6. апан̣н̣акасуттаван̣н̣ана̄

16. чхат̣т̣хе вираджджханакирийа̄ на̄ма паччха̄ сама̄да̄таббата̄йа апан̣н̣акаппайогасама̄да̄на̄ вийа хоти, авираджджханакирийа̄ пана паччха̄ асама̄да̄таббата̄йа анӯна̄ти там̣саман̇гипуггало апан̣н̣ако, тасса бха̄во апан̣н̣аката̄ти а̄ха ‘‘апан̣н̣акапат̣ипаданти авираддхапат̣ипада’’нтиа̄ди. йасма̄ са̄ адхиппетаттхаса̄дханена екам̣сика̄ ват̣т̣ато ниййа̄на̄ваха̄, таттха ча йуттийутта̄ аса̄ра̄пагата̄ авируддхата̄йа апаччанӣка̄ ануломика̄ анудхаммабхӯта̄ ча, тасма̄ вуттам̣ ‘‘екам̣сапат̣ипада’’нтиа̄ди. на таккагга̄хена ва̄ найагга̄хена ва̄ти таккагга̄хена ва̄ пат̣ипанно на хоти найагга̄хена ва̄ апан̣н̣акапат̣ипадам̣ пат̣ипанно. таттха таккагга̄хена ва̄ти а̄чарийам̣ алабхитва̄ ‘‘евам̣ ме сугати, нибба̄нам̣ ва̄ бхависсатӣ’’ти аттано таккаггахан̣аматтена. найагга̄хена̄ти паччаккхато адисва̄ найато анума̄нато гахан̣ена. евам̣ гахетва̄ пат̣ипанноти таккаматтена, найагга̄хена ва̄ пат̣ипанно. пан̣д̣итасаттхава̄хо вийа сампаттӣхи на париха̄йатӣти йоджана̄.

йам̣ сандха̄йа вуттанти париха̄нан̃ча апариха̄нан̃ча сандха̄йа джа̄таке (джа̄. 1.1.1) вуттам̣. айам̣ панеттха га̄тха̄йа аттхайоджана̄ – апан̣н̣акам̣ т̣ха̄нам̣ авираддхака̄ран̣ам̣ ниййа̄никака̄ран̣ам̣ еке бодхисаттаппамукха̄ пан̣д̣итаманусса̄ ган̣хим̣су. йе пана те ба̄ласаттхава̄хапуттаппамукха̄ таккика̄ а̄ху, те дутийам̣ са̄пара̄дхам̣ анекам̣сикам̣ т̣ха̄нам̣ аниййа̄никам̣ ка̄ран̣ам̣ аггахесум̣, те кан̣хапат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄. таттха суккапат̣ипада̄ апариха̄нипат̣ипада̄, кан̣хапат̣ипада̄ париха̄нипат̣ипада̄, тасма̄ йе суккапат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄, те апарихӣна̄ соттхибха̄вам̣ патта̄. йе пана кан̣хапат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄, те парихӣна̄ анайабйасанам̣ а̄панна̄ти имаматтхам̣ бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатино ватва̄ уттари идама̄ха ‘‘етадан̃н̃а̄йа медха̄вӣ, там̣ ган̣хе йадапан̣н̣ака’’нти.

таттха етадан̃н̃а̄йа медха̄вӣти медха̄ти ладдхана̄ма̄йа висуддха̄йа уттама̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гато кулапутто етам̣ апан̣н̣акам̣ т̣ха̄нам̣ дутийан̃ча̄ти двӣсу атаккагга̄хатаккагга̄хасан̇кха̄тесу т̣ха̄несу гун̣адосам̣ вуддхиха̄ним̣ аттха̄наттхам̣ н̃атва̄ти аттхо. там̣ ган̣хе йадапан̣н̣аканти йам̣ апан̣н̣акам̣ екам̣сикам̣ суккапат̣ипада̄апариха̄нийапат̣ипада̄сан̇кха̄там̣ ниййа̄никака̄ран̣ам̣, тадева ган̣хеййа. касма̄? екам̣сика̄дибха̄ватойева. итарам̣ пана на ган̣хеййа. касма̄? анекам̣сика̄дибха̄ватойева.

йаванти та̄йа сатта̄ амиссита̄пи сама̄наджа̄тита̄йа миссита̄ вийа хонтӣти йони. са̄ пана аттхато ан̣д̣а̄диуппаттит̣т̣ха̄нависит̣т̣хо кхандха̄нам̣ бха̄гасо паваттивисесоти а̄ха ‘‘кхандхакот̣т̣ха̄со йони на̄ма̄’’ти. ка̄ран̣ам̣ йони на̄ма, йонӣти там̣ там̣ пхалам̣ анупачитан̃а̄н̣асамбха̄рехи дуравага̄дхабхедата̄йа мисситам̣ вийа хотӣти. йато екаттанайена со ева̄йанти ба̄ла̄нам̣ миччха̄га̄хо. пасса̄вамагго йони на̄ма йаванти та̄йа сатта̄ йонисамбандхена миссита̄ хонтӣти. паггахита̄ анут̣т̣ха̄нена, пунаппунам̣ а̄севана̄йа парипун̣н̣а̄.

‘‘чаккхутопӣ’’тиа̄димхи пана чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дивӣтхӣсу таданугатамановин̃н̃а̄н̣авӣтхӣсу ча кин̃ча̄пи кусала̄дӣнам̣ паватти аттхи, ка̄ма̄сава̄дайо ева пана ван̣ато йӯсам̣ вийа паггхаранакаасучибха̄вена санданти, тасма̄ те ева ‘‘а̄сава̄’’ти вуччанти. таттха хи паггхаранакаасучимхи а̄савасаддо нирул̣хоти. дхаммато йа̄ва готрабхӯти тато парам̣ маггапхалесу аппаваттанато вуттам̣. ете хи а̄рамман̣акаран̣авасена дхамме гаччханта̄ тато парам̣ на гаччханти. нану тато парам̣ бхаван̇га̄дӣнипи гаччхантӣти че? на, тесампи пуббе а̄ламбитесу локийадхаммесу са̄савабха̄вена антогадхатта̄ тато парата̄бха̄вато. еттха ча готрабхувачанена готрабхувода̄напхаласама̄паттипуреча̄рикапарикамма̄ни вутта̄нӣти ведитабба̄ни. пат̣хамамаггапуреча̄рикамева ва̄ готрабху авадхинидассанабха̄вена гахитам̣, тато парам̣ пана маггапхаласама̄ната̄йа ан̃н̃есу маггесу маггавӣтхийам̣ сама̄паттивӣтхӣйам̣ ниродха̄нантаран̃ча паваттама̄несу пхалесу нибба̄не ча а̄сава̄нам̣ паватти нива̄рита̄ти ведитаббам̣. савантӣти гаччханти, а̄рамман̣акаран̣авасена паваттантӣти аттхо. авадхиаттхо а̄-ка̄ро, авадхи ча марийа̄да̄бхивидхибхедато дувидхо. таттха марийа̄дам̣ кирийам̣ бахи катва̄ паваттати йатха̄ ‘‘а̄па̄т̣алӣпуттам̣ вут̣т̣хо дево’’ти. абхивидхи пана кирийам̣ бйа̄петва̄ паваттати йатха̄ ‘‘а̄бхаваггам̣ бхагавато йасо паваттатӣ’’ти. абхивидхиаттхо ча̄йама̄-ка̄ро идха гахитоти вуттам̣ ‘‘антокаран̣аттхо’’ти.

мадира̄дайоти а̄ди-саддена синдхавака̄дамбарика̄потика̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. чирапа̄рива̄сийат̣т̣хо чирапаривут̣т̣хата̄ пура̄н̣абха̄во. авиджджа̄ на̄хосӣтиа̄дӣти еттха а̄ди-саддена ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати бхаватан̣ха̄йа̄’’ти (а. ни. 10.62) идам̣ суттам̣ сан̇гахитам̣. авиджджа̄савабхава̄сава̄нам̣ чирапаривут̣т̣хата̄йа дассита̄йа таббха̄вабха̄вино ка̄ма̄савасса чирапаривут̣т̣хата̄ дассита̄ва хоти. ан̃н̃есу ча йатха̄вутте дхамме ока̄сан̃ча а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттама̄несу ма̄на̄дӣсу виджджама̄несу аттаттанийа̄дигга̄хавасена абхибйа̄панам̣ мадакаран̣авасена а̄савасадисата̄ ча етесам̣йева, на ан̃н̃есанти етесвева а̄савасаддо нирул̣хоти дат̣т̣хаббо. а̄йатам̣ ана̄дика̄ликатта̄. пасавантӣти пхаланти. на хи кин̃чи сам̣са̄радуккхам̣ аттхи, йам̣ а̄савехи вина̄ уппаджджеййа. пурима̄ни четтха̄ти етесу чатӯсу аттхавикаппесу пурима̄ни тӣн̣и. йаттха̄ти йесу сутта̄бхидхаммаппадесесу. таттха йуджджанти килесесуйева йатха̄вуттасса аттхаттайасса самбхавато. паччхимам̣ каммепӣти паччхимам̣ ‘‘а̄йатам̣ ва̄ сам̣са̄радуккхам̣ саванти пасавантӣ’’ти вуттаниббачанам̣ каммепи йуджджати дуккхаппасаванасса килесакаммаса̄дха̄ран̣атта̄.

дит̣т̣хадхамма̄ вуччанти паччаккхабхӯта̄ кхандха̄, дит̣т̣хадхамме бхава̄ дит̣т̣хадхаммика̄. вива̄дамӯлабхӯта̄ти вива̄дасса мӯлака̄ран̣абхӯта̄ кодхӯпана̄хамаккхапала̄саисса̄маччхарийама̄йа̄са̄т̣хеййатхамбхаса̄рамбхама̄на̄тима̄на̄. йена девӯпапатйасса̄ти йена каммакилесаппака̄рена а̄савена девесу упапатти ниббатти асса майханти самбандхо. гандхаббо ва̄ вихан̇гамо а̄ка̄сача̄рӣ ассанти вибхаттим̣ випарин̣а̄метва̄ йоджетаббам̣. еттха ча йаккхагандхаббавинимутта̄ сабба̄ девата̄ деваггахан̣ена гахита̄. нал̣о вуччати мӯлам̣, тасма̄ винал̣ӣката̄ти вигатанал̣а̄ вигатамӯла̄ ката̄ти аттхо. авасеса̄ ча акусала̄ дхамма̄ти акусалакаммато авасеса̄ акусала̄ дхамма̄ а̄сава̄ти а̄гата̄ти самбандхо.

пат̣игха̄та̄йа̄ти пат̣иседхана̄йа. парӯпава̄да…пе… упаддава̄ти идам̣ йади бхагава̄ сиккха̄падам̣ на пан̃н̃а̄пеййа, тато асаддхаммаппат̣исеванаадинна̄да̄напа̄н̣а̄типа̄та̄дихету йе уппаджджеййум̣ парӯпава̄да̄дайо дит̣т̣хадхаммика̄ на̄наппака̄ра̄ анаттха̄, йе ча таннимиттамева нирайа̄дӣсу ниббаттасса пан̃чавидхабандханакаммака̄ран̣а̄дивасена маха̄дуккха̄нубхава̄диппака̄ра̄ анаттха̄, те сандха̄йа вуттам̣.

те панетети ете ка̄мара̄га̄дикилесатебхӯмакакаммапарӯпава̄да̄диуппаддаваппака̄ра̄ а̄сава̄. йаттха̄ти йасмим̣ винайа̄дипа̄л̣иппадесе. йатха̄ти йена дувидха̄диппака̄рена авасесесу ча суттантесу тидха̄ а̄гата̄ти самбандхо. нирайам̣ гаментӣти нирайага̄минийа̄. чхакканипа̄тети чхакканипа̄те а̄хунеййасутте (а. ни. 6.58). таттха хи а̄сава̄ чхадха̄ а̄гата̄.

сарасабхедоти кхан̣иканиродхо. кхӣн̣а̄ка̄роти аччанта̄йа кхӣн̣ата̄. а̄сава̄ кхӣйанти пахӣйанти етена̄ти а̄саваккхайо, магго. а̄сава̄нам̣ кхайанте уппаджджанато а̄саваккхайо, пхалам̣. а̄саваккхайена паттаббато а̄сава̄ кхӣйанти еттха̄ти а̄саваккхайо, нибба̄нам̣. висуддхимагге (висуддхи. 2.557-560) виттха̄рито, тасма̄ таттха, там̣ сам̣ван̣н̣ана̄йа ча вуттанайена ведитаббо.

татха̄ти имина̄ висуддхимагге виттха̄ритатам̣ упасам̣харати. кусалаппаваттим̣ а̄варанти нива̄рентӣти а̄варан̣ӣйа̄. пуримаппаваттивасена̄ти ниддоккаманато пуббе каммат̣т̣ха̄насса паваттивасена. т̣хапетва̄ти хаттхагатам̣ кин̃чи т̣хапенто вийа каммат̣т̣ха̄нам̣ сатисампаджан̃н̃авасена т̣хапетва̄ каммат̣т̣ха̄намева манасикаронто ниддам̣ оккамати, джха̄насама̄панно вийа йатха̄париччхинненева ка̄лена пабуджджхама̄но каммат̣т̣ха̄нам̣ т̣хапитат̣т̣ха̄не ган̣хантойева пабуджджхати на̄ма. тена вуттам̣ ‘‘тасма̄…пе… на̄ма хотӣ’’ти. мӯлакаммат̣т̣ха̄нети а̄дито пат̣т̣ха̄йа парихарийама̄накаммат̣т̣ха̄не. париггахакаммат̣т̣ха̄навасена̄ти сайанам̣ упагаччхантена париггахама̄накаммат̣т̣ха̄наманасика̄равасена. со пана дха̄туманасика̄равасена иччхитабботи дассетум̣ ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣.

апан̣н̣акасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.