(12) 2. а̄па̄йикавагго

1. а̄па̄йикасуттаван̣н̣ана̄

114. дутийасса пат̣хаме апа̄йесу ниббаттанасӣлата̄йа апа̄йӯпага̄ а̄па̄йика̄ти а̄ха ‘‘апа̄йам̣ гаччхиссантӣти а̄па̄йика̄’’ти. ан̃н̃е брахмача̄рино суниваттхе супа̄руте сумбхакапаттадхаре га̄манигамара̄джадха̄нӣсу пин̣д̣а̄йа чаритва̄ джӣвикам̣ каппенте дисва̄ сайампи та̄дисена а̄ка̄рена татха̄пат̣ипаджджанато ‘‘ахам̣ брахмача̄рӣ’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ денто вийа хотӣти а̄ха ‘‘брахмача̄рипат̣ин̃н̃оти брахмача̄рипат̣ирӯпако’’ти. ‘‘ахампи бхиккхӯ’’ти ватва̄ упосатхан̇га̄дӣни пависанто пана брахмача̄рипат̣ин̃н̃о хотийева, татха̄ сан̇гхикам̣ ла̄бхам̣ ган̣ханто. тена̄ха ‘‘тесам̣ ва̄…пе… евам̣пат̣ин̃н̃о’’ти. аккосатӣти ‘‘ассаман̣оси, саман̣апат̣ин̃н̃осӣ’’тиа̄дина̄ аккосати. парибха̄сатӣти ‘‘со твам̣ ‘хоту, мун̣д̣акасаман̣о аха’нти ман̃н̃аси, ида̄ни те ассаман̣абха̄вам̣ а̄ропесса̄мӣ’’тиа̄дина̄ ваданто парибха̄сати.

килесака̄мопи асса̄дийама̄но ваттхука̄мантогадхойева, килесака̄мавасена ча тесам̣ асса̄данам̣ сийа̄ти а̄ха ‘‘килесака̄мена ваттхука̄ме севантасса̄’’ти. килесака̄мена̄ти каран̣аттхе каран̣авачанам̣. наттхи досоти асса̄детва̄ висайапарибхоге наттхи а̄дӣнаво, таппаччайа̄ на кочи антара̄йоти адхиппа̄йо. па̄таббатам̣ а̄паджджатӣти парибхун̃джанакатам̣ упагаччхати. парибхогаттхо хи айам̣ па̄-саддо, каттуса̄дхано ча табба-саддо, йатха̄ручи парибхун̃джатӣти аттхо. пивитаббатам̣ парибхун̃джитаббатанти еттха̄пи каттувасенева аттхо ведитаббо.

а̄па̄йикасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. дуллабхасуттаван̣н̣ана̄

115. дутийе парена катасса упака̄расса анурӯпаппаватти аттани катам̣ упака̄рам̣ упака̄рато джа̄нанто ведийанто катан̃н̃ӯ катаведӣти а̄ха ‘‘имина̄ майхам̣ ката’’нтиа̄ди.

дуллабхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. аппамеййасуттаван̣н̣ана̄

116. татийе сукхена метабботи йатха̄ париттасса удакасса сукхена пама̄н̣ам̣ гайхати, евамева ‘‘уддхато’’тиа̄дина̄ йатха̄вуттехи агун̣ан̇гехи саманна̄гатасса сукхена пама̄н̣ам̣ гайхатӣти, сукхена метаббо. дуккхена метабботи йатха̄ маха̄самуддасса дуккхена пама̄н̣ам̣ гайхати, евамева ‘‘ануддхато’’тиа̄дина̄ дасситехи гун̣ан̇гехи саманна̄гатасса дуккхена пама̄н̣ам̣ гайхати, ‘‘ана̄га̄мӣ ну кхо кхӣн̣а̄саво ну кхо’’ти ваттаббатам̣ гаччхати, тенеса дуккхена метаббо. паметум̣ на саккотӣти йатха̄ а̄ка̄сасса на сакка̄ пама̄н̣ам̣ гахетум̣, евам̣ кхӣн̣а̄савасса, тенеса паметум̣ на сакка̄ти аппамеййо.

са̄ра̄бха̄вена туччхатта̄ нал̣о вийа нал̣о, ма̄ноти а̄ха ‘‘уннал̣оти уггатанал̣о’’ти, ут̣т̣хитатуччхама̄ноти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘туччхама̄нам̣ уккхипитва̄ т̣хитоти аттхо’’ти. мано хи сеййасса сеййоти садисоти ча паваттийа̄ висесато туччхо. ча̄паллена̄ти чапалабха̄вена, тан̣ха̄лолуппена̄ти аттхо. мукхароти мукхена пхарусо, пхарусава̄чоти аттхо. викин̣н̣ава̄чоти висат̣авачано сампхаппала̄пита̄йа апарийантавачано. тена̄ха ‘‘асан̃н̃атавачано’’ти, дивасампи нираттхакавачанам̣ пала̄пӣти вуттам̣ хоти. читтекаггата̄рахитоти упача̄раппана̄сама̄дхирахито чан̣д̣асоте баддхана̄ва̄ вийа анават̣т̣хитакирийо. бхантачиттоти анават̣т̣хитачитто пан̣н̣а̄рул̣хава̄ламигасадисо. виват̣индрийоти сам̣вара̄бха̄вена гихика̄ле вийа асам̣вутачаккха̄дииндрийо.

аппамеййасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. а̄нен̃джасуттаван̣н̣ана̄

117. чатуттхе саха бйайати гаччхатӣти сахабйо, сахапаваттанако. тасса бха̄во сахабйата̄, сахапаваттӣти а̄ха ‘‘сахабха̄вам̣ упападжджатӣ’’ти. ‘‘йа̄ватакам̣ тесам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣, там̣ саббам̣ кхепетва̄ нирайампи гаччхатӣ’’тиа̄дивачанато арӯпабхавато чутасса апа̄йӯпапатти вутта̄ вийа диссатӣти танниваттанаттхам̣ бхагавато адхиппа̄йам̣ виваранто ‘‘сандха̄йабха̄ситамидам̣ вачана’’нти дӣпети ‘‘нирайа̄дӣхи авиппамуттатта̄’’тиа̄дина̄. на хи тасса упача̄раджджха̄нато балаватарам̣ акусалам̣ аттхӣти. имина̄ тато чаванта̄нам̣ упача̄раджджха̄намева пат̣исандхиджанакам̣ камманти дӣпети. адхикам̣ пайасати пайуджджати етена̄ти адхиппайа̄со, сависесам̣ итикаттаббакирийа̄. тена̄ха ‘‘адхикаппайого’’ти. сесаметтха утта̄намева.

а̄нен̃джасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. випаттисампада̄суттаван̣н̣ана̄

118. пан̃чаме диннанти деййадхаммасӣсена да̄нам̣ вуттанти а̄ха ‘‘диннасса пхала̄бха̄вам̣ сандха̄йа вадатӣ’’ти. диннам̣ пана анна̄диваттхум̣ катхам̣ пат̣иккхипати. еса найо ‘‘йит̣т̣хам̣ хута’’нти еттха̄пи. маха̄йа̄готи саббаса̄дха̄ран̣ам̣ маха̄да̄нам̣. пахен̣акасакка̄роти па̄хунака̄нам̣ ка̄таббасакка̄ро. пхаланти а̄нисам̣сапхалам̣ ниссандапхалан̃ча. випа̄коти садисапхалам̣. паралоке т̣хитасса айам̣ локо наттхӣти паралоке т̣хитасса каммуна̄ ладдхаббо айам̣ локо на хоти. идхалоке т̣хитассапи паралоко наттхӣти идхалоке т̣хитасса каммуна̄ ладдхаббо паралоко на хоти. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘саббе таттха таттхева уччхиджджантӣ’’ти. име сатта̄ йаттха йаттха бхавайонигатиа̄дӣсу т̣хита̄, таттха таттхева уччхиджджанти, двайавина̄сена винассанти.

пхала̄бха̄вавасена̄ти ма̄та̄питӯсу самма̄пат̣ипаттимиччха̄пат̣ипаттӣнам̣ пхаласса абха̄вавасена ‘‘наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄’’ти вадати, на ма̄та̄питӯнам̣, на̄пи тесу самма̄пат̣ипаттимиччха̄пат̣ипаттӣнам̣ абха̄вавасена тесам̣ локапаччаккхатта̄. пуббул̣акасса вийа имесам̣ сатта̄нам̣ уппа̄до на̄ма кевало, на ча кханапуббакоти дассанаттхам̣ ‘‘наттхи сатта̄ опапа̄тика̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘чавитва̄ уппаджджанака̄ сатта̄ на̄ма наттхӣти вадатӣ’’ти. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣти йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ абхивисит̣т̣ха̄йа пан̃н̃а̄йа сайам̣ паччаккхам̣ катва̄ паведенти, те наттхӣти саббан̃н̃убуддха̄нам̣ абха̄вам̣ дӣпети.

випаттисампада̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6-7. апан̣н̣акасутта̄диван̣н̣ана̄

119-120. чхат̣т̣хе чхахи талехи саманна̄гато па̄сакоти чатӯсу пассесу чатта̄ри тала̄ни, двӣсу кот̣ӣсу две тала̄нӣти евам̣ чхахи талехи саманна̄гато па̄сакакӣл̣а̄пасута̄нам̣ ман̣исадисо па̄сакависесо. саттамам̣ утта̄намева.

апан̣н̣акасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. пат̣хамасочеййасуттаван̣н̣ана̄

121. ат̣т̣хаме сучибха̄воти килеса̄сучивигамена суддхабха̄во асам̣килит̣т̣хабха̄во, аттхато ка̄йасучарита̄дӣни.

пат̣хамасочеййасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. дутийасочеййасуттаван̣н̣ана̄

122. наваме самуччхедавасена пахӣнасаббака̄йадуччаритата̄йа ка̄йе, ка̄йена ва̄ сучи ка̄йасучи. тена̄ха ‘‘ка̄йадва̄ре’’тиа̄ди. сочеййасампаннанти пат̣иппассаддхакилесатта̄ парисуддха̄йа сочеййасампаттийа̄ упетам̣. нинха̄та̄ аггамаггасалилена виккха̄лита̄ па̄па̄ етена̄ти нинха̄тапа̄пако, кхӣн̣а̄саво. тена̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савова катхито’’ти.

дутийасочеййасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. монеййасуттаван̣н̣ана̄

123. дасаме мунино бха̄ва̄ монеййа̄ни, йехи дхаммехи убхайахитамунанато муни на̄ма хоти, те мунибха̄вакара̄ монеййа̄ пат̣ипада̄ дхамма̄ ева вутта̄. мунино ва̄ ета̄ни монеййа̄ни, йатха̄вуттадхамма̄ ева. таттха йасма̄ ка̄йена акаттаббасса акаран̣ам̣, каттаббасса ча каран̣ам̣, ‘‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 2.377; ма. ни. 1.110; сам̣. ни. 4.127; кху. па̄. 3.дваттим̣са̄ка̄ра) ка̄йасан̇кха̄тасса а̄рамман̣асса джа̄нанам̣, ка̄йасса ча самудайато аттхан̇гамато асса̄дато а̄дӣнавато ниссаран̣ато ча йа̄тха̄вато париджа̄наната̄, татха̄ париджа̄нанавасена пана паватто випассана̄магго, тена ча ка̄йе чхандара̄гасса паджаханам̣, ка̄йасан̇кха̄рам̣ ниродхетва̄ паттаббасама̄патти ва̄, саббе ете ка̄йамукхена паватта̄ монеййаппат̣ипада̄ дхамма̄ ка̄йамонеййам̣ на̄ма. тасма̄ таматтхам̣ дассетум̣ ‘‘катамам̣ ка̄йамонеййам̣? тивидхака̄йадуччаритасса паха̄нам̣ ка̄йамонеййам̣, тивидхака̄йасучаритампи ка̄йамонеййа’’нтиа̄дина̄ (маха̄ни. 14) па̄л̣и а̄гата̄. идха̄пи тенева па̄л̣инайена аттхам̣ дассенто ‘‘тивидхака̄йадуччаритаппаха̄нам̣ ка̄йамонеййам̣ на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха.

ида̄ни ‘‘катамам̣ вачӣмонеййам̣? чатуббидхавачӣдуччаритасса паха̄нам̣ вачӣмонеййам̣, чатуббидхам̣ вачӣсучаритам̣, ва̄ча̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣, ва̄ча̄парин̃н̃а̄, парин̃н̃а̄сахагато магго, ва̄ча̄йа чхандара̄гасса паха̄нам̣, вачӣсан̇кха̄раниродхо дутийаджджха̄насама̄патти вачӣмонеййа’’нти има̄йа па̄л̣ийа̄ вуттаматтхам̣ атидӣпенто ‘‘вачӣмонеййепи есева найо’’тиа̄дима̄ха. таттха чопанава̄чан̃чева саддава̄чан̃ча а̄раббха паватта̄ пан̃н̃а̄ ва̄ча̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣. тасса̄ ва̄ча̄йа самудайа̄дито париджа̄нанам̣ ва̄ча̄парин̃н̃а̄.

‘‘катамам̣ маномонеййам̣? тивидхаманодуччаритасса паха̄нам̣ маномонеййам̣, тивидхам̣ маносуччаритам̣, мана̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣, манапарин̃н̃а̄, парин̃н̃а̄сахагато магго, манасмим̣ чхандара̄гасса паха̄нам̣, читтасан̇кха̄раниродхо сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄патти маномонеййа’’нти има̄йа па̄л̣ийа̄ а̄гатанайена аттхам̣ вибха̄венто ‘‘маномонеййепи имина̄ва найена аттхам̣ н̃атва̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ча ека̄сӣтивидхам̣ локийачиттам̣ а̄раббха паваттан̃а̄н̣ам̣ мана̄рамман̣е н̃а̄н̣ам̣. тасса самудайа̄дито париджа̄нанам̣ манапарин̃н̃а̄ти айам̣ висесо.

монеййасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄па̄йикаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.