1. саттавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисуттаван̣н̣ана̄
44. пан̃чамасса пат̣хаме йасма̄ нидассанаттхе нипа̄то (дӣ. ни. т̣ӣ. 2.127) тасма̄ сеййатха̄пи манусса̄ти йатха̄ манусса̄ти вуттам̣ хоти. висесо хотийева сатипи ба̄хирасса ка̄ран̣асса абхеде аджджхаттикасса бхиннатта̄. на̄наттам̣ ка̄йе етесам̣, на̄натто ва̄ ка̄йо етесанти на̄наттака̄йа̄. имина̄ найена сесападесупи аттхо ведитаббо. несанти манусса̄нам̣. на̄натта̄ сан̃н̃а̄ етесам̣ аттхӣти на̄наттасан̃н̃ино. сукхасамуссайато винипа̄то етесам̣ аттхӣти винипа̄тика̄ сатипи девабха̄ве диббасампаттийа̄ абха̄вато. апа̄йесу ва̄ гато наттхи нипа̄то етесанти винипа̄тика̄. тена̄ха ‘‘чатуапа̄йавинимутта̄’’ти. пийан̇карама̄та̄дӣнам̣ вийа̄ти пийан̇карама̄та̄ кира йаккхинӣ паччӯсасамайе ануруддхаттхерасса дхаммам̣ саджджха̄йато сутва̄ –
‘‘ма̄ саддамакарӣ пийан̇кара, бхиккху дхаммапада̄ни бха̄сати;
апи дхаммападам̣ виджа̄нийа, пат̣ипаджджема хита̄йа но сийа̄.
‘‘па̄н̣есу ча сам̣йама̄масе, сампаджа̄намуса̄ на бхан̣а̄масе;
сиккхема сусӣлйаматтано, апи муччема писа̄чайонийа̄’’ти. (сам̣. ни. 1.240) –
евам̣ путтакам̣ сан̃н̃а̄петва̄ там̣ дивасам̣ сота̄паттипхалам̣ патта̄. уттарама̄та̄ пана бхагавато дхаммам̣ сутва̄ва сота̄панна̄ джа̄та̄.
брахмака̄йе пат̣хамаджджха̄наниббатте брахмасамӯхе, брахманика̄йе ва̄ бхава̄ти брахмака̄йика̄. маха̄брахмуно париса̄йа бхава̄ти брахмапа̄рисаджджа̄ тасса парича̄ракат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄. маха̄брахмуно пурохитат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти брахмапурохита̄. а̄йуван̣н̣а̄дӣхи маханта̄ брахма̄ноти маха̄брахма̄но. сатипи тесам̣ тивидха̄нампи пат̣хамена джха̄нена гантва̄ ниббаттабха̄ве джха̄насса пана паваттибхедена айам̣ висесоти дассетум̣ ‘‘брахмапа̄рисаджджа̄ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. париттена̄ти хӣнена. са̄ часса хӣната̄ чханда̄дӣнам̣ хӣната̄йа ведитабба̄. пат̣иладдхаматтам̣ ва̄ хӣнам̣. каппасса̄ти асан̇кхйеййакаппасса. хӣнапан̣ӣта̄нам̣ маджджхе бхаватта̄ маджджхимам̣. са̄ часса маджджхимата̄ чханда̄дӣнам̣ маджджхимата̄йа ведитабба̄. пат̣илабхитва̄ на̄тисубха̄витам̣ ва̄ маджджхимам̣. упад̣д̣хакаппоти асан̇кхйеййакаппасса упад̣д̣хакаппо. виппха̄рикатароти брахмапа̄рисаджджехи пама̄н̣ато випулатаро сабха̄вато ул̣а̄ратаро ча хоти. сабха̄венапи хи ул̣а̄ратамова. там̣ панеттха аппама̄н̣ам̣. тасса хи паритта̄бха̄дӣнам̣ париттасубха̄дӣнан̃ча ка̄йе сатипи сабха̄вавематте екаттавасенева ваваттхапӣйатӣти ‘‘екаттака̄йа̄’’твева те вуччанти. пан̣ӣтена̄ти уккат̣т̣хена. са̄ часса уккат̣т̣хата̄ чханда̄дӣнам̣ уккат̣т̣хата̄йа ведитабба̄. субха̄витам̣ ва̄, саммадева, васибха̄вам̣ па̄питам̣ пан̣ӣтам̣ ‘‘падха̄набха̄вам̣ нӣта’’нти катва̄. идха̄пи каппо асан̇кхйеййакаппавасенева ведитаббо парипун̣н̣амаха̄каппасса асамбхавато. итӣти евам̣ вуттаппака̄рена. тети ‘‘брахмака̄йика̄’’ти вутта̄ тивидха̄пи брахма̄но. сан̃н̃а̄йа екатта̄ти тихетукабха̄вена екасабха̄ватта̄. на хи тасса̄ сампайуттадхаммавасена ан̃н̃опи кочи бхедо аттхи. еванти имина̄ на̄наттака̄йа̄ екаттасан̃н̃ино гахита̄ти дассети.
дан̣д̣аукка̄йа̄ти дан̣д̣адӣпика̄йа. сарати дха̄вати, виссарати виппакин̣н̣а̄ вийа дха̄вати. две каппа̄ти две маха̄каппа̄. ито паресупи есева найо. идха̄ти имасмим̣ сутте. уккат̣т̣хапариччхедавасена а̄бхассараггахан̣енева саббепи те паритта̄бха̄аппама̄н̣а̄бха̄пи гахита̄.
сундара̄ пабха̄ субха̄, та̄йа кин̣н̣а̄ субха̄кин̣н̣а̄ти ваттаббе. бха̄-саддасса рассаттам̣ антима-н̣а-ка̄расса ха-ка̄ран̃ча катва̄ ‘‘субхакин̣ха̄’’ти вутта̄. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ниччала̄йа екаггхана̄йа пабха̄йа субхоти парийа̄йавачананти ‘‘субхена окин̣н̣а̄ викин̣н̣а̄’’ти аттхо вутто. еттха̄пи антима-н̣а-ка̄расса ха-ка̄ракаран̣ам̣ иччхитаббамева. на чхиджджитва̄ пабха̄ гаччхати екаггханатта̄. чатуттхавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитимева бхаджанти ка̄йасса сан̃н̃а̄йа ча екарӯпатта̄. випуласантасукха̄йуван̣н̣а̄дипхалатта̄ вехаппхала̄. еттха̄ти вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийам̣.
виват̣т̣апаккхе т̣хита̄ апунара̄ваттанато. ‘‘на саббака̄лика̄’’ти ватва̄ тамева асаббака̄ликаттам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘каппасатасахассампӣ’’тиа̄ди вуттам̣. сол̣асакаппасахассаччайена уппанна̄нам̣ суддха̄ва̄сабрахма̄нам̣ паринибба̄йанато ан̃н̃есан̃ча таттха ануппаджджанато буддхасун̃н̃е локе сун̃н̃ам̣ там̣ т̣ха̄нам̣ хоти, тасма̄ суддха̄ва̄са̄ на саббака̄лика̄. кхандха̄ва̄рат̣т̣ха̄насадиса̄ хонти суддха̄ва̄сабхӯмийо. имина̄ суттена суддха̄ва̄са̄нам̣ сатта̄ва̄сабха̄вадӣпаненева вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитибха̄вопи дӣпито хоти, тасма̄ суддха̄ва̄са̄пи саттасу вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣсу чатуттхавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитим̣, навасу сатта̄ва̄сесу чатуттхасатта̄ва̄сан̃ча бхаджанти.
сукхуматта̄ти сан̇кха̄ра̄васесасукхумабха̄ваппаттатта̄. парибйаттавин̃н̃а̄н̣акичча̄бха̄вато нева вин̃н̃а̄н̣ам̣, на саббасо авин̃н̃а̄н̣ам̣ хотӣти на̄вин̃н̃а̄н̣ам̣, тасма̄ париппхутавин̃н̃а̄н̣акиччавантӣсу вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣсу на вуттам̣.
саттавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.