1. а̄хунеййавагго
1. пат̣хамаа̄хунеййасуттаван̣н̣ана̄
1. чхакканипа̄тасса пат̣хаме чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ти ниссайавоха̄рена вуттам̣. сасамбха̄раканиддесойам̣ йатха̄ ‘‘дхануна̄ виджджхатӣ’’ти, тасма̄ ниссайасӣсена нисситасса гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. тена̄йаматтхо ‘‘чаккхудва̄ре рӯпа̄рамман̣е а̄па̄тхагате там̣ рӯпам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ена дисва̄’’ти. нева сумано хотӣти джаванаккхан̣е ит̣т̣хе а̄рамман̣е ра̄гам̣ ануппа̄денто нева сумано хоти гехасситапемавасенапи маггена саббасо ра̄гасса самуччхиннатта̄. на думманоти анит̣т̣хе адуссанто на думмано. паса̄дан̃н̃атхаттавасенапи ит̣т̣хепи анит̣т̣хепи маджджхаттепи а̄рамман̣е на самам̣ самма̄ айонисо гахан̣ам̣ асамапеккханам̣. айан̃часса пат̣ипатти сативепуллаппаттийа̄ пан̃н̃а̄вепуллаппаттийа̄ ча̄ти а̄ха ‘‘сато сампаджа̄но хутва̄’’ти. сатийа̄ йуттатта̄ сато. сампаджан̃н̃ена йуттатта̄ сампаджа̄но. н̃а̄н̣уппаттипаччайарахитака̄лепи паваттибхеданато ‘‘сататавиха̄ро катхито’’ти вуттам̣. сататавиха̄роти кхӣн̣а̄савасса ниччавиха̄ро саббада̄ паваттанакавиха̄ро. т̣хапетва̄ хи сама̄паттивелам̣ бхаван̇гавелан̃ча кхӣн̣а̄сава̄ имина̄ва чхал̣ан̇гупеккха̄виха̄рена вихаранти.
еттха ча ‘‘чхасу два̄ресупи упеккхако вихаратӣ’’ти имина̄ чхал̣ан̇гупеккха̄ катхита̄. ‘‘сампаджа̄но’’ти вачанато пана чатта̄ри н̃а̄н̣асампайуттачитта̄ни лаббханти техи вина̄ сампаджа̄ната̄йа асамбхавато. сататавиха̄рабха̄вато ат̣т̣ха маха̄кирийачитта̄ни лаббханти. ‘‘нева сумано на думмано’’ти вачанато ат̣т̣ха маха̄кирийачитта̄ни, хаситуппа̄до, вот̣т̣хаббанан̃ча̄ти даса читта̄ни лаббханти. ра̄гадосасахаджа̄та̄нам̣ соманассадоманасса̄нам̣ абха̄во тесампи са̄дха̄ран̣оти чхал̣ан̇гупеккха̄васена а̄гата̄нам̣ имесам̣ сататавиха̄ра̄нам̣ соманассам̣ катхам̣ лаббхатӣти че? а̄севанато. кин̃ча̄пи кхӣн̣а̄саво ит̣т̣ха̄нит̣т̣хепи а̄рамман̣е маджджхатто вийа бахулам̣ упеккхако вихарати аттано парисуддхапакатибха̄ва̄виджаханато, када̄чи пана татха̄ четобхисан̇кха̄ра̄бха̄ве йам̣ там̣ сабха̄вато ит̣т̣хам̣ а̄рамман̣ам̣, тасса йа̄тха̄васабха̄ваггахан̣авасенапи арахато читтам̣ пубба̄севанавасена соманассасахагатам̣ хутва̄ паваттатева.
пат̣хамаа̄хунеййасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2-7. дутийаа̄хунеййасутта̄диван̣н̣ана̄
2-7. дутийе (висуддхи. 2.380) анекавихитанти анекавидхам̣ на̄наппака̄рам̣. иддхивидханти иддхикот̣т̣ха̄сам̣. паччанубхотӣти паччанубхавати, пхусати саччхикароти па̄пун̣а̄тӣти аттхо. ида̄нисса анекавихитабха̄вам̣ дассенто ‘‘екопи хутва̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘екопи хутва̄’’ти имина̄ каран̣ато пуббева пакатийа̄ екопи хутва̄. бахудха̄ хотӣти бахӯнам̣ сантике чан̇камитука̄мо ва̄ саджджха̄йам̣ ка̄тука̄мо ва̄ пан̃хам̣ пуччхитука̄мо ва̄ хутва̄ сатампи сахассампи хоти. а̄вибха̄вам̣ тиробха̄ванти еттха а̄вибха̄вам̣ кароти, тиробха̄вам̣ каротӣти айаматтхо. идамева хи сандха̄йа пат̣исамбхида̄йам̣ (пат̣и. ма. 3.11) вуттам̣ – ‘‘а̄вибха̄ванти кеначи ана̄вут̣ам̣ хоти аппат̣иччханнам̣ виват̣ам̣, тиробха̄ванти кеначи а̄вут̣ам̣ хоти пат̣иччханнам̣ пихитам̣ пат̣икуджджита’’нти. тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати сеййатха̄пи а̄ка̄сети еттха тирокут̣т̣анти паракут̣т̣ам̣, кут̣т̣асса парабха̄ганти вуттам̣ хоти. еса найо итаресу. кут̣т̣оти ча гехабхиттийа̄ етам̣ адхивачанам̣. па̄ка̄роти гехавиха̄рага̄ма̄дӣнам̣ париккхепапа̄ка̄ро. паббатоти пам̣супаббато ва̄ па̄са̄н̣апаббато ва̄. асаджджама̄ноти алаггама̄но сеййатха̄пи а̄ка̄се вийа.
уммуджджанимуджджанти еттха уммуджджанти ут̣т̣ха̄нам̣ вуччати. нимуджджанти сам̣сӣданам̣. уммуджджан̃ча нимуджджан̃ча уммуджджанимуджджам̣. удакепи абхиджджама̄нети еттха йам̣ удакам̣ аккамитва̄ сам̣сӣдати, там̣ бхиджджама̄нанти вуччати, випарӣтам̣ абхиджджама̄нам̣. паллан̇кена гаччхати. паккхӣ сакун̣оти паккхехи йуттасакун̣о. имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ пара̄масатӣти еттха чандимасӯрийа̄нам̣ два̄чатта̄лӣсайоджанасахассасса упари чаран̣ена махиддхиката̄, тӣсу дӣпесу екаккхан̣е а̄локакаран̣ена маха̄нубха̄вата̄ ведитабба̄. евам̣ упаричаран̣аа̄локакаран̣ехи махиддхике маха̄нубха̄ве. пара̄масатӣти ган̣ха̄ти, екадесе ва̄ чхупати. паримаджджатӣти самантато а̄да̄сатала̄ вийа паримаджджати. йа̄ва брахмалока̄пӣти брахмалокампи париччхедам̣ катва̄. ка̄йена васам̣ ваттетӣти татра брахмалоке ка̄йена аттано васам̣ ваттети.
дибба̄йа сотадха̄туйа̄ти еттха диббасадисатта̄ дибба̄. девата̄нан̃хи сучаритакамманиббатта̄ питтасемхарухира̄дӣхи апалибуддха̄ упаккилесавимуттата̄йа дӯрепи а̄рамман̣асампат̣иччханасаматтха̄ дибба̄ паса̄дасотадха̄ту хоти. айан̃ча̄пи имасса бхиккхуно вӣрийабха̄вана̄балена ниббатта̄ н̃а̄н̣асотадха̄ту та̄диса̄йева̄ти диббасадисатта̄ дибба̄. апича диббавиха̄равасена пат̣иладдхатта̄ аттана̄ ча диббавиха̄расаннисситатта̄пи дибба̄. саванат̣т̣хена ниджджӣват̣т̣хена ча сотадха̄ту. сотадха̄тукиччакаран̣ена сотадха̄ту вийа̄типи сотадха̄ту. та̄йа сотадха̄туйа̄. висуддха̄йа̄ти суддха̄йа нирупаккилеса̄йа. атиккантама̄нусика̄йа̄ти мануссӯпача̄рам̣ атиккамитва̄ саддасаване ма̄нусикам̣ мам̣сасотадха̄тум̣ атикканта̄йа вӣтиваттетва̄ т̣хита̄йа. убхо садде сун̣а̄тӣти две садде сун̣а̄ти. катаме две? диббе ча ма̄нусе ча, дева̄нан̃ча манусса̄нан̃ча саддети вуттам̣ хоти. етена падесапарийа̄да̄нам̣ ведитаббам̣. йе дӯре сантике ча̄ти йе садда̄ дӯре парачаккава̄л̣епи, йе ча сантике антамасо садехасаннисситапа̄н̣акасадда̄пи, те сун̣а̄тӣти вуттам̣ хоти. етена ниппадесапарийа̄да̄нам̣ ведитаббам̣.
парасатта̄нанти атта̄нам̣ т̣хапетва̄ сесасатта̄нам̣. парапуггала̄нанти идампи имина̄ екаттхамева. венеййавасена пана десана̄вила̄сена ча бйан̃джанана̄наттам̣ катам̣. четаса̄ четоти аттано читтена тесам̣ читтам̣. паричча̄ти париччхиндитва̄. паджа̄на̄тӣти сара̄га̄дивасена на̄наппака̄рато джа̄на̄ти. сара̄гам̣ ва̄ читтантиа̄дӣсу пана ат̣т̣халобхасахагатачиттам̣ сара̄гам̣ читтанти ведитаббам̣. авасесам̣ ча̄тубхӯмакам̣ кусала̄бйа̄катачиттам̣ вӣтара̄гам̣. две доманассачитта̄ни, две вичикиччхуддхаччачитта̄нӣти има̄ни пана чатта̄ри читта̄ни имасмим̣ дуке сан̇гахам̣ на гаччханти. кечи пана тхера̄ та̄нипи сан̇ган̣ханти. дувидхам̣ пана доманассачиттам̣ садосам̣ читтам̣ на̄ма. саббампи ча̄тубхӯмакам̣ кусала̄бйа̄катачиттам̣ вӣтадосам̣. сеса̄ни даса акусалачитта̄ни имасмим̣ дуке сан̇гахам̣ на гаччханти. кечи пана тхера̄ та̄нипи сан̇ган̣ханти. самохам̣ вӣтамоханти еттха пана па̄т̣ипуггаликанайена вичикиччхуддхаччасахагатадвайамева самохам̣. мохасса пана сабба̄кусалесу самбхавато два̄дасавидхампи акусалачиттам̣ самохам̣ читтанти ведитаббам̣. авасесам̣ вӣтамохам̣. тхинамиддха̄нугатам̣ пана сам̣кхиттам̣, уддхачча̄нугатам̣ виккхиттам̣. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарам̣ махаггатам̣, авасесам̣ амахаггатам̣. саббампи тебхӯмакам̣ сауттарам̣, локуттарам̣ ануттарам̣. упача̄раппаттам̣ аппана̄ппаттан̃ча сама̄хитам̣, убхайамаппаттам̣ асама̄хитам̣. тадан̇гавиккхамбханасамуччхедаппат̣иппассаддхиниссаран̣авимуттим̣ паттам̣ пан̃чавидхампи етам̣ вимуттам̣, вимуттимаппаттам̣ ва̄ авимуттанти ведитаббам̣.
анекавихитанти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.12) анекавидхам̣, анекехи ва̄ пака̄рехи паваттитам̣ сам̣ван̣н̣итанти аттхо. пуббенива̄санти саманантара̄тӣтабхавам̣ а̄дим̣ катва̄ таттха таттха нивуттхасанта̄нам̣. ануссаратӣти кхандхапат̣ипа̄т̣ивасена, чутипат̣исандхивасена ва̄ анугантва̄ анугантва̄ сарати. сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣…пе… пуббенива̄сам̣ ануссаратӣти. таттха екампи джа̄тинти екампи пат̣исандхимӯлам̣ чутипарийоса̄нам̣ екабхавапарийа̄паннам̣ кхандхасанта̄нам̣. еса найо двепи джа̄тийотиа̄дӣсупи. анекепи сам̣ват̣т̣акаппетиа̄дӣсу пана париха̄йама̄но каппо сам̣ват̣т̣акаппо, вад̣д̣хама̄но виват̣т̣акаппоти ведитаббо. таттха сам̣ват̣т̣ена сам̣ват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣ гахито хоти там̣мӯлакатта̄, виват̣т̣ена виват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣ. еван̃хи сати йа̄ни та̄ни ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, каппасса асан̇кхйеййа̄ни. катама̄ни чатта̄ри? сам̣ват̣т̣о сам̣ват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣ виват̣т̣о виват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣ’’ти (а. ни. 4.156) вутта̄ни, та̄ни париггахита̄ни хонти.
амутра̄синти амумхи сам̣ват̣т̣акаппе ахам̣ амумхи бхаве ва̄ йонийа̄ ва̄ гахийа̄ ва̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийа̄ ва̄ сатта̄ва̄се ва̄ саттаника̄йе ва̄ а̄сим̣. евам̣на̄моти тиссо ва̄ пхуссо ва̄. евам̣готтоти готамо ва̄ качча̄йано ва̄ кассапо ва̄. идамасса атӣтабхаве аттано на̄маготта̄нуссаран̣авасена вуттам̣. саче пана тасмим̣ ка̄ле аттано ван̣н̣асампаттилӯкхапан̣ӣтаджӣвикабха̄вам̣ сукхадуккхабахулатам̣ аппа̄йукадӣгха̄йукабха̄вам̣ ва̄ ануссаритука̄мо хоти, тампи ануссаратийева. тена̄ха ‘‘евам̣ван̣н̣о…пе… евама̄йупарийанто’’ти. таттха евам̣ван̣н̣оти ода̄то ва̄ са̄мо ва̄. евама̄ха̄роти са̄лимам̣содана̄ха̄ро ва̄ паваттапхалабходжано ва̄. евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣти анена пака̄рена ка̄йикачетасика̄нам̣ са̄мисанира̄миса̄диппабхеда̄нам̣ сукхадуккха̄нам̣ пат̣исам̣ведӣ. евама̄йупарийантоти евам̣ вассасатапарима̄н̣а̄йупарийанто ва̄ чатура̄сӣтикаппасахасса̄йупарийанто ва̄. со тато чуто амутра удапа̄динти со ахам̣ тато бхавато йонито гахито вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитито сатта̄ва̄сато саттаника̄йато ва̄ чуто пунаамукасмим̣ на̄ма бхаве йонийа̄ гатийа̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийа̄ сатта̄ва̄се сакканика̄йе ва̄ удапа̄дим̣. татра̄па̄синти татра̄пи бхаве йонийа̄ гатийа̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийа̄ сатта̄ва̄се саттаника̄йе ва̄ пуна ахосим̣. евам̣на̄мотиа̄ди вуттанайамева.
апича амутра̄синти идам̣ анупуббена а̄рохантасса йа̄вадиччхакам̣ ануссаран̣ам̣. со татоти пат̣иниваттантасса паччавеккхан̣ам̣, тасма̄ ‘‘идхӯпапанно’’ти имисса̄ идхӯпапаттийа̄ анантарамева уппаттит̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа ‘‘амутра удапа̄ди’’нти идам̣ вуттанти ведитаббам̣. татра̄па̄синти евама̄ди панасса татра̄пи имисса̄ упапаттийа̄ антаре упапаттит̣т̣ха̄не на̄маготта̄дӣнам̣ ануссаран̣адассанаттхам̣ вуттам̣. со тато чуто идхӯпапанноти сва̄хам̣ тато анантаруппаттит̣т̣ха̄нато чуто идха амукасмим̣ на̄ма кхаттийакуле ва̄ бра̄хман̣акуле ва̄ ниббаттоти. итӣти евам̣. са̄ка̄рам̣ сауддесанти на̄маготтавасена сауддесам̣, ван̣н̣а̄дивасена са̄ка̄рам̣. на̄маготтена хи сатто ‘‘тиссо кассапо’’ти уддисӣйати, ван̣н̣а̄дӣхи ‘‘са̄мо ода̄то’’ти на̄наттато пан̃н̃а̄йати, тасма̄ на̄маготтам̣ уддесо, итаре а̄ка̄ра̄.
диббена̄тиа̄дӣсу диббасадисатта̄ диббам̣. девата̄нан̃хи сучаритакамманиббаттам̣ питтасемхарухира̄дӣхи апалибуддхам̣ упаккилесавимуттата̄йа дӯрепи а̄рамман̣асампат̣иччханасаматтхам̣ диббам̣ паса̄дачаккху хоти. идан̃ча̄пи вӣрийабха̄вана̄балена ниббаттам̣ н̃а̄н̣ачаккху та̄дисамева̄ти диббасадисатта̄ диббам̣. диббавиха̄равасена пат̣иладдхатта̄ аттано ча диббавиха̄расаннисситатта̄пи диббам̣. а̄локапариггахена маха̄джутикатта̄пи диббам̣. тирокут̣т̣а̄дигатарӯпадассанена маха̄гатикатта̄пи диббам̣. там̣ саббам̣ саддасаттха̄нуса̄рена ведитаббам̣. дассанат̣т̣хена чаккху. чаккхукиччакаран̣ена чаккхумива̄типи чаккху. чутӯпапа̄тадассанена дит̣т̣хивисуддхихетутта̄ висуддхам̣. йо хи чутимева пассати, на упапа̄там̣, со уччхедадит̣т̣хим̣ ган̣ха̄ти. йо упапа̄тамева пассати, на чутим̣, со навасаттапа̄тубха̄вадит̣т̣хим̣ ган̣ха̄ти. йо пана тадубхайам̣ пассати, со йасма̄ дувидхампи там̣ дит̣т̣хигатам̣ ативаттати, тасма̄ там̣ дассанам̣ дит̣т̣хивисуддхихету хоти. убхайампи четам̣ буддхапутта̄ пассанти. тена вуттам̣ ‘‘чутӯпапа̄тадассанена дит̣т̣хивисуддхихетутта̄ висуддха’’нти. мануссӯпача̄рам̣ атиккамитва̄ рӯпадассанена атиккантама̄нусакам̣, ма̄нусам̣ ва̄ мам̣сачаккхум̣ атиккантатта̄ атиккантама̄нусаканти ведитаббам̣. тена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена.
сатте пассатӣти манусса̄нам̣ мам̣сачаккхуна̄ вийа сатте олокети. чавама̄не упападжджама̄нети еттха чутиккхан̣е ва̄ упапаттиккхан̣е ва̄ диббачаккхуна̄ дат̣т̣хум̣ на сакка̄. йе пана а̄санначутика̄ ида̄ни чависсанти, те чавама̄на̄ти, йе ча гахитаппат̣исандхика̄ сампатиниббатта̄ ча, те упападжджама̄на̄ти адхиппета̄. те еварӯпе чавама̄не упападжджама̄не ча пассатӣти дассети. хӣнети моханиссандайуттатта̄ хӣна̄нам̣ джа̄тикулабхога̄дӣнам̣ васена хӣл̣ите ун̃н̃а̄те. пан̣ӣтети амоханиссандайуттатта̄ таббипарӣте. суван̣н̣ети адосаниссандайуттатта̄ ит̣т̣хакантамана̄паван̣н̣айутте. дуббан̣н̣ети досаниссандайуттатта̄ анит̣т̣ха̄канта̄мана̄паван̣н̣айутте, вирӯпавирӯпетипи аттхо. сугатети сугатигате, алобханиссандайуттатта̄ ва̄ ад̣д̣хе махаддхане. дуггатети дуггатигате, лобханиссандайуттатта̄ ва̄ далидде аппаннапа̄не.
йатха̄каммӯпагети йам̣ йам̣ каммам̣ упачитам̣, тена тена упагате. ка̄йадуччаритена̄тиа̄дӣсу дут̣т̣ху чаритам̣ килесапӯтикатта̄ти дуччаритам̣. ка̄йена дуччаритам̣, ка̄йато ва̄ уппаннам̣ дуччаританти ка̄йадуччаритам̣. итаресупи есева найо. саманна̄гата̄ти саман̇гибхӯта̄. арийа̄нам̣ упава̄дака̄ти буддхапаччекабуддхаса̄вака̄нам̣ арийа̄нам̣ антамасо гихисота̄панна̄нампи анаттхака̄ма̄ хутва̄ антимаваттхуна̄ ва̄ гун̣апаридхам̣санена ва̄ упава̄дака̄, аккосака̄ гарахака̄ти вуттам̣ хоти. миччха̄дит̣т̣хика̄ти випарӣтадассана̄. миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄ти миччха̄дит̣т̣хивасена сама̄диннана̄на̄видхакамма̄, йепи миччха̄дит̣т̣химӯлакесу ка̄йакамма̄дӣсу ан̃н̃епи сама̄да̄пенти.
ка̄йасса бхеда̄ти упа̄диннаккхандхапаричча̄га̄. парам̣ маран̣а̄ти таданантарам̣ абхиниббаттаккхандхаггахан̣а̄. атха ва̄ ка̄йасса бхеда̄ти джӣвитиндрийассӯпаччхеда̄. парам̣ маран̣а̄ти чутичиттато уддхам̣. апа̄йанти евама̄ди саббам̣ нирайавевачанамева. нирайо хи саггамоккхахетубхӯта̄ пун̃н̃асаммата̄ айа̄ апетатта̄, сукха̄нам̣ ва̄ а̄йасса абха̄ва̄ апа̄йо. дуккхасса гати пат̣исаран̣анти дуггати, досабахулата̄йа ва̄ дут̣т̣хена каммена ниббатта̄ гатӣти дуггати. виваса̄ нипатанти таттха дуккат̣т̣ака̄риноти винипа̄то, винассанта̄ ва̄ еттха патанти самбхиджджама̄нан̇гапаччан̇га̄ти винипа̄то. наттхи еттха асса̄дасан̃н̃ито айоти нирайо.
атха ва̄ апа̄йаггахан̣ена тираччха̄найоним̣ дӣпети. тираччха̄найони хи апа̄йо сугатито апетатта̄, на дуггати махесаккха̄нам̣ на̄гара̄джа̄дӣнам̣ самбхавато. дуггатиггахан̣ена петтивисайан̃ча. со хи апа̄йо чева дуггати ча сугатито апетатта̄ дуккхасса ча гатибхӯтатта̄, на ту винипа̄то асурасадисам̣ авинипатитатта̄. винипа̄таггахан̣ена асурака̄йам̣. со хи йатха̄вуттена аттхена апа̄йо чева дуггати ча саббасамуссайехи винипатитатта̄ винипа̄тоти вуччати. нирайаггахан̣ена авӣчиа̄дикаманекаппака̄рам̣ нирайамева̄ти. упапанна̄ти упагата̄, таттха абхиниббатта̄ти адхиппа̄йо. вуттавипарийа̄йена суккапаккхо ведитаббо. айам̣ пана висесо – таттха сугатиггахан̣ена манусса̄гатипи сан̇гайхати, саггаггахан̣ена девагатийева. таттха сундара̄ гатӣти сугати. рӯпа̄дӣхи висайехи сут̣т̣ху агготи сагго. со саббопи луджджанаппалуджджанат̣т̣хена локоти айаметтха сан̇кхепо. виттха̄ро пана сабба̄ка̄рена висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄то гахетаббо. татийа̄дӣни утта̄наттха̄ни.
дутийаа̄хунеййасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. ануттарийасуттаван̣н̣ана̄
8. ат̣т̣хаме наттхи етесам̣ уттара̄ни висит̣т̣ха̄нӣти ануттара̄ни, ануттара̄ни ева ануттарийа̄ни йатха̄ ‘‘анантамева анантарийа’’нти а̄ха ‘‘нируттара̄нӣ’’ти. дассана̄нуттарийам̣ на̄ма пхалависеса̄вахатта̄. еса найо сесесупи. саттавидхаарийадханала̄бхоти саттавидхасаддха̄дилокуттарадханала̄бхо. сиккха̄ттайасса пӯран̣анти адхисӣласиккха̄дӣнам̣ тиссаннам̣ сиккха̄нам̣ пӯран̣ам̣. таттха пӯран̣ам̣ ниппарийа̄йато асеккха̄нам̣ васена ведитаббам̣. калйа̄н̣апутхуджджанато пат̣т̣ха̄йа хи сатта секха̄ тиссо сиккха̄ пӯренти на̄ма, араха̄ парипун̣н̣асиккхоти. ити има̄ни ануттарийа̄ни локийалокуттара̄ни катхита̄ни.
ануттарийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. ануссатит̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄
9. наваме ануссатийо ева дит̣т̣хадхаммикасампара̄йика̄дихитасукха̄нам̣ ка̄ран̣абха̄вато т̣ха̄на̄нӣти ануссатит̣т̣ха̄на̄ни. буддхагун̣а̄рамман̣а̄ сатӣти йатха̄ буддха̄нуссати висеса̄дхигамасса т̣ха̄нам̣ хоти, евам̣ ‘‘итипи со бхагава̄’’тиа̄дина̄ буддхагун̣е а̄раббхе уппанна̄ сати. евам̣ ануссарато хи пӣти уппаджджати, со там̣ пӣтим̣ кхайато вайато пат̣т̣хапетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. упача̄ракаммат̣т̣ха̄нам̣ на̄метам̣ гихӣнампи лаббхати. упача̄ракаммат̣т̣ха̄нанти ча паччаккхато упача̄раджджха̄на̄вахам̣ каммат̣т̣ха̄напарампара̄йа саммасанам̣ йа̄ва арахатта̄ локийалокуттарависеса̄вахам̣. еса найо саббаттха.
ануссатит̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. маха̄на̄масуттаван̣н̣ана̄
10. дасаме тасмим̣ самайети буддха̄гун̣а̄нуссаран̣асамайе. ра̄гапарийут̣т̣хитанти ра̄гена парийут̣т̣хитам̣. парийут̣т̣ха̄наппаттипи, ра̄гена ва̄ сам̣хитам̣ читтам̣ аран̃н̃амива чорехи тена парийут̣т̣хитанти вуттам̣, тасса парийут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄набха̄ватопи парийут̣т̣хитара̄ганти аттхо. бйан̃джанам̣ пана ана̄дийитва̄ аттхаматтам̣ дассенто ‘‘уппаджджама̄нена ра̄гена ут̣т̣хахитва̄ гахита’’нти а̄ха. уджукамева̄ти пагева ка̄йаван̇ка̄дӣнам̣ апанӣтатта̄ читтасса ча ануджубха̄вакара̄нам̣ ма̄на̄дӣнам̣ абха̄вато, ра̄га̄дипарийут̣т̣ха̄на̄бха̄вена ва̄ он̣атиун̣н̣ативирахато уджубха̄вамева гатам̣. атха ва̄ уджукамева̄ти каммат̣т̣ха̄насса тхинам̣ миддхам̣ отин̣н̣ата̄йа лӣнуддхаччавигамато маджджхимасаматханимиттаппат̣ипаттийа̄ уджубха̄вамева гатам̣. ат̣т̣хакатхам̣ нисса̄йа̄ти бхаваджа̄тиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ аттхам̣ нисса̄йа. аттхаведанти ва̄ хетупхалам̣ пат̣ичча уппаннам̣ тут̣т̣хима̄ха. дхаммаведанти хетум̣ пат̣ичча уппаннам̣ тут̣т̣хим̣. ‘‘а̄ракатта̄ араха’’нти ануссарантасса хи йадидам̣ бхагавато килесехи а̄ракаттам̣, со хету. н̃а̄пако четтха хету адхиппето, на ка̄рако сампа̄пако. татонена н̃а̄йама̄но арахаттаттхо пхалам̣. имина̄ найена сесападесупи хетусо пхалавипа̄ко ведитаббо. дхамма̄нуссатиа̄дӣсупи хи а̄димаджджхапарийоса̄накалйа̄н̣ата̄дайо суппат̣ипаттиа̄дайо ча таттха таттха хетубха̄вена ниддит̣т̣ха̄йева. дхаммӯпасам̣хитанти йатха̄вуттахетупхаласан̇кха̄тагун̣ӯпасам̣хитам̣.
маха̄на̄масуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
а̄хунеййаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.