5. ба̄хирама̄тика̄ван̣н̣ана̄
5. евам̣ дха̄тукатха̄йа ма̄тикато бахи т̣хапитатта̄ти ‘‘сабба̄пи…пе… ма̄тика̄’’ти етена т̣хапана̄ка̄рена бахи пит̣т̣хито т̣хапитатта̄ти аттхо. етена ва̄ т̣хапана̄ка̄рена кусала̄дӣнам̣ аран̣анта̄нам̣ идха ат̣т̣хапетва̄ дха̄тукатха̄йа ма̄тикато бахи пакаран̣антарама̄тика̄йа имасса пакаран̣асса ма̄тика̄бха̄вена т̣хапитатта̄ татха̄ пака̄ситатта̄ти аттхо.
сан̇гахо асан̇гахотиа̄дӣсу сан̇гахо екавидхова, со касма̄ ‘‘чатуббидхо’’ти вуттоти? сан̇гахоти аттхам̣ аватва̄ аниддха̄ритаттхасса саддассева вуттатта̄. сан̇гахо асан̇гахотиа̄дӣсу саддесу сан̇гахасаддо та̄ва аттано аттхавасена чатуббидхоти айан̃хеттхаттхо. аттхопи ва̄ аниддха̄ритависесо са̄ман̃н̃ена гахетаббатам̣ патто ‘‘сан̇гахо асан̇гахо’’тиа̄дӣсу ‘‘сан̇гахо’’ти вуттоти на кочи досо. ниддха̄рите хи висесе тасса екавидхата̄ сийа̄, на тато пуббети. джа̄тисаддасса са̄пеккхасаддатта̄ ‘‘джа̄тийа̄ сан̇гахо’’ти вутте ‘‘аттано джа̄тийа̄’’ти вин̃н̃а̄йати самбандха̄рахасса ан̃н̃асса авуттатта̄ти джа̄тисан̇гахоти рӯпакан̣д̣е вутто саджа̄тисан̇гахо вутто хоти.
еттха найама̄тика̄йа ‘‘сан̇гахо асан̇гахо, сампайого виппайого’’ти име две пуччхитаббависсаджджитаббадхаммависесам̣ аниддха̄ретва̄ са̄ман̃н̃ена дхамма̄нам̣ пуччханависсаджджананайауддеса̄, авасеса̄ ниддха̄ретва̄. ‘‘сан̇гахитена асан̇гахита’’нти хи ‘‘сан̇гахитена асан̇гахитам̣ асан̇гахита’’нти ваттаббе екасса асан̇гахитасаддасса лопо дат̣т̣хаббо. тена сан̇гахитависесависит̣т̣хо йо асан̇гахито дхаммависесо, танниссито асан̇гахитата̄сан̇кха̄то пуччха̄виссаджджананайо уддит̣т̣хо хоти, ‘‘сан̇гахитена̄’’ти ча висесане каран̣авачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. еса найо татийа̄дӣсу дасама̄васа̄несу найуддесесу чхат̣т̣хаваджджесу. тесупи хи вуттанайена двӣхи двӣхи падехи пуччхитаббависсаджджитаббадхаммависесаниддха̄ран̣ам̣ катва̄ таттха таттха антимападасадисена татийападена пуччханависсаджджананайа̄ уддит̣т̣ха̄ти. таттха чатуттхапан̃чамесу каттуаттхе каран̣аниддесо, саттама̄дӣсу ча чатӯсу сахайоге дат̣т̣хаббо, на дутийататийесу вийа сама̄на̄дхикаран̣е висесане. таттха хи сабха̄вантарена сабха̄вантарасса висесанам̣ катам̣, етесу дхаммантарена дхаммантарасса̄ти. ека̄дасама̄дӣсу пана чатӯсу а̄дипаденева дхаммависесаниддха̄ран̣ам̣ катва̄ итарехи пуччханависсаджджананайа̄ уддит̣т̣ха̄. висесане ева четтха каран̣авачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. пуччха̄виссаджджана̄нан̃хи ниссайабхӯта̄ дхамма̄ сан̇гахитата̄дивисесена каран̣абхӯтена сампайуттавиппайутта̄дибха̄вам̣ аттано висесентӣти.
викаппатоти вивидхакаппанато, вибха̄гатоти аттхо. саннит̣т̣ха̄навасена̄ти адхимоккхасампайогавасена. саннит̣т̣ха̄навасена вутта̄ ча саббе ча читтуппа̄да̄ саннит̣т̣ха̄навасена вуттасаббачиттуппа̄да̄, тесам̣ са̄дха̄ран̣авасена̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. адхимоккхо хи саннит̣т̣ха̄навасена вутта̄нам̣ читтуппа̄да̄нам̣ са̄дха̄ран̣авасена вутто, итаре саббесанти. таттха са̄дха̄ран̣а̄ пасат̣а̄ па̄кат̣а̄ ча̄ти а̄дито париггахетабба̄, тасма̄ тесам̣ сан̇гаха̄дипариггахаттхам̣ уддесо като, аса̄дха̄ран̣а̄пи пана париггахетабба̄ва̄ти тесу маха̄висайена ан̃н̃есампи сан̇гаха̄дипариггахам̣ дассетум̣ адхимоккхо уддит̣т̣хо. ‘‘саннит̣т̣ха̄навасена вутта̄’’ти ча дхаммасан̇гахаван̣н̣ана̄йам̣ пат̣иччасамуппа̄давибхан̇ге ча вачанам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. саннит̣т̣ха̄навасена йе вутта̄, тесам̣ саббесам̣ са̄дха̄ран̣атоти пана аттхе сати са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣есу ваттаббесу йо аса̄дха̄ран̣есу маха̄висайо адхимоккхо, тасса васена вуттасаббачиттуппа̄даса̄дха̄ран̣ато пхасса̄дайо саббаса̄дха̄ран̣а̄ти адхимоккхо ча аса̄дха̄ран̣есу маха̄висайоти катва̄ вутто ан̃н̃асса та̄дисасса абха̄ва̄ти айамадхиппа̄йо дат̣т̣хаббо.
джӣвитиндрийам̣ панеттха рӯпамиссакатта̄ на вуттанти ведитаббам̣, читтекаггата̄ пана асама̄дхисабха̄ва̄ са̄ман̃н̃асадденева са̄ман̃н̃ависесасаддехи ча сама̄дхисабха̄ва̄ висесасаддавачанӣйам̣ ан̃н̃ам̣ бйа̄петаббам̣ ниваттетаббан̃ча наттхӣти анан̃н̃абйа̄паканиваттакаса̄ман̃н̃ависесадӣпанато тассева дхаммасса бхедадӣпакехи ваттабба̄, на сукха̄дисабха̄ва̄ ведана̄ вийа вутталаккхан̣авипарӣтехи са̄ман̃н̃ависесасаддехева, тасма̄ ‘‘читтекаггата̄’’ти айам̣ са̄ман̃н̃асаддо сама̄дхисабха̄ве висесасадданирапеккхо паваттама̄но сайамева висесасаддама̄паджджитва̄ асама̄дхисабха̄вамева пака̄сеййа, итаро ча сама̄дхисабха̄вамева̄ти двидха̄ бхинна̄ читтекаггата̄ аса̄дха̄ран̣а̄ чева аппависайа̄ ча̄ти идха уддесам̣ на арахати. абхинна̄пи ва̄ пхасса̄дӣнам̣ вийа па̄кат̣атта̄бха̄вато ан̃н̃адхамманиссайена ваттаббато ча са̄ джӣвитан̃ча на арахатӣти на уддит̣т̣ха̄ти.
ма̄тика̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.