7. саттамо париччхедо
випа̄качиттаппаваттиниддесаван̣н̣ана̄
376. анантан̃а̄н̣ена ниран̇ган̣ена,
гун̣есина̄ ка̄рун̣икена тена;
вутте випа̄ке матипа̄т̣аваттхам̣,
випа̄качиттаппабхавам̣ сун̣а̄тха.
йена джинена анантан̃а̄н̣ена никкилесена гун̣есина̄ ка̄рун̣икена тена джинена вутте випа̄касмим̣ матипа̄т̣аваттхам̣ матичхекабха̄ваттха̄йа випа̄качиттаппабхавам̣ майа̄ бхан̣ама̄нам̣ випа̄качиттаппаваттим̣ тумхе сун̣а̄тха.
377. екӯнатим̣са камма̄ни, па̄ка̄ дваттим̣са бхагавата̄ дассита̄, камма̄ни тӣсу два̄ресу диссаре, випа̄ка̄ чхасу два̄ресу диссанти.
378-9. кусалам̣ ка̄малокасмим̣ ка̄малокамхи кусалам̣ паватте, пат̣исандхийан̃ча там̣там̣паччайама̄гамма там̣там̣паччайам̣ пат̣ичча. со со паччайо там̣там̣паччайо, ‘‘татапаччайо’’ти ваттаббе ниггахӣта̄гамавасена ‘‘там̣там̣паччайо’’ти вуттам̣. виччха̄каммадха̄райасама̄сойам̣. вивидхам̣ пхалам̣ дада̄ти. ека̄йа четана̄йа ека̄ пат̣исандхи бхагавата̄ пака̄сита̄. на̄на̄каммехи на̄на̄ пат̣исандхийо ча бхаванти.
380-1. тихетукам̣ ту йам̣ каммам̣ тихетукам̣ йам̣ каммам̣ пана ка̄ма̄вачарасан̃н̃итам̣ тихетукам̣ випа̄кам̣ духетун̃ча випа̄кам̣ ахетун̃ча випа̄кам̣ дети. духетукам̣ ту йам̣ каммам̣ духетукам̣ йам̣ каммам̣ пана, там̣ каммам̣ тихетукам̣ випа̄кам̣ на дети, аттано випа̄кам̣ духетун̃ча ахетун̃ча дети.
382-3. тихетукена каммена, пат̣исандхи тихетука̄ хоти, духетука̄пи пат̣исандхи хотева, ахетука̄ пат̣исандхи нева хоти, уккат̣т̣хатихетукакаммена тихетука̄ пат̣исандхи, омакатихетукакаммена духетука̄ пат̣исандхи хотӣти адхиппа̄йо. духетукена каммена духетука̄ пат̣исандхи, ахетука̄пи пат̣исандхи хотева, тихетука̄ пат̣исандхи нева хоти. уккат̣т̣хадухетукакаммена духетука̄ пат̣исандхи, омакадухетукакаммена ахетука̄ пат̣исандхи хотӣти адхиппа̄йо.
384. асан̇кха̄ракаммам̣ асан̇кха̄равипа̄кам̣ дети, сасан̇кха̄равипа̄кампи дети, сасан̇кха̄ракаммам̣ сасан̇кха̄рапхалам̣, татха̄ асан̇кха̄рапхалам̣ дети.
385. ека̄йа четана̄йеттха еттха ета̄су четана̄су ека̄йа кусала̄йа четана̄йа сол̣асавидха̄ випа̄качитта̄ни бхаванти. ити вачанам̣ джино пака̄сайе.
386-92. ведана̄париваттанам̣ а̄рамман̣ена хотева, тада̄рамман̣ачиттампи джаванена нийа̄митам̣, соманассайутте кусале джаване джавите тада̄рамман̣ампи соманассайуттамева хотӣти аттхо. упеккха̄йуттакусалепи есева найо. ка̄ма̄вачарачиттена кусалена̄дина̄ пат̣хамена кусалена тулйена випа̄качиттена. татийа̄висесанам̣. йена саттена гахита̄ пат̣исандхи че йади, ит̣т̣хе балава̄рамман̣е мана̄пе атимаханта̄рамман̣е тасса саттасса чаккхусса чаккхупаса̄дасса а̄па̄тхам̣ па̄кат̣абха̄вам̣ а̄гате сати манодха̄туйа̄ та̄йа бхаван̇гасмим̣ а̄ват̣т̣ите бхаван̇гасоте чхиндите сати чаккхувин̃н̃а̄н̣ака̄дӣсу вӣтхичиттесу джа̄тесу пат̣хамам̣ кусалам̣ ка̄мама̄насам̣ джаванам̣ хутва̄ джа̄йате. саттаккхаттува̄ра̄ни джавитва̄на пат̣хаме маха̄кусале гате тадева там̣ ева ит̣т̣хам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ тенева пат̣хамамаха̄кусалена садисам̣ тада̄рамман̣авипа̄качиттам̣. сандхийа̄ тулйато пат̣исандхийа̄ тулйабха̄вена мӯлабхаван̇ганти мӯлабхаван̇гам̣ на̄ма бхагавата̄ павуччате. тан̃ча тада̄рамман̣ачиттам̣ сантӣран̣ам̣ соманассайуттам̣ сантӣран̣ам̣ дассанам̣ сампат̣иччханам̣ еттха етасмим̣ вӣтхичитте ган̣анӯпагачитта̄ни ган̣анам̣ упагата̄ни читта̄ни чатта̄ри ева бхаванти.
393-4. йада̄ хи дутийам̣ читтам̣, кусалам̣ джаванам̣ йада̄ йасмим̣ ка̄ле тассева соманассатихетуно пуггаласса дутийам̣ кусалам̣ читтам̣ джаванам̣ хоти, тада̄ тасмим̣ ка̄ле тена джаванена тулйавипа̄кам̣ тада̄рамман̣ам̣. тасса сандхийа̄ асама̄натта̄ тасса тада̄рамман̣ачиттасса сандхийа̄ асама̄натта̄ две на̄ма̄ни асса випа̄качиттасса анена випа̄качиттена лаббхаре лаббханти, ‘‘а̄гантукабхаван̇га’’нти на̄мам̣ ‘‘тада̄рамман̣ака’’нти ча на̄мам̣ ити две на̄ма̄ни лаббханти.
395-6. йада̄ тассева пуггаласса татийам̣ пун̃н̃ам̣ джаванам̣ хоти, тада̄ тена джаванена садисам̣ татийам̣ па̄кам̣ тада̄рамман̣икам̣ сийа̄. идам̣ випа̄качиттам̣ а̄гантукабхаван̇ганти а̄гантубхаван̇гам̣ на̄ма бхагавата̄ вуччате, пурима̄ни ча пан̃ча випа̄качитта̄ни имина̄ пана татийавипа̄кена пана саддхим̣ чха читта̄ни хонти.
397-8. йада̄ чатуттхам̣ кусалам̣ джаванам̣ хоти, тада̄ тена джаванена тулйам̣ чатуттхавипа̄кам̣ тада̄рамман̣абха̄вам̣ вадже гаччхеййа. чатуттхавипа̄кам̣ а̄гантукабхаван̇гам̣ тада̄рамман̣ана̄макам̣ хоти, пурима̄ни чха па̄ка̄ни имина̄ саха чатуттхапа̄кена сатта читта̄ни хонти.
399-403. йада̄ йасмим̣ ка̄ле тасмим̣ чаккхудва̄ре ит̣т̣хамаджджхатта̄рамман̣ам̣ пана татха̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати ча, тада̄ вуттанайена а̄ваджджанадассанасампат̣иччханачиттесу джа̄тесу идха имасмим̣ маджджхатта̄рамман̣е а̄рамман̣авасена ведана̄ париваттати, тасма̄ упеккха̄сахагатам̣ сантӣран̣ам̣ мано хоти. упеккха̄сахагатесу ева чатӯсупи джаванесу джавитесу техи джаванехи тулйа̄ни чатта̄ри випа̄качитта̄ни джа̄йаре. аччантам̣ екантена ведана̄йа упеккха̄ведана̄йа пуримехи соманассасахагатехи читтехи асама̄натта̄ чатта̄ри читта̄ни на̄мато пит̣т̣хибхаван̇га̄ни на̄ма хонти, пит̣т̣хибхаван̇га̄ни соманассавипа̄ка̄нам̣ паччха̄бха̄ге бхаван̇га̄нӣти аттхо. има̄ни упеккха̄сахагата̄ни пан̃ча випа̄ка̄ни пуримехи саттахи випа̄кехи саддхим̣ два̄даса випа̄ка̄ни бхаванти. ити вачанам̣ дхӣро виниддисе.
404-6. йатха̄ чаккхудва̄ре два̄даса випа̄ка̄ни хонти, татха̄ евам̣ сота̄дӣсу два̄ресупи два̄даса па̄ка̄ни хонти. ити вачанам̣ дхӣро ниддисе, име майа̄ вутта̄ випа̄ка̄ самасат̣т̣хи бхаванти. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена ека̄йа четана̄йа камме а̄йӯхите паваттите самасат̣т̣хи випа̄ка̄ни уппаджджанти, имасмим̣ вачане сам̣сайо наттхи. гахита̄ггахан̣енеттха еттха етесу випа̄кесу гахита̄нам̣ випа̄ка̄нам̣ аггахан̣ена чаккхудва̄ре два̄даса па̄ка̄, сотавин̃н̃а̄н̣ака̄дӣни чатта̄ри ча̄ти сол̣аса па̄ка̄ни хонти.
407-11. екена тихетукакусалена асан̇кха̄рикена каммена а̄йӯхите йатха̄, евамева сасан̇кха̄ратихетукакусалена̄пи асан̇кха̄расасан̇кха̄раупеккха̄сахагатехипи кусалехи камме а̄йӯхите паваттите тесам̣ тин̣н̣ам̣ кусала̄нам̣ випа̄кехи тӣхипи динна̄йа пат̣исандхийа̄ есева найо пан̣д̣итена джа̄нитаббо. идха имасмим̣ упеккха̄сахагатадвайе ит̣т̣хамаджджхаттагочарасса васена випа̄качиттаппаваттим̣ пат̣хамам̣ дассетва̄ дассетабба̄тха паччха̄ ту, ит̣т̣хасмим̣ гочаре идха атха паччха̄ майа̄ вуттачиттаппаваттито паччха̄ка̄ле пана идха имасмим̣ ит̣т̣хагочаре екекасмим̣ пана два̄даса два̄даса па̄ка̄ пан̣д̣итена дассетабба̄. гахита̄ггахан̣енеттха еттха етесу випа̄кесу гахита̄нам̣ випа̄ка̄нам̣ аггахан̣ена сол̣аса па̄качитта̄ни хонти. пуббе ка̄ле майа̄ вуттанайенева саббам̣ вачанам̣ асесато асесабха̄вена пан̣д̣итена н̃еййам̣.
412-4. тихетукена каммена, пат̣исандхи тихетука̄ бхавати, ити айам̣ ва̄ро етта̄вата̄ еттакена вачанена майа̄ вутто. екам̣ каммам̣ екасмим̣ бхаве екам̣ пат̣исандхим̣ джанети, тато пат̣исандхито апарам̣ ан̃н̃ам̣ дутийам̣ пат̣исандхим̣ на джанети, паваттийам̣ анека̄ни випа̄ка̄ни сан̃джанети. хи саччам̣ ‘‘екам̣ камма’’нтиа̄дикам̣ вачанам̣. екасма̄ бӣджа̄ екато бӣджато екам̣ ан̇курам̣ джа̄йати, асса бӣджасса бахӯни пхала̄ни хетуппаваттито салила̄дихетуппаттийа̄ хонти.
415-21. духетукена каммена, пат̣исандхи духетука̄ хоти, ити вачанам̣ айам̣ ва̄ро анупуббена анупат̣ипа̄т̣ийа̄ а̄гато. идха имасмим̣ адхика̄ре духетукена пун̃н̃ена соманассайуттена асан̇кха̄рикена читтена камме а̄йӯхите пана духетукена соманассайуттакусалена тулйена па̄кена йена саттена гахита̄ пат̣исандхи че, ит̣т̣хе а̄рамман̣е тасса саттасса чаккхудва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гате соманассайутте н̃а̄н̣ахӣне кусалама̄насе тасмим̣ духетуке саттаккхаттум̣ джавитва̄на гате там̣ ева а̄рамман̣ам̣ катва̄ таданантарам̣ тасса джаванасса анантарам̣ там̣сариккхакам̣ тена джаванена садисам̣ екантам̣ асан̇кха̄рикама̄насам̣ джа̄йати. танти там̣ читтам̣ мӯлабхаван̇ганти мӯлабхаван̇гам̣ на̄ма тада̄рамман̣амиччапи тада̄рамман̣ам̣ на̄ма убхайампи на̄мам̣ тассева на̄мам̣ тасса читтасса ева на̄мам̣. ити евам̣ имина̄ пака̄рена бхагавата̄ паридӣпитам̣. духетуке сасан̇кха̄ре кусале джаване джавитепи ча там̣самам̣ тена читтена садисам̣ а̄гантукасан̇кха̄там̣ тада̄рамман̣ама̄насам̣ хоти.
422-9. татхева ча татха̄ ева ча ит̣т̣хамаджджхаттагочаре духетӯнам̣ двиннам̣ упеккха̄йутта̄нам̣ джавана̄нам̣ анантарам̣ та̄диса̄ни техи джаванехи садиса̄ни две тада̄рамман̣ама̄наса̄ни джа̄йанте, тесам̣ тада̄рамман̣ама̄наса̄нам̣ ‘‘пит̣т̣хибхаван̇га’’нти на̄мам̣, ‘‘а̄гантукабхаван̇га’’нти ча на̄мам̣ хоти. сантӣран̣адвайан̃чева дассанам̣ сампат̣иччханам̣ има̄ни две бхаван̇га̄ни ча̄ти ат̣т̣ха випа̄ка̄ чаккхудва̄ре хонти. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена пан̃часу два̄ресупи ча ат̣т̣ха ат̣т̣ха випа̄ке катва̄ паваттийам̣ чатта̄лӣса випа̄ка̄ни бхаванти. гахита̄ггахан̣енеттха, чаккхудва̄ре панат̣т̣ха ча еттха етесу випа̄кесу гахита̄нам̣ випа̄ка̄нам̣ аггахан̣ена чаккхудва̄ре ат̣т̣ха ча випа̄ка̄ сотагха̄на̄дина̄ випа̄кена саддхим̣ два̄даса ева випа̄ка̄ни бхаванти. ека̄йа четана̄йевам̣ евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена ека̄йа четана̄йа камме а̄йӯхите паваттите пана сати два̄дасева випа̄ка̄ни бхаванти. ити вачанам̣ виджитакусалайуддхасан̇га̄мена пака̄ситам̣ деситам̣. духетукаттайена̄пи, сесена садисена ту майа̄ вуттато духетуто сесена духетукаттайена̄пи садисена па̄кена а̄диннасандхино гахитапат̣исандхикасса саттасса евам̣ найо мато катхито ниран̇ган̣ена. духетукена каммена духетука̄ пат̣исандхи хоти. ити айам̣ ва̄ро ча етта̄вата̄ еттакена вачанена майа̄ вутто.
430-8. духетукена каммена ахетука̄ пат̣исандхи хоти, ити айам̣ ва̄ро анупуббена пат̣ипа̄т̣ийа̄ а̄гато. тесу чатӯсупи духетукесу кусалесу читтесу ан̃н̃атаренева хетукена камме а̄йӯхите паваттите сати тассева духетукасса кусаладжаванасса па̄кабхӯта̄йа упеккха̄сахагата̄хетука̄йа мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ а̄диннапат̣исандхино саттасса са̄ пат̣исандхи каммасадиса̄ на̄ма на ваттабба̄ пан̣д̣итехи. хи саччам̣ ‘‘пат̣исандхи на ваттабба̄’’тиа̄дикам̣ вачанам̣. каммам̣ духетукам̣ хоти, пат̣исандхи ахетука̄ хоти. тасса дехино саттасса вуд̣д̣химупетасса вуд̣д̣хим̣ упагатасса чаккхудва̄ре пана ит̣т̣хамаджджхаттагочаре а̄па̄тхама̄гате сати духетука̄нам̣ чатуннам̣ пун̃н̃а̄нам̣ йасса кассачи джаванасса аваса̄намхи идам̣ ахетукам̣ мано тада̄рамман̣абха̄вена джа̄йати. еттха етасмим̣ вачане сам̣сайо сандехо наттхи, там̣ ахетукачиттам̣ мӯлабхаван̇ган̃ча тада̄рамман̣амева ча хоти. чаккхувин̃н̃а̄н̣ака̄дӣсупи вӣтхичиттесу джа̄тесу упеккха̄сахагатам̣йева сантӣран̣ампи ча хоти. тесу екам̣ т̣хапетва̄на, гахита̄ггахан̣енидха тесу двӣсу сантӣран̣атада̄рамман̣акиччесу випа̄кесу екам̣ сантӣран̣акиччам̣ тада̄рамман̣акиччам̣ там̣ читтам̣ т̣хапетва̄ гахита̄нам̣ випа̄ка̄нам̣ аггахан̣ена идха ит̣т̣хамаджджхатта̄рамман̣е ган̣анӯпагачитта̄ни тӣн̣ийева бхаванти.
439-41. ит̣т̣хе а̄рамман̣е чаккху-два̄ре а̄па̄тхама̄гате тада̄ сантӣран̣ан̃чева соманассайуттам̣йева хоти, тада̄рамман̣ама̄насан̃ча соманассайуттам̣йева хоти, тесу сантӣран̣атада̄рамман̣акиччесу випа̄кесу екекам̣ сантӣран̣акиччам̣, тада̄рамман̣акиччам̣ ва̄ читтам̣ гахетва̄ пурима̄ни ча тӣн̣и чатта̄ри ева випа̄ка̄ни бхаванти. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена пан̃часу два̄ресупи чатта̄ри чатта̄ри випа̄качитта̄нӣти паваттийам̣ випа̄ка̄ни вӣсати читта̄ни хонти.
442-8. чаккхудва̄ре ту чатта̄ри, гахита̄ггахан̣енидха гахита̄нам̣ випа̄ка̄нам̣ аггахан̣ена чаккхудва̄ре пана чатта̄ри випа̄ка̄ни идха имасмим̣ ит̣т̣ха̄рамман̣е сотагха̄на̄дина̄ випа̄кена саддхим̣ ахетукам̣ ат̣т̣хакам̣ хоти ева. ахетукапат̣исандхисса саттасса духетукам̣, тихетукам̣ ва̄ тада̄рамман̣ам̣ на бхаве на бхавеййа, духетупат̣исандхино саттасса тихетукам̣ тада̄рамман̣ам̣ на бхаве. джа̄та̄ сугатийам̣ йена, па̄кена пат̣исандхи ту сугатийам̣ йена па̄кена пат̣исандхи джа̄та̄, тена випа̄кена тулйампи, хӣнам̣ ва̄ тесам̣ тада̄рамман̣ам̣ бхавеййа. мануссалокам̣ сандха̄йа, вуттан̃ча̄хетукат̣т̣хакам̣ сугатийам̣ ахетукат̣т̣хакан̃ча мануссалокан̃ча сандха̄йа пат̣ичча ка̄ран̣ам̣ катва̄ майа̄ вуттам̣. чатӯсупи апа̄йесу пана апето айо патит̣т̣ха̄ етехӣти апа̄йо, тесу. паватте ахетукам̣ ат̣т̣хакам̣ а̄па̄йикехи лаббхати. тхеро нерайика̄нам̣ ту, дхаммам̣ десети вассати тхиро тхирака̄радхаммо йасмим̣ аттхӣти тхеро, дутийааггаса̄вакабхӯто иддхима̄ моггалла̄наттхеро нерайика̄нам̣ нирайе джа̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ дхаммам̣ десети вассати, ‘‘уччхан̇ге мам̣ нисӣдитва̄’’тиа̄дӣсу вийа девам̣ васса̄петӣти аттхо. гандхам̣ ва̄йун̃ча ма̄пети йада̄, тада̄ пана тесам̣ нерайика̄нам̣ сатта̄нам̣ техи нерайикасаттехи тхерам̣ дисва̄, дхамман̃ча сутва̄, гандхан̃ча гха̄йитва̄ джалам̣ удакан̃ча пиватам̣ пиванта̄нам̣ мудум̣ ва̄йун̃ча техи пхусатам̣ пхусанта̄нам̣ тесам̣ нерайикасатта̄нам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ака̄дӣни пан̃чапи пун̃н̃аджа̄ни ева кусалавипа̄ка̄ни ева сантӣран̣адвайам̣ пун̃н̃аджам̣ ева кусалавипа̄кам̣ ева пун̃н̃аджа̄ ева ека̄ манодха̄ту ити ат̣т̣хакам̣ хоти.
449-50. айам̣ та̄ва катха̄ ‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ака̄дӣни пун̃н̃аджа̄нева̄’’тиа̄дика̄ айам̣ катха̄ ит̣т̣хаит̣т̣хамаджджхаттагочаре ка̄ма̄вачаре пун̃н̃а̄нам̣ джавана̄нам̣ васена майа̄ вутта̄. тада̄рамман̣ачетасо тада̄рамман̣ачиттасса йам̣ нийаматтам̣ ‘‘тада̄рамман̣ама̄насам̣ джаванена нийа̄мита’’нтиа̄дивачанена майа̄ вуттам̣, там̣ нийаматтам̣ кусалам̣ сандха̄йа вуттам̣. соманассайутте ка̄ма̄вачаракусале джавите тада̄рамман̣ампи соманассайуттамева хоти, упеккха̄йутте ка̄ма̄вачаракусале джавите тада̄рамман̣ампи упеккха̄йуттамева хоти, нетам̣ акусале упеккха̄йутте вичикиччха̄дике акусале джаване пана джавите соманассайуттампи тада̄рамман̣ам̣ хотӣти адхиппа̄йо. итипи вачанам̣ а̄чарийена дӣпитам̣.
451-7. идха имасмим̣ адхиппа̄йе акусалачиттесу соманассайуттесу чатӯсупи ит̣т̣хе а̄рамман̣е тесу читтесу джавитесу соманассайутта̄ ахетумановин̃н̃а̄н̣адха̄ту таданантарам̣ тесам̣ акусаладжавана̄нам̣ анантарам̣ тада̄рамман̣абха̄вена джа̄йати. упеккха̄йуттесу чхасу акусалачиттесу ит̣т̣хамаджджхатте гочаре джавитесу пун̃н̃аджа̄ упеккха̄сахагата̄ ахетумановин̃н̃а̄н̣адха̄ту ева таданантарам̣ ва̄ тесам̣ упеккха̄сахагата̄нам̣ чханнам̣ акусаладжавана̄нам̣ анантарам̣ тада̄рамман̣абха̄вена джа̄йати. ит̣т̣ха̄рамман̣айогасмим̣ буддхарӯпа̄диит̣т̣ха̄рамман̣айогасмим̣ кан̇кхато ‘‘буддхо ну кхо, но буддхо’’ти кан̇кхантасса саттасса уддхатасса ва̄ саттасса тада̄рамман̣ама̄насам̣ соманассайуттам̣ ахетукам̣ випа̄кам̣ хоти пит̣т̣хибхаван̇гам̣. соманассайуте читте, джаване джавите пана соманассайутта̄ ева пан̃ча тада̄рамман̣ама̄наса̄ пан̣д̣итена гавеситабба̄. упеккха̄сахагате читте джаване пана джавите сати упеккха̄сахагата̄ чха ча тада̄рамман̣ама̄наса̄ пан̣д̣итена гавеситабба̄.
458-63. тихетусоманассена, а̄диннапат̣исандхино саттасса джха̄нато парихӣнасса виппат̣иса̄рино там̣ джха̄нам̣ паччавеккхато паччавеккхантасса доманассайуттам̣ читтам̣ хоти. тасса доманассасса анантарам̣ ким̣ ма̄насам̣ джа̄йате, твам̣ доманассайуттаджаванасса анантарама̄насам̣ брӯхи катхехи. пат̣т̣ха̄не пат̣исиддха̄ хи доманассасса̄нантарам̣ соманассасса уппатти пат̣т̣ха̄не пат̣исиддха̄ пат̣т̣ха̄наппакаран̣е бхагавата̄ нива̄рита̄, асса соманассасса ва̄ анантарам̣ доманассасса уппатти пат̣т̣ха̄не пат̣т̣ха̄наппакаран̣е пат̣исиддха̄ бхагавата̄ нива̄рита̄. махаггатам̣ пана̄раббха махаггатам̣ пат̣ичча джаване джавитепи ча тада̄рамман̣ама̄насам̣ таттхева тасмим̣ пат̣т̣ха̄не ева пат̣исиддхам̣ бхагавата̄ нива̄ритам̣. тасма̄ ка̄ран̣а̄ бхаван̇гапа̄то ва̄ тада̄рамман̣амева ва̄ на хоти. ким̣ ну ка̄таббам̣ тесам̣ бхаван̇гатада̄рамман̣а̄нам̣ абха̄ве ка̄ран̣ам̣ йам̣ ка̄таббам̣, амхехи там̣ ка̄ран̣ам̣ ким̣ ну пуччха̄ма, там̣ тадаттхам̣ а̄бхидхаммикабха̄вена а̄бхидхаммика там̣ ка̄ран̣ам̣ вада вада̄хи. упеккха̄сахагата̄хетумановин̃н̃а̄н̣адха̄ту пун̃н̃а̄пун̃н̃авипа̄ка̄ тада̄рамман̣ика̄ сийа̄ бхавеййа.
464-7. имасса тада̄рамман̣асса а̄ваджджанам̣ ким̣ наттхи? там̣ тада̄рамман̣ама̄насам̣ катхам̣ кена пака̄рена джа̄йате? бхаван̇гаа̄ваджджана̄нам̣ читта̄нам̣ ким̣ а̄ваджджанаматтам̣? маггасса анантарасса ча пхаласса̄пи ким̣ а̄ваджджанам̣ наттхи? ниродха̄ ча ниродхато вут̣т̣хахантасса бхиккхуно пхалачиттасса ва̄ти майа̄ сутам̣, евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена а̄ваджджанам̣ наттхи. вина̄ а̄ваджджанена̄пи, хоту джа̄йату ма̄насам̣ читтам̣ а̄ваджджанена вина̄ а̄ваджджанам̣ ваджджетва̄ хоту джа̄йату, кимасса̄рамман̣ам̣ асса тада̄рамман̣ама̄насасса ким̣ а̄рамман̣ам̣, пан̣д̣ита, твам̣ а̄рамман̣ам̣ йади джа̄на̄си, там̣ а̄рамман̣ам̣ брӯхи майхам̣ катхехи. вина̄ а̄рамман̣енетам̣ етам̣ ма̄насам̣ а̄рамман̣ена вина̄ а̄рамман̣ам̣ ваджджетва̄ на джа̄йати. хи саччам̣ ‘‘вина̄ а̄рамман̣енета’’нтиа̄дикам̣ вачанам̣, тада̄рамман̣ама̄насам̣ йада̄ доманассайуттам̣ джаванам̣ махаггата̄рамман̣ам̣ джавати, тада̄ тасмим̣йева джаваначиттаккхан̣е париттесу ка̄ма̄вачара̄рамман̣есу йам̣ кин̃чи паритта̄рамман̣ам̣ а̄раббха пат̣ичча джа̄йати.
468-73. утубӣджанийа̄мо ча утунийа̄мо бӣджанийа̄мо ча каммадхамманийа̄мата̄ ча камманийа̄мата̄ ча сӣла̄дипа̄рамӣдхамманийа̄мата̄ ча читтасса нийа̄мо ча̄ти пан̃ча нийа̄мата̄ пан̣д̣итена н̃еййа̄. таттха тесу пан̃часу нийа̄месу саббесам̣ пана руккха̄нам̣ екаппаха̄рена пхалапуппха̄дидха̄ран̣ам̣ уту, айам̣ утунийа̄мата̄. тесам̣ тесам̣ ту бӣджа̄нам̣, там̣там̣тулйапхалуббхаво тесам̣ тесам̣ бӣджа̄нам̣ пана техи техи бӣджехи тулйа̄нампи сасса̄нам̣ пхала̄нам̣ уппатти, айам̣ бӣджанийа̄мата̄. маттхаке на̄л̣икерасса на̄л̣икерапхаласса маттхаке чхиддаттам̣ чхиддабха̄во, айам̣ бӣджаджо бӣджато джа̄то нийа̄мо. тихетукакаммам̣ тихетукан̃ча випа̄кам̣ духетукан̃ча випа̄кам̣ ахетукан̃ча випа̄кам̣ йато йам̣ каммам̣ дети, айам̣ камманийа̄мата̄. бодхисаттасса джа̄тийам̣ джинан̇курасса джа̄тиккхан̣е меданӣкампана̄дикам̣ анекависесаттам̣, айам̣ сӣла̄дипа̄рамӣдхамманийа̄мата̄. тена гочарена паса̄дасмим̣ гхат̣т̣ите сати идха имасмим̣ читтавӣтхийам̣ а̄ваджджана̄дӣнам̣ читта̄нам̣ уппатти, айам̣ читтанийа̄мата̄.
474. йо пуггало дхӣро дхӣрасампанно гун̣асампанно виккхиттапа̄по мохандхака̄ра̄пагамам̣ андхака̄раманисса̄йа авиджджа̄ниссаран̣ам̣ йадиччхе саче иччхеййа, со дхӣро имам̣ абхидхамма̄вата̄раппакаран̣ам̣ андхаджджана̄нам̣ андхасадисаба̄ладжана̄нам̣ хадайандхака̄рам̣ виддхам̣санам̣ андхака̄расаннисситасса йасса хадайасса виддхам̣санакарам̣ джалантам̣ дӣпам̣ джалама̄нам̣ дӣпам̣. пайаттоти пака̄рена йатати вӣрийам̣ каротӣти пайатто, сататам̣ саббада̄ сиккхетха саджджха̄йанадха̄ран̣ачинтанавасена сиккхеййа.
ити абхидхамма̄вата̄рат̣ӣка̄йа
випа̄качиттаппаваттиниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
саттамо париччхедо.