9. навамо париччхедо
пун̃н̃авипа̄капаччайаниддесаван̣н̣ана̄
560-2. ба̄ттим̣сапа̄качитта̄ни, локика̄нева йа̄ни хи;
етесам̣ па̄качитта̄нам̣, пат̣исандхипаваттису.
йа̄ни локика̄ни ева ба̄ттим̣са па̄качитта̄ни хонти, етесам̣ па̄качитта̄нам̣ пун̃н̃а̄пун̃н̃а̄дисан̇кха̄ра̄ бхава̄дӣсу йонигативин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисатта̄ва̄сесу пат̣исандхипаваттӣсу йатха̄ йена пака̄рена паччайа̄ хонти ева, имесам̣ випа̄качитта̄нам̣ тепи сан̇кха̄ра̄ бхава̄дӣсу йонигативин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисатта̄ва̄сесу пат̣исандхипаваттӣсу татха̄ тена пака̄рена вибха̄вина̄ пан̣д̣итена вин̃н̃а̄табба̄. тайо бхава̄ чатассо ча йонийо ка̄мабхаварӯпабхаваарӯпабхававасена тайо бхава̄, ан̣д̣аджаджала̄буджасам̣седаджаопапа̄тикайонивасена чатассо ча йонийо, нирайагатитираччха̄нагатипетагатимануссагатидевагативасена гатипан̃чакам̣, сандхисан̃н̃а̄йа пат̣исандхисан̃н̃а̄йа на̄натта̄ на̄на̄бха̄вато, ка̄йасса̄пи ча рӯпака̄йасса̄пи ча на̄натта̄ на̄на̄бха̄вато ка̄масугатийо, на̄на̄ атта̄ сабха̄во етасса̄ти на̄натта̄, на̄натто рӯпака̄йо етесанти на̄наттака̄йа̄, на̄на̄ сабха̄во етасса̄ти на̄натта̄, на̄натта̄йева сан̃н̃а̄ на̄наттасан̃н̃а̄, са̄ етесам̣ аттхӣти на̄наттасан̃н̃ӣ на̄ма, пат̣хамаджджха̄набхӯми ча чатура̄па̄йабхӯмийо ча на̄наттака̄йаекаттасан̃н̃ӣ на̄ма, дутийаджджха̄набхӯми екаттака̄йана̄наттасан̃н̃ӣ на̄ма, татийаджджха̄набхӯмивехаппхалабхӯмисуддха̄ва̄сабхӯмийо екаттака̄йаекаттасан̃н̃ӣ на̄ма, хет̣т̣ха̄ т̣хита̄ рӯпехи саддхим̣ саттавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, тит̣т̣ханти вин̃н̃а̄н̣а̄ни еттха̄ти т̣хитийо, вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ т̣хитийо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, вин̃н̃а̄н̣асса абха̄вато асан̃н̃ӣбхӯми на гайхате, чатуттха̄руппабхӯми ча пат̣увин̃н̃а̄н̣а̄бха̄вато на гайхате. сатта̄ва̄савасена асан̃н̃ӣбхӯмим̣, чатуттха̄руппабхӯмин̃ча пана гахетва̄ те сатта̄ва̄са̄ нава ева хонти.
563-8. ка̄ме пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄расан̃н̃ита̄ ат̣т̣ха четана̄ пӯренти аттано ка̄ракам̣ пӯренти ча, аджджха̄сайам̣ пуджджан̃ча бхавам̣ ниббаттентӣти пун̃н̃а̄ни, абхисан̇кхаронти випа̄кам̣, каммаджарӯпан̃ча̄ти абхисан̇кха̄ра̄, пун̃н̃а̄ни ева абхисан̇кха̄ра̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄, тейева сан̃н̃ита̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄расан̃н̃ита̄, ка̄ме пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄расан̃н̃ита̄ ат̣т̣ха четана̄. наваннам̣ па̄качитта̄нам̣ упеккха̄йутта̄хетукамаха̄випа̄кавасена наваннам̣ па̄качитта̄нам̣ ка̄масугатийам̣ пана на̄на̄ ваттама̄начетана̄кхан̣ато парам̣ кхан̣ам̣ етасса̄ти на̄на̄кхан̣ам̣, там̣ ева на̄наккхан̣икам̣, тамева каммам̣ на̄наккхан̣икакаммам̣, ваттама̄начетана̄то пара̄ атӣтачетана̄ти аттхо. балава̄ ниссайапаччайо упаниссайапаччайо, балаваттхо четтха упа-саддо, балавапаччайоти аттхо, на̄наккхан̣икакаммапаччайавасена балавапаччайавасена ча̄ти аттхо. дведха̄ двӣхи пака̄рехи тесам̣ пат̣исандхийам̣ паччайа̄ бхаванти, та̄ ат̣т̣ха ка̄ма̄вачарамаха̄кусалачетана̄ упеккха̄сахита̄хетумановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ вина̄ упеккха̄сахагата̄хетумановин̃н̃а̄н̣адха̄тум̣ ваджджетва̄ париттапа̄ка̄нам̣ чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йасампат̣иччханасоманассайутта̄хетукакусалавипа̄ка̄нам̣ дведха̄ на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайехи паваттийам̣ паччайа̄ хонти. та̄йева четана̄ та̄ ева ат̣т̣ха ка̄ма̄вачарамаха̄кусалачетана̄ рӯпабхаве пан̃чаннам̣ па̄качитта̄нам̣ кусалавипа̄качитта̄нам̣ чаккхусотасампат̣иччханасоманассайуттаупеккха̄йуттасантӣран̣а̄нам̣ дведха̄ на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайехи паваттийам̣ паччайа̄ хонти. ат̣т̣ханнам̣ ту паритта̄нам̣, ка̄ме дуггатийам̣ татха̄ ат̣т̣ханнам̣ паритта̄нам̣ кусалавипа̄ка̄нам̣ чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йасампат̣иччхана̄нам̣, двиннам̣ сантӣран̣а̄нан̃ча паватте паваттиккхан̣е паччайа̄ хонти, пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е пана паччайа̄ на хонти. вуттаппака̄ра̄ва ка̄ме сугатийам̣ йатха̄вуттаппака̄ра̄ва ат̣т̣ха ка̄ма̄вачарамаха̄кусалачетана̄ ка̄масугатийам̣ татха̄ сол̣асаннам̣ кусалавипа̄ка̄нам̣ паватте паваттиккхан̣е дведха̄ на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайехи паччайа̄ хонти, паватте паваттиккхан̣е саттаннам̣ кусалавипа̄ка̄нам̣ паччайа̄ хонти. пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е наваннам̣ кусалавипа̄качитта̄нам̣ паччайа̄ хонти.
569-74. рӯпе пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄, рӯпа̄вачарабхӯмийам̣ пан̃чаннам̣ па̄качитта̄нам̣ пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е паччайа̄ хонтима̄пун̃н̃асан̇кха̄ра̄, ка̄ме дуггатийам̣ двидха̄ име апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ра̄, има̄ кусалапат̣ипаккха̄ уддхаччаваджджа̄ ека̄даса четана̄ ка̄мадуггатийам̣ екасса пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е двидха̄ на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайехи паччайа̄ хонти. два̄даса акусалачетана̄ паватте паваттиккхан̣е ева чханнам̣ чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йасампат̣иччхана̄нам̣ акусалавипа̄ка̄нам̣ паччайа̄ хонти, пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е паччайа̄ но хонти. саттаннампи бхавантева паватте паваттиккхан̣е пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е акусалавипа̄ка̄ни саттаннам̣ чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йасампат̣иччханасантӣран̣а̄нам̣ паччайа̄ бхаванти. ка̄ме сугатийам̣ тесам̣, саттаннампи татхева ча два̄даса̄кусалачетана̄ ка̄ме сугатийам̣ татхева ча тесам̣ саттаннам̣ акусалавипа̄ка̄нам̣ паватте паваттиккхан̣е паччайа̄ хонти, пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е паччайа̄ на хонти. вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ чатуннампи, тесам̣ рӯпабхаве татха̄ та̄йева два̄даса̄кусалачетана̄ рӯпабхаве тесам̣ чатуннам̣ акусалавипа̄ка̄нам̣ чаккхусотасампат̣иччханасантӣран̣асан̇кха̄та̄нам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ татха̄ паватте паваттиккхан̣е паччайа̄ хонти, пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е паччайа̄ на хонти. со ча ка̄мабхавенит̣т̣харӯпа̄диупаладдхийам̣ со ча апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро ка̄мабхаве анит̣т̣харӯпа̄диупаладдхийам̣ амана̄парӯпа̄дӣни а̄рамман̣а̄ни упаладдхийам̣ тесам̣ чатуннам̣ апун̃н̃аджа̄нам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ паччайо хоти. хи саччам̣ ‘‘со ча ка̄мабхавенит̣т̣ха-рӯпа̄диупаладдхийа’’нтиа̄дикам̣ вачанам̣. анит̣т̣харӯпа̄дайо на̄ма висайа̄ брахмалоке на виджджаре на виджджанти.
575-6. татхева̄нен̃джасан̇кха̄ро на ин̃джати на пхандати на чалатӣти а̄нен̃джам̣, а̄нен̃джан̃ча там̣ сан̇кха̄ро ча̄ти а̄нен̃джасан̇кха̄ро, татха̄ ева а̄нен̃джасан̇кха̄ро арӯпа̄вачарабхӯмийам̣ чатуннам̣ па̄качитта̄нам̣ паватте паваттиккхан̣е пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е паччайо хоти. бхавесвете бхавесу ете вуттаппака̄ра̄ паччайа̄ вуттаппака̄рена пат̣исандхипаваттӣсу йатха̄ ча йена йена ча пака̄рена на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайехи паччайа̄ хонти, тена паччайа̄ татха̄ тена тена пака̄рена вибха̄вина̄ виджа̄нантена пан̣д̣итена н̃еййа̄.
577. есева ча найо н̃еййо, йониа̄дӣсу йонигативин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисатта̄ва̄сесу есева ча найо бхавесу майа̄ вутто ева найо пан̣д̣итена н̃еййо. татридам̣ татра бхавесу а̄дито пат̣т̣ха̄йа вуттам̣ идам̣ вачанам̣ мукхаматтанидассанам̣ упа̄йаматтадӣпанам̣ хоти.
578-81. ависесена пун̃н̃а̄бхи-сан̇кха̄ро двибхавесупи ка̄мапун̃н̃а̄бхисан̇кха̄равасена, рӯпапун̃н̃а̄бхисан̇кха̄равасена ча пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро ависесена сама̄набха̄вена двӣсу бхавесу ка̄марӯпабхавесу пат̣исандхим̣ датва̄ со сан̇кха̄ро саббапа̄кам̣ джанети ниббаттети. татха̄ чатӯсу вин̃н̃еййо, ан̣д̣аджа̄дӣсу йонису двибхавесу пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро вийа татха̄ чатӯсу ан̣д̣аджа̄дӣсу со пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро пан̣д̣итена н̃еййо. ‘‘ан̣д̣аджа̄дӣсӯ’’ти вачанам̣ падумапаччекабуддха̄нам̣ мануссаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. бахудеваманусса̄нам̣ васена двӣсу гатӣсу ева ча татха̄ со пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро пан̣д̣итена н̃еййо. татха̄ на̄наттака̄йа̄ди-вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ т̣хитӣсупи на̄наттака̄йана̄наттасан̃н̃ӣна̄наттакаа̄йаекаттасан̃н̃ӣ екаттака̄йана̄наттасан̃н̃ӣ екаттака̄йаекаттасан̃н̃ӣнам̣ васена чатӯсу вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣсу со пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро пан̣д̣итена н̃еййо. на̄наттака̄йана̄наттасан̃н̃ӣна̄наттака̄йаекаттасан̃н̃ӣекаттака̄йана̄наттасан̃н̃ӣекаттака̄йаекаттасан̃н̃ӣнам̣ васена вуттаппака̄расмим̣ чатуббидхе сатта̄ва̄се татха̄ со пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро пан̣д̣итена н̃еййо. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро бхава̄дӣсу бхавайонигативин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитисатта̄ва̄сесу йатха̄рахам̣ сол̣асаннам̣ ка̄макусалапа̄ка̄нам̣, пан̃чаннам̣ рӯпапа̄ка̄нан̃ча̄ти екавӣсатипа̄ка̄нам̣ двидха̄ на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайена паччайо хоти.
582-3. ка̄ме апун̃н̃асан̇кха̄ро ка̄мабхаве ан̣д̣аджаджала̄буджасам̣седаджаопапа̄тикайонивасена ан̣д̣аджа̄дӣсу йонӣсу нирайагатипетагатитираччха̄нагативасена тӣсу гатӣсу на̄наттака̄йаекаттасан̃н̃ӣвасена екисса̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийа̄ на̄наттака̄йаекаттасан̃н̃ӣвасена ча екасмим̣ пана сатта̄ва̄се двидха̄ на̄наккхан̣икакаммӯпаниссайапаччайехи паватте паваттиккхан̣е пат̣исандхийам̣ пат̣исандхиккхан̣е со апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро паччайо хоти.
584-6. татхева̄нен̃джасан̇кха̄ро татха̄ ева а̄нен̃джасан̇кха̄ро, ека̄рӯпабхаве екасмим̣ арӯпабхаве екисса̄ опапа̄тикайонийа̄ чева екисса̄ девагатийа̄пи ча а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанабхӯми вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанабхӯми а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанабхӯмивасена тӣсу ева читтат̣т̣хитӣсу чатуннам̣ арӯпабхӯмӣнам̣ васена чатуббидхе сатта̄ва̄се чатуннам̣ арӯпапа̄качитта̄нам̣ дведха̄ на̄наккхан̣икакаммопаниссайапаччайехи со а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄ро паччайо хоти. пат̣исандхипаваттӣнам̣, васеневам̣ бхава̄дӣсу евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена пат̣исандхипаваттӣнам̣ васена бхава̄дӣсу йатха̄ йе сан̇кха̄ра̄ есам̣ па̄качитта̄нам̣ паччайа̄ хонти, татха̄ те сан̇кха̄ра̄ евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена пан̣д̣итена виджа̄нитабба̄.
587-90. на рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣, сан̇канти пана виджджати рӯпадхамма̄нам̣, читтачетасикасан̇кха̄та̄нам̣ на̄мадхамма̄нан̃ча сан̇канти пана сан̇каманам̣ пана на виджджати. сан̇кантибха̄ве асати атӣтабхавато идха имасмим̣ бхаве рӯпадхамма̄нам̣ сан̇каманабха̄ве асати пат̣исандхичиттам̣ катхам̣ кена пака̄рена сийа̄ бхавеййа? наттхи читтасса сан̇канти, атӣтабхавато идха имасмим̣ бхаве читтасса сан̇канти сан̇каманам̣ наттхи, тато атӣтабхавато атӣтам̣ хетум̣ вина̄ ваджджетва̄ идха имасмим̣ бхаве читтасса па̄тубха̄во на виджджати. суладдхапаччайам̣ рӯпа̄рӯпаматтам̣ сут̣т̣ху ладдхапаччайам̣ рӯпана̄маматтам̣ джа̄йати. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена паччайам̣ лабхитва̄ уппаджджама̄нам̣ рӯпа̄рӯпаматтам̣ рӯпана̄маматтам̣ джа̄йати. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена паччайам̣ лабхитва̄ уппаджджама̄нам̣ рӯпа̄рӯпаматтам̣ бхавантарам̣ ан̃н̃абхавам̣ пат̣исандхим̣ упети упагаччхати. ити вачанам̣ саман̃н̃а̄йа локийавоха̄рена павуччате, сатто ва̄ наттхи, сатто джӣвоти вевачанам̣, атта̄ ва̄пи на виджджати.
591-9. тассидам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄, пат̣исандхиккамам̣ пана тасса саттасса идам̣ пат̣исандхиккамам̣ судуббудхам̣ атидуббиджа̄нам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ ахам̣ дассайисса̄ми, таметам̣ пат̣исандхиккамам̣ са̄дху са̄дхукам̣ нибодхатха, са̄дху са̄дхукам̣ манаси каротха, вивидхесу а̄рамман̣есу лобхавасена читтам̣ ана̄метва̄ ваджираман̃джӯса̄йа анаггхаман̣иратанам̣ паккхипанто вийа читте т̣хапетва̄ти аттхо. атӣтасмим̣ бхаве тасса, а̄саннамаран̣асса хиито бхавато атӣтасмим̣ бхаве а̄саннамаран̣асса тасса сарӣрасмим̣ а̄тапе паккхиттам̣ харитам̣ та̄лапан̣н̣ам̣ вийа суссама̄не сати чаккхундрийа̄дике индрийе нат̣т̣хе хадайаваттхуматтасмим̣ т̣хите ка̄йаппаса̄дике вин̃н̃а̄н̣е тасмим̣ кхан̣е ваттхусаннисситам̣ хадайаваттхунисситам̣. ‘‘читта’’нти вачанам̣ бхаван̇гаманодва̄ра̄ваджджанаджаванам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. пубба̄нусевитанти ито ка̄ла̄ пуббака̄ле тена пана анусевитам̣ анучин̣н̣ам̣ пун̃н̃ам̣ каммам̣ ва̄ апун̃н̃ам̣ ева ва̄ каммам̣ камманимиттам̣ гатинимиттам̣ ва̄ каммапхалена два̄ресу паччупат̣т̣хитам̣ а̄ламбитва̄ манодва̄ра̄ваджджанаджаванавасена севитачиттам̣ паваттати. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена паваттама̄нам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ там̣ джаваначиттам̣ ладдхапаччайам̣ ладдха̄рамман̣апаччайам̣. авиджджа̄йа пат̣иччханна̄дӣнаве висайети акусаладжаване джавите тасса джаванасса авиджджа̄йа аппат̣иччханнадосе тасмим̣ камма̄дике а̄рамман̣е кусаладжаване джавите тато читтавӣтхито пуббабха̄ге паватта̄йа авиджджа̄йа пат̣иччханнадосе тасмим̣ камма̄дике а̄рамман̣е. тан̣ха̄ти акусаладжаванена сахаджо лобхо, акусаладжаване ва̄ джавите тато вӣтхичиттато пуббабха̄ге паватто лобхо тан̣ха̄. наметӣти ан̃н̃ам̣ а̄рамман̣ам̣ агга̄ха̄петва̄ дал̣хагга̄хавасена там̣ ева камманимиттагатинимиттасан̇кха̄там̣ а̄рамман̣ам̣ ган̣ха̄петӣти аттхо. сахаджа̄ сан̇кха̄ра̄ пана тасса читтасса сахаджа̄ екато джа̄та̄ четана̄ пана тасмим̣ йева̄рамман̣е кхипанти паваттанти. имасмим̣ паччуппаннабхаве екасантативаса̄ паватта̄йа тан̣ха̄йа намӣйама̄нам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ орима̄ тӣрамха̄ раджджукам̣ а̄ламбитва̄ ма̄тика̄тиккамо пурисо вийа етам̣ пуримам̣ ниссайабхӯтам̣ хадайаваттхум̣ джахати чхад̣д̣ети, чутичиттам̣ уппаджджитва̄ нируджджхатӣти аттхо. апарам̣ каммасамбхӯтам̣ ниссайам̣ апарам̣ ан̃н̃акаммато самбхӯтам̣ ниссайабхӯтам̣ хадайаваттхум̣ лабхитва̄ ва̄ алабхитва̄пи ва̄ а̄рамман̣а̄дӣхи паччайехи там̣ пат̣исандхисан̇кха̄там̣ ма̄насам̣ паваттати. ‘‘лабхитва̄’’ти вачанам̣ ка̄марӯпабхавам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘алабхитва̄’’ти вачанам̣ арӯпабхавам̣ сандха̄йа вуттам̣. еттха етесу читтесу пуримам̣ ‘‘джахатӣ’’ти вачанена вуттан̃чева читтам̣, чутичиттам̣ паччхимам̣ ‘‘а̄рамман̣а̄дӣхи паччайехи паваттатӣ’’ти вачанена вуттан̃чева читтам̣ пат̣исандхичиттам̣ пан̣д̣итена ведитаббам̣.
600-6. тадетам̣ там̣ етам̣ пат̣исандхичиттам̣ пурима̄ бхавато идха имасмим̣ паччхимабхаве на̄пи а̄гатам̣, камма̄дин̃ча хетум̣ вина̄ ваджджетва̄ пат̣исандхичиттам̣ па̄тубхӯтам̣ на чева там̣ еттха етасмим̣ вачане етасса пат̣исандхичиттасса пурима̄ бхавато идха имасмим̣ паччуппаннабхаве ана̄гамане атӣтабхавахетӯхи атӣтабхаве камма̄дипаччайехи етасса пат̣исандхичиттасса самбхаве. пат̣игхосадӣпамудда̄дӣ, бхавантеттха нидассана̄ еттха етасмим̣ тасса пат̣исандхичиттасса атӣтабхавато ана̄гамане атӣтабхаве хетӯхи самбхаве пат̣игхосадӣпамудда̄диаттханидассана̄ упама̄ бхаванти. ан̃н̃атра ан̃н̃асмим̣ пат̣игхоса̄дӣнам̣ аттха̄нам̣ паваттит̣т̣ха̄не а̄гантва̄ садда̄дихетука̄ садда̄дайо паччайа̄ хонти йатха̄. идам̣ вуттам̣ хоти – имасмим̣ т̣ха̄не джанехи паватта̄пита̄ саддадӣпамудда̄дайо аттха̄ паббатантара̄дӣсу ан̃н̃есу т̣ха̄несу паватта̄нам̣ пат̣игхосадӣпамудда̄дӣнам̣ аттха̄нам̣ хетука̄ хонти. тесу садда̄дӣсу паччайесу сантесу йе те пат̣игхоса̄дайо хонти, асантесу на хонти йатха̄, евамева ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣтабхавато паччуппаннабхававин̃н̃а̄н̣авасена паваттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вибха̄вина̄ ведитаббам̣. санта̄набандхато санта̄набандхавасена еката̄ атӣтабхавапаччуппаннабхававин̃н̃а̄н̣авасена паваттасса вин̃н̃а̄н̣асса екӣбха̄во наттхи, на̄ната̄пи тасса вин̃н̃а̄н̣асса на̄на̄бха̄вопи паччекабха̄во апи. сати санта̄набандхе ту, екантенеката̄ сийа̄ санта̄набандхе сати екантена тасса вин̃н̃а̄н̣асса еката̄ екӣбха̄во сийа̄ бхавеййа, кхӣрасабха̄вато паггхаран̣асабха̄вато кхӣрато самбхӯтам̣ гханасабха̄вам̣ када̄чипи кисмин̃чипи ка̄ле на бхавеййа, саббада̄ паггхаран̣асабха̄вакхӣрамева бхавеййа̄ти аттхо. атха̄пи апаро найопи са̄ екантана̄ната̄ тасса вин̃н̃а̄н̣асса со екантана̄на̄бха̄во йади бхавеййа, кхӣраса̄мико со пуггало дадхиса̄ми на бхавеййа. кхӣрака̄ле кхӣрасса иссарабхӯто са̄мико паггхаран̣асабха̄вам̣ джахитва̄ дадхисса уппаджджама̄нака̄ле тасса дадхисса иссаро на бхавеййа, тато кхӣраса̄мико ан̃н̃о пуггало тасса дадхисса аниссаро аса̄мико бхавеййа̄ти аттхо. йасма̄ ка̄ран̣а̄ еттха етасмим̣ пат̣исандхиккамавиниччхайе екантаеката̄пи ва̄ екантана̄ната̄пи ва̄ самайан̃н̃уна̄ вин̃н̃уна̄ на чева упагантабба̄.
607-10. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена асан̇кантипа̄тубха̄ве сан̇кантипа̄тубха̄варахите бхаве сати имасмим̣ мануссаттабха̄ве кхандха̄дисамата̄ абхисамбхӯта̄ йе кхандха̄ хонти, етесам̣ идха имасмим̣ мануссаттабха̄ве нируддхатта̄ идха имасмим̣ мануссаттабха̄ве джанехи катасса тасса каммасса пхалахетуно пхаласса паччайабхӯтасса параттха парасмим̣ локе а̄гамато чева евам̣ ан̃н̃асса саттасса ан̃н̃ато каммато хи тато саттато ан̃н̃ена саттена катато ан̃н̃ато чева каммато там̣ пхалам̣ сийа̄ бхавеййа, ‘‘ан̃н̃асса саттасса̄’’ти вачанена титтхийасаттассапи каммам̣ ан̃н̃асса ча пхалам̣ дадеййа̄ти аттхо, тасма̄ ка̄ран̣а̄ етам̣ саббам̣ ева ча тумхехи вуттавидха̄нам̣ на сундарам̣. еттха̄ха̄ти етасмим̣ т̣ха̄не т̣хатва̄ чодако а̄ха – нану евам̣ ‘‘асан̇кантипа̄тубха̄ве бхаве сатӣ’’тиа̄дикам̣ вачанам̣ нийатӣти? вуччате – санта̄не йам̣ пхалам̣ етам̣ екасмим̣ санта̄не паваттама̄нам̣ йам̣ етам̣ пхалам̣ ан̃н̃асса саттасса на хоти, ан̃н̃ато каммато на ча хоти, бӣджа̄нам̣ абхисан̇кха̄ро етассаттхасса ‘‘екасмим̣ санта̄не’’тиа̄дикасса етасса аттхасса са̄дхако ниппха̄дако хоти.
611-5. екасмим̣ пана санта̄не, ваттама̄нам̣ пхалам̣ пана ан̃н̃асса саттасса̄пи ва̄ на хоти, там̣ пхалам̣ ан̃н̃ато каммато на хоти. бӣджа̄нам̣ абхисан̇кха̄ро етассаттхасса ‘‘екасмим̣ пана санта̄не’’тиа̄дикасса етасса аттхасса са̄дхако ниппха̄дако хоти, бӣджа̄нам̣ абхисан̇кха̄ре мадхуа̄дина̄ ваттхуна̄ джанехи кате тасса бӣджасса санта̄не пат̣хамам̣ ладдхапаччайо пат̣хамам̣ ладдхамадхуа̄дипаччайо тасса бӣджасса пхалам̣ ка̄лантаре мадхуа̄дина̄ бӣджа̄бхисан̇кхаран̣ато ан̃н̃асмим̣ ка̄ле мадхуро хоти. хи саччам̣ ‘‘бӣджа̄нам̣ абхисан̇кха̄ре’’тиа̄дикам̣ вачанам̣. та̄ни хи та̄ни ева пат̣хамам̣ мадхуа̄дина̄ джанехи ропита̄ни бӣджа̄ни абхисан̇кхаран̣ато ка̄лантаре мадхурабха̄вам̣ пхалампи ва̄ пхалат̣т̣хам̣ ва̄ на па̄пун̣анти. евам̣ имина̄ пака̄рена идам̣ майа̄ вуттам̣ ‘‘екасмим̣ пана санта̄не’’тиа̄дикам̣ вачанам̣ пан̣д̣итена н̃еййам̣. апи ча апаро найо. ба̄лака̄ле тарун̣ака̄ле тена тарун̣ена пайуттена виджджа̄сиппосадха̄дина̄ каммена̄пи тасса вуддхака̄ласмим̣ пхалада̄насӣлена айам̣ ‘‘екасмим̣ пана санта̄не’’тиа̄дико аттхо пан̣д̣итена дӣпетаббо.
616-20. чодако пуна̄ха – евам̣ сантепи там̣ каммам̣ евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена камме сантепи сам̣виджджама̄непи там̣ каммам̣ етасмим̣йева кхан̣е виджджама̄нампи ва̄ пхаласса паччайо хоти. атха ва̄виджджама̄накам̣ паччайо на бхавеййа. етасмим̣йева кхан̣е авиджджама̄накам̣ каммам̣ ва̄ пхаласса паччайо хоти. саче йади виджджама̄нам̣ пхаласса паччайо хоти, таппаваттиккхан̣епана тасса каммасса паваттиккхан̣е тасса каммасса виджджама̄нака̄ле пана хетуна̄ камменева саддхим̣ па̄кена бхавитаббам̣. атха ва̄ апаро найо. виджджама̄нам̣ нируддхам̣ каммам̣ випа̄касса паччайо йади бхавеййа, паваттиккхан̣ато тасса каммасса паваттиккхан̣ато пуббе ва̄ ка̄ле, тасса каммасса паваттиккхан̣ато паччха̄ ва̄ авиджджама̄нака̄лети аттхо. ниччапхалам̣ сийа̄ти саббада̄ каммапаччайавирахитам̣ пхалам̣ сийа̄ти аттхо. а̄чарийена вуччате – ‘‘лобхам̣, бхиккхаве, паджахатха, сота̄паттипат̣ила̄бха̄йа ахамева па̄т̣ибхого’’тиа̄дӣсу па̄т̣хесу па̄т̣ибхого вийа каммам̣ дат̣т̣хаббам̣. сота̄паттипхалам̣ вийа каммато самбхӯтам̣ пхалам̣ дат̣т̣хаббам̣. кат̣атта̄йева джанехи кат̣атта̄йева там̣ каммам̣ пхаласса паччайо хоти, асса виджджама̄наттам̣ на ча хоти, тасса авиджджама̄насса каммасса виджджама̄ната̄ ва̄ на ча нева хоти.
621. абхидхамма̄вата̄ройам̣ абхидхамма̄вата̄ро айам̣ параматтхаппака̄сано бхӯтаттхадӣпано сотӯнам̣ пуггала̄нам̣ пӣтибуддхививад̣д̣хано пан̣д̣итехи вивидхесу а̄рамман̣есу читтам̣ ана̄метва̄ саккаччена манасика̄рена сотаббо.
ити абхидхамма̄вата̄рат̣ӣка̄йа
пун̃н̃авипа̄капаччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
навамо париччхедо.