5. ваппасуттаван̣н̣ана̄

195. пан̃чаме пихитатта̄ти акусаласса павесанадва̄рам̣ пидахитва̄ т̣хитатта̄. ка̄йена сам̣варитаббан̃хи апихитена два̄рена паваттанакам̣ па̄падхаммам̣ сам̣варитва̄ т̣хито ка̄йена сам̣вуто на̄ма. кхайавира̄гена̄ти аччантакхайасан̇кха̄тена вираджджанена, ануппа̄даниродхена̄ти аттхо. ким̣ виджджа̄ пуббе уппанна̄ти? убхайаметам̣ на ваттаббам̣. паха̄на̄бхисамайабха̄вана̄бхисамайа̄нам̣ абхиннака̄латта̄ падӣпуджджаланена андхака̄рам̣ вийа виджджуппа̄дена авиджджа̄ нируддха̄ва хоти, ваттаббам̣ ва̄ хетупхалаттамупача̄равасена. йатха̄ хи падӣпуджджаланахетуко андхака̄равигамо, евам̣ виджджуппа̄дахетуко авиджджа̄ниродхо. хетупхаладхамма̄ ча сама̄нака̄ла̄пи пубба̄парака̄ла̄ вийа вохарӣйанти йатха̄ ‘‘чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣а’’нти (ма. ни. 1.400; 3.421, 425, 426; сам̣. ни. 2.43-44; 2.4.60; катха̄. 465, 467) паччайа̄да̄нуппаджджанакирийа̄. читтасса ка̄йасса ча вихананато вигха̄то, дуккхам̣. паридаханато парил̣а̄хо.

ниччавиха̄ра̄ти саббада̄ паваттанакавиха̄ра̄. т̣хапетва̄ хи сама̄паттивелам̣ бхаван̇гавелан̃ча кхӣн̣а̄сава̄ имина̄ чхал̣ан̇гупеккха̄виха̄рена саббака̄лам̣ вихаранти. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣ена рӯпам̣ дисва̄. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ти хи ниссайавоха̄рена вуттам̣. сасамбха̄ракатха̄ хеса̄ йатха̄ ‘‘дхануна̄ виджджхатӣ’’ти, тасма̄ ниссайасӣсена нисситасса гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. ра̄гавасена на соманассаджа̄то хотӣти гехаситапемавасенапи джаванаккхан̣е соманассаджа̄то на хоти маггена самуччхиннатта̄, на доманассаджа̄то паса̄дан̃н̃атхаттавасенапи. упеккхако маджджхатто хутва̄ вихаратӣти асамапеккханена мохам̣ ануппа̄денто н̃а̄н̣упеккха̄васенева упеккхако вихарати маджджхатто. кхӣн̣а̄саво хи ит̣т̣хепи анит̣т̣хепи маджджхаттепи а̄рамман̣е йо асамапеккханена самасама̄ айонисогахан̣е акхӣн̣а̄сава̄нам̣ мохо уппаджджати, там̣ ануппа̄денто маггенева тасса самуггха̄титатта̄ н̃а̄н̣упеккха̄васенева упеккхако вихарати, айан̃часса пат̣ипатти сативепуллапаттийа̄ пан̃н̃а̄вепуллапаттийа̄ ча̄ти вуттам̣ ‘‘сатисампаджан̃н̃апариггахита̄йа̄’’ти.

еттха ча ‘‘чхасу два̄ресу упеккхако вихаратӣ’’ти имина̄ чхал̣ан̇гупеккха̄ катхита̄. ‘‘сампаджа̄но’’ти вачанато пана чатта̄ри н̃а̄н̣асампайуттачитта̄ни лаббханти техи вина̄ сампаджа̄ната̄йа асамбхавато. ‘‘сататавиха̄ра̄’’ти вачанато ат̣т̣хапи маха̄кирийачитта̄ни лаббханти н̃а̄н̣уппаттипаччайарахитака̄лепи паваттиджотанато. ‘‘араджджанто адуссанто’’ти вачанато хаситуппа̄давот̣т̣хаббанехи саддхим̣ даса читта̄ни лаббханти. араджджана̄дуссанавасена паватти хи тесампи са̄дха̄ран̣а̄ти. нану четтха ‘‘упеккхако вихаратӣ’’ти чхал̣ан̇гупеккха̄васена имесам̣ сататавиха̄ра̄нам̣ а̄гататта̄ соманассам̣ катхам̣ лаббхатӣти? а̄севанатоти. кин̃ча̄пи хи кхӣн̣а̄саво ит̣т̣ха̄нит̣т̣хепи а̄рамман̣е маджджхатте вийа бахулам̣ упеккхако вихарати аттано парисуддхаппакатибха̄ва̄виджаханато, када̄чи пана татха̄ четобхисан̇кха̄рабха̄ве йам̣ там̣ сабха̄вато ит̣т̣хам̣ а̄рамман̣ам̣, тасса йа̄тха̄вато сабха̄ваггахан̣авасенапи арахато читтам̣ соманассасахагатам̣ хутва̄ паваттатева, тан̃ча кхо пубба̄севанавасена.

ка̄йоти (сам̣. ни. т̣ӣ. 2.2.51) пан̃чадва̄рака̄йо, со анто аваса̄нам̣ етисса̄ти ка̄йантика̄, там̣ ка̄йантикам̣. тена̄ха – ‘‘йа̄ва пан̃чадва̄рака̄йо паваттати, та̄ва паватта’’нти. джӣвитантиканти еттха̄пи есева найо. паччха̄ уппаджджитва̄ти етасмим̣ аттабха̄ве манодва̄рикаведана̄то паччха̄ уппаджджитва̄ тато пат̣хамам̣ нируджджхати, тато ева аттхасиддхаматтхам̣ сарӯпенева дассетум̣ ‘‘манодва̄рикаведана̄ пат̣хамам̣ уппаджджитва̄ паччха̄ нируджджхатӣ’’ти вуттам̣. ида̄ни тамева сан̇кхепена вуттам̣ виваритум̣ ‘‘са̄ хӣ’’тиа̄дима̄ха. йа̄ва теттим̣савасса̄ни пат̣хамавайо. пан̃н̃а̄савассака̄лети пат̣хамавайато йа̄ва пан̃н̃а̄савассака̄ла̄, та̄ва. т̣хита̄ хотӣти вад̣д̣хиха̄нийо анупагантва̄ самарӯпенева т̣хита̄ хоти. манда̄ти мудука̄ атикхин̣а̄. тада̄ти асӣтинавутивассака̄ле вадантепи татха̄чирапаричитепӣти адхиппа̄йо. бхагга̄ти теджобхаггена бхагга̄ дуббан̣н̣а̄. хадайакот̣им̣йева̄ти чаккха̄диваттхӯсу аппаваттитва̄ тесам̣ а̄диантакот̣ибхӯтам̣ хадайаваттхум̣йева. та̄ва̄ти йа̄ва ведана̄ ваттати, та̄ва.

ва̄пийа̄ти маха̄тал̣а̄кена. пан̃чаудакамаггасампаннанти пан̃чахи удакасса пависананиккхаманамаггехи йуттам̣. тато тато виссандама̄нам̣ саббасо пун̣н̣атта̄. пат̣хамам̣ деве вассантетиа̄ди упама̄сам̣санданам̣. имам̣ веданам̣ сандха̄йа̄ти имам̣ йатха̄вуттам̣ парийоса̄наппаттам̣ манодва̄рикаведанам̣ сандха̄йа.

ка̄йасса бхеда̄ти аттабха̄васса вина̄санато. парато агантва̄ти паралокавасена агантва̄. ведана̄нам̣ сӣтибха̄во на̄ма сан̇кха̄радаратхапарил̣а̄ха̄бха̄во. со пана̄йам̣ саббасо аппаваттивасенева̄ти а̄ха ‘‘аппаваттанадхамма̄ни бхависсантӣ’’ти.

аттабха̄вам̣ на̄сетука̄масса дал̣хам̣ уппаннам̣ сам̣веган̃а̄н̣ам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘куда̄ло вийа пан̃н̃а̄’’ти. тато ниббаттитаджджха̄насама̄дхим̣ сандха̄йа ‘‘пит̣акам̣ вийа сама̄дхӣ’’ти. таннисса̄йа паваттетаббавипассана̄рамбхан̃а̄н̣ам̣ сандха̄йа ‘‘кханитти вийа випассана̄’’ти ча вуттам̣. сесаметтха утта̄намева.

ваппасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.