8. тикан̣н̣асуттаван̣н̣ана̄
59. ат̣т̣хаме дура̄сада̄ти дурупасан̇камана̄. гараха̄ муччиссатӣти майи евам̣ катхенте саман̣о готамо кин̃чи катхессати, евам̣ ме вачанаматтампи на ладдханти айам̣ гараха̄ муччиссатӣти. пан̣д̣ита̄ти пан̣д̣иччена саманна̄гата̄. дхӣра̄ти дхитисампанна̄. бйатта̄ти парава̄дамадданасаматтхена веййаттийена саманна̄гата̄. бахуссута̄ти ба̄хусаччаванто. ва̄диноти ва̄димаггакусала̄. саммата̄ти бахуно джанасса са̄дхусаммата̄. пан̣д̣ита̄диа̄ка̄рапариччхеданти тесам̣ тевиджджа̄нам̣ пан̣д̣ита̄ка̄ра̄диа̄ка̄рапариччхедам̣. а̄ка̄расаддо ка̄ран̣апарийа̄йо, париччхедасаддо парима̄н̣аттхоти а̄ха ‘‘еттакена ка̄ран̣ена̄’’ти.
йатха̄ти йена̄ка̄рена, йена ка̄ран̣ена̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘йатха̄ти ка̄ран̣авачана’’нти. ‘‘двӣхипи паккхехӣ’’ти ватва̄ те паккхе сарӯпато дассенто ‘‘ма̄тито ча питито ча̄’’ти а̄ха. тесам̣ паккха̄нам̣ васенасса суджа̄татам̣ дассетум̣ ‘‘йасса ма̄та̄’’тиа̄ди вуттам̣. джанакаджаника̄бха̄вена вина̄пи локе ма̄та̄питусаман̃н̃а̄ диссати, идха пана са̄ орасапуттавасенева иччхита̄ти дассетум̣ ‘‘сам̣суддхагахан̣ико’’ти вуттам̣. габбхам̣ ган̣ха̄ти дха̄ретӣти гахан̣ӣ, габбха̄сайасан̃н̃ито ма̄тукуччхиппадесо. йатха̄бхуттасса а̄ха̄расса випа̄чанавасена ган̣ханато ачхад̣д̣анато гахан̣ӣ, каммаджатеджодха̄ту.
пита̄ ча ма̄та̄ ча питаро, питӯнам̣ питаро пита̄маха̄, тесам̣ йуго пита̄махайуго, тасма̄ ‘‘йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ пита̄махадванда̄’’ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана двандам̣ аггахетва̄ ‘‘йуганти а̄йуппама̄н̣ам̣ вуччатӣ’’ти вуттам̣. йуга-саддасса ча аттхакатха̄ дассита̄ ‘‘пита̄махойева пита̄махайуга’’нти. пуббапуриса̄ти пурисаггахан̣ан̃четтха уккат̣т̣ханиддесавасена катанти дат̣т̣хаббам̣. еван̃хи ‘‘ма̄тито’’ти па̄л̣ивачанам̣ саматтхитам̣ хоти. аккхиттоти аккхепо. анаваккхиттоти саддхатха̄липа̄ка̄дӣсу анаваккхитто на чхад̣д̣ито. джа̄тива̄дена̄ти хетумхи каран̣авачананти дассетум̣ ‘‘кена ка̄ран̣ена̄’’тиа̄ди вуттам̣. еттха ча ‘‘убхато…пе… пита̄махайуга̄’’ти етена бра̄хман̣асса йонидоса̄бха̄во дассито сам̣суддхагахан̣иката̄киттанато. ‘‘аккхитто’’ти имина̄ кирийа̄пара̄дха̄бха̄во. сам̣суддхаджа̄тика̄пи хи сатта̄ кирийа̄пара̄дхена кхепам̣ па̄пун̣анти. ‘‘анупаккут̣т̣хо’’ти имина̄ айуттасам̣сагга̄бха̄во. айуттасам̣сагган̃хи пат̣ичча сатта̄ суддхаджа̄тика̄ кирийа̄пара̄дхарахита̄пи аккосам̣ лабханти.
танти гараха̄вачанам̣. манте париваттетӣти веде саджджха̄йати, парийа̄пун̣а̄тӣти аттхо. манте дха̄ретӣти йатха̄адхӣте манте асаммут̣т̣хе катва̄ хадайе т̣хапети.
от̣т̣хапахатакаран̣авасена̄ти аттха̄вадха̄ран̣авасена. санигхан̣д̣укет̣убха̄нанти еттха вачанӣйава̄чакабха̄вена аттхам̣ саддан̃ча кхан̣д̣ати бхиндати вибхаджджа дассетӣти никхан̣д̣у, со ева идха кха-ка̄расса гха-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘нигхан̣д̣ӯ’’ти вутто. кит̣ати гамети кирийа̄дивибха̄гам̣, там̣ ва̄ анавасесапарийа̄да̄нато гаменто пӯретӣти кет̣убхам̣. вевачанаппака̄саканти парийа̄йасаддадӣпакам̣, екекасса аттхасса анекапарийа̄йавачанавибха̄ваканти аттхо. нидассанаматтан̃четам̣ анекесампи аттха̄нам̣ екасаддавачанӣйата̄вибха̄ванавасенапи тасса гантхасса паваттатта̄. вачӣбхеда̄дилаккхан̣а̄ кирийа̄ каппӣйати викаппӣйати етена̄ти кирийа̄каппо, со пана ван̣н̣ападасамбандхападаттха̄дивибха̄гато бахукаппоти а̄ха ‘‘кирийа̄каппавикаппо’’ти. идан̃ча мӯлакирийа̄каппагантхам̣ сандха̄йа вуттам̣. со хи маха̄висайо сатасахассапарима̄н̣о нама̄чарийа̄диппакаран̣ам̣. т̣ха̄накаран̣а̄дивибха̄гато ниббачанавибха̄гато ча аккхара̄ пабхедӣйанти етехӣти аккхараппабхеда̄, сиккха̄нируттийо. етесанти чатуннам̣ веда̄нам̣.
паданти чатуббидхам̣, пан̃чавидхам̣ ва̄ падам̣, там̣ падам̣ ка̄йатӣти падако, тейева ва̄ веде падасо ка̄йатӣти падако. тадавасесанти вутта̄васесам̣ ва̄кйам̣. етта̄вата̄ саддабйа̄каран̣ам̣ ватва̄ пуна ‘‘бйа̄каран̣а’’нти аттхабйа̄каран̣ама̄ха. там̣ там̣ саддам̣ тадаттхан̃ча бйа̄кароти бйа̄чиккхати етена̄ти бйа̄каран̣ам̣, саддасаттхам̣. а̄йатим̣ хитам̣ тена локо на йатати на ӣхатӣти лока̄йатам̣. тан̃хи гантхам̣ нисса̄йа сатта̄ пун̃н̃акирийа̄йа читтампи на уппа̄денти.
асӣти маха̄са̄вака̄ти ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃о, ваппо, бхаддийо, маха̄на̄мо, ассаджи, на̄л̣ако, йасо, вимало, суба̄ху, пун̣н̣аджи, гавампати, урувелакассапо, надӣкассапо, гайа̄кассапо, са̄рипутто, маха̄моггалла̄но, маха̄кассапо, маха̄качча̄но, маха̄кот̣т̣хико, маха̄каппино, маха̄чундо, ануруддхо, кан̇кха̄ревато, а̄нандо, нандако, бхагу, нандийо, кимило, бхаддийо, ра̄хуло, сӣвали, упа̄ли, даббо, упасено, кхадираванийаревато, пун̣н̣о манта̄нипутто, пун̣н̣о суна̄парантако, сон̣о кут̣икан̣н̣о, сон̣о кол̣ивисо, ра̄дхо, субхӯти, ан̇гулима̄ло, ваккали, ка̄л̣уда̄йӣ, маха̄уда̄йӣ, пилиндаваччхо, собхито, кума̄ракассапо, рат̣т̣хапа̄ло, ван̇гӣсо, сабхийо, село, упава̄н̣о, мегхийо, са̄гато, на̄гито, лакун̣д̣акабхаддийо, пин̣д̣оло бха̄радва̄джо, маха̄пантхако, чӯл̣апантхако, ба̄куло, кун̣д̣адха̄но, да̄ручӣрийо, йасоджо, аджито, тиссаметтеййо, пун̣н̣ако, меттагу, дхотако, упасӣво, нандо, хемако, тодеййо, каппо, джатукан̣н̣ӣ, бхадра̄вудхо, удайо, посало, могхара̄джа̄, пин̇гийоти ете асӣти маха̄са̄вака̄ на̄ма.
касма̄ панете ева тхера̄ ‘‘маха̄са̄вака̄’’ти вуччантӣти? абхинӣха̄расса махантабха̄вато. татха̄ хи две аггаса̄вака̄пи маха̄са̄вакесу антогадха̄. те хи са̄вакапа̄рамин̃а̄н̣асса маттхакаппаттийа̄ са̄вакесу аггадхамма̄дхигамена аггат̣т̣ха̄не т̣хита̄пи абхинӣха̄рамахантата̄са̄ман̃н̃ена ‘‘маха̄са̄вака̄’’типи вуччанти, итаре пана пакатиса̄вакехи са̄тисайам̣ маха̄бхинӣха̄ра̄. татха̄ хи те падумуттарасса бхагавато ка̄ле катапан̣идха̄на̄, тато ева са̄тисайам̣ абхин̃н̃а̄сама̄паттӣсу васино пабхиннаппат̣исамбхида̄ ча. ка̄мам̣ саббепи араханто сӣлависуддхиа̄дике сампа̄детва̄ чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу суппатит̣т̣хитачитта̄ сатта боджджхан̇ге йатха̄бхӯтам̣ бха̄ветва̄ маггаппат̣ипа̄т̣ийа̄ анавасесато килесе кхепетва̄ аггапхале патит̣т̣хаханти, татха̄пи йатха̄ саддха̄вимуттато дит̣т̣хиппаттасса, пан̃н̃а̄вимуттато ча убхатобха̄гавимуттасса пуббабха̄габха̄вана̄висесасиддхо маггабха̄вана̄висесо, евам̣ абхинӣха̄рамахантаттапуббайогамахантатта̄ хи сасанта̄не са̄тисайасса гун̣ависесасса ниппха̄дитатта̄ сӣла̄дӣхи гун̣ехи маханта̄ са̄вака̄ти маха̄са̄вака̄. тесуйева пана йе бодхипаккхийадхаммесу па̄моккхабха̄вена дхурабхӯта̄нам̣ самма̄дит̣т̣хисан̇каппа̄дӣнам̣ са̄тисайам̣ кичча̄нубха̄ваниппхаттийа̄ ка̄ран̣абхӯта̄йа таджджа̄бхинӣха̄ра̄бхинӣхат̣а̄йа саккаччам̣ нирантарам̣ чирака̄ласамбха̄вита̄йа самма̄пат̣ипаттийа̄ йатха̄ккамам̣ пан̃н̃а̄йа сама̄дхисмин̃ча уккат̣т̣хапа̄рамиппаттийа̄ сависесам̣ саббагун̣ехи аггабха̄ве т̣хита̄, те са̄рипуттамоггалла̄на̄. итаре ат̣т̣хасаттати тхера̄ са̄вакапа̄рамийа̄ маттхаке саббаса̄вака̄нам̣ аггабха̄вена ат̣т̣хитатта̄ ‘‘маха̄са̄вака̄’’иччева вуччанти. пакатиса̄вака̄ пана абхинӣха̄рамахантатта̄бха̄вато пуббайогамахантатта̄бха̄вато ча ‘‘саттхуса̄вака̄’’иччева вуччанти. те пана аггаса̄вака̄ вийа маха̄са̄вака̄ вийа ча на паримита̄, атха кхо анекасата̄ анекасахасса̄.
вайатӣти вайо, а̄димаджджхапарийоса̄несу каттхачи апарикиламанто авиттха̄йанто те гантхе санта̄нети пан̣етӣти аттхо. две пат̣иседха̄ пакатим̣ гаментӣти дассетум̣ ‘‘авайо на хотӣ’’ти ватва̄ таттха авайам̣ дассетум̣ ‘‘авайо на̄ма…пе… на саккотӣ’’ти вуттам̣.
идха̄ти имасмим̣ сутте. етанти ‘‘вивиччева ка̄мехӣ’’тиа̄дивачанам̣. татийавиджджа̄дхигама̄йа пат̣ипаттиккамо висуддхимагге (висуддхи. 1.70) са̄тисайам̣ виттха̄рито, татха̄ идха аваттука̄мата̄йа бхайабхеравасутта̄дӣсу (ма. ни. 1.34 а̄дайо) вийа сан̇кхепато ча ваттука̄мата̄йа ‘‘двиннам̣ виджджа̄на’’миччева вуттам̣.
виджджа̄ти пуббенива̄саппат̣иччха̄дакасса мохаккхандхасса виджджанат̣т̣хенапи виджджа̄. мохо пат̣иччха̄дакат̣т̣хена тамоти вуччати тамо вийа̄ти катва̄. ка̄таббато каран̣ам̣, обха̄сова каран̣ам̣ обха̄сакаран̣ам̣, аттано паччайехи обха̄сабха̄вена ниббаттетаббат̣т̣хена̄ти аттхо. айам̣ аттхоти айамева адхиппетаттхо. пасам̣са̄вачананти тассева аттхасса тхомана̄вачанам̣ пат̣ипаккхавидхаманапаваттивисеса̄нам̣ бодханато. йоджана̄ти пасам̣са̄васена вуттапада̄нам̣ аттхадассанавасена вуттападасса ча йоджана̄. авиджджа̄ вихата̄ти етена виджджанат̣т̣хена виджджа̄ти айампи аттхо дӣпитоти дат̣т̣хаббам̣. йасма̄ виджджа̄ уппанна̄ти етена виджджа̄пат̣ипаккха̄ авиджджа̄, пат̣ипаккхата̄ часса̄ паха̄таббабха̄вена виджджа̄йа ча паха̄йакабха̄вена̄ти дассети. итарасмимпи пададвайети ‘‘тамо вихато, а̄локо уппанно’’ти пададвайепи. есева найоти йатха̄вуттайоджанам̣ атидисати. таттха̄йам̣ йоджана̄ – евам̣ адхигатавиджджасса тамо вихато виддхасто. касма̄? йасма̄ а̄локо уппанно н̃а̄н̣а̄локо па̄тубхӯтоти. песитаттасса̄ти йатха̄дхиппетаттхасиддхиппаттим̣ виссат̣т̣хачиттасса, пат̣хамавиджджа̄дхигама̄йа песитачиттасса̄ти вуттам̣ хоти.
випассана̄па̄даканти имина̄ тасса джха̄начиттасса ниббедхабха̄гийатама̄ха. випассана̄ тивидха̄ випассакапуггалабхедена. маха̄бодхисатта̄нан̃хи паччекабодхисатта̄нан̃ча випассана̄ чинта̄майан̃а̄н̣асам̣вад̣д̣хитатта̄ сайамбхун̃а̄н̣абхӯта̄, итаресам̣ сутамайан̃а̄н̣асам̣вад̣д̣хитатта̄ паропадесасамбхӯта̄. са̄ ‘‘т̣хапетва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ авасесарӯпа̄рӯпаджджха̄на̄нам̣ ан̃н̃атарато вут̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄дина̄ анекадха̄ арӯпамукхавасена чатудха̄туваваттха̄не вутта̄нам̣ тесам̣ тесам̣ дха̄тупариггахамукха̄нам̣ ан̃н̃атарамукхавасена ча анекадха̄ва висуддхимагге (висуддхи. 1.306) на̄на̄найато вибха̄вита̄. маха̄бодхисатта̄нам̣ пана чатувӣсатикот̣исатасахассамукхена пабхедагаманато на̄на̄найам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асанниссайасса арийамагган̃а̄н̣асса адхит̣т̣ха̄набхӯтам̣ пуббабха̄ган̃а̄н̣агаббхам̣ ган̣ха̄пентам̣ парипа̄кам̣ гаччхантам̣ парамагамбхӣрам̣ сан̣хасукхуматарам̣ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣ хоти, йам̣ ат̣т̣хакатха̄су ‘‘маха̄ваджиран̃а̄н̣а’’нти вуччати. йасса ча паваттивибха̄гена чатувӣсатикот̣исатасахассаппабхедасса па̄дакабха̄вена сама̄паджджийама̄на̄ чатувӣсатикот̣исатасахассасан̇кха̄ девасикам̣ саттху вал̣ан̃джанакасама̄паттийо вуччанти, сва̄йам̣ буддха̄нам̣ випассана̄ча̄ро параматтхаман̃джӯса̄йам̣ висуддхимаггасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ (висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.144) дассито, аттхикехи тато гахетабботи. идха пана са̄вака̄нам̣ випассана̄ча̄рам̣ сандха̄йа ‘‘випассана̄па̄дака’’нти вуттам̣.
ка̄мам̣ хет̣т̣химамагган̃а̄н̣а̄нипи а̄сава̄нам̣ кхепанан̃а̄н̣а̄ни ева, анавасесато пана тесам̣ кхепанам̣ аггамагган̃а̄н̣енева̄ти а̄ха ‘‘арахаттамагган̃а̄н̣аттха̄йа̄’’ти. а̄сававина̄санатоти а̄сава̄нам̣ ниссесам̣ самуччхинданато. а̄сава̄нам̣ кхайе н̃а̄н̣ам̣ а̄саваккхайан̃а̄н̣анти дассенто ‘‘татра четам̣ н̃а̄н̣а’’нти ватва̄ ‘‘кхайе’’ти а̄дха̄ре бхуммам̣, на висайети дассенто ‘‘таттха парийа̄паннатта̄’’ти а̄ха. абхинӣхаратӣти абхимукхам̣ нӣхарати, йатха̄ магга̄бхисамайо хоти, саванам̣ тадабхимукхам̣ паваттети. идам̣ дуккханти дуккхасса арийасаччасса тада̄ бхиккхуна̄ паччаккхато гахитабха̄вадассанам̣. еттакам̣ дуккханти тасса париччхиджджа гахитабха̄вадассанам̣. на ито бхиййоти тасса анавасесато гахитабха̄вадассанам̣. тена̄ха ‘‘саббампи дуккхасачча’’нтиа̄ди. сарасалаккхан̣апат̣иведхена̄ти сабха̄васан̇кха̄тасса лаккхан̣асса асаммохато пат̣ивиджджханена. асаммохапат̣иведхоти ча йатха̄ тасмим̣ н̃а̄н̣е паватте паччха̄ дуккхасаччасса сарӯпа̄дипариччхеде саммохо на хоти, татха̄ паватти. тенева̄ха ‘‘йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’ти. дуккхам̣ самудети етасма̄ти дуккхасамудайо. йам̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ти йам̣ нибба̄нам̣ маггасса а̄рамман̣апаччайат̣т̣хена ка̄ран̣абхӯтам̣ а̄гамма. патва̄ти ча тадубхайавато пуггаласса паваттийа̄ти катва̄ вуттам̣. патва̄ти ва̄ па̄пун̣анахету. аппаваттинти аппаваттинимиттам̣. те ва̄ на паваттанти еттха̄ти аппаватти, нибба̄нам̣. тасса̄ти дуккханиродхасса. сампа̄паканти саччхикирийа̄васена саммадева па̄пакам̣.
килесавасена̄ти а̄савасан̇кха̄такилесавасена. йасма̄ а̄сава̄нам̣ дуккхасаччапарийа̄йо таппарийа̄паннатта̄ сесасачча̄нан̃ча там̣самудайа̄дипарийа̄йо аттхи, тасма̄ вуттам̣ ‘‘парийа̄йато’’ти. дассенто сачча̄нӣти йоджана̄. а̄сава̄нан̃четтха гахан̣ам̣ ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа̄’’ти а̄раддхатта̄. татха̄ хи ‘‘ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччатӣ’’тиа̄дина̄ а̄сававимуттисӣсенева саббакилесавимутти вутта̄. ‘‘идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ миссакамагго идха катхитоти ‘‘саха випассана̄йа кот̣иппаттам̣ маггам̣ катхесӣ’’ти вуттам̣. джа̄нато пассатоти имина̄ парин̃н̃а̄саччхикирийа̄бха̄вана̄бхисамайа̄ вутта̄. вимуччатӣти имина̄ паха̄на̄бхисамайо вуттоти а̄ха ‘‘имина̄ маггаккхан̣ам̣ дассетӣ’’ти. джа̄нато пассатоти ва̄ хетуниддесо. йам̣ джа̄нанахету ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччатӣти йоджана̄. дхамма̄нан̃хи сама̄нака̄лика̄нампи паччайапаччайуппанната̄ сахаджа̄такот̣ийа̄ лаббхати. бхава̄саваггахан̣енева еттха бхавара̄гасса вийа бхавадит̣т̣хийа̄пи самавародхоти дит̣т̣ха̄савассапи сан̇гахо дат̣т̣хаббо.
кхӣн̣а̄ джа̄тӣтиа̄дӣхи падехи. тасса̄ти паччавеккхан̣ан̃а̄н̣асса. бхӯминти паваттит̣т̣ха̄нам̣. йена̄дхиппа̄йена ‘‘катама̄ панасса̄’’тиа̄дина̄ чодана̄ ката̄, там̣ виваранто ‘‘на та̄васса̄’’тиа̄дима̄ха. таттха на та̄васса атӣта̄ джа̄ти кхӣн̣а̄ маггабха̄вана̄йа̄ти адхиппа̄йо. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘пуббева кхӣн̣атта̄’’ти. на ана̄гата̄ асса джа̄ти кхӣн̣а̄ти йоджана̄. на ана̄гата̄ти ча ана̄гатабха̄васа̄ман̃н̃ам̣ гахетва̄ лесена чодети. тена̄ха ‘‘ана̄гате ва̄йа̄ма̄бха̄вато’’ти. ана̄гатависесо панеттха адхиппето, тасса кхепане ва̄йа̄мо лаббхатева. тена̄ха ‘‘йа̄ пана маггасса̄’’тиа̄ди. екачатупан̃чавока̄рабхавесӯти бхаваттайаггахан̣ам̣ вуттанайена анавасесато джа̄тийа̄ кхӣн̣абха̄вадассанаттхам̣. танти йатха̄вуттам̣ джа̄тим̣. соти кхӣн̣а̄саво бхиккху.
брахмачарийава̄со на̄ма идха маггабрахмачарийасса ниббаттанамева̄ти а̄ха ‘‘паривуттха’’нти. самма̄дит̣т̣хийа̄ чатӯсу саччесу парин̃н̃а̄дикиччаса̄дханавасена паваттама̄на̄йа самма̄сан̇каппа̄дӣнампи дуккхасачче парин̃н̃а̄бхисамайа̄нугун̣а̄ паватти, итаресу ча саччесу несам̣ паха̄на̄бхисамайа̄дивасена паватти па̄кат̣а̄ ева. тена вуттам̣ ‘‘чатӯсу саччесу чатӯхи маггехи парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄бхисамайавасена̄’’ти. путхуджджанакалйа̄н̣ака̄дайоти а̄ди-саддена саттасекхам̣ сан̇ган̣ха̄ти.
иттхатта̄йа̄ти име пака̄ра̄ иттхам̣, таббха̄во иттхаттам̣, тадаттханти вуттам̣ хоти. те пана пака̄ра̄ арийамаггабйа̄па̄рабхӯта̄ парин̃н̃а̄дайо идха̄дхиппета̄ти а̄ха ‘‘евам̣сол̣асавидхакиччабха̄ва̄йа̄’’ти. те хи маггам̣ паччавеккхато магга̄нубха̄вена па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти, парин̃н̃а̄дӣсу ча паха̄намева падха̄нам̣ тадаттхатта̄ итаресанти а̄ха ‘‘килесаккхайа̄йа ва̄’’ти. пахӣнакилесапаччавеккхан̣авасена ва̄ етам̣ вуттам̣. дутийавикаппе иттхатта̄йа̄ти ниссакке сампада̄навачананти а̄ха ‘‘иттхабха̄вато’’ти. апаранти ана̄гатам̣. име пана чаримакаттабха̄васан̇кха̄та̄ пан̃чаккхандха̄. парин̃н̃а̄та̄ тит̣т̣хантӣти етена тесам̣ аппатит̣т̣хатам̣ дассети. апарин̃н̃а̄мӯлака̄ хи патит̣т̣ха̄. йатха̄ха ‘‘кабал̣ӣка̄ре че, бхиккхаве, а̄ха̄ре аттхи ра̄го, аттхи нандӣ, аттхи тан̣ха̄, патит̣т̣хитам̣ таттха вин̃н̃а̄н̣ам̣ вирул̣ха’’нтиа̄ди (сам̣. ни. 2.64; катха̄. 296; маха̄ни. 7). тенева̄ха – ‘‘чхиннамӯлака̄ руккха̄ вийа̄’’тиа̄ди.
йасса̄ти путхуджджанасса. тасса хи сӣлам̣ када̄чи вад̣д̣хати, када̄чи ха̄йати. секкха̄пи пана сӣлесу парипӯрака̄ринова, асеккхесу ваттаббамева наттхи. тена̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савасса̄’’тиа̄ди. васиппаттанти васӣбха̄ваппаттам̣. сут̣т̣ху сама̄хитанти аггапхаласама̄дхина̄ саммадева сама̄хитам̣. дхитисампаннанти аггапхаладхитийа̄ саманна̄гатам̣. маччум̣ джахитва̄ т̣хитанти а̄йатим̣ пунаббхава̄бха̄вато вуттам̣. катхам̣ пунаббхава̄бха̄воти а̄ха ‘‘саббе па̄падхамме паджахитва̄ т̣хита’’нти. саббассапи н̃еййадхаммасса чатусаччантогадхатта̄ вуттам̣ ‘‘буддханти чатусаччабуддха’’нти. буддхаса̄вака̄ти са̄вакабуддха̄ намассанти, пагева итара̄ паджа̄. итара̄ хи паджа̄ са̄вакепи намассанти. ити еттакена т̣ха̄нена самма̄самбуддхасса васена га̄тха̄нам̣ аттхам̣ ватва̄ ида̄ни са̄вакассапи васена аттхам̣ йоджетва̄ дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. са̄вакопи готамо мукханиббаттена сампаттена самбандхена, йато саббепи арийаса̄вака̄ бхагавато орасапутта̄ти вуччантӣти.
нивуссатӣти нива̄со, нивуттхо кхандхасанта̄ноти а̄ха ‘‘нивуттхаккхандхапарампара’’нти. авети, аведӣти па̄т̣хадвайенапи пуббенива̄сан̃а̄н̣асса киччасиддхим̣йева дассети. екаттака̄йаекаттасан̃н̃ибха̄васа̄ман̃н̃ато вехаппхала̄пи еттхева сан̇гахам̣ гаччхантӣти ‘‘чха ка̄ма̄вачаре, нава брахмалоке’’иччева вуттам̣. итаре пана апачурабха̄вато на вутта̄. екачча̄нам̣ ависайабха̄вато ча авачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. джа̄ти кхӣйати етена̄ти джа̄тиккхайо, арахаттанти а̄ха ‘‘арахаттам̣ патто’’ти. ‘‘абхин̃н̃а̄йа̄’’ти ваттаббе йака̄ралопена ‘‘абхин̃н̃а̄’’ти ниддесо катоти а̄ха ‘‘джа̄нитва̄’’ти. киччавоса̄нена̄ти чатӯхи маггехи каттаббасса сол̣асавидхасса киччасса парийоса̄нена. воситоти парийосито, нит̣т̣хитоти аттхо. монеййена саманна̄гатоти ка̄йамонеййа̄дӣхи саманна̄гато. лапитам̣ лапатӣти лапитала̄пано. аттапаччаккхато н̃атва̄ти имина̄ тесам̣ виджджа̄нам̣ пат̣иладдхабха̄вам̣ дӣпети.
тикан̣н̣асуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.