8-9. ва̄ча̄сутта̄диван̣н̣ана̄

198-9. ат̣т̣хаме ан̇гехӣти ка̄ран̣ехи. ан̇гӣйанти хетубха̄вена н̃а̄йантӣти ан̇га̄ни, ка̄ран̣а̄ни. ка̄ран̣аттхе ча ан̇га-саддо. пан̃чахӣти хетумхи ниссаккавачанам̣. саманна̄гата̄ти самануа̄гата̄ паватта̄ йутта̄ ча. ва̄ча̄ти самуллапана-ва̄ча̄. йа̄ ‘‘ва̄ча̄ гира̄ бйаппатхо’’ти (дха. са. 636) ча, ‘‘нела̄ кан̣н̣асукха̄’’ти (дӣ. ни. 1.9) ча а̄гаччхати. йа̄ пана ‘‘ва̄ча̄йа че катам̣ камма’’нти (дха. са. ат̣т̣ха. 1 ка̄йакаммадва̄ра) евам̣ вин̃н̃атти ча, ‘‘йа̄ чатӯхи вачӣдуччаритехи а̄рати…пе… айам̣ вуччати самма̄ва̄ча̄’’ти (дха. са. 299) евам̣ вирати ча, ‘‘пхарусава̄ча̄, бхиккхаве, а̄севита̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ нирайасам̣ваттаника̄ хотӣ’’ти (а. ни. 8.40) евам̣ четана̄ ча ва̄ча̄ти а̄гата̄, на са̄ идха адхиппета̄. касма̄? абха̄ситаббато. ‘‘субха̄сита̄ хоти, но дуббха̄сита̄’’ти хи вуттам̣. субха̄сита̄ти сут̣т̣ху бха̄сита̄. тенасса̄ аттха̄вахатам̣ дӣпети. анаваджджа̄ти ра̄га̄диаваджджарахита̄. имина̄сса ка̄ран̣асуддхим̣ агатигамана̄диппаваттадоса̄бха̄ван̃ча дӣпети. ра̄гадоса̄дивимуттан̃хи йам̣ бха̄сато ануродхавиваджджанато агатигаманам̣ дурасамусситамева̄ти. анануваджджа̄ти анува̄давимутта̄. имина̄сса̄ сабба̄ка̄расампаттим̣ дӣпети. сати хи сабба̄ка̄расампаттийам̣ анануваджджата̄ти. вин̃н̃ӯнанти пан̣д̣ита̄нам̣. тена нинда̄пасам̣са̄су ба̄ла̄ аппама̄н̣а̄ти дӣпети.

имехи кхотиа̄дӣни та̄ни ан̇га̄ни паччаккхато дассенто там̣ ва̄чам̣ нигамети. йан̃ча ан̃н̃е пат̣ин̃н̃а̄дӣхи авайавехи, на̄ма̄дӣхи падехи, лин̇гавачанавибхаттика̄лака̄ракасампаттӣхи ча саманна̄гатам̣ муса̄ва̄да̄дива̄чампи субха̄ситанти ман̃н̃анти, там̣ пат̣иседхети. авайава̄дисаманна̄гата̄пи хи татха̄рӯпӣ ва̄ча̄ дуббха̄сита̄ва хоти аттано ча паресан̃ча анаттха̄вахатта̄. имехи пана пан̃чахан̇гехи саманна̄гата̄ сачепи милаккхубха̄са̄парийа̄панна̄ гхат̣ачет̣ика̄гӣтикапарийа̄панна̄пи хоти, татха̄пи субха̄сита̄ва локийалокуттарахитасукха̄вахатта̄. татха̄ хи маггапассе сассам̣ раккхантийа̄ сӣхал̣ачет̣ика̄йа сӣхал̣акенева джа̄тиджара̄маран̣айуттам̣ гӣтикам̣ га̄йантийа̄ саддам̣ сутва̄ маггам̣ гаччханта̄ сат̣т̣химатта̄ випассакабхиккхӯ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су.

татха̄ тиссо на̄ма а̄раддхавипассако бхиккху падумассарасамӣпена гаччханто падумассаре падума̄ни бхан̃джитва̄ –

‘‘па̄това пхуллитакоканадам̣,

сӯрийа̄локена бхиджджийате;

евам̣ мануссаттам̣ гата̄ сатта̄,

джара̄бхивегена маддӣйантӣ’’ти. (сам̣. ни. ат̣т̣ха. 1.1.213; су. ни. ат̣т̣ха. 2.452 субха̄ситасуттаван̣н̣ана̄) –

имам̣ гӣтим̣ га̄йантийа̄ чет̣ика̄йа сутва̄ арахаттам̣ патто.

буддхантарепи ан̃н̃атаро пурисо саттахи путтехи саддхим̣ ат̣авито а̄гамма ан̃н̃атара̄йа иттхийа̄ мусалена тан̣д̣уле кот̣т̣ентийа̄ –

‘‘джара̄йа паримаддитам̣ етам̣, мила̄тачамманисситам̣;

маран̣ена бхиджджати етам̣, маччусса гха̄сама̄мисам̣.

‘‘кимӣнам̣ а̄лайам̣ етам̣, на̄на̄кун̣апена пӯритам̣;

асучибха̄джанам̣ етам̣, тадаликкхандхасамам̣ ида’’нти. (сам̣. ни. ат̣т̣ха. 1.1.213; су. ни. ат̣т̣ха. 2.452 субха̄ситасуттаван̣н̣ана̄) –

имам̣ гӣтам̣ сутва̄ паччавеккханто саха путтехи паччекабодхим̣ патто. евам̣ имехи пан̃чахи ан̇гехи саманна̄гата̄ ва̄ча̄ сачепи милаккхубха̄са̄йа парийа̄панна̄ гхат̣ачет̣ика̄гӣтикапарийа̄панна̄ ва̄ча̄ хоти, татха̄пи субха̄сита̄ти ведитабба̄. субха̄сита̄ ева анаваджджа̄ анануваджджа̄ ча вин̃н̃ӯнам̣ аттхаттхика̄нам̣ кулапутта̄нам̣ аттхаппат̣исаран̣а̄нам̣, но бйан̃джанаппат̣исаран̣а̄нанти. навамам̣ утта̄намева.

ва̄ча̄сутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.