1. секхабалавагго
1. сам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄
1. пан̃чаканипа̄тасса пат̣хаме ка̄мам̣ сампайуттадхаммесу тхирабха̄вопи балат̣т̣хо ева, пат̣ипаккхехи пана акампанӣйаттам̣ са̄тисайам̣ балат̣т̣хоти вуттам̣ – ‘‘ассаддхийе на кампатӣ’’ти.
сам̣кхиттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2-6. виттхатасутта̄диван̣н̣ана̄
2-6. дутийе хирӣйатӣти ладжджати вираджджати. йасма̄ хирӣ па̄паджигуччханалаккхан̣а̄, тасма̄ ‘‘джигуччхатӣти аттхо’’ти вуттам̣. оттаппатӣти утрасати. па̄путра̄салаккхан̣ан̃хи оттаппам̣.
паггахитавӣрийоти сан̇кочам̣ ана̄паннавӣрийо. тена̄ха ‘‘аносаккитама̄насо’’ти. паха̄наттха̄йа̄ти самуччхиннаттха̄йа. кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄ на̄ма самадхигамо ева̄ти а̄ха ‘‘пат̣ила̄бхаттха̄йа̄’’ти.
гатиаттха̄ дха̄тусадда̄ буддхиаттха̄ хонтӣти а̄ха ‘‘удайан̃ча вайан̃ча пат̣ивиджджхитум̣ саматтха̄йа̄’’ти. миссаканайена̄йам̣ десана̄ гата̄ти а̄ха ‘‘виккхамбханавасена ча самуччхедавасена ча̄’’ти. тена̄ха ‘‘випассана̄пан̃н̃а̄йа чева маггапан̃н̃а̄йа ча̄’’ти. випассана̄пан̃н̃а̄йа виккхамбханакирийато са̄ ча кхо падесика̄ти ниппадесикам̣ катва̄ дассетум̣ ‘‘маггапан̃н̃а̄йа пат̣ила̄бхасам̣ваттанато’’ти вуттам̣. дуккхаккхайага̄минибха̄вепи есева найо. самма̄ти йа̄тха̄вато. акуппадхаммата̄йа хи маггапан̃н̃а̄йа кхепитам̣ кхепитамева, на̄сса пуна кхепанакиччам̣ аттхӣти упа̄йена н̃а̄йена са̄ паваттатӣти а̄ха ‘‘хетуна̄ найена̄’’ти. татийа̄дӣсу наттхи ваттаббам̣.
виттхатасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. ка̄масуттаван̣н̣ана̄
7. саттаме асанти лӯнанти тена̄ти аситам̣, да̄ттам̣. вивидха̄ а̄бхан̃джанти бха̄рам̣ оламбенти тена̄ти бйа̄бхан̇гӣ, видхам̣. кулапуттоти еттха дувидхо кулапутто джа̄тикулапутто, а̄ча̄ракулапутто ча. таттха ‘‘тена кхо пана самайена рат̣т̣хапа̄ло на̄ма кулапутто тасмим̣йева тхуллакот̣т̣хике аггакуликасса путто’’ти (ма. ни. 2.294) евам̣ а̄гато уччакулаппасуто джа̄тикулапутто на̄ма. ‘‘йе те кулапутта̄ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄’’ти (ма. ни. 1.34) евам̣ а̄гата̄ пана йаттха каттхачи куле пасута̄пи а̄ча̄расампанна̄ а̄ча̄ракулапутто на̄ма. идха пана а̄ча̄ракулапутто адхиппето. тена̄ха ‘‘кулапуттоти а̄ча̄ракулапутто’’ти. йуттанти ануччхавикам̣, евам̣ ваттаббатам̣ арахатӣти аттхо. сесаметтха утта̄намева.
ка̄масуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. чаванасуттаван̣н̣ана̄
8. ат̣т̣хаме саддха̄йа̄ти имина̄ адхигамасаддха̄ дассита̄. чатуббидха̄ хи саддха̄ – а̄гаманӣйасаддха̄, адхигамасаддха̄, паса̄дасаддха̄, окаппанасаддха̄ти. таттха а̄гаманӣйасаддха̄ саббан̃н̃убодхисатта̄нам̣ паватта̄ хоти. а̄гаманӣйаппат̣ипада̄йа а̄гата̄ хи саддха̄ са̄тисайа̄ маха̄бодхисатта̄нам̣ паропадесена вина̄ саддхеййаваттхум̣ авипарӣтато гахетва̄ адхимуччанато. саччаппат̣иведхато а̄гатасаддха̄ адхигамасаддха̄ суппабуддха̄дӣнам̣ вийа. ‘‘самма̄самбуддхо бхагава̄’’тиа̄дина̄ буддха̄дӣсу уппаджджанакаппаса̄до паса̄дасаддха̄ маха̄каппинара̄джа̄дӣнам̣ вийа. ‘‘евамета’’нти оккандитва̄ паккхандитва̄ саддаханавасена каппанам̣ окаппанам̣, тадева саддха̄ти окаппанасаддха̄. таттха паса̄дасаддха̄ паранеййарӯпа̄ хоти, саванаматтенапи пасӣданато. окаппанасаддха̄ саддхеййам̣ ваттхум̣ ога̄хитва̄ анупависитва̄ ‘‘евамета’’нти паччаккхам̣ каронтӣ вийа паваттати.
чаванасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. пат̣хамаага̄равасуттаван̣н̣ана̄
9. наваме аппатиссайоти аппатиссаво ва-ка̄расса йа-ка̄рам̣ катва̄ ниддесо. гаруна̄ кисмин̃чи вутто га̄рававасена патиссаванам̣, патиссаво, патиссавабхӯтам̣, там̣сабха̄ван̃ча йам̣ кин̃чи га̄равам̣. наттхи етасмим̣ патиссавоти аппатиссаво, га̄рававирахито. тена̄ха ‘‘аджет̣т̣хако анӣчавуттӣ’’ти.
пат̣хамаага̄равасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. дутийаага̄равасуттаван̣н̣ана̄
10. дасаме вуддхинтиа̄дӣсу сӣлена вуддхим̣, маггена вирул̣хим̣, нибба̄нена вепуллам̣. сӣласама̄дхӣхи ва̄ вуддхим̣, випассана̄маггехи вирул̣хим̣, пхаланибба̄нехи вепуллам̣. еттха ча йасса чатуббидхам̣ сӣлам̣ акхан̣д̣а̄дибха̄ваппаваттийа̄ супарисуддхам̣ висесабха̄гийатта̄ аппакасиренева маггапхала̄вахам̣ сан̇гхараккхитаттхерасса вийа, со та̄дисена сӣлена имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ а̄паджджиссати. тена вуттам̣ – ‘‘сӣлена вуддхи’’нти. йасса пана арийамагго уппанно, со вирӯл̣хамӯло вийа па̄дапо суппатит̣т̣хитатта̄ са̄сане вирӯл̣хим̣ а̄панно на̄ма хоти. тена вуттам̣ – ‘‘маггена вирӯл̣хи’’нти. йо саббакилесанибба̄наппатто, со араха̄ сӣла̄дидхаммаккхандхапа̄рипӯрийа̄ сати вепуллаппатто хоти. тена вуттам̣ ‘‘нибба̄нена вепулла’’нти. дутийавикаппе аттхо вуттанайа̄нуса̄рена ведитаббо.
дутийаага̄равасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
секхабалаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.