамма̄ кхандхасан̇гахена сан̇гахита̄ а̄йатанадха̄тусан̇гахена асан̇гахита̄’’ти а̄ха. саббаттха кхандха̄дисан̇гахаса̄ман̃н̃а̄нам̣ ниччам̣ висеса̄пеккхатта̄ бхеданисситатта̄ ча пуччха̄виссаджджана̄нам̣ сависеса̄ва кхандха̄диган̣ана̄ суддха̄. таттха сан̇гахитенаасан̇гахитавачанаматтена дхаммависесасса ниддха̄ритатта̄ тӣсу сан̇гахесу екена двӣхи ва̄ йе сан̇гахита̄ хутва̄ ан̃н̃ехи асан̇гахита̄, тейева дхамма̄ ‘‘кхандхасан̇гахена сан̇гахита̄ а̄йатанадха̄тусан̇гахена асан̇гахита̄’’ти еттакенева дассетабба̄ сийум̣, тесам̣ пана евам̣видха̄нам̣ асамбхава̄ найама̄тика̄йа ча аббхантараба̄хирама̄тика̄пеккхатта̄ уддесепи йам̣ йам̣ рӯпаккхандха̄дӣсу аран̣антесу сан̇га̄хакам̣, там̣ там̣ апеккхитва̄ сан̇гахитенаасан̇гахитам̣ ниддха̄ританти вин̃н̃а̄йатӣти тена тена сан̇га̄хакена йатха̄ниддха̄ритам̣ дхаммам̣ нийаметва̄ дассетум̣ ‘‘чаккха̄йатанена̄’’тиа̄дима̄ха. йаттха хи пуччхитаббависсаджджитаббадхаммависесаниддха̄ран̣ам̣ наттхи, тасмим̣ пат̣хаманайе чхат̣т̣ханайе ча пуччхитаббависсаджджитаббабха̄вена, итаресу ча йам̣ йам̣ пуччхитаббависсаджджитаббам̣ ниддха̄ритам̣, тасса тасса нийа̄макабха̄вена рӯпаккхандха̄дайо аран̣анта̄ уддит̣т̣ха̄ти.
таттха ‘‘чаккха̄йатанена…пе… пхот̣т̣хаббадха̄туйа̄’’ти каттуаттхе каран̣аниддесо дат̣т̣хаббо, ‘‘кхандхасан̇гахена а̄йатанасан̇гахена дха̄тусан̇гахена̄’’ти каран̣аттхе. еттха ча йена йена сан̇га̄хакена кхандха̄дисан̇гахесу тена тена сан̇гахетабба̄сан̇гахетаббам̣ ан̃н̃ам̣ аттхи, там̣ тадева сан̇га̄хака̄сан̇га̄хакабха̄вена уддхат̣ам̣. рӯпаккхандхена пана кхандхасан̇гахена сан̇гахетаббо ан̃н̃о дхаммо наттхи, татха̄ ведана̄ккхандха̄дӣхи, на ча со ева тасса сан̇га̄хако асан̇га̄хако ва̄ хоти. йан̃ча ‘‘рӯпаккхандхо екена кхандхена сан̇гахито’’ти вуттам̣, тан̃ча на тассева тена сан̇гахитатам̣ сандха̄йа вуттам̣, рӯпаккхандхабха̄вена пана рӯпаккхандхавачанена ва̄ гахитатам̣ сандха̄йа вуттанти пака̄ситойаматтхо.
йади ча со ева тена сан̇гайхеййа, сан̇гахитенасампайуттавиппайуттападаниддесе – ‘‘ведана̄ккхандхена йе дхамма̄ кхандхасан̇гахена сан̇гахита̄ а̄йатанасан̇гахена сан̇гахита̄ дха̄тусан̇гахена сан̇гахита̄, те дхамма̄ тӣхи кхандхехи екена̄йатанена саттахи дха̄тӯхи сампайутта̄’’тиа̄ди ваттаббам̣ сийа̄, на ча вуттам̣, тасма̄ йатха̄ читтам̣ читтена сампайуттам̣ виппайуттан̃ча на хоти, евам̣ рӯпаккхандхо рӯпаккхандхена сан̇гахито асан̇гахито ча на хоти, татха̄ ведана̄ккхандха̄дайо ведана̄ккхандха̄дӣхи. на хи со ева тасса сабха̄го висабха̄го ча̄ти. тенева на екадеса̄ вийа самуда̄йасса, самуда̄йо екадеса̄нам̣ сан̇га̄хако асан̇га̄хако ча. йатха̄ рӯпаккхандхо чаккха̄йатана̄дӣнам̣, дхамма̄йатанам̣ ведана̄ккхандха̄дӣнам̣, саран̣а̄ дхамма̄ чатуннам̣ кхандха̄нам̣. самуда̄йантогадха̄нан̃хи екадеса̄нам̣ на вибха̄го аттхи, йена те самуда̄йасса самуда̄йо ча тесам̣ сабха̄го висабха̄го ча сийа̄ти, татха̄ на самуда̄йо екадесасабха̄гависабха̄га̄нам̣ сан̇га̄хако асан̇га̄хако ча. йатха̄ дхамма̄йатанам̣ сукхумарӯпасабха̄гасса ведана̄дивисабха̄гасса ча рӯпаккхандхекадесасса кхандхасан̇гахена, джӣвитиндрийам̣ рӯпа̄рӯпаджӣвитасабха̄гависабха̄гасса рӯпаккхандхекадесасса сан̇кха̄раккхандхекадесасса ча джӣвитаваджджасса кхандхасан̇гахенева. на хи екадесасабха̄гам̣ самуда̄йасабха̄гам̣, на̄пи екадесависабха̄гам̣ самуда̄йависабха̄ганти, тасма̄ сатипи аттато аттани антогадхато аттекадесасабха̄гато ча ан̃н̃асса асан̇га̄хакатте сан̇га̄хакаттамева етесам̣ наттхи, йена сан̇гахитасса асан̇га̄хака̄ сийунти сан̇га̄хакатта̄бха̄вато ева еварӯпа̄нам̣ аггахан̣ам̣ ведитаббам̣.
йам̣ пана ‘‘дхамма̄йатанам̣ асан̇кхатам̣ кхандхато т̣хапетва̄ чатӯхи кхандхехи сан̇гахита’’нти (дха̄ту. 25), ‘‘чаккха̄йатанан̃ча сота̄йатанан̃ча екена кхандхена сан̇гахита’’нти (дха̄ту. 26) ча вуттам̣, на тена екадеса̄нам̣ самуда̄йасан̇га̄хакаттам̣, самуда̄йасса ча екадесасан̇га̄хакаттам̣ дассети, чатуккхандхаган̣анабхедехи пана дхамма̄йатанасса ган̣етабба̄ган̣етаббабха̄вена пан̃чадха̄ бхиннатам̣, чаккха̄йатана̄дӣнам̣ екаккхандхаган̣анена ган̣етаббата̄йа екавидхатан̃ча дассети. сан̇га̄хака̄сан̇га̄хаканирапеккха̄нам̣ ган̣етабба̄ган̣етабба̄нам̣ там̣там̣ган̣анехи ган̣анадассанаматтамева хи пат̣хаманайо каммакаран̣аматтасаббха̄ва̄, дутийа̄дайо пана сан̇га̄хака̄сан̇га̄хакехи сан̇гахита̄сан̇гахита̄нам̣ аган̣ана̄дидассана̄ни каттукаран̣акамматтайасаббха̄ва̄. татха̄ пат̣хаманайе татха̄ татха̄ ган̣етабба̄ган̣етаббабха̄васан̇кха̄то там̣там̣кхандха̄дибха̄ва̄бха̄во сабха̄гависабха̄гата̄, дутийа̄дӣсу йатха̄ниддха̄ритадхаммадассане сан̇га̄хакасан̇гахетабба̄нам̣ сама̄наккхандха̄дибха̄во сабха̄гата̄, тадабха̄во ча висабха̄гата̄. пуччха̄виссаджджанесу там̣там̣кхандха̄дибха̄ва̄бха̄во ева̄ти айаметесам̣ висесоти.
самудайасаччасукхиндрийасадиса̄ни пана техи сан̇гахетаббамева аттхи, на сан̇гахитам̣ асан̇гахетаббанти асан̇га̄хакатта̄бха̄вато на уддхат̣а̄ни. дуккхасаччасадиса̄ни техи висабха̄гасамуда̄йабхӯтехи анекаккхандхехи кхандхасан̇гахена сан̇гахетаббам̣, итарехи асан̇гахетаббан̃ча наттхӣти сан̇га̄хакатта̄сан̇га̄хакатта̄бха̄вато. евам̣ сан̇га̄хакатта̄бха̄вато асан̇га̄хакатта̄бха̄вато убхайа̄бха̄вато ча йатха̄вуттасадиса̄ни ануддхаритва̄ сан̇га̄хакатта̄сан̇га̄хакаттабха̄вато чаккха̄йатана̄дӣнева уддхат̣а̄нӣти ведитабба̄ни. таттха ‘‘чаккха̄йатанена йе дхамма̄ кхандхасан̇гахена сан̇гахита̄’’ти чаккха̄йатанаваджджа̄ рӯпадхамма̄ кхандхасан̇гахена сан̇гахита̄ти ведитабба̄, на рӯпаккхандхоти. на хи екадесо самуда̄йасан̇га̄хакоти дасситаметанти.
ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана кхандхападена̄ти кхандхападасан̇гахена̄ти аттхо, на сан̇га̄хакена̄ти. ‘‘кеначи сан̇га̄хакена̄’’ти идам̣ пана а̄нетва̄ ваттаббам̣. там̣ пана рӯпаккхандха̄дӣсу на йуджджатӣти там̣ виссаджджанам̣ рӯпаккхандха̄дӣсу сан̇га̄хакесу на йуджджатӣти аттхо. рӯпаккхандхена хи…пе… сан̇гахитоти етена найена чаккха̄йатанена рӯпаккхандхова сан̇гахито, со ча ад̣д̣хека̄дасахи а̄йатанадха̄тӯхи асан̇гахито на̄ма наттхӣти евам̣ чаккха̄йатана̄дӣнипи на гахетабба̄нӣти а̄паджджатӣти че? на̄паджджати. на хи ан̃н̃аматтанива̄ран̣ам̣ евасаддасса аттхо, атха кхо сан̇га̄хакато ан̃н̃анива̄ран̣ам̣. со ча̄тиа̄ди ча на нирапеккхавачанам̣, атха кхо сан̇га̄хака̄пеккханти. катхам̣? рӯпаккхандхена хи рӯпаккхандхова сан̇гахитоти йатха̄ чаккха̄йатанена чаккха̄йатанато ан̃н̃ампи кхандхасан̇гахена сан̇гахитам̣ аттхи, йам̣ а̄йатанадха̄тусан̇гахехи асан̇гахитам̣ хоти, на евам̣ рӯпаккхандхена рӯпаккхандхато ан̃н̃ам̣ кхандхасан̇гахена сан̇гахитам̣ аттхи, йам̣ а̄йатанадха̄тусан̇гахехи асан̇гахитам̣ сийа̄, рӯпаккхандхена пана рӯпаккхандхова кхандхасан̇гахена сан̇гахитоти айан̃хеттха адхиппа̄йо йутто. сийа̄ панетам̣ ‘‘со ева рӯпаккхандхо рӯпаккхандхена а̄йатанадха̄тусан̇гахехи асан̇гахито хотӯ’’ти, там̣ нива̄ренто а̄ха ‘‘со ча ад̣д̣хека̄дасахи а̄йатанадха̄тӯхи асан̇гахито на̄ма наттхӣ’’ти. еттха ча ‘‘рӯпаккхандхена̄’’ти а̄нетва̄ ваттаббам̣. таттха рӯпаккхандхо рӯпаккхандхасса ва̄ тадекадеса̄нам̣ ва̄ чаккха̄дӣнам̣ а̄йатанадха̄тусан̇гахехи сан̇га̄хако асан̇га̄хако ча на хотӣти имина̄ парийа̄йена асан̇гахитата̄йа абха̄во вуттоти йуджджати, на рӯпаккхандхена рӯпаккхандхасса тадекадеса̄нам̣ ва̄ ад̣д̣хека̄дасахи а̄йатанадха̄тусан̇гахехи сан̇гахитата̄йа. на хи са̄ сан̇гахитата̄ аттхи. йади сийа̄, сан̇гахитенасампайуттавиппайуттападаниддесе рӯпаккхандхопи уддхаритаббо сийа̄. тена хи тӣхипи сан̇гахехи рӯпаккхандхо тадекадесо ва̄ сан̇гахита̄ сийум̣, аттхи ча тесам̣ виппайуттата̄ти.
евам̣ асан̇гахитата̄йа абха̄вато ета̄ни, ан̃н̃а̄ни ча̄ти еттха̄пи чаккха̄йатана̄дӣхи вийа етехи ан̃н̃ехи ча сан̇гахита̄нам̣ асан̇гахитата̄йа абха̄вато ета̄ни ан̃н̃а̄ни ча йатха̄ ва̄ татха̄ ва̄ ета̄ни вийа айуджджама̄нависсаджджанатта̄ еварӯпа̄ни пада̄ни сан̇га̄хакабха̄вена на гахита̄нӣти адхиппа̄йо.
таттха йам̣ вуттам̣ ‘‘рӯпаккхандхена хи рӯпаккхандхова сан̇гахито’’ти, там̣ тенева тасса сан̇гахитатта̄сан̇гахитатта̄бха̄вадассанена нива̄ритам̣. йан̃хеттха аггахан̣е ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, тан̃ча сатипи сан̇гахитатте асан̇гахитата̄йа абха̄ватоти вин̃н̃а̄йама̄нам̣ самудайасачча̄дӣсу йуджджеййа сати техи сан̇гахите тадасан̇гахитатта̄бха̄вато. рӯпаккхандха̄дӣхи пана сан̇гахитамева наттхи, куто тасса асан̇гахитата̄ бхависсати, тасма̄ сан̇га̄хакатта̄бха̄во еветтха аггахан̣е ка̄ран̣анти йуттам̣. сан̇гахитатта̄бха̄вена асан̇гахитаттам̣ йадипи рӯпаккхандха̄дина̄ аттано аттани антогадхасса аттекадесасабха̄гасса ча наттхи, ан̃н̃асса пана аттхӣти на дуккхасачча̄дӣсу вийа убхайа̄бха̄во четтха аггахан̣е ка̄ран̣ам̣ бхавитум̣ йуттоти. дхамма̄йатанаджӣвитиндрийа̄дӣнан̃ча кхандхачатуккадука̄дисан̇га̄хакатте сати на тесам̣ сан̇гахита̄нам̣ техи дхамма̄йатанаджӣвитиндрийа̄дӣхи а̄йатанадха̄тусан̇гахехи асан̇гахитата̄ наттхӣти асан̇гахитата̄йа абха̄во анекантико, тасма̄ пуббе вуттанайенева аггахита̄нам̣ аггахан̣е, гахита̄нан̃ча гахан̣е ка̄ран̣ам̣ ведитаббанти.
анидассанам̣ пунадева саппат̣игханти еттха анидассананти етена ‘‘санидассанасаппат̣игха’’нти еттха вуттена саппат̣игхасаддена саддхим̣ йоджетва̄ анидассанасаппат̣игха̄ дассита̄. пунадева̄ти етена таттхева ависит̣т̣хам̣ санидассанападам̣ ниваттетва̄ ган̣ханто санидассанадукападам̣ дассети. ‘‘чаккха̄йатанена чаккха̄йатанамевекам̣ сан̇гахита’’нти идам̣ на сакка̄ ваттум̣. на хи ‘‘чаккха̄йатанена чаккха̄йатанам̣ а̄йатанасан̇гахена сан̇гахита’’нти ча ‘‘асан̇гахита’’нти ча ваттаббанти дасситойам̣ найоти. евам̣ саббаттха тассева самуда̄йекадеса̄нан̃ча сан̇га̄хакасан̇гахитанти вачанесу асан̇га̄хакаасан̇гахитанти вачанесу ча тадаваттаббата̄ йоджетабба̄. асан̇га̄хакатта̄бха̄вато ева хи чаккха̄йатана̄дӣни чаккха̄йатана̄дӣхи асан̇гахита̄нӣти на вуччанти, на сан̇га̄хакатта̄бха̄ватоти.
дутийанайасан̇гахитенаасан̇гахитападаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.