7-10. дутийасиккха̄сутта̄диван̣н̣ана̄
88-91. саттаме кула̄ кулам̣ гаманакоти кулато кулам̣ гаччханто. две ва̄ тайо ва̄ бхавети девамануссавасена две ва̄ тайо ва̄ бхаве. миссакабхававасена хетам̣ вуттам̣. десана̄маттамева четам̣ ‘‘две ва̄ тӣн̣и ва̄’’ти. йа̄ва чхат̣т̣хабхава̄ сам̣сарантопи колам̣колова хоти. тенева̄ха ‘‘айан̃хи две ва̄ бхаве…пе… еваметтха викаппо дат̣т̣хаббо’’ти. ул̣а̄ракулавачано ва̄ еттха куласаддо, кулато кулам̣ гаччхатӣти колам̣коло. сота̄паттипхаласаччхикирийато пат̣т̣ха̄йа хи нӣчакуле уппатти на̄ма наттхи, маха̄бхогакулесу ева ниббаттатӣти аттхо. кевало хи куласаддо маха̄куламева вадати ‘‘кулапутто’’тиа̄дӣсу вийа. екабӣджӣти еттха кхандхабӣджам̣ на̄ма катхитам̣, кхандхабӣджанти ча пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣ вуччати. йасса хи сота̄паннасса екам̣ кхандхабӣджам̣ аттхи, екам̣ бхаваггахан̣ам̣, со екабӣджӣ на̄ма. тена̄ха ‘‘екассева бхавасса бӣджам̣ етасса аттхӣти екабӣджӣ’’ти. ‘‘ма̄нусакам̣ бхава’’нти идам̣ панеттха десана̄маттамева, ‘‘девабхавам̣ ниббаттетӣ’’типи пана ваттум̣ ват̣т̣атийева.
уддхам̣ва̄хибха̄вена уддхамасса тан̣ха̄сотам̣ ват̣т̣асотам̣ ва̄ти уддхам̣сото, уддхам̣ ва̄ гантва̄ пат̣илабхитаббато уддхамасса маггасотанти уддхам̣сото. пат̣исандхивасена аканит̣т̣хабхавам̣ гаччхатӣти аканит̣т̣хага̄мӣ. йаттха каттхачӣти авиха̄дӣсу йаттха каттхачи. саппайогена̄ти випассана̄н̃а̄н̣а̄бхисан̇кха̄расан̇кха̄тена пайогена саха, махата̄ випассана̄пайогена̄ти аттхо. упахачча̄ти етасса упагантва̄ти аттхо. тена вемаджджха̄тиккамо ка̄лакирийа̄пагаманан̃ча сан̇гахитам̣ хоти, тасма̄ а̄йувемаджджхам̣ атиккамитва̄ паринибба̄йанто упахаччапаринибба̄йӣ на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘йо пана каппасахасса̄йукесу авихесӯ’’тиа̄ди. со тивидхо хотӣти н̃а̄н̣асса тиккхамаджджхамудубха̄вена тивидхо хоти. тена̄ха ‘‘каппасахасса̄йукесӯ’’тиа̄ди.
саддха̄дхурена абхинивиситва̄ти ‘‘саче саддха̄йа сакка̄ ниббаттетум̣, ниббаттесса̄ми локуттарамагга’’нти евам̣ саддха̄дхуравасена абхинивиситва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄. пан̃н̃а̄дхурена абхинивит̣т̣хоти ‘‘саче пан̃н̃а̄йа сакка̄, ниббаттесса̄ми локуттарамагга’’нти евам̣ пан̃н̃а̄дхурам̣ катва̄ абхинивит̣т̣хо. йатха̄вуттамева ат̣т̣хавидхаттам̣ колам̣коласаттаккхаттупарамесу атидисанто ‘‘татха̄ колам̣кола̄ саттаккхаттупарама̄ ча̄’’ти а̄ха. вуттанайенева ат̣т̣ха колам̣кола̄, ат̣т̣ха саттаккхаттупарама̄ти вуттам̣ хоти.
таттха саттаккхаттум̣ парама̄ бхавӯпапатти аттабха̄ваггахан̣ам̣ асса, тато парам̣ ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ на̄дийатӣти саттаккхаттупарамо. бхагавата̄ гахитана̄мавасенева чета̄ни арийа̄йа джа̄тийа̄ джа̄та̄нам̣ тесам̣ на̄ма̄ни джа̄та̄ни кума̄ра̄нам̣ ма̄та̄питӯхи гахитана̄ма̄ни вийа. еттакан̃хи т̣ха̄нам̣ гато екабӣджӣ на̄ма хоти, еттакам̣ колам̣коло, еттакам̣ саттаккхаттупарамоти бхагавата̄ етесам̣ на̄мам̣ гахитам̣. нийамато пана айам̣ екабӣджӣ, айам̣ колам̣коло, айам̣ саттаккхаттупарамоти наттхи. ко пана несам̣ етам̣ пабхедам̣ нийаметӣти? кечи та̄ва тхера̄ ‘‘пуббахету нийаметӣ’’ти ваданти, кечи пат̣хамамагго, кечи упари тайо магга̄, кечи тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ти.
таттха ‘‘пуббахету нийаметӣ’’ти ва̄де пат̣хамамаггасса упаниссайо като на̄ма хоти, ‘‘упари тайо магга̄ нирупаниссайа̄ уппанна̄’’ти вачанам̣ а̄паджджати. ‘‘пат̣хамамагго нийамехӣ’’ти ва̄де упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ нираттхаката̄ а̄паджджати. ‘‘упари тайо магга̄ нийаментӣ’’ти ва̄де пат̣хамамагге ануппаннейева упари тайо магга̄ уппанна̄ти а̄паджджатӣти. ‘‘тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ нийаметӣ’’ти ва̄до пана йуджджати. саче хи упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ балаватӣ хоти, екабӣджӣ на̄ма хоти, тато мандатара̄йа колам̣коло, тато мандатара̄йа саттаккхаттупарамоти.
екаччо хи сота̄панно ват̣т̣аджджха̄сайо хоти ват̣т̣а̄бхирато, пунаппунам̣ ват̣т̣асмим̣йева чарати сандиссати. ана̄тхапин̣д̣ико сет̣т̣хи, виса̄кха̄ упа̄сика̄, чӯл̣аратхамаха̄ратха̄ девапутта̄, анекаван̣н̣о девапутто, сакко девара̄джа̄, на̄гадатто девапуттоти име хи еттака̄ джана̄ ват̣т̣аджджха̄сайа̄ ват̣т̣а̄бхирата̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа чха девалоке содхетва̄ аканит̣т̣хе т̣хатва̄ паринибба̄йиссанти, име идха на гахита̄. на кевалан̃чимева, йопи мануссесуйева саттаккхаттум̣ сам̣саритва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, йопи девалоке ниббатто девесуйева саттаккхаттум̣ апара̄парам̣ сам̣саритва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. имепи идха на гахита̄, ка̄лена деве, ка̄лена мануссе сам̣саритва̄ пана арахаттам̣ па̄пун̣антова идха гахито, тасма̄ ‘‘саттаккхаттупарамо’’ти идам̣ идхат̣т̣хакавокин̣н̣абхавӯпапаттикасуккхавипассакасса на̄мам̣ катхитанти ведитаббам̣.
‘‘сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄’’ти (пу. па. 34) вачанато пан̃часу сакада̄га̄мӣсу чатта̄ро ваджджетва̄ екова гахито. екаччо хи идха сакада̄га̄мипхалам̣ патва̄ идхева паринибба̄йати, екаччо идха патва̄ девалоке паринибба̄йати, екаччо девалоке патва̄ таттхева паринибба̄йати, екаччо девалоке патва̄ идхӯпападжджитва̄ паринибба̄йати. име чатта̄ропи идха на гахита̄. йо пана идха патва̄ девалоке йа̄вата̄йукам̣ васитва̄ пуна идхӯпападжджитва̄ паринибба̄йиссати, айам̣ екова идха гахитоти ведитаббо.
ида̄ни тасса пабхедам̣ дассенто ‘‘тӣсу пана вимоккхесӯ’’тиа̄дима̄ха. имасса пана сакада̄га̄мино екабӣджина̄ саддхим̣ ким̣ на̄на̄каран̣анти? екабӣджисса ека̄ва пат̣исандхи, сакада̄га̄мисса две пат̣исандхийо, идам̣ тесам̣ на̄на̄каран̣ам̣. сун̃н̃атавимоккхена вимуттакхӣн̣а̄саво пат̣ипада̄васена чатуббидхо хоти, татха̄ анимиттааппан̣ихитавимоккхехӣти евам̣ два̄даса араханта̄ хонтӣти а̄ха ‘‘йатха̄ пана сакада̄га̄мино, татхева араханто два̄даса ведитабба̄’’ти. ат̣т̣хаманавамадасама̄ни утта̄наттха̄нева.
дутийасиккха̄сутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.