(16) 1. екадхаммапа̄л̣и-пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄

296. екадхаммапа̄л̣иван̣н̣ана̄йам̣ идха дхамма-саддо сабха̄ваттхо ‘‘кусала̄ дхамма̄’’тиа̄дӣсу вийа̄ти а̄ха – ‘‘екасабха̄во’’ти. екантена̄ти екам̣сена, авассанти аттхо. ват̣т̣ети сам̣са̄рават̣т̣е. ниббинданаттха̄йа̄ти анабхираманаттха̄йа. вираджджанаттха̄йа̄ти араджджанаттха̄йа. вираджджана̄йа̄ти палуджджана̄йа. тенева̄ха – ‘‘вигама̄йа̄’’ти. ра̄га̄дӣнам̣ ниродха̄йа̄ти магган̃а̄н̣ена ра̄га̄дӣнам̣ ниродханаттха̄йа. магган̃а̄н̣ена ниродханам̣ на̄ма аччантам̣ аппаваттикаран̣анти а̄ха – ‘‘аппаваттикаран̣аттха̄йа̄’’ти. йатха̄ кха̄данӣйасса мукхе катва̄ кха̄данам̣ на̄ма йа̄вадева аджджхохаран̣аттхам̣, евам̣ ра̄га̄дӣнам̣ ниродханам̣ ват̣т̣аниродханаттхамева̄ти вуттам̣ – ‘‘ват̣т̣ассева ва̄ нируджджханаттха̄йа̄’’ти. йасма̄ килесесу кхӣн̣есу итарам̣ ват̣т̣адвайампи кхӣн̣амева хоти, тасма̄ мӯламева ган̣ханто ‘‘упасама̄йа̄ти килесавӯпасаманаттха̄йа̄’’ти а̄ха. сан̇кхатадхамма̄нам̣ абхиджа̄нанам̣ на̄ма таттха лаккхан̣аттайа̄ропанамукхенева̄ти а̄ха – ‘‘аничча̄ди…пе… абхиджа̄нанаттха̄йа̄’’ти. самбуджджхитабба̄ни на̄ма чатта̄ри арийасачча̄ни таббинимуттасса н̃еййасса абха̄вато. ‘‘чатуннам̣ сачча̄нам̣ буджджханаттха̄йа̄’’ти ватва̄ тайидам̣ буджджханам̣ йасса н̃а̄н̣асса васена иджджхати, тасса н̃а̄н̣асса васена дассетум̣ – ‘‘бодхи вуччатӣ’’тиа̄ди вуттам̣. аппаччайанибба̄насса̄ти аматадха̄туйа̄.

усса̄хаджананаттханти каммат̣т̣ха̄не абхиручиуппа̄дана̄йа. висакан̣т̣акоти гул̣асса ва̄н̣иджасаман̃н̃а̄. ‘‘кисмин̃чи десе десабха̄са̄’’ти кечи. уччхурасо самапа̄капакко чун̣н̣а̄дӣхи миссетва̄ пин̣д̣ӣкато гул̣о, апин̣д̣ӣкато пха̄н̣итам̣. па̄кависесена кхан̣д̣акхан̣д̣аседито кхан̣д̣о, мала̄бха̄вам̣ а̄панно саккара̄.

саратӣти сати. ану ану саратӣти ануссати, ану анурӯпа̄ сатӣтипи ануссати. дувидхам̣ хотӣти пайоджанавасена дувидхам̣ хоти. читтасампахам̣санаттханти паса̄данӣйаваттхусмим̣ паса̄дуппа̄данена бха̄вана̄читтасса паритосанаттхам̣. випассанаттханти випассана̄сукхаттхам̣. упача̄расама̄дхина̄ хи читте сама̄хите випассана̄сукхена иджджхати. читтуппа̄доти бха̄вана̄васена паватто читтуппа̄до. упахан̃н̃ати патихан̃н̃ати пат̣икӯлатта̄ а̄рамман̣асса. тато ева уккан̣т̣хати, каммат̣т̣ха̄нам̣ рин̃чати, нирасса̄до хоти бха̄ванасса̄дасса алаббханато. пасӣдати буддхагун̣а̄нам̣ паса̄данӣйатта̄. татха̄ ча кан̇кха̄дичетокхила̄бха̄вена винӣваран̣о хоти. даметва̄ти нӣваран̣анира̄каран̣ена ниббисеванам̣ катва̄. евам̣ каммат̣т̣ха̄нантара̄нуйун̃джанена читтапаридаманасса упамам̣ дассенто, ‘‘катха’’нтиа̄дима̄ха.

ко айам̣…пе… ануссарӣти ко айам̣ мама аббхантаре т̣хатва̄ ануссари. паригган̣хантоти ба̄хиракапарикаппитасса ануссаракасса саббасо абха̄вадассанаметам̣. тена̄ха – ‘‘на ан̃н̃о кочӣ’’ти. дисва̄ти парийесананайена вуттаппака̄рам̣ читтамева ануссарӣти дисва̄ саббампетанти етам̣ хадайаваттхуа̄диппабхедам̣ саббампи. идан̃ча рӯпам̣ пуриман̃ча арӯпанти идам̣ руппанасабха̄ватта̄ рӯпам̣, пуримам̣ атам̣сабха̄ватта̄ арӯпанти сан̇кхепато рӯпа̄рӯпам̣ ваваттхапетва̄. пан̃чаккхандхе ваваттхапетва̄ти йоджана̄. самбха̄вика̄ти самут̣т̣ха̄пика̄. тасса̄ти самудайасаччасса. ниродхоти ниродханимиттам̣. аппана̄ва̄роти йатха̄раддха̄йа десана̄йа нигаманава̄ро.

297. есева найоти имина̄ йва̄йам̣ ‘‘там̣ панета’’нтиа̄дина̄ аттханайо буддха̄нуссатийам̣ вибха̄витоти атидисати, сва̄йам̣ атидесо пайоджанавасена навасупи ануссатӣсу са̄дха̄ран̣авасена вуттопи а̄на̄па̄нассатиа̄дӣсу тӣсу випассанаттха̄нева хонтӣти имина̄ апава̄дена ниваттитоти та̄сам̣ екаппайоджаната̄ва дат̣т̣хабба̄. дхамме ануссати дхамма̄нуссатӣти сама̄сападавибха̄гадассанампи вачанаттхадассанапаккхикамева̄ти а̄ха – ‘‘айам̣ панеттха вачанаттхо’’ти. дхаммам̣ а̄раббха̄ти хи дхаммасса ануссатийа̄ висайабха̄вадассанаметам̣. еса найо сесесупи. сӣлам̣ а̄раббха̄ти аттано па̄рисуддхисӣлам̣ а̄раббха. ча̄гам̣ а̄раббха̄ти аттано ча̄гагун̣ам̣ а̄раббха. девата̄ а̄раббха̄ти еттха девата̄гун̣асадисата̄йа аттано саддха̄сӣласутача̄гапан̃н̃а̄су девата̄саман̃н̃а̄. бхавати хи там̣садисепи таббоха̄ро йатха̄ ‘‘та̄ни осадха̄ни, еса брахмадатто’’ти ча. тена̄ха – ‘‘девата̄ саккхит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄’’тиа̄ди. таттха девата̄ саккхит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ти ‘‘йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттха упапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена, йатха̄рӯпена сутена, йатха̄рӯпена ча̄гена, йатха̄рӯпа̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттха упапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’’ти евам̣ девата̄ саккхит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄. асса̄сапасса̄санимиттам̣ на̄ма таттха ладдхаббаппат̣ибха̄ганимиттам̣. гата̄ти а̄рамман̣акаран̣авасена упагата̄ паватта̄.

упасаммати еттха дуккханти упасамо, нибба̄нам̣. аччантамева еттха упасаммати ват̣т̣аттайанти аччантӯпасамо, нибба̄намева. кхин̣оти кхепети килесети кхайо, арийамагго. те ева упасаметӣти упасамо, арийамагго ева. кхайо ча со упасамо ча̄ти кхайӯпасамо. татрача̄йам̣ упасамо дхаммо ева̄ти дхамма̄нуссатийа̄ упасама̄нуссати екасан̇гахоти? саччам̣ екасан̇гахо дхаммабха̄васа̄ман̃н̃е адхиппете, сан̇кхатадхаммато пана асан̇кхатадхаммо са̄тисайо ул̣а̄ратамапан̣ӣтатамабха̄ватоти дӣпетум̣ висум̣ нӣхаритва̄ вуттам̣. имамева хи висесам̣ сандха̄йа бхагава̄ – ‘‘дхамма̄нуссатӣ’’ти ватва̄пи упасама̄нуссатим̣ авоча ануссарантасса сависесам̣ сантапан̣ӣтабха̄вена упат̣т̣ха̄нато. еван̃ча катва̄ идха кхайӯпасамаггахан̣ампи саматтхитанти дат̣т̣хаббам̣. йатхева хи сама̄непи локуттарадхаммабха̄ве ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, дхамма̄ сан̇кхата̄ ва̄ асан̇кхата̄ ва̄, вира̄го тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’тиа̄дивачанато (итиву. 90) маггапхаладхаммехи нибба̄надхаммо са̄тисайо, евам̣ пхаладхаммато маггадхаммо килесаппаха̄нена аччхарийадхаммабха̄вато, тасма̄ аччантӯпасамена саддхим̣ кхайӯпасамопи гахитоти дат̣т̣хаббам̣. випассанаттха̄нева хонтӣти касма̄ вуттанти? ‘‘екантаниббида̄йа̄тиа̄дивачанато’’ти кечи, там̣ ака̄ран̣ам̣ буддха̄нуссатиа̄дӣсупи татха̄ десана̄йа а̄гататта̄. йатха̄ пана буддха̄нуссатиа̄дӣни каммат̣т̣ха̄на̄ни випассанаттха̄ни хонти, нимиттасампахам̣санаттха̄нипи хонти, на евамета̄ни, ета̄ни пана випассанаттха̄нева̄ти татха̄ вуттам̣.

пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.