10. адхикаран̣асаматхасуттаван̣н̣ана̄
84. дасаме адхикарӣйанти еттха̄ти адхикаран̣а̄ни. ке адхикарӣйанти? саматха̄. катхам̣ адхикарӣйанти? саманавасена. тасма̄ те тесам̣ саманавасена паваттантӣти а̄ха ‘‘адхикаран̣а̄ни саментӣ’’тиа̄ди. уппанна̄нам̣ уппана̄нанти ут̣т̣хита̄нам̣ ут̣т̣хита̄нам̣. саматхаттханти саманаттхам̣. дӣгханика̄йе сан̇гӣтисуттаван̣н̣ана̄йампи (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 3.331) виттха̄ратойева̄ти еттха̄йам̣ виттха̄ранайо – адхикаран̣есу та̄ва дхаммоти ва̄ адхаммоти ва̄ ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхи виваданта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ йо вива̄до, идам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ на̄ма. сӣлавипаттийа̄ ва̄ а̄ча̄радит̣т̣хиа̄джӣвавипаттийа̄ ва̄ ануваданта̄нам̣ йо анува̄до упавадана̄ чева чодана̄ ча, идам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ на̄ма. ма̄тика̄йам̣ а̄гата̄ пан̃ча, вибхан̇ге двети саттапи а̄паттиккхандха̄, идам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ на̄ма. йам̣ сан̇гхасса апалокана̄дӣнам̣ чатуннам̣ камма̄нам̣ каран̣ам̣, идам̣ кичча̄дхикаран̣ам̣ на̄ма.
таттха вива̄да̄дхикаран̣ам̣ двӣхи саматхехи саммати саммукха̄винайена ча йебхуййасика̄йа ча. саммукха̄винайенева саммама̄нам̣ йасмим̣ виха̄ре уппаннам̣ тасмим̣йева ва̄, ан̃н̃атра вӯпасаметум̣ гаччханта̄нам̣ антара̄магге ва̄, йаттха гантва̄ сан̇гхасса ниййа̄титам̣, таттха сан̇гхена ва̄, сан̇гхе вӯпасаметум̣ асакконте таттхева убба̄хика̄йа самматапуггалехи ва̄ виниччхитам̣ саммати. евам̣ саммама̄не ча панетасмим̣ йа̄ сан̇гхасаммукхато дхаммасаммукхато винайасаммукхата̄ пуггаласаммукхата̄, айам̣ саммукха̄винайо на̄ма. таттха ча ка̄ракасан̇гхасса сан̇гхаса̄маггивасена саммукхибха̄во сан̇гхасаммукхата̄. саметаббасса ваттхуно бхӯтатта̄ дхаммасаммукхата̄. йатха̄ там̣ саметаббам̣, татхевасса саманам̣ винайасаммукхата̄. йо ча вивадати, йена ча вивадати, тесам̣ убхиннам̣ аттхапаччаттхика̄нам̣ саммукхӣбха̄во пуггаласаммукхата̄. убба̄хика̄йа вӯпасаме панеттха сан̇гхасаммукхата̄ париха̄йати. евам̣ та̄ва саммукха̄винайенева саммати.
саче паневампи на саммати, атха нам̣ убба̄хика̄йа саммата̄ бхиккхӯ ‘‘на майам̣ саккома вӯпасамету’’нти сан̇гхассева ниййа̄тенти. тато сан̇гхо пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сала̄кагга̄ха̄пакам̣ самманнати, тена гул̣хакавиват̣акасакан̣н̣аджаппакесу тӣсу сала̄кагга̄хакесу ан̃н̃атаравасена сала̄кам̣ га̄ха̄петва̄ саннипатита̄йа париса̄йа дхаммава̄дӣнам̣ йебхуййата̄йа йатха̄ те дхаммава̄дино ваданти, евам̣ вӯпасантам̣ адхикаран̣ам̣ саммукха̄винайена ча йебхуййасика̄йа ча вӯпасантам̣ хоти. таттха саммукха̄винайо вуттанайо ева. йам̣ пана йебхуййасика̄каммасса каран̣ам̣, айам̣ йебхуййасика̄ на̄ма. евам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ двӣхи саматхехи саммати.
анува̄да̄дхикаран̣ам̣ чатӯхи саматхехи саммати саммукха̄винайена ча сативинайена ча амӯл̣хавинайена ча тассапа̄пийасика̄йа ча. саммукха̄винайенева саммама̄нам̣ йо ча анувадати, йан̃ча анувадати, тесам̣ вачанам̣ сутва̄ саче ка̄чи а̄патти наттхи, убхо кхама̄петва̄, саче аттхи айам̣ на̄меттха а̄паттӣти евам̣ виниччхитам̣ вӯпасаммати. таттха саммукха̄винайалаккхан̣ам̣ вуттанайамева.
йада̄ пана кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ ануддхам̣ситасса сативинайам̣ йа̄чама̄насса сан̇гхо н̃аттичатуттхена каммена сативинайам̣ дети, тада̄ саммукха̄винайена ча сативинайена ча вӯпасантам̣ хоти. динне пана сативинайе пуна тасмим̣ пуггале кассачи анува̄до на рухати. йада̄ умматтако бхиккху умма̄давасена кате асса̄ман̣аке аджджха̄ча̄ре ‘‘сарата̄йасма̄ еварӯпим̣ а̄патти’’нти бхиккхӯхи чодийама̄но ‘‘умматтакена ме, а̄вусо, етам̣ катам̣, на̄хам̣ там̣ сара̄мӣ’’ти бхан̣антопи бхиккхӯхи чодийама̄нова пуна ачоданаттха̄йа амӯл̣хавинайам̣ йа̄чати, сан̇гхо часса н̃аттичатуттхена каммена амӯл̣хавинайам̣ дети. тада̄ саммукха̄винайена ча амӯл̣хавинайена ча вӯпасантам̣ хоти. динне пана амӯл̣хавинайе пуна тасмим̣ пуггале кассачи таппаччайа̄ анува̄до на рухати. йада̄ пана па̄ра̄джикена ва̄ па̄ра̄джикаса̄мантена ва̄ чодийама̄насса ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарато па̄пуссанната̄йа па̄пийасса пуггаласса ‘‘сача̄йам̣ аччхиннамӯло бхависсати, самма̄ ваттитва̄ оса̄ран̣ам̣ лабхиссати. саче чхиннамӯло, айамевасса на̄сана̄ бхависсатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но сан̇гхо н̃аттичатуттхена каммена тассапа̄пийасикам̣ кароти, тада̄ саммукха̄винайена ча тассапа̄пийасика̄йа ча вӯпасантам̣ хотӣти. евам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ чатӯхи саматхехи саммати.
а̄патта̄дхикаран̣ам̣ тӣхи саматхехи саммати саммукха̄винайена ча пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ена ча тин̣аваттха̄ракена ча. тасса саммукха̄винайенева вӯпасамо наттхи. йада̄ пана екасса ва̄ бхиккхуно сантике сан̇гхаган̣амаджджхесу ва̄ бхиккху лахукам̣ а̄паттим̣ десети, тада̄ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ саммукха̄винайена ча пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ена ча вӯпасаммати. таттха саммукха̄винайе та̄ва йо ча десети, йасса ча десети, тесам̣ саммукхӣбха̄во пуггаласаммукхато. сесам̣ вуттанайамева.
пуггаласса ча ган̣асса ча десана̄ка̄ле сан̇гхасаммукхато париха̄йати. йам̣ панеттха ‘‘ахам̣, бханте, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно’’ти ча ‘‘пассасӣ’’ти ча ‘‘а̄ма, пасса̄мӣ’’ти ча пат̣ин̃н̃а̄та̄йа ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти каран̣ам̣, там̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣ на̄ма. сан̇гха̄дисесе парива̄са̄дийа̄чана̄ пат̣ин̃н̃а̄, парива̄са̄дӣнам̣ да̄нам̣ пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣ на̄ма.
двепаккхаджа̄та̄ пана бхан̣д̣анака̄рака̄ бхиккхӯ бахум̣ асса̄ман̣акам̣ аджджха̄ча̄рам̣ чаритва̄ пуна ладжджидхамме уппанне ‘‘саче майам̣ има̄хи а̄паттӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄ресса̄ма, сийа̄пи там̣ адхикаран̣ам̣ каккхал̣атта̄йа ва̄л̣атта̄йа сам̣ваттеййа̄’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄паттийа̄ ка̄ра̄пане досам̣ дисва̄ йада̄ бхиккхӯ тин̣аваттха̄ракакаммам̣ каронти, тада̄ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ саммукха̄винайена ча тин̣аваттха̄ракена ча саммати. татра хи йаттака̄ хаттхапа̄сӯпагата̄ ‘‘на метам̣ кхаматӣ’’ти евам̣ дит̣т̣ха̄викаммам̣ акатва̄ ‘‘дуккат̣ам̣ каммам̣ пуна ка̄таббам̣ камма’’нти на уккот̣енти, ниддампи окканта̄ хонти, саббесам̣ т̣хапетва̄ тхуллаваджджан̃ча гихипат̣исам̣йуттан̃ча сабба̄паттийо вут̣т̣хаханти. евам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ тӣхи саматхехи саммати.
кичча̄дхикаран̣ам̣ екена саматхена саммати саммукха̄винайенева. ити има̄ни чатта̄ри адхикаран̣а̄ни йатха̄нурӯпам̣ имехи саттахи саматхехи самманти. тена вуттам̣ – ‘‘уппаннуппанна̄нам̣ адхикаран̣а̄нам̣ саматха̄йа вӯпасама̄йа саммукха̄винайо да̄таббо…пе… тин̣аваттха̄рако’’ти. сесам̣ саббаттха утта̄намева.
адхикаран̣асаматхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
винайаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити маноратхапӯран̣ийа̄ ан̇гуттараника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа
саттаканипа̄таван̣н̣ана̄йа анутта̄наттхадӣпана̄ саматта̄.