8. пурисиндрийан̃а̄н̣асуттаван̣н̣ана̄

62. ат̣т̣хаме ниббаттивасена апа̄йасам̣ваттанийена ва̄ каммуна̄ апа̄йесу нийуттоти а̄па̄йико нерайикоти еттха̄пи есева найо. авӣчимхи уппаджджитва̄ таттха а̄йукаппасан̃н̃итам̣ антаракаппам̣ тит̣т̣хатӣти каппат̣т̣хо. нирайӯпапаттипарихаран̣авасена тикиччхитум̣ асаккун̣еййоти атекиччхо. акхан̣д̣а̄нӣти екадесенапи акхан̣д̣ита̄ни. бхиннака̄лато пат̣т̣ха̄йа бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. апӯтӣнӣти удакатеманена апӯтика̄ни. пӯтикан̃хи бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. ава̄та̄тапахата̄нӣти ва̄тена ча а̄тапена ча на хата̄ни нироджатам̣ на па̄пита̄ни. нироджан̃хи касат̣ам̣ бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. ‘‘са̄ра̄да̄нӣ’’ти ваттаббе а̄-ка̄расса рассаттам̣ катва̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘са̄рада̄нӣ’’ти вуттанти а̄ха ‘‘са̄ра̄да̄нӣ’’ти. тан̣д̣уласа̄расса а̄да̄нато са̄ра̄да̄ни, гахитаса̄ра̄ни патит̣т̣хитаса̄ра̄ни. ниссаран̃хи бӣджам̣ бӣджаттха̄йа на упакаппати. сукхасайита̄нӣти чатта̄ро ма̄се кот̣т̣хе паккхиттанийа̄менева сукхасайита̄ни сут̣т̣ху санничита̄ни. ман̣д̣акхеттети ӯсакха̄ра̄дидосехи авиддхасте са̄раккхетте. абхидоти абхи-саддена сама̄наттханипа̄тападанти а̄ха ‘‘абхиад̣д̣харатта’’нти. наттхи етасса бхида̄ти ва̄ абхидо. ‘‘абхидам̣ ад̣д̣харатта’’нти ваттаббе упайогаттхе паччаттавачанам̣. ад̣д̣хараттанти ча аччантасам̣йогавачанам̣, бхумматтхе ва̄. тасма̄ абхидо ад̣д̣хараттанти абхинне ад̣д̣хараттасамайети аттхо. пун̣н̣ама̄сийан̃хи гаганамаджджхасса пурато ва̄ паччхато ва̄ чанде т̣хите ад̣д̣хараттасамайо бхинно на̄ма хоти, маджджхе ева пана т̣хите абхинно на̄ма.

суппабуддхасунаккхатта̄дайоти еттха (дха. па. ат̣т̣ха. 2.127 суппабуддхасакйаваттху) суппабуддхо кира са̄кийо ‘‘мама дхӣтарам̣ чхад̣д̣етва̄ никкханто, мама путтам̣ пабба̄джетва̄ тасса верит̣т̣ха̄не т̣хито ча̄’’ти имехи двӣхи ка̄ран̣ехи саттхари а̄гха̄там̣ бандхитва̄ екадивасам̣ ‘‘на да̄ни нимантитат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ бхун̃джитум̣ дасса̄мӣ’’ти гаманамаггам̣ пидахитва̄ антаравӣтхийам̣ сурам̣ пиванто нисӣди. атхасса саттхари бхиккхусан̇гхапаривуте там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гате ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти а̄рочесум̣. со а̄ха – ‘‘пурато гаччха̄ти тасса вадетха, на̄йам̣ майа̄ махаллакатаро, на̄сса маггам̣ дасса̄мӣ’’ти. пунаппунам̣ вуччама̄нопи татхева нисӣди. саттха̄ ма̄туласса сантика̄ маггам̣ алабхитва̄ татова ниватти. сопи чарапурисам̣ песеси – ‘‘гаччха тасса катхам̣ сутва̄ ехӣ’’ти. саттха̄пи ниваттанто ситам̣ катва̄ а̄нандаттхерена – ‘‘ко ну кхо, бханте, ситапа̄тукамме паччайо’’ти пут̣т̣хо а̄ха – ‘‘пассаси, а̄нанда, суппабуддха’’нти. пасса̄ми, бханте. бха̄рийам̣ тена каммам̣ катам̣ ма̄дисасса буддхасса маггам̣ адентена, ито саттаме дивасе хет̣т̣ха̄па̄са̄де па̄са̄дамӯле патхавийа̄ пависиссатӣ’’ти а̄чиккхи.

сунаккхаттопи (ма. ни. ат̣т̣ха. 1.147) пуббе бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ диббачаккхупарикаммам̣ пуччхи. атхасса бхагава̄ катхеси. со диббачаккхум̣ ниббаттетва̄ а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ олокенто девалоке нанданаваначитталата̄ванапха̄русакаванамиссакаванесу диббасампаттим̣ анубхавама̄не девапутте ча девадхӣтаро ча дисва̄ – ‘‘етесам̣ еварӯпа̄йа аттабха̄васампаттийа̄ т̣хита̄нам̣ кира мадхуро ну кхо саддо бхависсатӣ’’ти саддам̣ сотука̄мо хутва̄ дасабалам̣ упасан̇камитва̄ диббасотадха̄тупарикаммам̣ пуччхи. бхагава̄ панасса – ‘‘диббасотадха̄тусса упаниссайо наттхӣ’’ти н̃атва̄ парикаммам̣ на катхеси. на хи буддха̄ йам̣ на бхависсати, тасса парикаммам̣ катхенти. со бхагавати а̄гха̄там̣ бандхитва̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ саман̣ам̣ готамам̣ пат̣хамам̣ диббачаккхупарикаммам̣ пуччхим̣, со майхам̣ ‘сампаджджату ва̄ ма̄ ва̄ сампаджджатӯ’ти катхеси. ахам̣ пана паччаттапурисака̄рена там̣ ниббаттетва̄ диббасотадха̄тупарикаммам̣ пуччхим̣, там̣ ме на катхеси. аддха̄ евам̣ хоти ‘айам̣ ра̄джапаббаджито диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ ниббаттетва̄, диббасотан̃а̄н̣ам̣ ниббаттетва̄, четопарийакамман̃а̄н̣ам̣ ниббаттетва̄, а̄сава̄нам̣ кхайе н̃а̄н̣ам̣ ниббаттетва̄, майа̄ самасамо бхависсатӣ’ти исса̄маччхарийавасена майхам̣ на катхетӣ’’ти бхиййосо а̄гха̄там̣ бандхитва̄ ка̄са̄йа̄ни чхад̣д̣етва̄ гихибха̄вам̣ патва̄пи на тун̣хӣбхӯто виха̄си. дасабалам̣ пана асата̄ туччхена аббха̄чиккхитва̄ апа̄йӯпаго ахоси. тампи бхагава̄ бйа̄ка̄си. вуттан̃хетам̣ – ‘‘евампи кхо, бхаггава, сунаккхатто личчхавипутто майа̄ вуччама̄но апаккамева имасма̄ дхаммавинайа̄, йатха̄ там̣ а̄па̄йико’’ти (дӣ. ни. 3.6). тена вуттам̣ ‘‘апарепи суппабуддхасунаккхатта̄дайо бхагавата̄ н̃а̄та̄ва̄’’ти. а̄ди-саддена кока̄лика̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо.

сусӣмо парибба̄джакоти (сам̣. ни. ат̣т̣ха. 2.2.70) евам̣на̄мако ведан̇гесу кусало пан̣д̣ито парибба̄джако. ан̃н̃атиттхийа̄ хи парихӣнала̄бхасакка̄расилока̄ ‘‘саман̣о готамо на джа̄тиготта̄дӣни а̄раббха ла̄бхаггаппатто джа̄то, кависет̣т̣хо панеса уттамакавита̄йа са̄вака̄нам̣ бандхам̣ бандхитва̄ дети. те там̣ угган̣хитва̄ упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ упанисиннакатхампи анумоданампи сарабхан̃н̃ампӣти евама̄дӣни катхенти. те тесам̣ пасанна̄нам̣ ла̄бхам̣ упасам̣харанти. саче майам̣ йам̣ саман̣о готама̄ джа̄на̄ти, тато тхокам̣ джа̄неййа̄ма, аттано самайам̣ таттха паккхипитва̄ майампи упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ катхеййа̄ма. тато етехи ла̄бхитара̄ бхавеййа̄ма. ко ну кхо саман̣асса готамасса сантике паббаджитва̄ кхиппамева угган̣хитум̣ саккхиссатӣ’’ти евам̣ чинтетва̄ ‘‘сусимо пат̣ибало’’ти дисва̄ упасан̇камитва̄ евама̄хам̣су ‘‘ехи твам̣, а̄вусо сусӣма, саман̣е готаме брахмачарийам̣ чара, твам̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ амхе ва̄чеййа̄си, там̣ майам̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ гихӣнам̣ бха̄сисса̄ма, евам̣ майампи сакката̄ бхависса̄ма гаруката̄ ма̄нита̄ пӯджита̄ ла̄бхино чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’’нти (сам̣. ни. 2.70).

атха сусӣмо парибба̄джако тесам̣ вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ йена̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. тхеро ча там̣ а̄да̄йа бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ а̄рочеси. бхагава̄ пана чинтеси ‘‘айам̣ парибба̄джако титтхийасамайе ‘ахам̣ па̄т̣иекко саттха̄’ти пат̣иджа̄нама̄но чарати, ‘идхева маггабрахмачарийам̣ чаритум̣ иччха̄мӣ’ти кира вадати, ким̣ ну кхо майи пасанно, уда̄ху майхам̣ ва̄ мама са̄вака̄нам̣ дхаммакатха̄йа пасанно’’ти. атхасса екат̣т̣ха̄непи паса̄да̄бха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘айам̣ мама са̄сане ‘дхаммам̣ тхенесса̄мӣ’ти паббаджати, итисса а̄гаманам̣ апарисуддхам̣, ниппхатти ну кхо кӣдиса̄’’ти олокенто ‘‘кин̃ча̄пи ‘дхаммам̣ тхенесса̄мӣ’ти паббаджати, катипа̄хенева пана гхат̣етва̄ арахаттам̣ ган̣хиссатӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘тенаха̄нанда, сусӣмам̣ пабба̄джетха̄’’ти а̄ха. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣ ‘‘евам̣ бхагавата̄ ко н̃а̄то? сусӣмо парибба̄джако’’ти.

сантатимаха̄маттоти (дха. па. ат̣т̣ха. 2.141 сантатимаха̄маттаваттху) со кира екасмим̣ ка̄ле ран̃н̃о пасенадисса паччантам̣ купитам̣ вӯпасаметва̄ а̄гато. атхасса ра̄джа̄ тут̣т̣хо сатта диваса̄ни раджджам̣ датва̄ екам̣ наччагӣтакусалам̣ иттхим̣ ада̄си. со сатта диваса̄ни сура̄мадаматто хутва̄ саттаме дивасе сабба̄лан̇ка̄раппат̣иман̣д̣ито хаттхиккхандхаварагато наха̄натиттхам̣ гаччханто саттха̄рам̣ пин̣д̣а̄йа пависантам̣ два̄рантаре дисва̄ хаттхиккхандхаварагатова сӣсам̣ ча̄летва̄ ванди. саттха̄ ситам̣ катва̄ ‘‘ко ну кхо, бханте, ситапа̄тукаран̣е хетӯ’’ти а̄нандаттхерена пут̣т̣хо ситака̄ран̣ам̣ а̄чиккханто а̄ха – ‘‘пассаси, а̄нанда, сантатимаха̄маттам̣, аджджева сабба̄бхаран̣аппат̣иман̣д̣ито мама сантикам̣ а̄гантва̄ ча̄туппадикага̄тха̄васа̄не арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йиссатӣ’’ти. тена вуттам̣ ‘‘евам̣ ко н̃а̄то бхагавата̄ти? сантатимаха̄матто’’ти.

пурисиндрийан̃а̄н̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.