(9) 4. дхаммаваггаван̣н̣ана̄
88. чатуттхасса пат̣хаме пхаласама̄дхӣти чатӯсупи арийапхалесу сама̄дхи. татха̄ пхалапан̃н̃а̄ ведитабба̄.
89. дутийе сампайуттадхамме паригган̣ха̄тӣти пагга̄хо. на виккхипатӣти авиккхепо.
90. татийе наманат̣т̣хена на̄мам̣. руппанат̣т̣хена рӯпам̣. саммасанача̄расса адхиппетатта̄ ‘‘чатта̄ро арӯпаккхандха̄’’твева вуттам̣. тена̄ха ‘‘дхамма-кот̣т̣ха̄сапариччхедан̃а̄н̣ам̣ на̄ма катхита’’нти.
91. чатуттхе виджа̄нанат̣т̣хена виджджа̄. вимуччанат̣т̣хена вимутти.
92. пан̃чаме бхаво на̄ма сассатам̣ сада̄ бха̄вато, сассатавасена уппаджджанадит̣т̣хи бхавадит̣т̣хи. вибхаво на̄ма уччхедо вина̄санат̣т̣хена, вибхававасена уппаджджанадит̣т̣хи вибхавадит̣т̣хи. утта̄наттха̄нева хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄.
95. ат̣т̣хаме дуккхам̣ вачо етасмим̣ виппат̣икӯлага̄химхи випаччанӣкаса̄те ана̄даре пуггалети дуббачо, тасса каммам̣ довачассам̣, тасса дуббачасса пуггаласса ана̄дарийавасена паватта̄ четана̄. тасса бха̄во довачассата̄. тасса бха̄воти ча тасса йатха̄вуттасса довачассасса аттхибха̄во, аттхато довачассамева. виттха̄рато панеса̄ ‘‘таттха катама̄ довачассата̄? сахадхаммике вуччама̄не довачасса̄йа’’нти абхидхамме а̄гата̄. са̄ аттхато сан̇кха̄раккхандхо хоти. чатуннам̣ ва̄ кхандха̄нам̣ етена̄ка̄рена паватта̄нам̣ етам̣ адхивачананти ваданти.
па̄пайогато па̄па̄ ассаддха̄дайо пуггала̄ етасса митта̄ти па̄памитто, тасса бха̄во па̄памиттата̄. виттха̄рато панеса̄ ‘‘таттха катама̄ па̄памиттата̄? йе те пуггала̄ ассаддха̄ дуссӣла̄ аппассута̄ маччхарино дуппан̃н̃а̄. йа̄ тесам̣ севана̄ нисевана̄ сам̣севана̄ бхаджана̄ самбхаджана̄ бхатти самбхатти там̣сампаван̇ката̄’’ти (дха. са. 1333) евам̣ а̄гата̄. са̄пи аттхато довачассата̄ вийа дат̣т̣хабба̄. йа̄йа хи четана̄йа пуггало па̄пасампаван̇ко на̄ма хоти, са̄ четана̄ чатта̄ропи ва̄ арӯпино кхандха̄ тада̄ка̄раппаватта̄ па̄памиттата̄.
96. наваме сукхам̣ вачо етасмим̣ падаккхин̣ага̄химхи ануломаса̄те са̄даре пуггалети суббачотиа̄дина̄, калйа̄н̣а̄ саддха̄дайо пуггала̄ етасса митта̄ти калйа̄н̣амиттотиа̄дина̄ вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо.
97. дасаме патхавӣдха̄туа̄дайо сукхадха̄тука̄мадха̄туа̄дайо ча ета̄свева антогадха̄ти ета̄су косалле дассите та̄супи косаллам̣ дасситамева хотӣти ‘‘ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо’’ти вуттам̣. дха̄тӯти джа̄нананти имина̄ ат̣т̣ха̄расаннам̣ дха̄тӯнам̣ сабха̄вапариччхедика̄ саванадха̄ран̣асаммасанаппат̣иведхапан̃н̃а̄ вутта̄. таттха дха̄тӯнам̣ саванадха̄ран̣апан̃н̃а̄ сутамайа̄, итара̄ бха̄вана̄майа̄. таттха̄пи саммасанапан̃н̃а̄ локийа̄. випассана̄ хи са̄, итара̄ локуттара̄. лаккхан̣а̄дивасена аничча̄дивасена ча манасикаран̣ам̣ манасика̄ро, таттха косаллам̣ манасика̄ракусалата̄. ат̣т̣ха̄расаннам̣йева дха̄тӯнам̣ саммасанаппат̣иведхапаччавеккхан̣апан̃н̃а̄ манасика̄ракусалата̄, са̄ а̄димаджджхапарийоса̄навасена тидха̄ бхинна̄. татха̄ хи саммасанапан̃н̃а̄ тасса̄ а̄ди, пат̣иведхапан̃н̃а̄ маджджхе, паччавеккхан̣апан̃н̃а̄ парийоса̄нам̣.
98. ека̄дасаме а̄паттийова а̄паттиккхандха̄. та̄ пана антара̄паттӣнам̣ аггахан̣ена пан̃ча, та̄сам̣ гахан̣ена сатта хонтӣти а̄ха ‘‘пан̃чаннан̃ча саттаннан̃ча а̄паттиккхандха̄на’’нти. джа̄нананти ‘‘има̄ а̄паттийо, еттака̄ а̄паттийо, еван̃ча та̄сам̣ а̄паджджанам̣ хотӣ’’ти джа̄нанам̣. евам̣ типпака̄рена джа̄нанапан̃н̃а̄ хи а̄паттикусалата̄ на̄ма. а̄паттито вут̣т̣ха̄панаппайогата̄йа каммабхӯта̄ ва̄ча̄ каммава̄ча̄, татха̄бхӯта̄ анусса̄ванава̄ча̄. ‘‘има̄йа каммава̄ча̄йа ито а̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣ хоти, хонтан̃ча пат̣хаме, татийе ва̄ анусса̄ване ййа-ка̄рам̣ патте, ‘сам̣варисса̄мӣ’ти ва̄ паде парийосите хотӣ’’ти евам̣ там̣ там̣ а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄напариччхедаджа̄нанапан̃н̃а̄ а̄паттивут̣т̣ха̄накусалата̄. вут̣т̣ха̄нанти ча йатха̄панна̄йа а̄паттийа̄ йатха̄ татха̄ анантара̄йата̄па̄данам̣. евам̣ вут̣т̣ха̄наггахан̣енева десана̄йапи сан̇гахо сиддхо хоти.
дхаммаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.