6. девадӯтасуттаван̣н̣ана̄

36. чхат̣т̣хе девадӯта̄нӣти лин̇гавипалла̄сам̣ катва̄ вуттанти а̄ха ‘‘девадӯта̄’’ти, убхайалин̇гам̣ ва̄ етам̣ падам̣, тасма̄ напум̣сакалин̇гавасена па̄л̣ийам̣ вуттасса пуллин̇гавасена аттхадассанам̣ катам̣. девоти маччӯти абхибхаванат̣т̣хена сатта̄нам̣ аттано васе ватта̄панато маччура̄джа̄ ‘‘дево’’ти вуччати. йатха̄ хи дево пакатисатте абхибхавати, евам̣ маччу саббасатте абхибхавати, тасма̄ дево вийа̄ти дево. ‘‘тасса дӯта̄’’ти ватва̄ ида̄нисса дӯте тесам̣ дӯтабха̄ван̃ча вибха̄ветум̣ ‘‘джин̣н̣абйа̄дхимата̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тена чоданаттхена девасса дӯта̄ вийа̄ти девадӯта̄ти дассети. ‘‘ахам̣ асукам̣ памаддитум̣ а̄гамисса̄ми, тувам̣ тасса кесе гахетва̄ ма̄ виссаджджехӣ’’ти маччудевасса а̄н̣а̄кара̄ дӯта̄ вийа̄ти хи дӯта̄ти вуччанти.

ида̄ни саддха̄таббат̣т̣хена дева̄ вийа дӯта̄ти девадӯта̄ти дассенто ‘‘дева̄ вийа дӯта̄’’тиа̄дима̄ха. таттха алан̇катаппат̣ийатта̄йа̄ти идам̣ аттано дибба̄нубха̄вам̣ а̄викатва̄ т̣хита̄йа̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣. девата̄йа бйа̄каран̣асадисамева хоти на чирассева джара̄бйа̄дхимаран̣асса самбхавато. висуддхидева̄нанти кхӣн̣а̄савабрахма̄нам̣. те хи чаримабхаве бодхисатта̄нам̣ джин̣н̣а̄дибхедам̣ дассенти, тасма̄ антимабхавикабодхисатта̄нам̣ висуддхидевехи упат̣т̣ха̄питабха̄вам̣ упа̄да̄йа тадан̃н̃есампи техи анупат̣т̣ха̄пита̄нампи татха̄ вохаритаббата̄ парийа̄йасиддха̄ти ведитабба̄. дисва̄ва̄ти висуддхидевехи дассите дисва̄ва. татойева хи те висуддхидева̄нам̣ дӯта̄ вутта̄.

касма̄ а̄раддханти кевалам̣ девадӯте ева сарӯпато адассетва̄ти адхиппа̄йо. дева̄нам̣ дӯта̄нам̣ дассанӯпа̄йатта̄ татха̄ вуттанти дассенто ‘‘девадӯта̄…пе… самануйун̃джатӣ’’ти а̄ха. таттха девадӯта̄…пе… дассанаттханти девадӯта̄нам̣ ануйун̃джанат̣т̣ха̄нӯпагасса каммасса дассанаттхам̣.

екачче тхера̄ти андхака̄дике вин̃н̃а̄н̣ава̄дино ча сандха̄йа вадати. нерайике нирайе па̄ленти тато ниггантум̣ аппада̄навасена раккхантӣти нирайапа̄ла̄. атха ва̄ нирайапа̄лата̄йа нерайика̄нам̣ нирайадуккхена парийонаддха̄йа алам̣ саматтха̄ти нирайапа̄ла̄. танти ‘‘наттхи нирайапа̄ла̄’’ти вачанам̣. пат̣иседхитамева̄ти ‘‘аттхи нирайесу нирайапа̄ла̄ аттхи ча ка̄ран̣ика̄’’тиа̄дина̄ найена абхидхамме (катха̄. 866) пат̣иседхитамева. йади нирайапа̄ла̄ на̄ма на сийум̣, каммака̄ран̣а̄пи на бхавеййа. сати хи ка̄ран̣ике каммака̄ран̣а̄йа бхавитаббанти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди. еттха̄ха – ‘‘ким̣ панете нирайапа̄ла̄ нерайика̄, уда̄ху анерайика̄’’ти. кин̃четтха – йади та̄ва нерайика̄ нирайасам̣ваттанийена каммена ниббатта̄, сайампи нирайадуккхам̣ паччанубхавеййум̣, татха̄ сати ан̃н̃есам̣ нерайика̄нам̣ гха̄тана̄йа асаматтха̄ сийум̣, ‘‘име нерайика̄ име нирайапа̄ла̄’’ти ваваттха̄нан̃ча на сийа̄. йе ча йе гха̄тенти, техи сама̄нарӯпабалаппама̄н̣ехи итаресам̣ бхайасанта̄са̄ на сийум̣. атха анерайика̄, несам̣ таттха катхам̣ самбхавоти? вуччате – анерайика̄ нирайапа̄ла̄ анирайагатисам̣ваттанийакамманиббаттито. нирайӯпапаттисам̣ваттанийакаммато хи ан̃н̃енева каммуна̄ те ниббаттанти раккхасаджа̄тикатта̄. татха̄ хи ваданти саббаттхива̄дино –

‘‘кодха̄ курӯракамманта̄, па̄па̄бхиручино татха̄;

дуккхитесу ча нанданти, джа̄йанти йамараккхаса̄’’ти.

таттха йадеке ваданти ‘‘йа̄тана̄дуккхам̣ пат̣исам̣ведеййум̣, атха ва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ гха̄теййу’’нтиа̄ди, тайидам̣ аса̄рам̣ нирайапа̄ла̄нам̣ нерайикабха̄вассева абха̄вато. йадипи анерайика̄ нирайапа̄ла̄, айомайа̄йа пана а̄дитта̄йа сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа нирайабхӯмийа̄ париккамама̄на̄ катхам̣ да̄хадуккхам̣ на̄нубхавантӣти? камма̄нубха̄вато. йатха̄ хи иддхиманто четовасиппатта̄ маха̄моггалла̄на̄дайо нерайике анукампанта̄ иддхибалена нирайабхӯмим̣ упагата̄ да̄хадуккхена на ба̄дхӣйанти, евам̣ сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣.

иддхивисайасса ачинтеййабха̄ватоти че? идампи там̣сама̄нам̣ каммавипа̄касса ачинтеййабха̄вато. татха̄рӯпена хи каммуна̄ те ниббатта̄ йатха̄ нирайадуккхена аба̄дхита̄ ева хутва̄ нерайике гха̄тенти, на четтакена ба̄хирависайа̄бха̄во йуджджати ит̣т̣ха̄нит̣т̣хата̄йа паччекам̣ два̄рапурисесупи вибхаттасабха̄ватта̄. татха̄ хи екаччасса два̄расса пурисасса ча ит̣т̣хам̣ екаччасса анит̣т̣хам̣, екаччасса ча анит̣т̣хам̣ екаччасса ит̣т̣хам̣ хоти. еван̃ча катва̄ йадеке ваданти ‘‘наттхи каммавасена теджаса̄ парӯпата̄пана’’нтиа̄ди, тадапа̄хатам̣ хоти. йам̣ пана ваданти ‘‘анерайика̄нам̣ тесам̣ катхам̣ таттха самбхаво’’ти нирайе нерайика̄нам̣ йа̄тана̄саббха̄вабха̄вато. нерайикасаттайа̄тана̄йогган̃хи аттабха̄вам̣ ниббаттентам̣ каммам̣ та̄дисаниканти вина̄митам̣ нирайат̣т̣ха̄не ева ниббаттети. те хи нерайикехи адхикатарабала̄рохапарин̣а̄ха̄ ативийа бхайа̄накадассана̄ курӯратарапайога̄ ча хонти. етенева таттха нерайика̄нам̣ виба̄дхакака̄касунакха̄дӣнампи ниббаттийа̄ аттхибха̄во сам̣ван̣н̣итоти дат̣т̣хаббо.

катхаман̃н̃агатикехи ан̃н̃агатикаба̄дхананти ча на ваттаббам̣ ан̃н̃аттха̄пи татха̄ дассанато. йам̣ панеке ваданти ‘‘асаттасабха̄ва̄ ева нирайе нирайапа̄ла̄ нирайе сунакха̄дайо ча̄’’ти, тампетесам̣ матиматтам̣ ан̃н̃аттха татха̄ адассанато. на хи ка̄чи аттхи та̄дисӣ дхаммаппаватти, йа̄ асаттасабха̄ва̄, сампатисаттехи аппайоджита̄ ча аттхакиччам̣ са̄дхентӣ дит̣т̣хапубба̄. пета̄нам̣ па̄нӣйанива̄рака̄нам̣ дан̣д̣а̄дихаттха̄нан̃ча пуриса̄нам̣ саббха̄ве асаттабха̄ве ча висесака̄ран̣ам̣ наттхӣти та̄диса̄нам̣ саббха̄ве ким̣ па̄пака̄нам̣ ваттаббам̣. супинопагха̄топи аттхакиччасаматтхата̄йа аппама̄н̣ам̣ дассана̄диматтенапи тадаттхасиддхито. татха̄ хи супине а̄ха̄рӯпабхога̄дина̄ на аттхасиддхи, иддхинимма̄нарӯпам̣ панеттха ладдхапариха̄рам̣ иддхивисайасса ачинтеййабха̄вато. идха̄пи каммавипа̄касса ачинтеййабха̄ватоти че? там̣ на, асиддхатта̄. нерайика̄нам̣ каммавипа̄ко нирайапа̄ла̄ти сиддхаметтам̣, вуттанайена па̄л̣ито ча тесам̣ саттабха̄во ева сиддхо. сакка̄ хи ваттум̣ саттасан̇кха̄та̄ нирайапа̄ласан̃н̃ита̄ дхаммаппаватти са̄бхисандхикапарӯпагха̄ти аттхакиччасаббха̄вато оджа̄ха̄ра̄ди раккхасасантати вийа. абхисандхипуббаката̄ четтха на сакка̄ пат̣иккхипитум̣ татха̄ татха̄ абхисандхийа̄ гха̄танато. тато ева на сан̇гха̄тапаббатехи анекантиката̄. йе пана ваданти ‘‘бхӯтависеса̄ ева те ван̣н̣асан̣т̣ха̄на̄дивисесаванто бхерава̄ка̄ра̄ наракапа̄ла̄ти саман̃н̃ам̣ лабхантӣ’’ти, тадасиддхам̣ уджукамева па̄л̣ийам̣ ‘‘аттхи нирайе нирайапа̄ла̄’’ти ва̄дасса патит̣т̣ха̄питатта̄.

апича йатха̄ арийавинайе наракапа̄ла̄нам̣ бхӯтаматтата̄ асиддха̄, татха̄ пан̃н̃аттиматтава̄динопи бхӯтаматтата̄ асиддха̄ саббасо рӯпадхамма̄нам̣ аттхибха̄вассева аппат̣иджа̄нанато. на хи тасса бхӯта̄ни на̄ма параматтхато санти. йади параматтхам̣ гахетва̄ вохарати, атха касма̄ чаккхурӯпа̄дӣни пат̣иккхипатӣти? тит̣т̣хатеса̄ анават̣т̣хитатакка̄нам̣ аппахӣнавипалла̄са̄нам̣ ва̄давӣмам̣са̄. евам̣ аттхева нирайе нирайапа̄ла̄ти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣. сати ча несам̣ саббха̄ве асатипи ба̄хире висайе нараке вийа деса̄динийамо хотӣти ва̄до на сиджджхати, сати ева пана ба̄хире висайе деса̄динийамоти дат̣т̣хаббам̣.

девадӯтасара̄панавасена сатте йатхӯпачите пун̃н̃акамме йамети нийаметӣти йамо. тасса йамасса вема̄никапета̄нам̣ ра̄джабха̄вато ран̃н̃о. тена̄ха ‘‘йамара̄джа̄ на̄ма вема̄никапетара̄джа̄’’ти. каммавипа̄канти акусалакаммавипа̄кам̣. вема̄никапета̄ хи кан̣хасуккавасена миссакам̣ каммам̣ катва̄ винипа̄тикадевата̄ вийа суккена каммуна̄ пат̣исандхим̣ ган̣ханти. татха̄ хи маггапхалабха̄гинопи хонти, паваттийам̣ пана камма̄нурӯпам̣ када̄чи пун̃н̃апхалам̣, када̄чи апун̃н̃апхалам̣ паччанубхаванти. йесам̣ пана арийамагго уппаджджати, тесам̣ магга̄дхигамато пат̣т̣ха̄йа пун̃н̃апхаламева уппаджджатӣти дат̣т̣хаббам̣. апун̃н̃апхалам̣ пуббе вийа кат̣укам̣ на хоти, мануссаттабха̄ве т̣хита̄нам̣ вийа мудукамева хотӣти апаре. дхаммико ра̄джа̄ти еттха тасса дхаммикабха̄во дхаммадевапуттасса вийа уппаттинийато дхаммата̄васена ведитаббо. два̄ресӯти авӣчимаха̄наракасса чатӯсу два̄ресу. кхӣн̣а̄сава̄ бра̄хман̣а̄ на̄ма уккат̣т̣ханиддесена.

ануйогаваттанти ануйоге кате ваттитаббаваттам̣. а̄ропентоти ка̄ра̄пенто, аттано пуччхам̣ уддисса пат̣ивачанам̣ да̄пенто пуччхати. парасса хи адхиппа̄йам̣ н̃а̄тум̣ иччханто тадупагам̣ пайогам̣ каронто пуччхати на̄ма. ладдхинти га̄хам̣. патит̣т̣ха̄пентоти таттха ниччака̄лам̣ ка̄ра̄пенто. ка̄ран̣ам̣ пуччхантоти йуттим̣ пуччханто. саманубха̄сатӣти йатха̄нуйуттаматтхам̣ вибхӯтам̣ катва̄ катхети.

джин̣н̣анти джара̄паттийа̄ джин̣н̣ам̣. екаччо дахарака̄лато пат̣т̣ха̄йа пан̣д̣урога̄дина̄ абхибхӯтака̄йата̄йа джин̣н̣асадисо хоти, айам̣ на татха̄ джара̄паттийа̄ джин̣н̣оти дассети. гопа̄насӣ вийа ван̇канти ван̇кагопа̄насӣ вийа ван̇кам̣. на хи ван̇кабха̄васса нидассанаттхам̣ аван̇кагопа̄насӣ гайхати. бхагганти бхаггасарӣрам̣ кат̣ийам̣ бхаггака̄йатта̄. тена̄ха ‘‘имина̄писса ван̇кабха̄вамева дӣпетӣ’’ти. дан̣д̣апат̣исаран̣анти т̣ха̄нагаманесу дан̣д̣о пат̣исаран̣ам̣ етасса̄ти дан̣д̣апат̣исаран̣ам̣ тена вина̄ ваттитум̣ асаматтхатта̄. тена̄ха ‘‘дан̣д̣адутийа’’нти. джара̄туранти джара̄йа паттхатасам̣килантака̄йам̣. саббасо кимихатам̣ вийа маха̄кхалла̄т̣ам̣ сӣсамасса̄ти маха̄кхалла̄т̣асӣсам̣. сан̃джа̄тавалинти самантато джа̄таваликам̣. джара̄дхаммоти джара̄пакатико. тена̄ха ‘‘джара̄сабха̄во’’ти. сабха̄во ча на̄ма теджодха̄туйа̄ ун̣хата̄ вийа на када̄чи вигаччхатӣти а̄ха ‘‘апаримутто джара̄йа̄’’тиа̄ди.

аттхато евам̣ вадати на̄ма, ва̄ча̄йа авадантопи аттха̄паттито евам̣ ваданто вийа хоти вин̃н̃ӯнанти аттхо. тарун̣о ахосим̣ йоббанена саманна̄гато. ӯрӯнам̣ балам̣ етасса аттхӣти ӯрубалӣ. тена дӯрепи гамана̄гаманалан̇гхана̄дисаматтхатам̣ дассети, ба̄хубалӣти пана имина̄ хаттхехи ка̄таббакиччасаматтхатам̣, джаваггахан̣ена вегаса̄ паваттисаматтхатам̣. антарахита̄ти нат̣т̣ха̄. еттха ча на кхо пана̄хантиа̄ди джара̄йа девадӯтабха̄вадассанам̣. тена̄ха ‘‘тенеса девадӯто на̄ма джа̄то’’ти. а̄ба̄дхасса аттхита̄йа а̄ба̄дхикам̣. вивидхам̣ дуккхам̣ а̄дахатӣти бйа̄дхи, висесена ва̄ а̄дхийати етена̄ти бйа̄дхи, бйа̄дхи сам̣джа̄то етасса̄ти бйа̄дхитам̣. еса найо дуккхитанти еттха̄пи.

дутийам̣ девадӯтанти еттха̄пи вуттанайенева аттхо ведитаббо. бйа̄дхина̄ абхихатоти бйа̄дхина̄ ба̄дхито, упаддутоти аттхо.

випарибхиннаван̣н̣оти випарибхиннанӣлаван̣н̣о. тан̃хи йаттха йаттха гахитапуббакам̣, таттха таттха пан̣д̣уван̣н̣ам̣, мам̣суссадат̣т̣ха̄не раттаван̣н̣ам̣, йебхуййена ча нӣласа̄т̣акапа̄рутам̣ вийа хоти. тена вуттам̣ ‘‘випарибхиннанӣлаван̣н̣о’’ти.

‘‘ко лабхати, ко на лабхатӣ’’ти нирайупагассева васена̄йам̣ вича̄ран̣а̄ти ‘‘йена та̄ва баху па̄пам̣ ката’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. баху па̄пам̣ катанти бахусо па̄пам̣ катам̣. тена па̄пасса бахулӣкаран̣ама̄ха. бахӯти ва̄ махантам̣. махаттхопи хи бахусаддо диссати ‘‘баху вата катам̣ асса̄’’тиа̄дӣсу, гаруканти вуттам̣ хоти. со гарукам̣ бахулам̣ ва̄ па̄пам̣ катва̄ т̣хито нирайе ниббаттатийева, на йамапурисехи йамасса сантикам̣ нӣйатӣти. париттанти пама̄н̣апариттата̄йа ка̄лапариттата̄йа ча париттам̣. пуримасмим̣ аттхе агарӯти аттхо, дутийасмим̣ абахуланти. йатха̄вуттаматтхам̣ упама̄йа вибха̄ветум̣ ‘‘йатха̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. каттаббамева каронтӣти дан̣д̣амева каронти. анувиджджитва̄ти вӣмам̣ситва̄. виниччхайат̣т̣ха̄нанти ат̣т̣акаран̣ат̣т̣ха̄нам̣. париттапа̄пакамма̄ти дуббалапа̄пакамма̄. аттано дхаммата̄йа̄ти парехи аса̄рийама̄непи аттано дхаммата̄йа саранти. те хи па̄пакаммасса дуббалабха̄вато катӯпачитасса ча ока̄са̄рахакусалакаммасса балавабха̄вато аттано дхаммата̄йапи саранти. са̄рийама̄на̄пӣти ‘‘идам̣ на̄ма тайа̄ катам̣ пун̃н̃акамма’’нти парехи са̄рийама̄на̄пи.

а̄ка̄сачетийанти гирисикхаре аббхока̄се виват̣ан̇ган̣е катачетийам̣. раттапат̣ена̄ти раттаван̣н̣ена пат̣ена пӯджеси пат̣а̄кам̣ катва̄. аггиджа̄ласадданти пат̣апат̣а̄йантам̣ нараке аггиджа̄ласаддам̣ сутва̄ва. аттана̄ пӯджитапат̣ам̣ ануссарӣти тада̄ пат̣а̄ка̄йа ва̄таппаха̄расадде нимиттасса гахитатта̄ ‘‘майа̄ тада̄ а̄ка̄сачетийе пӯджитараттапат̣асаддо вийа̄’’ти аттана̄ пӯджитапат̣ам̣ ануссари.

суманапуппхакумбхена̄ти кумбхапарима̄н̣ена суманапуппхара̄сина̄. ‘‘даса̄дхикам̣ на̄л̣исахассакумбха’’нти кечи, ‘‘пан̃чаамбан̣а’’нти апаре. тӣхипина сарати балавато па̄пакаммена бйа̄мохито. тун̣хӣ ахосӣти ‘‘камма̄рахо айа’’нти таттха пат̣ика̄рам̣ апассанто тун̣хӣ ахоси.

екапаккхаччхаданаматта̄хӣти маджджхимаппама̄н̣асса гехасса екаччхаданаппама̄н̣ехи. сутта̄хатам̣ каритва̄ти ка̄л̣асуттам̣ па̄тетва̄. йатха̄ ратхо саббасо паджджалито хоти айомайо, евам̣ йуга̄дайописса паджджалита̄ саджотибхӯта̄ ева хонтӣти а̄ха ‘‘саддхим̣…пе… ратхе йоджетва̄’’ти. маха̄кӯт̣а̄га̄раппама̄н̣анти саттабхӯмакамаха̄кӯт̣а̄га̄раппама̄н̣ам̣.

вибхаттоти сатта̄нам̣ са̄дха̄ран̣ена па̄пакаммуна̄ вибхатто. хӣнам̣ ка̄йанти хӣнам̣ саттаника̄йам̣, хӣнам̣ ва̄ аттабха̄вам̣. упа̄да̄нети чатуббидхе упа̄да̄не. аттхато пана тан̣ха̄дит̣т̣хигга̄хоти а̄ха ‘‘тан̣ха̄дит̣т̣хиггахан̣е’’ти. самбхавати джара̄маран̣ам̣ етена̄ти самбхаво, упа̄да̄нанти а̄ха ‘‘джа̄тийа̄ ча маран̣асса чха ка̄ран̣абхӯте’’ти. анупа̄да̄ти анупа̄да̄йа. тена̄ха ‘‘анупа̄дийитва̄’’ти. сакалават̣т̣адуккхам̣ атикканта̄ти чаримачиттаниродхена ват̣т̣адуккхасса килеса̄нампи асамбхавато саббам̣ ват̣т̣адуккхам̣ атикканта̄.

девадӯтасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.