4. девата̄вагго
1-4. секхасутта̄диван̣н̣ана̄
31-34. чатуттхасса пат̣хаме секха̄нам̣ пат̣иладдхагун̣асса париха̄ни на̄ма наттхӣти а̄ха ‘‘упарӯпаригун̣апариха̄на̄йа̄’’ти, упарӯпариладдхабба̄нам̣ маггапхала̄нам̣ париха̄на̄йа ануппа̄да̄йа̄ти аттхо. татийа̄дӣни утта̄наттха̄нева.
секхасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. виджджа̄бха̄гийасуттаван̣н̣ана̄
35. пан̃чаме сампайогавасена виджджам̣ бхаджанти, сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайасампайуттааттхиавигата̄дипаччайавасена та̄йа саха екӣбха̄вам̣ гаччхантӣти виджджа̄бха̄гийа̄. атха ва̄ виджджа̄бха̄ге виджджа̄кот̣т̣ха̄се ваттанти виджджа̄сабха̄гата̄йа тадекадесе виджджа̄кот̣т̣ха̄се паваттантӣти виджджа̄бха̄гийа̄. таттха випассана̄н̃а̄н̣ам̣, маномайиддхи, чха абхин̃н̃а̄ти ат̣т̣ха виджджа̄. пуримена аттхена та̄хи сампайуттадхамма̄ виджджа̄бха̄гийа̄. паччхимена аттхена та̄су йа̄ ка̄чи ека̄ва виджджа̄ виджджа̄, сеса̄ виджджа̄бха̄гийа̄. евам̣ виджджа̄пи виджджа̄йа сампайуттадхамма̄пи ‘‘виджджа̄бха̄гийа̄’’твева ведитабба̄. идха пана випассана̄н̃а̄н̣асампайутта̄ сан̃н̃а̄ва виджджа̄бха̄гийа̄ти а̄гата̄, сан̃н̃а̄сӣсена сесасампайуттадхамма̄пи вутта̄ ева̄ти дат̣т̣хаббам̣. аничча̄нупассана̄н̃а̄н̣ети аничча̄нупассана̄н̃а̄н̣е ниссайапаччайабхӯте уппаннасан̃н̃а̄, тена сахагата̄ти аттхо. сесесупи есева найо.
виджджа̄бха̄гийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. вива̄дамӯласуттаван̣н̣ана̄
36. чхат̣т̣хе кодханоти куджджханасӣло. йасма̄ со аппахӣнакодхата̄йа адхигатакодхо на̄ма хоти, тасма̄ ‘‘кодхена саманна̄гато’’ти а̄ха. упана̄хо етасса аттхӣти упана̄хӣ, упанайханасӣлоти ва̄ упана̄хӣ. вива̄до на̄ма уппаджджама̄но йебхуййена пат̣хамам̣ двиннам̣ васена уппаджджатӣти вуттам̣ ‘‘двиннам̣ бхиккхӯнам̣ вива̄до’’ти. со пана йатха̄ бахӯнам̣ анаттха̄вахо хоти, там̣ нидассанамукхена нидассенто ‘‘катха’’нтиа̄дима̄ха. аббхантарапариса̄йа̄ти парисаббхантаре.
гун̣амаккхана̄йа паваттопи аттано ка̄ракам̣ гӯтхена пахарантим̣ гӯтхо вийа пат̣хаматарам̣ маккхетӣти маккхо, со етасса аттхӣти маккхӣ. пал̣а̄сатӣти пал̣а̄со, парасса гун̣е д̣ам̣ситва̄ вийа апанетӣти аттхо. со етасса аттхӣти пал̣а̄сӣ. пал̣а̄сӣ пуггало хи дутийасса дхурам̣ на дети, самам̣ харитва̄ ативадати. тена̄ха ‘‘йугагга̄халаккхан̣ена пал̣а̄сена саманна̄гато’’ти. иссатӣти иссукӣ. маччхара̄йатӣти маччхарам̣, там̣ етасса аттхӣти маччхарӣ. сат̣хайати на самма̄ бха̄сатӣти сат̣хо ан̃н̃атха̄ сантам̣ атта̄нам̣ ан̃н̃атха̄ паведанато. ма̄йа̄ етасса аттхӣ ма̄йа̄вӣ. миччха̄ па̄пика̄ вин̃н̃угарахита̄ етасса дит̣т̣хӣти миччха̄дит̣т̣хи, каммапатхапарийа̄панна̄йа ‘‘наттхи динна’’нтиа̄диваттхука̄йа миччхаттапарийа̄панна̄йа аниййа̄ника̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гатоти аттхо. тена̄ха ‘‘наттхикава̄дӣ’’тиа̄ди.
сам̣ аттано дит̣т̣хим̣, сайам̣ ва̄ аттана̄ йатха̄гахитам̣ пара̄масати, сабха̄вам̣ атиккамитва̄ парато а̄масатӣти сандит̣т̣хӣпара̄ма̄сӣ. а̄дха̄нам̣ дал̣хам̣ ган̣ха̄тӣти а̄дха̄нагга̄хӣ, дал̣хагга̄хӣ, ‘‘идамева сачча’’нти тхирагга̄хӣти аттхо. йуттам̣ ка̄ран̣ам̣ дисва̄ва ладдхим̣ пат̣иниссаджджатӣти пат̣иниссаггӣ, дуккхена киччхена касирена бахумпи ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ на сакка̄ пат̣иниссаггам̣ ка̄тунти дуппат̣иниссаггӣ. йо аттано уппаннадит̣т̣хим̣ ‘‘идамева сачча’’нти дал̣хам̣ ган̣хитва̄ апи буддха̄дӣхи ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ вуччама̄но на пат̣иниссаджджати. тассетам̣ адхивачанам̣. та̄дисо хи пуггало йам̣ йадева дхаммам̣ ва̄ адхаммам̣ ва̄ сун̣а̄ти, там̣ саббам̣ ‘‘евам̣ амха̄кам̣ а̄чарийехи катхитам̣, евам̣ амхехи сута’’нти куммова ан̇га̄ни саке капа̄ле антойева самодахати. йатха̄ хи каччхапо аттано хаттхапа̄да̄дике ан̇ге кеначи гхат̣ите сабба̄ни ан̇га̄ни аттано капа̄лейева самодахати, на бахи нӣхарати, евамайампи ‘‘на сундаро тава га̄хо, чхад̣д̣ехи на’’нти вутто там̣ на виссаджджати, антойева аттано хадайе ева т̣хапетва̄ вичарати, кумбхӣлагга̄хам̣ ган̣ха̄ти. йатха̄ сусума̄ра̄ гахитам̣ на пат̣иниссаджджанти, евам̣ ган̣ха̄ти.
вива̄дамӯласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. чхал̣ан̇гада̄насуттаван̣н̣ана̄
37. саттаме даккханти вад̣д̣ханти ета̄йа̄ти даккхин̣а̄, паричча̄гамайам̣ пун̃н̃ам̣, тассӯпакаран̣абхӯто деййадхаммо ча. идха пана деййадхаммо адхиппето. тенева̄ха ‘‘даккхин̣ам̣ патит̣т̣ха̄петӣ’’ти. ито ут̣т̣хитена̄ти ито кхеттато уппаннена. ра̄го винайати етена̄ти ра̄гавинайо, ра̄гасса самуччхедика̄ пат̣ипада̄. тена̄ха ‘‘ра̄гавинайапат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄’’ти.
‘‘пуббева да̄на̄ сумано’’тиа̄дига̄тха̄йа пуббева да̄на̄ мун̃чачетана̄йа пуббе да̄нӯпакаран̣асамбхаран̣ато пат̣т̣ха̄йа сумано ‘‘сампаттӣнам̣ нида̄нам̣ ануга̄микада̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти соманассито бхавеййа. дадам̣ читтам̣ паса̄дайети даданто деййадхаммам̣ даккхин̣еййахаттхе патит̣т̣ха̄пенто ‘‘аса̄рато дханато са̄ра̄да̄нам̣ каромӣ’’ти аттано читтам̣ паса̄деййа. датва̄ аттамано хотӣти даккхин̣еййа̄нам̣ деййадхаммам̣ париччаджитва̄ ‘‘пан̣д̣итапан̃н̃аттам̣ на̄ма майа̄ анут̣т̣хитам̣, ахо са̄дху сут̣т̣хӯ’’ти аттамано памудито пӣтисоманассаджа̄то хоти. еса̄ти йа̄ айам̣ пуббачетана̄ мун̃чачетана̄ апарачетана̄ти има̄сам̣ каммапхала̄нам̣ саддха̄нугата̄нам̣ соманассапариггахита̄нам̣ тивидха̄нам̣ четана̄нам̣ па̄рипӯрӣ, еса̄.
сӣласан̃н̃амена̄ти ка̄йикава̄часикасам̣варена. хаттхапа̄дети даккхин̣еййа̄нам̣ хаттхапа̄де. мукхам̣ виккха̄летва̄ти тесам̣йева мукхам̣ виккха̄летва̄, аттана̄ва мукходакам̣ датва̄ти адхиппа̄йо.
чхал̣ан̇гада̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8-11. аттака̄рӣсутта̄диван̣н̣ана̄
38-41. ат̣т̣хаме кусалакирийа̄йа а̄диа̄рамбхабха̄вена паваттавӣрийам̣ т̣хитасабха̄вата̄йа сабха̄вадха̄ран̣ат̣т̣хена дха̄тӯти вуттанти а̄ха – ‘‘а̄рамбхадха̄тӯти а̄рабханавасена паваттавӣрийа’’нти. ладдха̄севанам̣ вӣрийам̣ балаппаттам̣ хутва̄ пат̣ипаккхе видхаматӣти а̄ха ‘‘никкамадха̄тӯти косаджджато никкхаманасабха̄вам̣ вӣрийа’’нти. параккаманасабха̄воти адхиматтатара̄нам̣ пат̣ипаккхадхамма̄нам̣ видхаманасаматтхата̄йа пат̣упат̣утарабха̄вена парам̣ парам̣ т̣ха̄нам̣ аккаманасабха̄во. навама̄дӣсу наттхи ваттаббам̣.
аттака̄рӣсутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
12. на̄гитасуттаван̣н̣ана̄
42. два̄дасаме ма̄хам̣ на̄гита йасена сама̄гаманти ма̄ ахам̣ йасена сама̄гаманам̣ паттхеми. ма̄ ча майа̄ йасоти йасо ча майа̄ ма̄ сама̄гаччхатӯти аттхо. имина̄ аттано ла̄бхасакка̄рена анаттхикатам̣ вибха̄вети. пан̃чахи вимуттӣхӣти тадан̇гавимуттиа̄дӣхи пан̃чахи вимуттӣхи. сесаметтха утта̄намева.
на̄гитасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
девата̄ваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.