3. пат̣хамана̄на̄каран̣асуттаван̣н̣ана̄
123. татийе брахмака̄йика̄нам̣ дева̄нанти еттха брахма̄нам̣ ка̄йо самӯхоти брахмака̄йо, таппарийа̄панната̄йа таттха гата̄ти брахмака̄йика̄. ета̄йа ча саббассапи брахмака̄йасса саман̃н̃а̄йа бхавитаббам̣. а̄бхассара̄нам̣ дева̄нантиа̄дина̄ пана дутийаджджха̄набхӯмика̄дӣнам̣ упари гахитатта̄ гобалӣбаддан̃н̃а̄йена тадавасит̣т̣ха̄нам̣ айам̣ саман̃н̃а̄, тасма̄ ‘‘брахмака̄йика̄нам̣ дева̄на’’нти пат̣хамаджджха̄набхӯмика̄нам̣йева гахан̣ам̣ ведитаббам̣. саха бйайати гаччхатӣти сахабйо, сахаваттанако. тасса бха̄во сахабйата̄, сахапаваттӣти а̄ха ‘‘сахабха̄вам̣ упагаччхатӣ’’ти. каппо а̄йуппама̄н̣анти еттха йадипи брахмапа̄рисаджджа̄дӣнам̣ а̄йуно антарам̣ аттхи, уккат̣т̣хапариччхедена панетам̣ вуттанти дассенто ‘‘пат̣хамаджджха̄нам̣ аттхи хӣна’’нтиа̄дима̄ха.
две каппа̄ а̄йуппама̄н̣анти еттха пана хӣнаджджха̄нена ниббатта̄нам̣ васена айам̣ париччхедо катоти дассетум̣ ‘‘дутийаджджха̄нам̣ вуттанайенева тивидхам̣ хотӣ’’тиа̄ди а̄раддхам̣. чатта̄ро каппа̄ти еттха пана уккат̣т̣хапариччхедена чатусат̣т̣хи каппа̄ ваттабба̄ти дассенто ‘‘йам̣ хет̣т̣ха̄ вуттам̣ ‘каппо две каппа̄’ти, кампи а̄харитва̄ аттхо ведитаббо’’ти а̄ха. катхам̣ панеттха айаматтхо лаббхатӣти а̄ха ‘‘каппоти ча гун̣ассапи на̄ма’’нти. таттха пат̣хамам̣ вутто каппо, тато екена гун̣ена, екасмим̣ ва̄ре ган̣ана̄йа̄ти аттхо. две каппа̄ хонтӣти екава̄раган̣ана̄йа каппасса двигун̣итатта̄ две маха̄каппа̄ хонтӣти аттхо. дутийена̄ти дутийава̄раган̣ана̄йа. чатта̄роти дутийава̄раган̣ана̄йа двӣсу каппесу двигун̣итесу чатта̄ро маха̄каппа̄ хонтӣти аттхо. пуна те чатта̄ро каппа̄ти вуттанайена две ва̄ре гун̣етва̄ йе чатта̄ро каппа̄ дассита̄, пуна те чатта̄ро каппа̄ чатуггун̣а̄ хонтӣти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – две ва̄ре гун̣етва̄ йе чатта̄ро каппа̄ дассита̄, тесу чатуккхаттум̣ гун̣итесу чатусат̣т̣хи каппа̄ сампаджджантӣти. татха̄ хи чатта̄ро екасмим̣ ва̄ре гун̣ита̄ ат̣т̣ха хонти, пуна те ат̣т̣ха дутийава̄ре гун̣ита̄ сол̣аса хонти, пуна те сол̣аса татийава̄ре гун̣ита̄ дваттим̣са хонти, пуна те дваттим̣са чатуттхава̄ре гун̣ита̄ чатусат̣т̣хи хонти. тенева̄ха ‘‘имехи чатӯхи гун̣ехи гун̣ита̄ екена гун̣ена ат̣т̣ха хонтӣ’’тиа̄ди. еттха ча хет̣т̣ха̄ упосатхасутте (а. ни. 3.71) –
‘‘йа̄ни ма̄нусака̄ни пан̃н̃а̄са васса̄ни, ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво’’ти –
а̄дина̄ ка̄ма̄вачарадева̄намева а̄йуппама̄н̣ам̣ дасситам̣. хет̣т̣ха̄йева –
‘‘тайоме, бхиккхаве, пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме тайо? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄…пе… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанӯпага̄нам̣, бхиккхаве, дева̄нам̣ вӣсати каппасахасса̄ни а̄йуппама̄н̣а’’нти (а. ни. 3.117) –
а̄дина̄ арӯпа̄вачара̄нам̣йева а̄йуппама̄н̣ам̣ вуттам̣. идха пана рӯпа̄вачара̄намева а̄йуппама̄н̣ам̣ дасситам̣. вибхан̇гапа̄л̣ийам̣ (вибха. 1022) пана ‘‘манусса̄нам̣ киттакам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣, вассасатам̣ аппам̣ ва̄ бхиййо’’тиа̄дина̄ деваманусса̄нан̃чева рӯпа̄рӯпа̄вачарасатта̄нан̃ча а̄йуппама̄н̣ам̣ дасситам̣.
таттха самма̄самбуддхена манусса̄нам̣ дева̄нан̃ча а̄йум̣ париччхиндама̄нена чатӯсу апа̄йесу бхуммадевесу ча а̄йу на париччхиннам̣. там̣ касма̄ти? нирайе та̄ва каммамева пама̄н̣ам̣. йа̄ва каммам̣ на кхӣйати, та̄ва паччанти. татха̄ сесаапа̄йесу. бхуммадева̄нампи каммамева пама̄н̣ам̣. таттха ниббатта̄ хи кечи сатта̄хаматтам̣ тит̣т̣ханти, кечи ад̣д̣хама̄сам̣, каппам̣ тит̣т̣хама̄на̄пи аттхийева. таттха мануссесу гихибха̄ве т̣хита̄йева сота̄панна̄пи хонти, сакада̄га̄мипхалам̣ ана̄га̄мипхалам̣ арахаттампи па̄пун̣анти, тесу сота̄панна̄дайо йа̄ваджӣвам̣ тит̣т̣ханти, кхӣн̣а̄сава̄ пана паринибба̄йанти ва̄ паббаджанти ва̄. касма̄? арахаттам̣ на̄ма сет̣т̣хагун̣ам̣, гихилин̇гам̣ хӣнам̣, там̣ хӣната̄йа уттамам̣ гун̣ам̣ дха̄ретум̣ на саккоти, тасма̄ те паринибба̄тука̄ма̄ ва̄ хонти паббаджитука̄ма̄ ва̄. бхуммадева̄ пана арахаттам̣ патта̄пи йа̄ваджӣвам̣ тит̣т̣ханти, чхасу ка̄ма̄вачаресу девесу сота̄паннасакада̄га̄мино йа̄ваджӣвам̣ тит̣т̣ханти, ана̄га̄мина̄ рӯпабхавам̣ гантум̣ ват̣т̣ати кхӣн̣а̄савена паринибба̄тум̣. касма̄? нилӣйанока̄сасса абха̄ва̄. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаресу саббепи йа̄ваджӣвам̣ тит̣т̣ханти, таттха рӯпа̄вачаре ниббатта̄ сота̄паннасакада̄га̄мино на пуна идха̄гаччханти, таттхева паринибба̄йанти. ете хи джха̄наана̄га̄мино на̄ма.
ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣнам̣ пана ким̣ нийамети? пагун̣аджджха̄нам̣. йадевасса пагун̣ам̣ хоти, тена упападжджати. саббесу пагун̣есу ким̣ нийамети? невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄патти. екам̣сенева хи со невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане упападжджати. навасу брахмалокесу ниббаттаарийаса̄вака̄нам̣ татрӯпапаттипи упарӯпапаттипи, на хет̣т̣хӯпапатти. путхуджджана̄нам̣ пана татрӯпапаттипи хоти, упарӯпапаттипи, хет̣т̣хӯпапаттипи. пан̃часу суддха̄ва̄сесу чатӯсу ча арӯпесу арийаса̄вака̄нам̣ татрӯпапаттипи хоти упарӯпапаттипи. пат̣хамаджджха̄набхӯмийам̣ ниббатто ана̄га̄мӣ нава брахмалоке содхетва̄ маттхаке т̣хито паринибба̄ти. вехаппхалам̣, аканит̣т̣хам̣, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатананти име тайо девалока̄ сет̣т̣хабхава̄ на̄ма. имесу тӣсу т̣ха̄несу ниббаттаана̄га̄мино нева уддхам̣ гаччханти, на адхо, таттха таттхева паринибба̄йантӣти идам̣ пакин̣н̣акам̣ ведитаббам̣.
пат̣хамана̄на̄каран̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.