8. ат̣т̣хамо париччхедо

пакин̣н̣аканиддесаван̣н̣ана̄

475. ида̄ни пана саббесам̣, етесам̣ ма̄насам̣ майа̄;

па̄т̣аваттха̄йа бхиккхӯнам̣, катхӣйати пакин̣н̣акам̣.

ида̄ни пана ка̄ле етесам̣ тихетукадвихетукаахетука̄нам̣ саббесам̣ пуггала̄нам̣ пакин̣н̣акам̣ ма̄насам̣ бхиккхӯнам̣па̄т̣аваттха̄йа бхиккхӯнам̣ чхекабха̄ваттха̄йа майа̄ катхӣйате уччате.

476-85. пантхамаккат̣ако ун̣н̣ана̄бхи пантхамаккат̣ако на̄ма пан̃часу диса̄су тасса суттам̣ паса̄ретва̄ джа̄ламаджджхе нипаджджати. пат̣хама̄йа диса̄йеттха еттха ета̄су диса̄су пат̣хама̄йа диса̄йа паса̄рите сутте па̄н̣акена пат̣ан̇гена ва̄ маккхика̄йа ва̄ гхат̣т̣ите сати са̄ ун̣н̣ана̄бхи кин̃чи чалитва̄ пханданам̣ катва̄ нипаннат̣т̣ха̄нато сутта̄нуса̄рена суттам̣ ануса̄ретва̄ тасса па̄н̣акасса йӯсам̣ йӯсасан̇кха̄там̣ сон̣итам̣ пивати. пуна̄гантва̄ таттхева тасмим̣ джа̄ламаджджхейева йатха̄сукхам̣ нипаджджати, йатха̄ пат̣хама̄йа диса̄йа чалана̄дикам̣ кирийам̣ кароти, евамева дутийа̄дӣсу чатӯсу диса̄су чалана̄дикам̣ кирийам̣ кароти, евам̣ пан̃часу диса̄су суттам̣ вийа пан̃ча паса̄да̄ пан̣д̣итена дат̣т̣хабба̄, маджджхе маккат̣ако вийа ча читтам̣ пана пан̣д̣итена дат̣т̣хаббам̣. па̄н̣ака̄дӣхи кхуддакатираччха̄нехи тасса сан̇гхат̣т̣ана̄ вийа а̄рамман̣е пана паса̄да̄нам̣ сан̇гхат̣т̣ана̄ пан̣д̣итена дат̣т̣хабба̄. джа̄ламаджджхе нипанна̄йа ун̣н̣ана̄бхийа̄ там̣ чаланам̣ вийа паса̄де гхат̣т̣етӣти паса̄дагхат̣т̣анам̣, ким̣ там̣? а̄рамман̣ам̣. таттха тиссам̣ вӣтхийам̣ паса̄дагхат̣т̣анам̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ манодха̄тукирийа̄читтам̣ бхаван̇гам̣ а̄ват̣т̣етӣти бхаван̇га̄ват̣т̣анам̣ матам̣ бхагавата̄. тасса пантхамаккат̣акасса сутта̄нуса̄рам̣ва суттам̣ анугаманам̣ вийа вӣтхичиттаппаваттанам̣ пан̣д̣итена дат̣т̣хаббам̣. сӣсе пана виджджхитва̄ асса маккат̣асса йӯсапа̄нам̣ вийа джаванасса читтасса а̄рамман̣есу паваттанам̣ пан̣д̣итена дат̣т̣хаббам̣. пуна а̄гантва̄ суттаджа̄ламаджджхе нипаджджанам̣ йатха̄ ваттхум̣йева хадайаваттхум̣ ева нисса̄йа читтасса париваттанам̣ пан̣д̣итена дат̣т̣хаббам̣.

486-93. идам̣ ту пана опаммам̣, аттхам̣ дӣпети ким̣ ту хи идам̣ опаммам̣ кам̣ аттхам̣ дӣпети пака̄сети? пат̣хамам̣ паса̄де а̄рамман̣ена гхат̣т̣ите сати паса̄даваттхуто паса̄до ваттху ниссайо етасса̄ти паса̄даваттху, читтам̣, тато паса̄даваттхуто, пат̣хамам̣ ева ваттхусаннисситам̣ бхаван̇гасан̇кха̄там̣ мано джа̄йати, итипи аттхо тена опаммена дӣпито. екека̄рамман̣ам̣ двӣсу двӣсу два̄ресу саббасо саббаппака̄рена пана а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, айаматтхопи тена опаммена дӣпито ‘‘двӣсу двӣсу два̄ресӯ’’ти, екам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ екасмим̣йева кхан̣е чаккхудва̄ре, манодва̄ре ча̄ти двӣсу два̄ресу а̄па̄тхам̣ а̄гаччхатӣти аттхо. сотадва̄ра̄дӣсупи есева найо н̃еййо. рӯпам̣ чаккхупаса̄дамхи гхат̣т̣етва̄ тан̇кхан̣е пана тасса кхан̣е пана татха̄ манодва̄ре пана а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, бхаван̇гачаланасса паччайо хотӣти аттхо. на сам̣сайо етасмим̣ вачане сам̣сайо наттхи. йатха̄ кхаго йатха̄ сакун̣о. хи саччам̣ майа̄ вуттам̣ вачанам̣. руккхагге руккхакот̣ийам̣ нилӣйантова са̄кхино са̄кхам̣ гхат̣т̣ети, тасса чха̄йа̄ бхӯмийам̣ патхавийам̣ пхарати пат̣ихан̃н̃ати. идха̄ти нипа̄то. са̄кха̄йа сакун̣ена гхат̣т̣анам̣ бхӯмийам̣ чха̄йа̄пхаран̣а̄пи ча апуббам̣ ачаримам̣ екаккхан̣асмим̣йева джа̄йаре джа̄йанти. евамева пана рӯпасса, паса̄дасса ча гхат̣т̣анам̣, татхева аттхато аттхавасена бхаван̇гачаланасса̄пи паччайаттена паччайабха̄вена манодва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаманам̣ апуббам̣ ачаримам̣ екаккхан̣ейева хоти.

494-7. тато парам̣ бхаван̇гасотам̣ чхиндитва̄ чаккхудва̄ре чаккхупаса̄де йатха̄ккамам̣ а̄ваджджане самуппанне, дассане самуппанне, сампат̣иччхане самуппанне, сантӣран̣е самуппанне, татха̄ вот̣т̣хаббане ча самуппанне кусалам̣ джаваначиттам̣ джавати, татха̄ акусаламева читтам̣ джавати. сотадва̄ра̄дӣсупи садда̄дӣнам̣ а̄рамман̣а̄нам̣ гхат̣т̣ане есева найо ависесена вин̃н̃уна̄ вин̃н̃еййо. етасса аттхасса дӣпане дова̄рикопама̄дӣни вачана̄ни уддхаритва̄ тато пакаран̣ато нӣхаритва̄ еттха етасмим̣ вӣтхийа̄дхика̄ре вин̃н̃уна̄ дассетабба̄ни.

498-9. асамбхедена чаккхусса̄ти тасса̄пи чаккху асамбхиннам̣ хоти. джӣвита̄ нируддхампи питтена ва̄ семхена ва̄ рухирена ва̄ палибуддхам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣асса паччайо бхавитум̣ асакконтам̣ самбхиннам̣ на̄ма, сакконтам̣ асамбхиннам̣ на̄ма хоти. тена чаккхупаса̄дасса асамбхиннена рӯпа̄па̄тхагаманена а̄локасанниссайена̄пи. тена тивидхена паччайена саманакка̄рахетуна̄ пан̃чадва̄ра̄ваджджанапаччайена саха паваттанена. етехи пана чатӯхи паччайехи сам̣ екато инти паваттантӣти самета̄, саметехи сахагатехи сама̄гамам̣ екӣбха̄вам̣ а̄гатехи, там̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккхупаса̄данисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сампайуттехи четасикехи саха джа̄йате.

500-1. асамбхедена сотасса сотапаса̄дасса асамбхиннена садда̄па̄тхагамена ча саддасса а̄па̄тхагаманена ча. а̄ка̄саниссайена̄пи пихитакан̣н̣аччхиддасса сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ нуппаджджати. тена тивидхена паччайена. саманакка̄рахетуна̄ пан̃чадва̄ра̄ваджджанапаччайена саха паваттена. етехи пана чатӯхи паччайехи саметехи сахагатехи сама̄гамам̣ екӣбха̄вам̣ а̄гатехи там̣ сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ сампайуттехи саха джа̄йати.

502-3. асамбхедена гха̄насса гха̄напаса̄дасса асамбхиннена гандха̄па̄тхагамена ча гандхасса а̄па̄тхагаманена ча. ва̄йосанниссайена̄пӣти гха̄набиламхи пависантена ва̄йуна̄ти аттхо. тена тивидхена паччайена. саманакка̄рахетуна̄ пан̃чадва̄ра̄ваджджанапаччайена саха паваттена. етехи пана чатӯхи паччайехи саметехи сахагатехи сама̄гамам̣ екӣбха̄вам̣ а̄гатехи там̣ гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣ сампайуттехи саха джа̄йати.

504-5. асамбхедена дживха̄йа дживха̄йа асамбхиннена раса̄па̄тхагамена ча расасса а̄па̄тхагаманена ча. а̄посанниссайена̄пӣти дживха̄теманам̣ а̄пам̣ ладдха̄ ча уппаджджати, тена вина̄ суккхакха̄данӣйе дживха̄йа са̄йитепи дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ нуппаджджатӣти аттхо. тена тивидхена паччайена. саманакка̄рахетуна̄ пан̃чадва̄ра̄ваджджанапаччайена саха паваттена. етехи пана чатӯхи паччайехи саметехи сахагатехи сама̄гамам̣ екӣбха̄вам̣ а̄гатехи там̣ дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ сампайуттехи саха джа̄йати.

506-7. ка̄йапаса̄дасса асамбхедена пхот̣т̣хаббасса а̄па̄тхагаманена ча. патхавӣниссайена̄пӣти тена вина̄ ка̄йадва̄рампӣти бахиддха̄ маха̄бхӯта̄рамман̣ам̣ аджджхаттикам̣ ка̄йапаса̄дам̣ гхат̣т̣етва̄ паса̄дапаччайесу маха̄бхӯтесу пат̣ихан̃н̃ати. тена тивидхена паччайена. саманакка̄рахетуна̄ пан̃чадва̄ра̄ваджджанапаччайена саха паваттена. етехи пана чатӯхи паччайехи саметехи сахагатехи сама̄гамам̣ екӣбха̄вам̣ а̄гатехи там̣ ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ сампайуттехи саха джа̄йати.

508-9. асамбхеда̄ манасса̄пӣти мананти бхаван̇гачиттам̣. там̣ нируддхампи а̄ваджджаначиттасса паччайо бхавитум̣ асаматтхам̣ мандатамагатамева ваттама̄нампи самбхиннам̣ на̄ма хоти. а̄ваджджанасса паччайо бхавитум̣ саматтхам̣ асамбхиннам̣ на̄ма. манасса асамбхедена дхаммасса а̄па̄тхагаманена ча ваттхусанниссайена хадайаваттхусанниссайена. тена тивидхена паччайена. саманакка̄рахетуна̄ манодва̄ра̄ваджджанена саха паваттена. етехи пана чатӯхи паччайехи саметехи сахагатехи сама̄гамам̣ екӣбха̄вам̣ а̄гатехи там̣ мановин̃н̃а̄н̣ам̣ там̣ мановин̃н̃а̄н̣асан̇кха̄там̣ джаваначиттам̣ сампайуттехи саха джа̄йате.

510-11. мано бхаван̇гачиттам̣ на̄ма вибха̄вина̄ ведитаббам̣. а̄ваджджанакрийа̄читтам̣ а̄ваджджанакирийа̄читтадвайам̣ саманакка̄ро на̄ма вибха̄вина̄ сан̃н̃итам̣. ваттхусанниссайена ити айам̣ па̄т̣хо саббаттха саббесу бхавесу на гаччхати. пан̃чахи кхандхехи вока̄ро вокин̣н̣оти пан̃чавока̄ро, пан̃чавока̄рабхавам̣ сандха̄йа ка̄ран̣ам̣ катва̄ ‘‘ваттхусанниссайена̄’’ти айам̣ па̄т̣хо пана катхито майа̄, пан̃чавока̄рабхаво на̄ма ка̄марӯпабхаво, арӯпабхаво чатувока̄рабхаво на̄ма, асан̃н̃ӣбхаво екавока̄рабхаво на̄ма. айам̣ па̄т̣хо чатувока̄раарӯпабхавам̣ сандха̄йа на катхитоти аттхо. ваттхусса рӯпатта̄ арӯпабхаве катхам̣ ваттхусанниссайо бхавеййа̄ти аттхо.

512-4. пат̣исандха̄дичитта̄ни, сабба̄некӯнавӣсати хонти, ка̄ма̄вачаресу даса, рӯпесу пан̃ча, арӯпӣсу чатта̄ри, сабба̄ни пат̣исандхичитта̄ни екӯнавӣсати хонти. каммам̣ на̄ма кусала̄кусалачетана̄. камманимиттам̣ на̄ма рӯпа̄ни пан̃ча̄рамман̣а̄ни пан̃н̃атти ча махаггатачиттан̃ча. татха̄ гатинимиттакам̣ на̄ма каппаруккха̄дайо, акусалапаккхе рӯпа̄диа̄рамман̣абхӯта̄ лохакумбха̄дайо ча. ити евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена тесам̣ пат̣исандха̄дичитта̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ тивидхам̣ бхагавата̄ удӣритам̣. ка̄ма̄вачарасандхӣнам̣ паритта̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачара̄рамман̣ам̣ бхагавата̄ матам̣. паччуппаннам̣ рӯпа̄дипан̃ча̄рамман̣ам̣, гатинимиттам̣ пан̃ча̄рамман̣ан̃ча паччуппаннан̃ча хоти. атӣтам̣ ва̄ каммам̣ кусала̄кусалачетана̄ атӣта̄йева, на паччуппанна̄. ана̄гатам̣ а̄рамман̣ам̣ наттхи.

515-26. ат̣т̣хева ча маха̄випа̄ка̄, тӣн̣и сантӣран̣а̄ни ча̄ти ека̄дасавидхам̣ читтам̣ тада̄рамман̣асан̃н̃итам̣. ека̄дасавидхе читте тада̄рамман̣асан̃н̃ите пун̃н̃авипа̄ка̄ни кусалавипа̄ка̄ даса хонти, апун̃н̃аджам̣ акусалавипа̄кам̣ пана екам̣ хоти. маха̄випа̄ка̄ рӯпа̄рӯпабхавадвайе на джа̄йанти, ка̄марӯпабхаве сантӣран̣аттайам̣ хоти. йа̄ни тада̄рамман̣ачитта̄ни саттхуна̄ джинена вутта̄ни, тесу тада̄рамман̣ачиттесу екампи тада̄рамман̣ачиттам̣ рӯпа̄рӯпабхавадвайе тада̄рамман̣ам̣ хутва̄ када̄чипи наппаваттати. касма̄ ка̄ран̣а̄? таттха тасмим̣ рӯпа̄рӯпабхавадвайе ‘‘тада̄рамман̣ам̣ на хотӣ’’ти вачанам̣ чодако бхавеййа, бӣджасса̄бха̄вато пана на хотӣти париха̄ро. ака̄ма̄вачара̄рамман̣е ака̄ма̄вачарадхамме идам̣ тада̄рамман̣ама̄насам̣ нева анубандхати. хи касма̄ ка̄ран̣а̄? паритта̄рамман̣атта̄ ча екантена авассам̣ тада̄рамман̣ама̄насасса ка̄ма̄вачара̄рамман̣атта̄ ча татха̄ апаричитатта̄ ча саббада̄ на̄нубандхати. тан̃хи йатха̄ питарам̣ ва̄ питусадисам̣ ва̄ н̃а̄тим̣ анубандхантопи тарун̣ада̄рако гхарадва̄рантаравӣтхичатукка̄димхи паричитейева десе анубандхати, на аран̃н̃ам̣ ва̄ йуддхабхӯмим̣ ва̄ гаччхати, евам̣ ка̄ма̄вачаре дхамме анубандхантампи махаггаталокуттарадхаммама̄раббха паваттама̄не дхамме на̄нубандхати. йасма̄ часса саббо ка̄ма̄вачарапа̄ко ча кирийа̄манодха̄ту кирийа̄ахетукамановин̃н̃а̄н̣адха̄ту соманассасахагата̄ име дхамма̄ паритта̄рамман̣а̄ти евам̣ аччантам̣ париттамева а̄рамман̣ам̣ вуттам̣, тасма̄ четам̣ махаггаталокуттара̄рамман̣е ка̄ма̄вачарадхаммепи на̄нубандхатӣти ведитаббам̣.

527-32. ким̣ тена йуттива̄дена, вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄су хи ‘‘джанакам̣ тена тулйа’’нтиа̄дикена тена, йуттийа̄ ва̄до йуттива̄до, ‘‘джанакам̣ тена тулйа’’нтиа̄дика̄йа йуттикатха̄йа ким̣ пайоджанам̣ вуттам̣? ат̣т̣хакатха̄су хи саччам̣ ‘‘ким̣ тена йуттива̄дена̄’’ти вачанам̣, ‘‘аттхакатха̄сӯ’’ти ваттаббе сама̄се хи ттха-сса т̣т̣ха-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘ат̣т̣хакатха̄сӯ’’ти вуттам̣. ка̄ма̄вачаре дхамме пат̣ичча тада̄рамман̣абха̄вадӣпакам̣ вачанам̣ а̄чарийена вуттам̣. тада̄рамман̣ачитта̄ни, ека̄дасапи саббасо саббаппака̄ренапи тада̄рамман̣ачитта̄ни на̄маготтам̣ пана̄раббха тисса̄дикам̣ на̄мапан̃н̃аттим̣ пат̣ичча качча̄йанаготтакассапаготта̄дикам̣ готтапан̃н̃аттим̣ пат̣ичча джаване джавитепи ча тада̄рамман̣ам̣ на ган̣ханти, рӯпа̄рӯпабхавесу ва̄ тада̄рамман̣ам̣ на ган̣ханти. йада̄ пан̃н̃аттима̄раббха, джаване джавитепи ва̄ йада̄ майа̄ вутта̄йа пан̃н̃аттийа̄ сесапан̃н̃аттим̣ пат̣ичча джаване джавитепи ва̄ тада̄рамман̣ам̣ на лаббхате а̄чарийена, татха̄ дуккхааниччаанатталаккхан̣а̄рамман̣ика̄йа випассана̄йа тада̄рамман̣ам̣ на лаббхате а̄чарийена. тада̄рамман̣а̄ на лаббханти, миччхаттанийатесупи миччхатте миччха̄сабха̄ве ‘‘наттхи динна’’нтйа̄дивасена нийата̄ни чатта̄ри дит̣т̣хийуттаджавана̄ни миччхаттанийата̄ни, миччхаттанийатесупи тада̄рамман̣ам̣ на лаббхате а̄чарийена, локуттарадхамме а̄раббха джаване гатепи тада̄рамман̣ам̣ на лаббхате а̄чарийена. татха̄ махаггате дхамме а̄раббха джаване джавитепи тада̄рамман̣ам̣ на лаббхате а̄чарийена, пат̣исамбхида̄н̃а̄н̣ам̣ а̄раббха джаване джавитепи тада̄рамман̣ам̣ на лаббхате а̄чарийена. манодва̄репи саббесам̣ джавана̄нам̣ анантарам̣ анупуббато тада̄рамман̣ачитта̄ни бхаванти.

533-4. манодва̄ре а̄рамман̣агхат̣т̣ана̄ на виджджати. бхаван̇гато четасо вӣтхичиттасса вут̣т̣ха̄нам̣ катхам̣ кена пака̄рена хоти? манодва̄репи гхат̣т̣ана̄йа вина̄ гхат̣т̣анам̣ ваджджетва̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччхантева йасма̄ ка̄ран̣а̄, тасма̄ вӣтхичитта̄нам̣ самбхаво хоти.

535-6. два̄даса̄пун̃н̃ачитта̄нам̣ два̄дасаакусалачитта̄нам̣ випа̄ка̄ саттасаттати па̄папа̄ка̄ два̄дасапа̄пачитта̄нам̣ випа̄ка̄ чатура̄сӣти паваттийам̣ хонти. екасса соманассайуттадит̣т̣хисампайутта̄кусаласса чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йавин̃н̃а̄н̣а̄ни, сампат̣иччханам̣, упеккха̄йуттасантӣран̣а̄ни ча̄ти сатта акусалапа̄ка̄ хонти. татха̄ сеса̄нам̣ ека̄дасаннам̣ акусала̄нампи сатта випа̄ка̄ хонти. ека̄дасавидха̄нам̣ ту, хитва̄ уддхаччама̄насам̣ уддхаччама̄насам̣ хитва̄ ека̄дасавидха̄нам̣ пат̣исандхийо ека̄дасавидха̄ чева бхаванти.

537-8. крийачиттесу саббесу йам̣ а̄ваджджанадвайам̣ джаванам̣ на ча хоти, там̣ а̄ваджджанадвайам̣ каран̣аматтатта̄ кирийа̄маттатта̄ ва̄тапуппхасамам̣ ва̄тапуппхена садисам̣ матам̣ бхагавата̄. айаметтха̄дхиппа̄йо – кхӣн̣а̄саве уппаннака̄ле ва̄ там̣ а̄ваджджанадвайам̣ кирийачиттам̣ бхавитум̣ йуттам̣. саббесу путхуджджанесу уппаннака̄ле катхам̣ кирийа̄ хотӣти че? каран̣аматтатта̄ апхалада̄йакам̣ ва̄тапуппхам̣ вийа апхалада̄йакам̣ кирийачиттам̣ бхавитум̣ йуттиха̄ро кирийа̄ пана хоти. йам̣ саббам̣ кирийачиттам̣ киччаса̄дханато джаванакиччаса̄дханавасена джаванаттам̣ джаванабха̄вам̣ паттам̣ чхиннамӯласса руккхасса пуппхам̣ апхалам̣ хоти йатха̄, евам̣ чхинна̄виджджа̄тан̣ха̄мӯласса вӣтара̄гасса там̣ саббам̣ кирийачиттам̣ апхалам̣ випа̄кавирахитам̣ сийа̄ бхавеййа.

539-40. пат̣ичча пана етасма̄, пхаламетӣти паччайо екам̣ дхаммам̣ пат̣ичча етасма̄ дхаммато пхалам̣ ети паваттати тасма̄ паччайо, йо дхаммо йасса дхаммасса т̣хитийа̄ уппаттийа̄пи упака̄ро на̄ма хоти, со дхаммо тасса дхаммасса паччайоти паччайо на̄ма пан̣д̣итена павуччате. самбхаво пабхаво хету ка̄ран̣ам̣ паччайо мато бхагавата̄. идам̣ вачанам̣ ан̃н̃аттха дӣпанавачанам̣.

541. лобха̄ди пана йо дхаммо, мӯлат̣т̣хенупака̄рако йо лобха̄ди пана дхаммо мӯлабха̄вена пхаладхаммасса упака̄рако, со лобха̄дидхаммо пхаладхаммасса хетӯти хету на̄ма вибха̄вина̄ вин̃н̃а̄таббо.

542. лобхо досо ча мохо ча татха̄ алобха̄дайо тайо хетӯ, те чха ева хетуйо хонти, джа̄тито джа̄тивасена кусаладжа̄тиакусаладжа̄тиабйа̄катаджа̄тивасена навадха̄ навахи кот̣т̣ха̄сехи сийум̣.

543-4. дхамма̄нам̣ кусала̄дӣнам̣, кусала̄диттаса̄дхако йо дхаммо кусала̄дӣнам̣ дхамма̄нам̣ кусала̄диттаса̄дхако кусала̄дибха̄васа̄дхако, со дхаммо мӯлат̣т̣хо на̄ма. евам̣ вачанам̣ еке екачче а̄чарийа̄ ваданти. евам̣ санте кусала̄кусала̄дӣнам̣ дхамма̄нам̣ кусала̄диттаса̄дхакавасена мӯлат̣т̣хе санте там̣самут̣т̣ха̄нарӯпӣсу техи читтехи самут̣т̣ха̄нарӯпесу техи читтехи самут̣т̣хитесу читтаджарӯпесу хетӯнам̣ лобха̄дихетӯнам̣ хетупаччайата̄ када̄чипи нева сампаджджати. айаметтха̄дхиппа̄йо – йади читтесу рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пентесу те лобха̄дайопи читта̄нам̣ сампайуттачитта̄нам̣ екуппа̄датта̄ ча рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пентийева. тада̄ тесам̣ мате тесам̣ читтаджарӯпа̄нам̣ кусала̄диттам̣ сийа̄. на ча када̄чи рӯпа̄ни кусала̄дина̄мака̄ни диссанти йасма̄, тасма̄ читтаджарӯпа̄нам̣ кусала̄дибха̄ван̃а̄панаттхам̣ тесам̣ читтаджарӯпа̄нам̣ те лобха̄дайо хетупаччайа̄ на хонти, ити вачанам̣ ваттаббам̣ сийа̄. еван̃ча сати читтаджарӯпа̄ни на̄ма када̄чипи вийутта̄ни чаранти, тасма̄ кусала̄диттаса̄дхако мӯлат̣т̣хо на хоти.

545-6. хи саччам̣ ‘‘евам̣ санте ту хетӯна’’нтиа̄дикам̣ вачанам̣. те лобха̄дайо хетӯ тесам̣ рӯпа̄нам̣ кусала̄дитам̣ кусала̄дибха̄вам̣ на са̄дхенти на ниппха̄денти. те хетӯ тесам̣ пана рӯпа̄нам̣ паччайа̄ на ча на хонтийева, тасма̄ ка̄ран̣а̄ кусала̄дӣнам̣ дхамма̄нам̣ кусала̄диттаса̄дхако йо дхаммо, со дхаммо мӯлат̣т̣хоти мӯласабха̄во на̄ма самайан̃н̃уна̄ самайавиджа̄нанасӣлена вин̃н̃уна̄ гантаббо джа̄нитаббо.

547. суппатит̣т̣хитабха̄васса, са̄дханенупака̄рако суппатит̣т̣хитабха̄вам̣ са̄дханена упака̄рако йо аттхо, со аттхо хетӯнам̣ лобха̄дӣнам̣ мӯлат̣т̣хо мӯласабха̄во ити ча гахан̣ам̣ вибха̄вина̄ вин̃н̃а̄таббам̣.

548-9. кусала̄кусала̄ хетӯ кусала̄ хетӯ, акусала̄ хетӯ, крийа̄хетӯ саббасо саббаппака̄рена саббе кирийа̄хетуйо ча сампайутта̄нам̣ пан̃чавока̄рабхӯмийам̣ сампайутта̄нам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайабха̄вена хетупаччайатам̣ йа̄та̄ гата̄. там̣самут̣т̣ха̄на̄нам̣ читтаджарӯпа̄нан̃ча хетупаччайатам̣ йа̄та̄ гата̄, ете хетӯ чатувока̄рабхӯмийам̣ сампайутта̄нам̣ ева дхамма̄нам̣ хетупаччайатам̣ йа̄та̄ гата̄.

550-1. ка̄ме випа̄кахетӯпи аттана̄ сампайутта̄нам̣ хетупаччайатам̣ йа̄та̄, пат̣исандхиккхан̣епи кат̣атта̄рӯпаджа̄та̄нам̣ каммаджарӯпа̄нам̣ хетупаччайатам̣ йа̄та̄, тасма̄ пат̣исандхичиттуппа̄даккхан̣ейева каммаджарӯпа̄нам̣ уппа̄до хоти, йасма̄ ка̄ран̣а̄ паваттийам̣ читтаджа̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ хетупаччайатам̣ гата̄.

552-5. рӯпе випа̄кахетӯ ка̄ма̄вачарабхӯмийам̣ хетуйо вийа хетупаччайа̄ хонти, пан̃чавока̄ре локуттаравипа̄кахетаво читтаджа̄нам̣ рӯпа̄нан̃ча сампайутта̄нан̃ча пан̃чавока̄рабхӯмийам̣ хетупаччайа̄ хонти. чатувока̄ре локуттаравипа̄каджа̄ хетаво сампайутта̄нам̣ ева чатувока̄рабхӯмийам̣ хетупаччайа̄ бхаванти. итаре чатувока̄ре арӯпабхаве випа̄каджа̄ хетаво сампайутта̄нам̣ ева сабхӯмийам̣ аттано бхӯмийам̣ арӯпабхӯмийам̣ хетупаччайа̄ хонти. хетуттхо хетӯнам̣ аттхо хетуйо чева хетупаччайо чева хетупаччайасамбхаво хетупаччайуппатти, евамева евам̣ имина̄ пака̄рена. сан̃джа̄то сукхахету йасса̄ти сан̃джа̄тасукхахету, тена вин̃н̃еййо.

556-8. чхандо читтан̃ча вӣрийам̣ вӣмам̣са̄ ча̄ти чатудха̄дхипатӣ лока̄дхипатина̄ саттхуна̄ вутта̄. чхандам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ читтасса уппаттика̄ласмим̣ йо чхандо, со чханда̄дхипати на̄ма, чхандам̣ дхурам̣ катва̄ сама̄дхикаран̣ачиттасса есева найо сесесупи ча тӣсу майа̄ вуттато чханда̄дхипатито сесесупи ча адхипатӣсу. йо дхаммо джет̣т̣хат̣т̣хена упака̄рако, со дхаммо адхипатӣти адхипати на̄ма бхагавата̄ ниддит̣т̣хо.

559. суматимативибодханам̣ вичиттам̣,

куматиматиндханапа̄вакам̣ падха̄нам̣;

имаматимадхурам̣ аведи йо йо,

джинавачанам̣ сакалам̣ аведи со со.

йо йо джано имам̣ абхидхамма̄вата̄рам̣ суматимативибодханам̣ суматӣнам̣ сундараматӣнам̣ пан̣д̣ита̄нам̣ матийа̄ вибодханакарам̣ вичиттам̣ куматӣнам̣ куччхитаматӣнам̣ ба̄ла̄нам̣ матииндхане падха̄нам̣ па̄вакам̣ атимадхуракарам̣ аведи джа̄ни, со со джано сакалам̣ джинавачанам̣ аведи джа̄ни.

ити абхидхамма̄вата̄рат̣ӣка̄йа

пакин̣н̣аканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ат̣т̣хамо париччхедо.