22. ба̄вӣсатимо париччхедо
н̃а̄н̣адассанависуддхиниддесаван̣н̣ана̄
1319-21. ида̄ни н̃а̄н̣адассанависуддхийа̄ ниддесе ануппатте са̄ йасса н̃а̄н̣асса анантарам̣ уппаджджати, там̣ та̄ва дассенто ‘‘ито пара’’нтиа̄дима̄ха. ито паранти ито ануломан̃а̄н̣ато упари. а̄ваджджанийат̣ха̄натта̄ти а̄ваджджанакиччам̣ каронтам̣ кирийаманодха̄ту вийа маггасса а̄ваджджанат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ аббоха̄рикамева убхайависуддхилаккхан̣а̄бха̄вато. кин̃ча̄пи евам̣, татха̄пи вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄йа парийоса̄натта̄ випассана̄паккхийамева̄ти а̄ха ‘‘випассана̄йа сотасмим̣, патитатта̄ випассана̄’’ти. етенасса пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхибхаджанам̣ дассети.
1322. путхуджджанесу бхавам̣ потхуджджаникам̣, тадева готтам̣ арийехи асаммисса̄ путхуджджанасаман̃н̃а̄ти потхуджджаникаготтам̣. екавам̣саджа̄нан̃хи сама̄на̄ саман̃н̃а̄ ‘‘готта’’нти вуччати, гам̣ та̄йати буддхим̣, абхидха̄нан̃ча екам̣сикависайата̄йа раккхатӣти катва̄. ва̄-саддо ваккхама̄наттхавикаппане. абхибхуййа паваттито готрабхӯти самбандхо. готтам̣ вуччати нибба̄нам̣ ‘‘арийо’’ти буддхийа̄, абхидха̄насса ча та̄йанато паваттанатоти адхиппа̄йо. тато бхаватӣти тато готтато а̄рамман̣апаччайато бхавати. ити-саддо четтха хетуттхо дат̣т̣хаббо. тена йасма̄ тато бхавати, тасма̄ готрабхӯти аттхо.
1323-5. н̃а̄н̣адассанависуддхи ева н̃а̄н̣адассанасуддхикам̣. там̣ сампа̄детум̣ паниччхата̄ тена бхиккхуна̄ йам̣ ан̃н̃ам̣ кин̃чипи ка̄таббам̣, там̣ наттхӣти самбандхо. касма̄ наттхӣти че а̄ха ‘‘йам̣ хӣ’’тиа̄ди. ‘‘катамева̄’’ти вутте ‘‘катха’’нти ануйогасса упат̣т̣хитатта̄ ‘‘анулома̄васа̄нам̣ хӣ’’тиа̄дина̄ там̣ саматтхети.
1326-7. евам̣ уппаннаануломан̃а̄н̣асса панасса етехи тӣхипи ануломан̃а̄н̣ехи аттано бала̄нурӯпена тхӯлатхӯле саччапат̣иччха̄дакатамамхи антарадха̄пите саббасан̇кха̄рагате читтам̣ на паккхандати, на лаггати, падумапала̄сато удакам̣ вийа патикут̣ати пативат̣т̣ати, саббам̣ нимитта̄рамман̣ампи саббам̣ паватта̄рамман̣ампи палибодхато упат̣т̣ха̄ти, атхасса саббасмим̣ нимиттаппаватта̄рамман̣е палибодхато упат̣т̣хите дутийасса ва̄ татийасса ва̄ ануломан̃а̄н̣асса анантарам̣ готрабхун̃а̄н̣ам̣ уппаджджати. тена̄ха ‘‘тасса̄’’тиа̄ди. пат̣хама̄ваджджанан̃чева пат̣хама̄бхогата̄пи ча̄ти пат̣хама̄ваджджанам̣ пат̣хама̄бхогабхӯтам̣. сакаттхе хи айам̣ та̄-паччайоти. таттха а̄ваджджанам̣ читтасанта̄насса парин̣а̄манавасена, а̄бхого аттано а̄бхуджанавасена дат̣т̣хаббо.
1328-33. анантара̄дӣхӣти анантарасаманантараа̄севанаупаниссайанаттхивигатавасена чхахи паччайехи. муддханти муддхабхӯтам̣. екантиката̄йа екава̄рамева ча уппаджджанато пунара̄ватта̄бха̄вена пана ана̄ваттам̣. ана̄ваджджанампи ча̄ти ана̄ваджджанамписама̄нам̣. сан̃н̃ам̣ датва̄ вийа̄ти ‘‘евам̣ уппаджджа̄хӣ’’ти сан̃н̃ам̣ датва̄ вийа. аниббиддхапуббанти апада̄литапуббам̣. виддхам̣сентова̄ти вина̄сенто ева. джа̄йатӣти ниббаттати. еттха ча имам̣ упамам̣ а̄харанти – еко кира исса̄со ат̣т̣хаусабхаматте падесе пхалакасатам̣ т̣хапа̄петва̄ ваттхена мукхам̣ вет̣хетва̄ сарам̣ саннайхитва̄ чаккайанте ат̣т̣ха̄си, ан̃н̃о пурисо чаккайантам̣ а̄виджджхитва̄ йада̄ исса̄сасса пхалакам̣ абхимукхам̣ хоти, тада̄ таттха дан̣д̣акена сан̃н̃ам̣ дети. исса̄со дан̣д̣акасан̃н̃ам̣ амун̃читва̄ва сарам̣ кхипитва̄ пхалакасатаниббиджджхати. таттха дан̣д̣акасан̃н̃ам̣ денто вийа готрабхун̃а̄н̣ам̣, исса̄со вийа магган̃а̄н̣ам̣, дан̣д̣акасан̃н̃ам̣ амун̃читва̄ва пхалакасатам̣ ниббиджджханам̣ вийа магган̃а̄н̣асса готрабхун̃а̄н̣ена диннасан̃н̃ам̣ амун̃читва̄ва нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ аниббиддхапубба̄нам̣ апада̄литапубба̄нам̣ лобхадосамохаккхандха̄нам̣ ниббиджджхананти.
1335-8. ана̄матагга…пе… маходадхинти ат̣т̣хамабхавато пат̣т̣ха̄йа ниббаттакам̣ ан̃н̃а̄такот̣им̣ сам̣са̄рават̣т̣адуккхамаха̄самуддам̣. па̄н̣а̄типа̄та̄дипан̃чавера̄ни чева пан̃чавӣсати маха̄бхайа̄ни ча̄ти саббаверабхайа̄ни. анекепи а̄нисам̣сети ратанаттайе нивит̣т̣хасаддха̄дике а̄нисам̣се. а̄димаггена̄ти сота̄паттимаггасан̇кха̄тена пат̣хамамаггена. пат̣хамамагган̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.
1339. тассева̄нантаранти тасса анантарам̣йева. двепи тӣн̣и ва̄ти на̄титиккхапан̃н̃асса две, тиккхапан̃н̃асса тӣн̣и пхалачитта̄ни.
1340-3. ‘‘аджа̄нитва̄ ваданти те’’ти ватва̄ таттха ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘екасса̄’’тиа̄ди вуттам̣. пан̃чамам̣ маггачиттанти имина̄ва чхат̣т̣хасса абха̄вадӣпанена ‘‘екам̣ пхалачитта’’нти вадато годаттаттхерасса ва̄допи пат̣иккхитто.
1344. ‘‘етта̄вата̄’’ти пат̣хамамаггасса уппаттианантарам̣ пхаласса уппаттиматтена. сота̄панноти вуччатӣти сота̄панно на̄ма дутийо арийапуггалоти вуччати. со девараджджачаккаваттираджджа̄дипама̄дат̣т̣ха̄нам̣ а̄гамма бхусам̣ паматтопи хутва̄ ка̄масугатийам̣ саттаккхаттумева сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантакаран̣асаматтхо хоти. йатха̄ха –
‘‘кин̃ча̄пи те хонти бхусам̣ паматта̄,
на те бхавам̣ ат̣т̣хамама̄дийантӣ’’ти. (кху. па̄. 6.9; су. ни. 232; нетти. 115);
рӯпа̄рӯпалокесу пана на татха̄ нийамоти а̄чарийа̄.
1347. пхала̄дӣнанти а̄ди-саддена пахӣнакилеса̄дике сан̇ган̣ха̄ти. татха̄ ча ‘‘имина̄ вата̄хам̣ маггена а̄гато’’ти пат̣хамам̣ маггам̣ паччавеккхати, тато ‘‘айам̣ ме а̄нисам̣со ладдхо’’ти пхалам̣ паччавеккхати, тато ‘‘име на̄ма ме килеса̄ пахӣна̄’’ти пахӣнакилесе паччавеккхати, тато ‘‘име на̄ма ме килеса̄ авасит̣т̣ха̄’’ти упаримаггаттайаваджджхе килесе паччавеккхати, аваса̄не ‘‘айам̣ ме дхаммо а̄рамман̣ато пат̣ивиддхо’’ти аматам̣ нибба̄нам̣ паччавеккхати. ити сота̄паннасса пан̃ча паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни хонти. йатха̄ ча сота̄паннасса, евам̣ сакада̄га̄миана̄га̄мӣнампи. арахато пана авасит̣т̣хакилесапаччавеккхан̣ам̣ на̄ма наттхи. евам̣ сабба̄нипи екӯнавӣсати паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни. тена̄ха ‘‘паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни, бхавантекӯнавӣсатӣ’’ти.
1348-50. йа̄сам̣ паччавеккхан̣авасена има̄ни н̃а̄н̣а̄ни паваттанти, та̄ дассетум̣ ‘‘магго пхалан̃ча̄’’тиа̄дима̄ха. уккат̣т̣хапариччхедойева чесо. пахӣна̄васит̣т̣хакилесапаччавеккхан̣ан̃хи секха̄нампи хоти ва̄ на ва̄. на хи саббева таттха саматтха̄ хонти. тенева хи маха̄на̄мо бхагавантам̣ пуччхи ‘‘ко су на̄ма ме дхаммо аджджхаттам̣ аппахӣно, йена ме екада̄ лобхадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хантӣ’’тиа̄ди (ма. ни. 1.175). йогама̄рабхатети тасмим̣йева ва̄ а̄сане нисинно, апарена ва̄ самайена ка̄мара̄габйа̄па̄да̄нам̣ танубха̄вакара̄йа сакада̄га̄мимаггасан̇кха̄та̄йа дутийа̄йа бхӯмийа̄ адхигаматтха̄йа випассана̄йогам̣ кароти, дутийабха̄во часса десана̄васена, уппаттивасена ча ведитаббо. сампайутта̄нам̣ пана ниссайабха̄вена те дхамма̄ бхаванти еттха̄ти бхӯми, йасма̄ ва̄ сама̄непи локуттарабха̄ве сайампи бхавати, на нибба̄нам̣ вийа апа̄тубхӯтам̣, тасма̄пи ‘‘бхӯмӣ’’ти вуччати. н̃а̄н̣ена паримаджджатӣти тена тена̄ка̄рена индрийа̄нам̣ тиккхатаратам̣ сампа̄детва̄, балабоджджхан̇га̄нан̃ча пат̣утарабха̄вам̣ са̄дхетва̄ лаккхан̣аттайам̣ тӣран̣авасена паримаджджати.
1351-2. таттха апара̄парам̣ н̃а̄н̣ам̣ ча̄ренто париваттети. тена̄ха ‘‘випассана̄вӣтхим̣ ога̄хатӣ’’ти. хет̣т̣ха̄ вуттанайена̄ти удайаббайан̃а̄н̣а̄дӣнам̣ уппа̄дане вуттанайенева. готрабхусса анантаранти еттха готрабху вийа готрабху. пат̣хамамаггапуреча̄рикан̃а̄н̣ан̃хи путхуджджанаготта̄бхибхаванато, арийаготтабхаванато ча ниппарийа̄йато ‘‘готрабхӯ’’ти вуччати, идам̣ пана там̣садисата̄йа парийа̄йато готрабху. екаччасам̣килесависуддхийа̄, пана аччантависуддхийа̄ а̄рамман̣акаран̣ато ча ‘‘вода̄на’’нти вуччати. тена̄ха пат̣т̣ха̄не ‘‘ануломам̣ вода̄насса анантарапаччайена паччайо’’ти (пат̣т̣ха̄. 1.1.417). йасма̄ пана пат̣исамбхида̄магге ‘‘уппа̄да̄диабхибхаванат̣т̣хам̣ упа̄да̄йа ат̣т̣ха готрабхудхамма̄ сама̄дхивасена уппаджджанти, даса готрабхудхамма̄ випассана̄васена уппаджджантӣ’’тиа̄дӣсу (пат̣и. ма. 1.60) готрабхуна̄мавасенева а̄гатам̣, тасма̄ идха̄пи ‘‘готрабхусса анантара’’нти вуттам̣ готтасан̇кха̄танибба̄нато бхӯтанти катва̄. дутийамагган̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.
1355-7. йанти йасма̄. сакидева̄ти екава̄рамева. имам̣ локам̣ а̄гантва̄ти имина̄ пан̃часу сакада̄га̄мӣсу чатта̄ро ваджджетва̄ екова гахито. екаччо хи идха сакада̄га̄мипхалам̣ патва̄ идхева паринибба̄йати, екаччо идха патва̄ девалоке паринибба̄йати, екаччо девалоке патва̄ таттхева паринибба̄йати, екаччо девалоке патва̄ идхӯпападжджитва̄ паринибба̄йатӣти име чатта̄ропи идха на гахита̄. йо пана идха патва̄ девалоке йа̄вата̄йукам̣ васитва̄ идхӯпападжджитва̄ паринибба̄йати, айамекова идха гахитоти. антакаро бхавети дуккхассантакаро бхавеййа, бхаве ва̄ антакаро бхавасса антакароти аттхо. татийа̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ти самбандхо. бйа̄па̄дака̄мара̄га̄нам̣ паха̄на̄йа̄ти тесам̣йева сакада̄га̄мимаггена танукара̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ ниравасесаппаха̄на̄йа. татийамагган̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.
1363-7. пат̣исандхивасена ка̄мабхавасса ана̄гаманато ана̄га̄мӣ. тена̄ха ‘‘таттхева паринибба̄йӣ’’ти. таттхева̄ти суддха̄ва̄се ва̄ ан̃н̃аттха ва̄ йаттха уппанно, таттхева паринибба̄йи. ана̄ваттисабха̄воти тасма̄ лока̄ идха пат̣исандхиггахан̣авасена имам̣ локам̣ пунара̄гамана̄бха̄вато ана̄ваттанасабха̄во, буддхадассанатхерадассанадхаммассавана̄нам̣ панаттха̄йа а̄гаманам̣ хотийева. рӯпара̄га̄дипаха̄на̄йа̄ти рӯпара̄гаарӯпара̄гама̄науддхаччаавиджджа̄сан̇кха̄та̄нам̣ пан̃чаннам̣ уддхамбха̄гийасам̣йоджана̄нам̣ ниравасесаппаха̄на̄йа. виддхам̣са̄йа̄ти вина̄са̄йа. чатуттхамагган̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.
1371-4. маха̄кхӣн̣а̄савоти маха̄нубха̄вато нибаддхапӯджа̄вачанаметам̣, на упа̄да̄йавачанам̣ ‘‘йатха̄ маха̄моггалла̄но’’ти. на хи чӯл̣акхӣн̣а̄саво на̄ма аттхи. ануппатто садаттхо сакаттхо, пӯджаттхо ва̄ етена̄ти ануппаттасадаттхо, садаттхоти ча арахаттам̣ ведитаббам̣. тан̃хи аттупанибандханат̣т̣хена, атта̄нам̣ авиджаханат̣т̣хена, аттано параматтхат̣т̣хена ча аттано аттхатта̄ ‘‘садаттхо’’ти вуччати. кхӣн̣а̄ни дасапи бхавасам̣йоджана̄ни етасса̄ти кхӣн̣асам̣йоджано. даккхин̣ам̣ арахатӣти даккхин̣еййо. чатассопӣти сота̄паттимагго сакада̄га̄мимагго ана̄га̄мимагго арахаттамагготи чатассопи. висуддхика̄мена̄ти аттано висуддхим̣ иччхантена. тапойева дханамасса̄ти таподхано, тена.
ити абхидхамматтхавика̄синийа̄ на̄ма
абхидхамма̄вата̄расам̣ван̣н̣ана̄йа
н̃а̄н̣адассанависуддхиниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.