6. чхат̣т̣хо париччхедо

а̄рамман̣авибха̄гаван̣н̣ана̄

291. етесам̣ пана читта̄нам̣, а̄рамман̣амито парам̣;

дассайисса̄махам̣ тена, вина̄ наттхи хи самбхаво.

ито парам̣ ито париччхедато парам̣ ахам̣ етесам̣ пана читта̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ дассайисса̄ми. хи касма̄? тена вина̄ там̣ а̄рамман̣ам̣ ваджджетва̄ читта̄нам̣ самбхаво наттхи йасма̄ ка̄ран̣а̄, тасма̄ ка̄ран̣а̄ дассайисса̄ми.

292. рӯпам̣ саддам̣ гандхам̣ расам̣, пхот̣т̣хаббам̣ дхаммамева ча;

чхадха̄ а̄рамман̣ам̣ а̄ху, чхал̣а̄рамман̣аковида̄.

чхал̣а̄рамман̣есу чхека̄ пан̣д̣ита̄ а̄рамман̣ам̣ чхадха̄ чхаппака̄рам̣ а̄ху катхесум̣.

293. таттха бхӯте упа̄да̄йа. таттха тесу а̄рамман̣есу бхӯте упа̄да̄йа бхӯте пат̣ичча ван̣н̣о чатусамут̣т̣хито каммачиттаутуа̄ха̄расан̇кха̄техи чатӯхи паччайехи самут̣т̣хито ниббатто нидассанена саха паватто пат̣игхена саха паватто рӯпа̄рамман̣асан̃н̃ито.

294. дувидхопи самуддит̣т̣хо, саддо читтотусамбхаво саддо дувидхопи мунина̄ самуддит̣т̣хо читтотусамбхаво, савин̃н̃а̄н̣акасаддова читтасамут̣т̣хито хоти. катхам̣? вачӣбхедакачиттена бхӯта̄йа джа̄та̄йа бхӯмийа̄ патхавӣдха̄туйа̄ вика̄рата̄ патхавӣлаккхан̣абха̄вато атитхаддхалаккхан̣ата̄ вика̄рата̄ на̄ма. са̄ вачӣвин̃н̃атти вин̃н̃а̄йатӣти вин̃н̃аттийа̄ упа̄дин̣н̣агхат̣т̣анасса каммаджапатхавӣдха̄туйа̄ гхат̣т̣анасса ка̄ран̣ам̣ читтаджапатхавӣдха̄туйа̄ каммаджапатхавӣдха̄туйа̄ гхат̣т̣анан̃ча саддо ча апуббам̣ ачаримам̣ хоти.

295. авин̃н̃а̄н̣акасаддо йо со авин̃н̃а̄н̣акасаддо утусамут̣т̣хито хоти. айам̣ дувидхопи саддо садда̄рамман̣атам̣ гато садда̄рамман̣абха̄вам̣ патто.

296. дхарӣйатӣти гаччханто гаччханто джанехи дхарӣйатети гандхо. гаму саппа гатимхи, дхара дха̄ран̣е. сӯчанато аттано са̄дха̄ран̣асса пуппха̄дино ваттхусса пака̄санатопи ва̄ гандхо на̄ма. гандха сӯчане. айам̣ гандхо чатӯхи самут̣т̣ха̄нам̣ етасса̄ти чатусамут̣т̣ха̄но. гандха̄рамман̣асаммато.

297. расама̄на̄ расантӣти, расоти парикиттито джана̄ расама̄на̄ йам̣ дхаммаджа̄там̣ расанти анубхаванти, ити йасма̄ ка̄ран̣а̄, тасма̄ ка̄ран̣а̄ расо ити расо на̄ма пан̣д̣итехи парикиттито, со расо чатусамбхӯто раса̄рамман̣ана̄мако.

298. пхусӣйатӣти пхот̣т̣хаббам̣ йам̣ дхаммаджа̄там̣ джанехи пхусӣйатӣти тасма̄ пхот̣т̣хаббам̣, патхавӣтеджава̄йаво. там̣ пхот̣т̣хаббам̣ чатусамбхӯтам̣ пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣ матам̣.

299. саббам̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, хитва̄ рӯпа̄дипан̃чакам̣ рӯпа̄дипан̃чакам̣ хитва̄ саббам̣ на̄ман̃ча читтачетасиканибба̄нана̄ман̃ча рӯпан̃ча пан̃чапаса̄дасукхумарӯпан̃ча лаккхан̣а̄ни ча аниччадуккхаанатталаккхан̣а̄ни ча пан̃н̃атти ча дхамма̄рамман̣асан̃н̃итам̣.

300. чха̄рамман̣а̄ни лаббханти, ка̄ма̄вачарабхӯмийам̣ ка̄ма̄вачарабхӯмийам̣ чха̄рамман̣а̄ни лаббханти. тӣн̣и рӯпа̄вачаре рӯпасаддадхамма̄рамман̣авасена лаббханти. арӯпе пана екекам̣ дхамма̄рамман̣ам̣ лаббхати.

301-3. кхан̣аваттхупариттатта̄, а̄па̄тхам̣ на ваджанти йе йе рӯпа̄дайо пан̃ча висайа̄ кхан̣аваттхупариттатта̄ пан̃ча̄рамман̣а̄нам̣ кхан̣асса париттатта̄ мандатта̄ тесам̣ аппа̄йукатта̄ ваттхупариттатта̄ пан̃ча̄рамман̣а̄нам̣ атикхуддакаваттхукатта̄ а̄па̄тхам̣ пан̃чадва̄ресу па̄кат̣абха̄вам̣ на ваджанти, пан̃чапаса̄десу гхат̣т̣анакиччам̣ на са̄дхенти, те рӯпа̄дайо пан̃ча висайа̄ дхамма̄рамман̣ам̣ хонти. ити йесам̣ екачча̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ матам̣ хоти. кира̄ти ануссаванаттхе нипа̄то. те пат̣иккхипитабба̄ва те евам̣ ва̄дино екачче а̄чарийа̄ пат̣иккхипитабба̄, майа̄ пат̣иседхитабба̄. касма̄? чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ сотавин̃н̃а̄н̣асса гочарабхӯтам̣ саддам̣ на пат̣ианубхоти, сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣асса гочарабхӯтам̣ рӯпам̣ на пат̣ианубхоти. ити ан̃н̃аман̃н̃асса гочарам̣ нева паччанубхонта̄нам̣ тесам̣ пан̃чаннам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ тан̃ча гочарам̣ манодха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄тусан̇кха̄там̣ джаванам̣ пана паччанубхоти. ити вачанасса бхагавата̄ вуттатта̄ пат̣иккхипитабба̄. рӯпа̄дайо пана висайа̄ рӯпа̄дипан̃ча̄рамман̣а̄ни ева хонти.

304-6. диббачаккха̄дин̃а̄н̣а̄нам̣, рӯпа̄дӣнева гочара̄ та̄ни рӯпа̄дӣни ева гочара̄ диббачаккха̄дин̃а̄н̣а̄нам̣ ана̄па̄тхагата̄нам̣ ева па̄кат̣абха̄вам̣ аппатта̄нева. итипи вачанам̣ вуттам̣ на йуджджати. йам̣ дхаммаджа̄там̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ бхавантам̣, там̣ дхаммаджа̄там̣ катхам̣ кена пака̄рена дхамма̄рамман̣ам̣ бхавеййа? евам̣ сати рӯпа̄рамман̣асса дхамма̄рамман̣атте сати етесам̣ рӯпа̄рамман̣адхамма̄рамман̣а̄нам̣ нийамопи катхам̣ бхаве кена пака̄рена бхавеййа? саббам̣ а̄рамман̣ам̣ етам̣ етам̣ саббам̣ а̄рамман̣ам̣ чхаббидхам̣ чхаппака̄рам̣ бхагавата̄ самудӣритам̣. там̣ париттаттика̄дӣнам̣ васена бахуппака̄рехи матам̣.

307. саббо ка̄мавипа̄ко ча саббо тевӣсатика̄мавипа̄ко ча крийа̄хетудвайампи ча манодха̄тухаситуппа̄давасена кирийа̄хетудвайампи ча̄ти пан̃чавӣсати читтуппа̄да̄ екантапаритта̄рамман̣а̄ екантака̄ма̄вачара̄рамман̣а̄ сийум̣ бхавеййум̣.

308-10. ит̣т̣ха̄дибхеда̄ пан̃чева, рӯпасадда̄дайо пана двипан̃чаннам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ ануккамена гочара̄ хонти. рӯпа̄дипан̃чакам̣ саббам̣, манодха̄туттайасса ту манодха̄туттайасса пана саббам̣ рӯпа̄дипан̃чакам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти, етесам̣ терасаннам̣ пана читта̄нам̣ рӯпаккхандхова гочаро а̄рамман̣ам̣ хоти. на̄рӯпам̣ на̄мам̣ а̄рамман̣ам̣ на каронти. на ча пан̃н̃аттим̣ пан̃н̃аттим̣ а̄рамман̣ам̣ на каронти. на̄тӣтам̣ атӣтам̣ а̄рамман̣ам̣ на каронти. на чана̄гатам̣ ана̄гатам̣ а̄рамман̣ам̣ на каронти ева. хи саччам̣ ваттама̄но гочаро етесам̣ двипан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄нам̣, манодха̄туттайасса ча̄ти терасаннам̣ читта̄нам̣ там̣ а̄рамман̣ам̣ ваттама̄нам̣ ева паччуппаннам̣ ева.

311. терасета̄ни читта̄ни, джа̄йанте ка̄мадха̄туйам̣ ета̄ни тераса читта̄ни ка̄мадха̄туйам̣ джа̄йанти, рӯпа̄вачаре пун̃н̃аджа̄ни чаккхусотавин̃н̃а̄н̣асампат̣иччхана̄ни, кирийа̄манодха̄ту ча̄ти чатта̄ри читта̄ни джа̄йанти. арӯпису арӯпабхӯмӣсу нева кин̃чипи екампи читтам̣ нева джа̄йати.

312-3. маха̄па̄ка̄намат̣т̣ханнам̣ ат̣т̣ханнам̣ маха̄випа̄ка̄нам̣ паваттийам̣ чхасу два̄ресу тада̄рамман̣акичча̄нам̣ рӯпа̄дичхапаритта̄ни гочара̄. сантӣран̣аттайассапи паваттийам̣ пан̃чадва̄ре сантӣран̣аттайакиччасса, чхадва̄ресу тада̄ламбан̣акиччасса ча рӯпа̄дичхапаритта̄ни гочара̄. рӯпа̄дайо паритта̄ чха, хаситуппа̄дагочара̄ хаситуппа̄дасса рӯпа̄дайо чха паритта̄ гочара̄ хонти. пан̃чадва̄ре пат̣уппанна̄ пан̃часу два̄ресу йе гочара̄ паччуппанна̄, манодва̄ре тика̄лика̄ йе гочара̄ тика̄лика̄ тӣсу ка̄лесу нийутта̄.

314-5. дутийа̄руппачиттан̃ча, чатуттха̄руппама̄насам̣ кусалавипа̄какирийа̄васена чхаббидхам̣ читтам̣ махаггатагочарам̣ нийатам̣ нийата̄рамман̣ам̣ хоти, там̣ чхаббидхам̣ читтам̣ махаггатагочарам̣ пуббе аттана̄ адхигатаа̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанаа̄кин̃чан̃н̃а̄йатанакусала̄рамман̣ам̣, тесу две дутийачатуттха̄руппапа̄ка̄ ‘‘йасса йасса кусаладжха̄насса йам̣ йам̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ брахмалоке пат̣исандхи хотӣ’’ти вачанато сакасакакусаласса а̄рамман̣ам̣ ева тесам̣ випа̄ка̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. нибба̄на̄рамман̣атта̄ хи, екантена анан̃н̃ато ат̣т̣ха̄на̄савачитта̄нам̣ аппама̄н̣ова нибба̄нам̣ ева гочарам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. хи касма̄ ка̄ран̣а̄? нибба̄на̄рамман̣атта̄, на ан̃н̃ато а̄рамман̣ато.

316-320. чатта̄ро н̃а̄н̣ахӣна̄ ча, ка̄ма̄вачарапун̃н̃ато ка̄ма̄вачаракусалавасена чатта̄ро н̃а̄н̣ахӣна̄ ча крийато кирийавасена чатта̄ро н̃а̄н̣ахӣна̄ ча два̄даса̄кусала̄ни ча те паритта̄рамман̣а̄ чева махаггатагочара̄ ча, те на ваттабба̄ ча хонти. касма̄? пан̃н̃атта̄рамман̣атта̄. чатта̄ро н̃а̄н̣асам̣йутта̄, пун̃н̃ато кусалавасена чатта̄ро н̃а̄н̣асампайутта̄, крийато кирийавасена чатта̄ро н̃а̄н̣асампайутта̄ ча татха̄ абхин̃н̃а̄двайан̃ча кирийа̄вот̣т̣хаббанампи ча ека̄дасаннам̣ етесам̣ читта̄нам̣ гочаро париттамахаггатааппама̄н̣авасена тивидхо хоти. име ека̄даса на ваттабба̄пи хонти. касма̄? пан̃н̃атта̄рамман̣атта̄. йа̄ни вутта̄васеса̄ни вуттато читтато сеса̄ни йа̄ни читта̄ни, та̄ни на ваттабба̄рамман̣а̄нӣти вибха̄вина̄ вин̃н̃еййа̄ни.

паритта̄рамман̣аттикам̣ саматтам̣.

321. дутийа̄руппачиттан̃ча, чатуттха̄руппама̄насам̣;

чхаббидхам̣ пана екантаатӣта̄рамман̣ам̣ сийа̄.

322-6. вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ двипан̃чаннам̣ двиннам̣ пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄нам̣, манодха̄туттайасса ча терасаннам̣ читта̄нам̣ гочара̄ рӯпа̄дайо пан̃ча дхамма̄ паччуппанна̄ва, ат̣т̣ха ка̄мамаха̄випа̄ка̄ тада̄рамман̣акиччавасена атӣта̄на̄гатапаччуппаннагочара̄, чутикиччавасена атӣта̄рамман̣а̄, пат̣исандхибхаван̇гакиччавасена паччуппанна̄тӣта̄рамман̣а̄. соманассасантӣран̣ам̣ сантӣран̣акиччавасена паччуппанна̄рамман̣ам̣. тада̄рамман̣акиччавасена паччуппанна̄на̄гата̄тӣта̄рамман̣ам̣. сесасантӣран̣адвайам̣ сантӣран̣акиччавасена паччуппанна̄рамман̣ам̣, тада̄рамман̣акиччавасена паччуппанна̄на̄гата̄тӣта̄рамман̣ам̣, чутикиччавасена атӣта̄рамман̣ам̣, пат̣исандхибхаван̇гакиччавасена паччуппанна̄тӣта̄рамман̣ам̣. хаситуппа̄дачиттам̣ джаванакиччавасена паччуппанна̄тӣта̄на̄гатагочарам̣. ити ете два̄даса ма̄наса̄ пана сийа̄тӣта̄рамман̣а̄ атӣта̄рамман̣а̄ сийум̣. паччуппанна̄на̄гатагочара̄ паччуппанна̄рамман̣а̄ ана̄гата̄рамман̣а̄ сийум̣. ка̄ме вӣсати кусала̄кусала̄ крийато кирийавасена ка̄ме нава ма̄наса̄, вот̣т̣хаббам̣ вот̣т̣хаббанакиччавасена паччуппанна̄рамман̣ам̣, а̄ваджджанакиччавасена тика̄ла̄рамман̣ам̣. маха̄кирийама̄наса̄ джаванакиччавасена тика̄ла̄рамман̣а̄, санте пан̃н̃аттика̄ле наваттабба̄рамман̣а̄. две абхин̃н̃а̄ма̄наса̄пи абхин̃н̃а̄киччавасена атӣта̄дигочара̄ сийум̣. име ма̄наса̄ пан̃н̃аттика̄лепи санте наваттабба̄ бхаванти. рӯпа̄рӯпабхавесу майа̄ вуттато сеса̄ни сабба̄ни читта̄ни атӣта̄рамман̣а̄дина̄ атӣта̄рамман̣а̄дивасена пан̣д̣итена на ваттабба̄ни на катхитабба̄ни хонти ева, пан̃н̃атта̄рамман̣а̄ни ева хонтӣти аттхо.

327. ка̄мато ча крийа̄ пан̃ча ка̄ма̄вачаравасена пан̃ча кирийа̄, рӯпато рӯпа̄вачаравасена пан̃чамӣ крийа̄ абхин̃н̃а̄читтам̣, етесам̣ чханнам̣ читта̄нам̣ наттхи кин̃чи екампи агочарам̣ ана̄рамман̣ам̣, сабба̄рамман̣анти аттхо. ‘‘пан̃чамӣ крийа̄’’ти вачанам̣ абхин̃н̃а̄читтавасена вуттам̣. суддхаджха̄насса пан̃чамарӯпакирийасса пан̃н̃атта̄рамман̣ам̣ ева̄ти ведитаббам̣.

328. нибба̄нан̃ча чатуббидхам̣ пхалам̣, маггам̣ рӯпан̃ча арӯпам̣ читтачетасикасан̇кха̄там̣ на̄ман̃ча гочарам̣ ка̄тум̣ йа̄ни читта̄ни сакконти, та̄ни читта̄ни ме вада, а̄чарийа, та̄ни майхам̣ катхехи.

329-30. чатта̄ро н̃а̄н̣асам̣йутта̄, пун̃н̃ато пун̃н̃авасена чатта̄ро н̃а̄н̣асампайутта̄, крийато татха̄ кирийавасена чатта̄ро н̃а̄н̣асампайутта̄, две абхин̃н̃а̄ма̄наса̄, кирийа̄вот̣т̣хаббанампи ча̄ти ека̄даса читта̄ни нибба̄нан̃ча пхалан̃ча магган̃ча рӯпан̃ча арӯпам̣ на̄ман̃ча гочарам̣ ка̄тум̣ сакконти.

331-4. читтесу пана саббесу йа̄ни читта̄ни арахаттапхалам̣ арахаттамаггам̣ гочарам̣ ка̄тум̣ сакконти, та̄ни кати читта̄ни ме вада та̄ни майхам̣ твам̣ катхехи. саббесу пана читтесу, чха ча читта̄ни ме сун̣а, бхо бхаддамукха, твам̣ майхам̣ вачанам̣ сун̣охи, саббесу пана читтесу чха читта̄ни арахаттапхалам̣ арахаттамаггам̣ гочарам̣ ка̄тум̣ сакконти. чатта̄ро н̃а̄н̣асам̣йутта̄, кирийа̄ ча вот̣т̣хаббанампи ча кирийа̄бхин̃н̃а̄мано ча̄ти чха ча читта̄ни гочарам̣ ка̄тум̣ сакконти. пун̃н̃ато пун̃н̃авасена чатта̄ро н̃а̄н̣асампайутта̄, пун̃н̃ато пун̃н̃авасена абхин̃н̃а̄читтан̃ча арахаттапхалам̣ маггам̣ гочарам̣ ка̄тум̣ на сакконти.

335-8. арахато кхӣн̣а̄савасса маггачиттам̣ пхалама̄насам̣ ва̄ путхуджджана̄ ва̄ секкха̄ ва̄ виджа̄нитум̣ на сакконти. касма̄ ка̄ран̣а̄? путхуджджано сота̄паннасса ма̄насам̣ на джа̄на̄ти, сота̄панно сакада̄га̄мисса ма̄насам̣ на джа̄на̄ти, сакада̄га̄мӣ ана̄га̄мисса ма̄насам̣ на джа̄на̄ти, ана̄га̄мӣ арахантасса ма̄насам̣ на джа̄на̄ти. хет̣т̣химо хет̣т̣химо пуггало упарӯпари т̣хитасса пуггаласса ма̄насам̣ нева джа̄на̄ти, упарӯпари т̣хито пуггалопи хет̣т̣химасса хет̣т̣химасса пуггаласса ма̄насам̣ джа̄на̄ти.

339-342. йо дхаммо йасса дхаммасса а̄рамман̣ам̣ хоти, там̣ а̄рамман̣ам̣ екам̣ екам̣ уддхаритва̄ ито парам̣ паваккха̄ми. кусала̄рамман̣ам̣ ка̄ме ка̄ме ат̣т̣хавидхам̣ кусалам̣ ат̣т̣хавидхасса ка̄ма̄вачаракусаласса а̄рамман̣ам̣ хоти. катхам̣? пуббева катам̣ ат̣т̣хавидхам̣ маха̄кусалам̣ паччха̄ соманассасахагатан̃а̄н̣асампайуттачиттадвайена ва̄ соманассасахагатан̃а̄н̣авиппайуттачиттадвайена ва̄ упеккха̄сахагатан̃а̄н̣асампайуттадвайена ва̄ упеккха̄сахагатан̃а̄н̣авиппайуттадвайена ва̄ ануссаран̣акаа̄ла̄дӣсу тасса ат̣т̣хавидхасса кусаласса джаванакиччавасена а̄рамман̣ам̣ хоти, виппат̣иса̄рака̄ла̄дӣсу два̄дасавидхасса акусаласса а̄рамман̣ам̣ хоти, кусаласса абхин̃н̃а̄ма̄насасса ча кирийасса абхин̃н̃а̄ма̄насасса ча а̄рамман̣ам̣ хоти, ека̄дасавидхасса ка̄ма̄вачаравипа̄касса тада̄рамман̣авасена а̄рамман̣ам̣ хоти. татха̄ ка̄макрийасса̄ти джаванакиччавасена хасанасса а̄ваджджанакиччавасена вот̣т̣хаббанасса джаванакиччавасена маха̄кирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти, етесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣ам̣ сийа̄ бхавеййа. рӯпа̄вачарапун̃н̃а̄ни пан̃ча тато чхара̄сито ка̄мавипа̄кам̣ ваджджетва̄ пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣а̄ни хонти. тада̄ лобхамӯламохамӯлавасена аттана̄ пат̣иладдхаджха̄на̄нам̣ ануссаран̣ака̄ле тасса дасавидхасса акусаласса а̄рамман̣ам̣ хоти, тихетукапат̣исандхино саттасса джха̄нато парихӣнасса джха̄нам̣ паччавеккхато джха̄на̄рамман̣ам̣ доманассайуттам̣ хоти, тада̄ тасса пат̣игхадвайасса а̄рамман̣ам̣ хоти. ка̄макрийасса̄ти екантапаритта̄рамман̣а̄ни кирийа̄манодха̄тухасана̄ни ваджджетва̄ а̄ваджджанакиччавасена вот̣т̣хаббанасса, джаванакиччавасена маха̄кирийасса ча а̄рамман̣ам̣ хоти.

343. а̄руппакусалан̃ча̄пи, тебхӯмакусаласса ча маха̄кусаласса ча абхин̃н̃а̄киччавасена пан̃чамарӯпакусаласса ча дутийачатуттхаарӯпакусаласса ча тебхӯмакакрийасса̄пи вот̣т̣хаббанасса маха̄кирийасса ча абхин̃н̃а̄киччавасена пан̃чамарӯпакирийасса ча дутийачатуттха̄руппакирийасса ча а̄рамман̣ам̣ хоти, дутийа̄руппакирийасса ча пат̣хама̄руппакирийа̄йа а̄рамман̣ена бхавитаббам̣, чатуттха̄руппакирийасса ча татийа̄руппакирийа̄йа а̄рамман̣ена бхавитаббам̣, еван̃ча сати катхам̣ пат̣хама̄руппакусалам̣ дутийа̄руппакирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти, татийа̄руппакусалан̃ча чатуттха̄руппакирийасса а̄рамман̣ам̣ хотӣти че ваттаббам̣, йада̄ путхуджджанайогӣ ва̄ секкхо ва̄ йогӣ рӯпасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣хахитва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̇кха̄там̣ пат̣хама̄руппасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ вӣтара̄го хутва̄ аттана̄ адхигата̄ сама̄паттийо гахетва̄ путхуджджанасеккхака̄ле аттана̄ анадхигатам̣ дутийам̣ арӯпасама̄паттим̣ сама̄паджджи, тада̄ кхӣн̣а̄савака̄ле сама̄паджджитам̣ дутийам̣ арӯпакирийам̣ пат̣хама̄руппакусалам̣ а̄рамман̣ам̣ кароти, евам̣ пат̣хама̄руппакусалам̣ дутийа̄руппакирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти.

йада̄ йогӣ рӯпасама̄паттийо сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣хахитва̄ пат̣хама̄руппакусалам̣ дутийа̄руппакусалам̣ татийа̄руппакусалан̃ча сама̄паджджитва̄ кхӣн̣а̄саво хутва̄ аттана̄ адхигата̄ сама̄паттийо гахетва̄ аттана̄ анадхигатам̣ чатуттхам̣ арӯпасама̄паттим̣ сама̄паджджи, тада̄ чатуттха̄руппакирийа̄ татийа̄руппакусалам̣ а̄рамман̣ам̣ кароти, евам̣ чатуттха̄руппакирийасса татийа̄руппакусалам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти, паччха̄ кхӣн̣а̄савака̄ле сама̄паджджита̄ рӯпа̄рӯпасама̄паттийо хонти. йатха̄ хоти, татха̄ ева акусалассапи а̄рамман̣ам̣ хоти.

344-7. арӯпа̄вачарапа̄ка̄нанти джа̄тиниддха̄ран̣ам̣, чатуттхадутийа̄нам̣ арӯпапа̄ка̄нампи а̄рамман̣ам̣ хоти, ‘‘чатуттхадутийа̄на’’нти ваттаббе тийа̄нам̣-саддасса лопам̣ катва̄ ‘‘чатуттхадӯ’’ти вуттам̣, тада̄ двиннам̣ арӯпапа̄ка̄нам̣ пат̣хама̄руппататийа̄руппаджавана̄ни а̄рамман̣а̄ни хонти, ‘‘йасса кусаласса джха̄насса йам̣ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ брахмалоке пат̣исандхи хотӣ’’ти вачанато сакасакакусала̄нам̣ а̄рамман̣абхӯта̄ни а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанаа̄кин̃чан̃н̃а̄йатана̄ни тесам̣ дутийачатуттха̄руппапа̄ка̄нам̣ а̄рамман̣а̄ни хонти, евам̣ арӯпакусалам̣ имесам̣ ат̣т̣хара̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. апарийа̄паннапун̃н̃ампи чатуббидхалокуттаракусалампи ка̄ма̄вачарато ка̄ма̄вачаравасена кусаласса н̃а̄н̣асампайуттамаха̄кусаласса ча крийасса вот̣т̣хаббанасса, н̃а̄н̣асампайуттато кирийасса ча рӯпато рӯпа̄вачаравасена пан̃чамасса рӯпакусаласса ча пан̃чамасса рӯпакирийасса ча̄ти чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣ам̣ сада̄ хоти, айаметтха адхиппа̄йо – секкха̄нам̣ н̃а̄н̣асампайуттамаха̄кусаласса, вот̣т̣хаббанасса, пан̃чамасса рӯпакусаласса ча тивидхам̣ локуттарапун̃н̃ам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. кхӣн̣а̄савасса вот̣т̣хаббанасса, н̃а̄н̣асампайуттамаха̄кирийасса, пан̃чамасса рӯпакирийасса ча арахаттапун̃н̃ам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. йатха̄ татха̄ ева саббам̣ акусалам̣ ка̄ма̄вачарато ка̄ма̄вачаравасена кусаласса маха̄кусаласса, крийасса хасанавот̣т̣хаббанамаха̄кирийасса ча рӯпа̄вачарато пана рӯпа̄вачаравасена пан̃чамасса рӯпакусаласса, пан̃чамасса рӯпакирийасса ча а̄рамман̣ам̣ хоти, йатха̄ татха̄ ева саббасса акусаласса ча ка̄ма̄вачаравипа̄ка̄нам̣ тада̄рамман̣акиччавасена ека̄дасаннан̃ча̄ти чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣ам̣ бхагавата̄ ӣритам̣.

348-352. випа̄ка̄рамман̣ам̣ ка̄ме саббам̣ випа̄ка̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачаратопи ка̄ма̄вачаравасенапи кусаласса маха̄кусаласса, крийасса хасанавот̣т̣хаббанамаха̄кирийасса ча рӯпа̄вачарато чева рӯпа̄вачаравасена ча ева пан̃чамасса рӯпакусаласса, пан̃чамасса рӯпакирийасса ча ка̄ма̄вачарапа̄ка̄нам̣ ка̄ма̄вачаравипа̄ка̄нам̣ ека̄дасаннан̃ча татхева акусаласса ча чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. рӯпе випа̄ка̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачаратопи ча ка̄ма̄вачаравасенапи ча кусаласса маха̄кусаласса, крийасса ча вот̣т̣хаббанамаха̄кирийасса ча рӯпа̄вачарато чева рӯпа̄вачаравасена ча ева кусаласса ча апун̃н̃асса ча̄ти пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ гочаро хоти, арӯпа̄вачарапа̄кесу айам̣ найо бхагавата̄ мато. ват̣т̣е на парийа̄панна̄ наппавит̣т̣ха̄ти апарийа̄панна̄, тесам̣ пуггала̄нам̣ па̄ка̄пи ка̄мато ка̄ма̄вачаравасена кусаласса н̃а̄н̣асампайуттамаха̄кусаласса, крийасса ча вот̣т̣хаббанан̃а̄н̣асампайуттамаха̄кирийасса ча рӯпатопи рӯпа̄вачаравасенапи кусаласса пан̃чамасса рӯпакусаласса, крийасса ча пан̃чамасса рӯпакирийасса ча евам̣ а̄рамман̣ам̣ хотӣти. еттха̄йамадхиппа̄йо апарийа̄паннапун̃н̃е вуттанайенева ведитаббо.

353-6. ка̄ме идам̣ саббакирийачиттам̣ ка̄ма̄вачаратопи ча ка̄ма̄вачаравасенапи ча кусаласса маха̄кусаласса, крийасса ча хасанавот̣т̣хаббанамаха̄кирийасса ча рӯпа̄вачарато чева рӯпа̄вачаравасена ча ева кусаласса пан̃чамасса рӯпакусаласса, крийасса ча пан̃чамасса рӯпакирийасса ча ека̄дасака̄ма̄вачарапа̄касса ча татхева акусаласса ча етесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. йам̣ крийа̄ма̄насам̣ рӯпе рӯпа̄вачаре йам̣ кирийа̄ма̄насам̣, ка̄мапа̄кам̣ тато вина̄ тато ра̄сито ка̄мапа̄кам̣ вина̄ ваджджетва̄ пан̃чаннам̣ пана ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. ка̄ма̄вачарато ка̄ма̄вачаравасена кирийасса вот̣т̣хаббанамаха̄кирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти, хасанам̣ екантапаритта̄рамман̣атта̄ рӯпакирийам̣ а̄рамман̣ам̣ на кароти. крийа̄читтам̣ пана̄руппе арӯпакирийа̄читтам̣ пана тесам̣ пан̃чаннам̣ ева ча ра̄сӣнам̣ а̄руппакрийасса̄пи пат̣хама̄руппакирийам̣ дутийа̄руппакирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти, татийа̄руппакирийам̣ чатуттха̄руппакирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти. ити чханнам̣ ра̄сӣнам̣ гочаро хотийева.

357-8. рӯпам̣ чатусамут̣т̣ха̄нам̣, рӯпа̄рамман̣асан̃н̃итам̣;

ка̄ма̄вачарапун̃н̃асса, татхева кусаласса ча;

абхин̃н̃а̄двайачиттасса, ка̄мапа̄какрийасса ча.

двичаккхувин̃н̃а̄н̣аманодха̄тудвайасантӣран̣аттайамаха̄па̄касса ча ка̄макирийасса ча̄ти ека̄дасавидхасса ка̄макирийасса ча чханнам̣ етесам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти.

359-360. нибба̄на̄рамман̣ам̣ ка̄марӯпа̄вачарато ка̄марӯпа̄вачаравасена секкха̄нам̣ н̃а̄н̣асампайуттамаха̄кусаласса, рӯпа̄вачаравасена пан̃чамасса рӯпакусаласса ча ка̄марӯпакирийасса ча кхӣн̣а̄сава̄нам̣ вот̣т̣хаббанан̃а̄н̣асампайуттамаха̄кирийасса ча пан̃чамарӯпакирийасса ча убхайасса̄пи читтасса а̄рамман̣ам̣ хоти. апарийа̄паннато чева локуттаравасена ча ева пхаласса, кусаласса ча етесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти.

361-2. на̄наппака̄ракам̣ саббам̣, пан̃н̃атта̄рамман̣ам̣ пана тебхӯмакасса пун̃н̃асса маха̄кусаласса, суддхаджха̄насса пан̃чавидхасса рӯпакусаласса, пат̣хама̄руппататийа̄руппакусаласса ча татхева акусаласса ча рӯпа̄рӯпавипа̄касса саббасса рӯпавипа̄касса, пат̣хама̄руппататийа̄руппавипа̄касса ча тебхӯмакакрийасса ча хасанавот̣т̣хаббанамаха̄кирийасса саббасса рӯпакирийасса, пат̣хама̄руппататийа̄руппакирийасса ча̄ти наваннам̣ пана ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти.

363-4. рӯпа̄рамман̣ика̄ две ту две читтуппа̄да̄ рӯпа̄рамман̣ика̄, две две садда̄дигочара̄ две две читтуппа̄да̄ садда̄рамман̣а̄дигочара̄, тайо манодха̄тусан̇кха̄та̄ читтуппа̄да̄ пан̃ча̄рамман̣ика̄ на̄ма мата̄ бхагавата̄. идха имасмим̣ ка̄ма̄вачара̄дхика̄ре екачатта̄лӣсева читтуппа̄да̄ чхал̣а̄рамман̣ика̄ мата̄. айам̣ ка̄ма̄вачарачитта̄нам̣ а̄рамман̣аккамо.

365-9. пан̃ча̄бхин̃н̃а̄ виваджджетва̄, рӯпа̄рӯпа̄ ана̄сава̄ име саббе читтуппа̄да̄ дхамма̄рамман̣агочара̄ хонти. пат̣хама̄руппакусалам̣ дутийа̄руппачетасо кусаласса а̄рамман̣ам̣ хоти, дутийа̄руппачетасо випа̄касса ча а̄рамман̣ам̣ хоти, дутийа̄руппачетасо кирийасса ча а̄рамман̣ам̣ хоти. дутийа̄руппачетасо кирийасса пат̣хама̄руппакусала̄рамман̣абха̄ве ка̄ран̣ам̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. пат̣хама̄руппапа̄койам̣, дутийа̄руппачетасо кусаласса ча дутийа̄руппачетасо випа̄касса ча дутийа̄руппачетасо кирийасса ча а̄рамман̣ам̣ на хоти. хи касма̄? тесам̣ дутийа̄руппакусалавипа̄какирийа̄нам̣ пат̣хама̄руппакусала̄рамман̣атта̄. пат̣хамам̣ ту крийа̄читтам̣ пат̣хамам̣ кирийа̄читтам̣ пана дутийа̄руппачетасо пун̃н̃асса а̄рамман̣ам̣ на хоти. дутийа̄руппачетасо випа̄касса а̄рамман̣ам̣ на хоти. рӯпа̄рӯпабхавесу хи кхӣн̣а̄сава̄ випа̄качитта̄ни чутивасена сакасакакусала̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ каронти. пат̣хамам̣ ту крийа̄читтам̣ пана дутийа̄руппачетасо кирийасса а̄рамман̣ам̣ хоти. ити евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена читта̄нам̣ а̄рамман̣уппатти вибха̄вина̄ дхӣрена н̃еййа̄.

370-3. путхуджджанасса секкхасса, арӯпа̄рамман̣ам̣ двидха̄ двиппака̄рам̣ кусалам̣ кусаласса дутийа̄руппакусаласса а̄рамман̣ам̣ хоти, там̣ пат̣хама̄руппакусалам̣ дутийа̄руппавипа̄касса а̄рамман̣ам̣ сийа̄ бхавеййа. кхӣн̣а̄савасса бхиккхусса, пат̣хама̄руппама̄насам̣ а̄рамман̣ам̣ тидха̄ типпака̄рам̣ хоти. ити вачанам̣ махесина̄ вуттам̣. крийасса̄пи дутийа̄руппакирийасса̄пи пат̣хама̄руппакирийа̄ а̄рамман̣ам̣ хоти. кусалампи пат̣хама̄руппакусалампи дутийа̄руппакирийасса ча а̄рамман̣ам̣ хоти. кусалам̣ пат̣хама̄руппакусалам̣ дутийа̄руппавипа̄касса а̄рамман̣ам̣ хоти. евам̣ имина̄ майа̄ вуттаппака̄рена пат̣хама̄руппама̄насам̣ а̄рамман̣ам̣ тидха̄ хоти. татийа̄руппачиттампи чатуттха̄руппачетасо кусаласса а̄рамман̣ам̣ хоти, чатуттха̄руппачетасо випа̄касса ча там̣ а̄рамман̣ам̣ хоти. евамева йатха̄ пат̣хама̄руппама̄насам̣ а̄рамман̣ам̣ двидха̄ хоти, евамева татха̄ татийа̄руппачиттам̣ а̄рамман̣ам̣ двидха̄ хоти. йатха̄ пат̣хама̄руппама̄насам̣ а̄рамман̣ам̣ тидха̄ хоти, евамева татха̄ татийа̄руппачиттам̣ а̄рамман̣ам̣ тидха̄ сийа̄.

374. йам̣ йам̣ пана идха̄раббха идха имасмим̣ адхика̄ре йам̣ йам̣ гочарам̣ а̄раббха пат̣ичча йе йе читтуппа̄да̄ джа̄йанти, со со гочаро тесан̃ча тесан̃ча читтуппа̄да̄нам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти.

375. йо пана наро имасса абхидхамма̄вата̄расса кира па̄рам̣ дуттарам̣ идха имасмим̣ локе уттарати, со наро абхидхаммамахан̣н̣аве па̄рам̣ дуттарам̣ уттарам̣ уттарати ева.

ити абхидхамма̄вата̄рат̣ӣка̄йа

а̄рамман̣авибха̄гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхат̣т̣хо париччхедо.